MRDH Voorlopige Jaarstukken 2024.pdf

MOVV ‘Gekoppeld Rijden’ RandstadRail: uitvoeren verkenning nieuwe spoorbeveiliging Samenloopdeel.

Beoordelen van aanmeldingen voor het IPVa 2025 Kleine projecten in het kader van de Woningbouw versnellingsmaatregelen.

samenwerkingsovereenkomst (SOK) voor de route Den Haag HS-Westland, maar het project heeft tijdelijk stil gelegen vanwege capaciteitsgebrek in gemeente Westland. Het uitgangspunt is dat partijen de SOK in Q2 2025 tekenen. 3. De verkenning naar de route Den Haag CS-Westland is in overleg met gemeente Den Haag, Westland en MRDH getemporiseerd vanwege complexe inpassingsvraagstukken. Subsidies zijn niet verleend. In 2024 is de scope van het project Metronet door de MRDH aangepast, naast frequentieverhoging, zijn de vervangingsopgave van bestaande metrovoertuigen en de renovatie van de remise Waalhaven toegevoegd aan het project. Ook hebben MRDH en het ministerie van IenW een overeenkomst gesloten (samen met het project gekoppeld rijden Randstadrail), waarmee totaal 550 miljoen euro beschikbaar is voor deze projecten. Een realisatiebesluit voor de frequentieverhoging Metronet nemen wij naar verwachting in 2025. In 2024 hebben de gemeente Den Haag, HTM en MRDH gewerkt aan een inpassingsvisie voor de haltes in Den Haag n.a.v. zorgen van de gemeente Den Haag over het verlengen van haltes. Na een positief bestuurlijk besluit binnen de gemeente Den Haag kan 3e kwartaal 2025 gestart worden met de verdere uitwerking naar SO, VO en DO inclusief participatie. HTM, RET en MRDH startten in 2024 met een verkenning naar nieuwe spoorbeveiliging op het Samenloopdeel.

Omdat het om een redelijke unieke situatie gaat (tram en metrovoertuigen in één systeem), is besloten om de verkenning in twee stappen uit te voeren, waarin eerst kansrijke oplossingen worden onderzocht en in 2025 we trechteren naar een voorkeursvariant. HTM, Zoetermeer en MRDH onderzochten de toekomstvastheid van de Krakeling