Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028.pdf

Lopende het project kunnen er ook nog afvallers zijn. De gemaakte afspraken worden in een perspectiefplan vastgelegd. Facet De begeleiding van Facet richt zich op verschillende levensgebieden, waaronder financiën, dagbesteding, scholing, werk en opleiding. In de beginfase wordt gewerkt aan het stabiliseren van de situatie en de aanpak van schulden. Vervolgens ligt de focus op begeleiding naar opleiding, werk, budgettering en het behalen van persoonlijke doelen. Na de stabilisatie en het in kaart brengen van de doelen en belemmeringen start de periode van begeleiding. Uiteindelijk is het doel dat de jongere zelfstandig verder kan en voldoende financiële vaardigheden heeft ontwikkeld om zelf de financiën te kunnen beheren.

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

27

Kredietbank Nederland Tijdens het traject krijgen jongeren die dat nodig hebben budgetbeheer bij Kredietbank Nederland. Het schuldtraject bestaat uit een 100 procent schuldregeling (bij een lage schuld) of een saneringskrediet. De bijdrage namens de gemeente (maximaal € 1000 euro per jongere) kan worden gebruikt om een sanering te laten slagen of een crisissituatie op te lossen. Bijvoorbeeld bij een dreigende huisuitzetting. Dit bedrag hoeft niet te worden terugbetaald. Nazorg jongeren In de nazorgfase krijgt de jongere ondersteuning aangeboden, afgestemd op de behoefte. Voor de een is dat af en toe een belletje hoe het gaat, voor de ander is er meer nodig. De invulling van de nazorg is nog niet formeel geregeld en zal starten vanaf 2026. Bevindingen Bij het schrijven van deze nota is de uitvoering van de pilot nog volop gaande, maar wordt er via deze tussenevaluatie toch alvast een voorzet gegeven voor een structurele werkwijze die snel kan starten. We willen ook nu nieuwe jonge hulpvragers passende hulp bieden. Wat inmiddels duidelijk is geworden is dat de jongeren in de pilot kampen met soms best wel grote persoonlijke problemen. Er zijn jongeren die te maken hebben met bijvoorbeeld dreigende dakloosheid, ongewenste zwangerschap, depressie en dat kan leiden tot diverse problemen en onverantwoorde keuzes in werk en financiën.

Bij dakloosheid is er tevens de dreiging van ondertoezichtstelling van de minderjarige kinderen. Ook zien we vanuit de jongeren dwingend gedrag richting de gemeente. Jongeren hebben regelmatig extra stimulans nodig om afspraken na te komen en het beoogde doel in beeld te houden. Ook de medewerker budgetbeheer geeft het signaal dat jongeren soms te makkelijk denken over het financiële huishoudboekje en dat inzicht voor de langere termijn ontbreekt. Keuzes worden snel en impulsief gemaakt zonder inzicht in de gevolgen. Conclusies/ervaringen  De extra aandacht die deze jongeren nodig hebben en nu krijgen is nodig/zeer gewenst. Maar de problemen overstijgen soms de inzet van een jongerenwerker waardoor de hulp moet worden opgeschaald.  Jongeren maken eerder contact met een jongerenwerker dan met een medewerker van de gemeente. Soms probeert een jongere bij verschillende personen iets voor elkaar te krijgen.  De aangestelde schuldhulpverlener in dit project is zelf ook jong, begrijpt de doelgroep en heeft de tijd en ruimte om de jongeren meer aandacht te geven.  Jongeren verwachten op allerlei tijdstippen contact te kunnen zoeken, ook buiten de reguliere werktijden. Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

28

 De jongeren in de pilot hebben gemeen dat er weinig tot geen hulp is vanuit ouders of familie.  Financiële begeleiding/opvoeding ontbreekt en ouders hebben er zelf soms ook moeite mee.  Religie en/of culturele achtergrond kan een belemmering zijn in het delen van de financiële problemen met ouders en hulpverleners.  Verslaving speelt soms een rol bij de financiële problemen, dit wordt door de jongere zo lang mogelijk verborgen.  De hoogte van de schulden is relatief fors en varieert van € 900 tot € 30.000.  Er zijn 3 alleenstaande moeders bij de pilot.  14 van de 21 jongeren hebben inkomsten uit werk.  6 van de 21 jongeren hebben een uitkering.  1 jongere heeft studiefinanciering.  Na sluiting van de aanmeldtermijn hebben zich nog ruim 30 jongeren aangemeld. Vervolgens is het aanmelden niet meer mogelijk gemaakt. Dit geeft aan dat er behoefte is aan deze ondersteuning. Hoe nu verder met de financiële hulp aan jongeren In de pilot is veel energie gestoken in het aangehaakt houden van de jongere. Het nakomen van gemaakte afspraken gaat niet altijd even goed. De overgang van jeugd naar volwassenheid is voor veel jongeren een turbulente periode waarin verschillende veranderingen plaatsvinden op lichamelijk, intellectueel en sociaal-emotioneel gebied.

Het is goed om rekening te houden met de specifieke problemen en ontwikkeling van de jongere en extra tijd en aandacht te geven aan de jongere als dat nodig is. Gezien de zorgwekkende financiële situatie van veel jongeren is het goed om deze doelgroep extra aandacht te blijven geven. Wat er verder nodig is om een structureel hulpaanbod aan te kunnen bieden aan jongeren die zich melden met problematische schulden, moet nog nader worden uitgewerkt. De formatie bij de medewerkers schuldhulpverlening is eind 2024 met 24 uur per week uitgebreid zodat er structureel meer tijd beschikbaar is voor de dienstverlening aan jongeren. Dit is bekostigd vanuit de extra Rijksgelden voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Kredietbank Nederland kan jongeren regulier helpen, de meeste jongeren hebben een uitkering of inkomen uit arbeid. Bij de start van de pilot werd gedacht dat overwegend studerende jongeren zich zouden aanmelden. Dat is niet het geval geweest.

6.5

Vernieuwen contract schuldhulpverlening

Het contract met uitvoerder Kredietbank Nederland is gestart per 1 januari 2023 voor de duur van 2 jaar met de mogelijkheid van verlenging van nog 2 maal 1 jaar. Per 1 januari 2027 is er een nieuwe overeenkomst nodig. De eerste verlenging is voor het jaar 2025, de tweede verlenging voor het jaar 2026. Er is geen onderzoek nodig naar een eventuele inbesteding van de uitvoering van schuldhulpverlening. Voor het uitvoeren van schuldhulpverlening is er gecompliceerde en specifieke kennis nodig en zijn Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

29

connecties op landelijk niveau een must. De gemeente Ridderkerk heeft een te klein volume om dit intern vorm te geven en alle kennis en vaardigheden actueel te houden. Om een voorbeeld te noemen; saneringskredieten kunnen alleen met tussenkomst van een Kredietbank worden verstrekt. Ook de aansluiting bij het Waarborgfonds saneringskredieten loopt via een Kredietbank. Het bieden van budgetbeheer is complex, een externe gespecialiseerde partij heeft hiervoor de benodigde kennis en tools. Landelijke en wettelijke ontwikkelingen komen op ons af gezien de plannen van de regering. Partijen zoals Kredietbank Nederland kennen deze ontwikkelingen en anticiperen hier snel op.

6.6

Subsidie maatschappelijke organisaties

Maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het bestrijden van armoede en het voorkomen en oplossen van problematische schulden, kunnen jaarlijks subsidie aanvragen. SchuldHulpMaatje vervult een belangrijke aanvullende rol bij het proces van schuldhulpverlening. Inwoners met (dreigende) financiële problemen worden geholpen bij de administratie en het op orde brengen van het huishoudboekje. Ook is deze partij een verwijzer naar overige inkomensregelingen.

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

30

7 Input extern Om te komen tot een nota die gedragen wordt door partijen is de input van verschillende partijen meegenomen. Naast het bevragen van de uitvoering is er ook extern gekeken naar wat er leeft. Zo is er intensief een jaar opgetrokken met de nieuwe Burgeradviesraad, is er een informatiebijeenkomst geweest met betrokken raadsleden en is het onderzoeksrapport van de Rekenkamer afgewacht. Hieronder volgt een korte samenvatting van de interactie met genoemde partijen.

7.1

Burgeradviesraad

Op 16 januari 2025 is het préadvies van de Burgeradviesraad ontvangen. Gedurende het jaar 2024 is er intensief contact geweest met de Burgeradviesraad om te komen tot een préadvies. De leden zijn geïnformeerd over ontwikkelingen en het huidige beleid en de keuzes die gemaakt kunnen worden. Het préadvies is uiteindelijk 16 januari 2025 uitgebracht.

7.1.1 Adviezen van de Burgeradviesraad in het préadvies: 

Zorg voor een integrale aanpak – het zgn. ontschotten - waarin door een zgn. casemanager bij de intake integraal bepaald wordt welke aanpak bij dit individuele geval c.q. gezin de beste investering is.



Sluit beter aan bij de leefwereld van de hulpvrager, praat over mensbeelden.



Maak tandzorg bereikbaar en betaalbaar voor minima.



Geef aandacht aan de personen die naast een schuldhulpvrager staan (nevenslachtoffers meenemen bij de hulpverlening).



Verbeter de toegang tot dienstverlening (aanvragen, digitaal en begrijpelijke taal).



Ga aan de slag met een pilotproject integrale zorg op het niveau van het gezin- of huishoudensysteem (er is een handreiking gemaakt voor deze pilot).



Bestaanszekerheid; biedt maatwerk waar dat nodig is.



Biedt maatwerk als uitkeringsgerechtigden bijverdienen; korten op de uitkering is geen stimulans om werkervaring op te doen.



Ridderkerkpas; maximale bestedingsvrijheid en volledig effectief gebruik. Stimuleer organisaties om zich aan te sluiten.



Organiseer buurtcampagnes om inwoners bekend te maken met de mogelijke voorzieningen binnen de gemeente.

Naast het préadvies (bijlage 12) heeft de Burgeradviesraad ook kunnen adviseren op het concept van de nota. Dit definitieve advies is bijgevoegd (bijlage 14).

7.1.2 Aanvullende adviezen Burgeradviesraad uit het definitief advies: De Burgeradviesraad is tevreden over de geschetste ontwikkelingen en vindt de nota toekomstbestendig. Meer integraal en holistisch werken en een nog betere dienstverlening vindt de Burgeradviesraad

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

31

belangrijk. De Burgeradvies vraagt vooral aandacht voor de minder taalvaardige inwoners en de punten die hieronder staan. 1. Breng in beeld wat precies de mogelijkheden zijn van de bijzondere bijstand. Dit is onduidelijk voor inwoners. Ook is meer informatie gewenst over het aanvraagproces. En u vraagt om cijfers over toekenningen en afwijzingen. 2. Ondernemers kunnen geen kwijtschelding kunnen krijgen van de gemeentelijke belasting/heffing. De kleine ondernemer heeft het financieel soms moeilijk. 3. Breng de subsidiemogelijkheden voor maatschappelijke partners onder de aandacht. Subsidiemogelijkheden zijn niet altijd bekend zijn bij de maatschappelijke partners. 4. Vergoed tandartskosten van volwassenen. De gemeente moet niet wachten op de Rijksoverheid maar mogelijkheden bieden via de bijzondere bijstand. Het college heeft schriftelijk gereageerd op de adviezen (bijlage 15).

7.2

Rekenkamer

Op 15 januari 2025 is het rekenkamerrapport ‘Armoede in Ridderkerk’ (bijlage 13) ontvangen voor een bestuurlijke reactie. Voor deze nota is een aantal aanbevelingen in het rapport benoemd. 

De inkomensgrens voor minima (nu 110%) verhogen ter voorkoming van de armoedeval.



Toegankelijkheid van de regelingen vergroten en zoveel mogelijk ontzorgen van de hulpvrager.



Meer integraal werken binnen de gemeente.



Meer samenwerken met partners.



Verbeteren van de informatievoorziening.



Zorg voor 1 hulpverlener die alle hulpvragen op zich neemt tijdens het hulpverleningsproces.



Organiseer jaarlijks een bijeenkomst met maatschappelijke partners.

7.3

Input vanuit de raad

Op 23 oktober 2024 is in de commissievergadering Samen leven gesproken over het toekomstig beleid. Tijdens deze vergadering is gesproken over welke doelgroep aandacht moet krijgen, hoe verder te gaan met de regeling Meedoen/Ridderkerkpas en wat nodig is voor de schuldhulpverlening. Hieronder een samenvatting van de ontvangen adviezen die soms tegenstrijdig zijn.



Meedoen/Ridderkerkpas; keuzevrijheid is belangrijk, ook eventueel buiten Ridderkerk tegoed kunnen besteden, balans tussen betuttelen en vrijheid, vrij besteedbaar deel Ridderkerkpas (25%) en een deel voor sport reserveren, zwemdiploma A is voldoende, identiteitskaart kunnen aanschaffen met het tegoed, Meedoen is voor sport, cultuur en onderwijs en verder niet uitbreiden, declaraties beperken als dat kan.



Algemeen; niet-gebruik opsporen, werkende armen bereiken, generatiearmoede beperken, armoedeval voorkomen door inkomensgrens van 120% te gaan hanteren, aandacht voor energiearmoede, pilot opkopen jongeren bij succes structureel maken, huidig aanbod is

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

32

toereikend, Individuele Inkomenstoeslag na 1 jaar laag inkomen toekennen (is nu na 3 jaar laag inkomen).



Doelgroep; alle doelgroepen zijn belangrijk, focus op jongeren, focus op jongeren en het gezin, focus op chronisch zieken, focus op werkende armen, aansluiten bij andere domeinen binnen de gemeente (Integraal veiligheidsbeleid) voor een brede verbetering.



Schuldhulp; vroegsignalering, voorlichting op scholen, preventie, resultaat van Pilot is maatgevend voor het vervolg, ook als het meer gaat kosten.

7.4

Conclusie van de input 

In de adviezen is er steun om voor de doelgroepen kinderen en jongvolwassenen, extra aandacht te geven. In deze nota wordt hierop ingezet.



De adviezen rondom de regeling Meedoen/Ridderkerkpas zijn verdeeld. Wel of niet volledig bestedingsvrijheid, wel of niet stimuleren van sport waarbij er gevolgen zijn voor het bestedingsbudget. De regeling wordt vooral gezien als een regeling voor sport, cultuur en schoolkosten, een verbreding van de bestedingsdoelen is niet gewenst. Deze regeling gaan we actualiseren/vernieuwen en daarvoor komt een apart voorstel dat opnieuw zal worden voorgelegd ter advisering.



Sommige adviezen reiken verder dan de onderdelen minima en schuldhulp en vragen om een integrale aanpak. Deze adviezen worden niet in deze nota meegenomen maar zijn wel waardevol voor toekomstige ontwikkelingen.



Bestaanszekerheid is ook een onderwerp dat terugkomt, een actueel onderwerp waar het Rijk volop mee bezig is. De nieuwe wet Participatiewet in Balans zal hier meer handvatten voor geven. Er zijn dan mogelijkheden die de bestaansonzekerheid bij het korten van inkomsten op de uitkering mogelijk gaan oplossen.



Het verhogen van de inkomensgrens voor minimavoorzieningen is niet altijd de oplossing voor de armoedeval. Vooral de landelijke belastingtoeslagen veroorzaken dit. Ook hier is het Rijk mee bezig. Een stabiel, toereikend en voorspelbaar inkomen is nodig voor de bestaanszekerheid. Het verhogen van de inkomensgrens voor minimaregelingen wordt in deze nota niet voorgesteld.



Betreffende schuldhulpverlening is het meest gehoorde advies; investeer in preventie/vroegsignalering. Dit advies wordt gedeeld en acties hiervoor zijn opgenomen in deze nota. Het beter inzetten van nazorg is ook belangrijk voor het voorkomen van nieuwe schulden. Daarnaast gaan jongvolwassenen specifieke aandacht krijgen en blijft de samenwerking met scholen bestaan zodat we jongeren meer vaardigheden kunnen meegeven op het gebied van financiën. Ook het nieuwe aanbod van preventief budgetbeheer gaat mogelijk leiden tot minder schulden.

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

33

8 Actuele landelijke ontwikkelingen De onderwerpen die hieronder zijn toegelicht zijn nog in ontwikkeling. Op onderdelen zal dit ook van invloed gaan zijn op de Ridderkerkse uitvoering.

8.1

Schuldhulpverlening en Basisdienstverlening

Landelijk is de ‘Basisdienstverlening schuldhulpverlening’ geïntroduceerd. Dit programma behelst een aantal afspraken en coördinatie voor meer homogeniteit en een meer methodische aanpak van schuldhulpverlening. Verschillen tussen gemeenten in de toegankelijkheid en effectiviteit van schuldhulpverlening moeten worden teruggedrongen. Invoering van de Basisdienstverlening moet ervoor zorgen dat het aantal mensen dat met hulp van de gemeente duurzaam schulden oplost, verdubbelt. De bestuurlijke afspraken rondom Basisdienstverlening schuldhulpverlening zijn onderdeel van de ambitie van het kabinet om in 2030 het aantal mensen met schulden gehalveerd te hebben.

8.2

Hervormingsagenda inkomensondersteuning (regeringsbeleid)

Met de hervormingsagenda inkomensondersteuning wordt toegewerkt naar een concrete agenda met vereenvoudigingen voor de korte, middellange en lange termijn. De hervormingsagenda bestaat uit verschillende vereenvoudigingstrajecten in het hele domein van inkomensondersteuning. De Participatiewet in Balans valt ook onder dit programma. Zie in onderstaand figuur de hervormingsagenda gevisualiseerd.

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

34

8.3

Nationaal Programma Armoede en Schulden (regeringsbeleid)

Binnen het regeringsbeleid is er ook het programma ‘Nationaal Programma Armoede en Schulden’. De acties uit dit programma moeten gaan leiden tot een betere samenwerking tussen de verschillende ministeries op dit onderwerp. Een samenhangend pakket aan maatregelen. Er is aandacht voor het verbeteren van de rechtsbescherming voor burgers in een kwetsbare positie en voor een betere informatie-uitwisseling. Door (problematische) schulden is het bestaan van mensen onzeker en daarom wordt breed ingezet op het verbeteren van de bestaanszekerheid.

8.4

Wetsvoorstel Proactieve dienstverlening

Het doel van proactieve dienstverlening is dat iedereen de inkomensondersteuning krijgt waar hij of zij recht op heeft. Om zo het risico op geldzorgen, armoede en schulden te verkleinen en daarmee bestaanszekerheid te vergroten. Gemeenten kunnen door dit wetsvoorstel bepaalde rechten automatisch toekennen of inwoners wijzen waar ze recht op hebben. Het wetsvoorstel is in voorbereiding, het is nog niet bekend wanneer de wet wordt vastgesteld.

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

35

9 Financieel kader Ridderkerk Het Rijk stelt vanaf 2024 structureel geld beschikbaar voor de doorontwikkeling Basisdienstverlening schuldhulpverlening, de toename van het aantal schuldhulpvragen en voor armoedebestrijding onder kinderen. Landelijk is dit 40 miljoen, voor Ridderkerk is dit € 95.000 (meicirculaire gemeentefonds 2024). Dit bedrag is via de 2e Turap 2024 structureel bij het budget schuldhulpverlening gevoegd (€ 45.000 schuldhulpverlening en € 50.000 bij preventie). Vanaf 2025 is in Ridderkerk structureel € 55.000 van dit bedrag overgeheveld voor de uitbreiding van personeel voor de inzet op preventie en de jongerenaanpak. Voor de uitvoering van het ‘Nationaal Programma Armoede en Schulden’ is er de komende jaren meer geld toegezegd. BEGROOT RIDDERKERK SCHULDHULPVERLENIN G MINIMABELEID

2025 € 336.600

2026 € 336.600

2027 € 336.600

2028 € 336.600

€ 2.456.300

€ 2.456.300

€ 2.456.300

€ 2.456.300

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

36

10 Actiepunten en planning Acties minima

PLANNING

KOSTEN

DEKKING

Verordening Meedoen vernieuwen en actualiseren Contract Ridderkerkpas vernieuwen Beleidsregels bijzondere bijstand vernieuwen en actualiseren Regelingen/aanvragen toegankelijker maken/automatisch toekennen waar dat kan Jeugdeducatiefonds wordt gecontinueerd Wijzigingen Participatiewet volgen en implementeren Integraal samenwerken/ ophalen signalen en elkaar informeren Maatwerkmogelijkheden stimuleren en faciliteren/ handvatten voor uitvoering Communicatie versterken/ zie ook bij Schuldhulpverlening

2025

Minimabudget

2025

Reguliere kosten n.t.b.

2026

n.t.b.

n.t.b.

doorlopend

n.t.b.

Minimabudget/preventiebudget

Acties Schuldhulpverlening

PLANNING

KOSTEN

DEKKING

Klantmanager schuldhulpverlening met specialisatie jongerenaanpak vast in dienst nemen voor 24 uur p.w. MoneyWays continueren en uitbreiden naar 12 gastlessen per jaar. Contractvernieuwing schuldhulpverlening Aansluiten bij de VoorzieningenWijzer

Is reeds in dienst en blijft na afloop van de pilot jongeren. 2025 t/m 2028

€ 55.000 per jaar

Schuldhulpbudget

€ 17.400 per jaar

Preventiebudget

Extra inzet jongerenwerkers voor begeleiden jongeren Plan nazorg schuldhulpverlening opstellen Schuldhulpverlening voor ondernemers inkopen/ Over Rood

Minimabudget

2025

Minimabudget

doorlopend

Onderwijsachterstand budget n.t.b.

doorlopend

n.t.b.

doorlopend

geen

doorlopend

Minimabudget

2025

(12 klassen p.j.) Geen extra kosten € 12.540 per jaar

2026

(prijspeil 2025). n.t.b.

2026

2025/2026 2025

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

Geen extra kosten Afhankelijk van aanmeldingen

n.v.t. Preventiebudget Preventie/schuldhulp budget n.v.t. Schuldhulpbudget

37

Dynamisch communicatieplan opstellen en uitvoeren Landelijke ontwikkelingen volgen en bij aansluiten Vroegsignalering intensiveren en registreren

doorlopend

n.t.b.

Preventiebudget/minimabudget

doorlopend

n.t.b.

n.t.b.

2026

geen

n.v.t.

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

38

11 Bijlagen 1. Wettelijk kader 2. Jaarrapportage Kredietbank Ridderkerk 2023 3. Jaarverslag Verder Ridderkerk 2023 4. Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (werkproces) 5. Factsheet rapport Nibud; ‘Geldzaken in de Praktijk 2024’ 6. MoneyWays Jaarverslag Ridderkerk 2023 7. Evaluatierapport collectieve zorgverzekering minima 2023 8. Motie 72-2023 PvdA Uitbreiding Ridderkerkpas 9. Inkomenseffectrapportage Ridderkerk 2024 10. Duidingsrapportage Dashboard Minima Ridderkerk 2023 11. Overzicht gebruik Ridderkerkpas 2024 12. Préadvies Burgeradviesraad Ridderkerk 16 januari 2025 13. Rekenkamerrapport ‘Armoede in Ridderkerk’ definitief 14. Definitief advies Burgeradviesraad Ridderkerk op concept nota 12 maart 2025 15. Reactie college op adviezen Burgeradviesraad

Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028

39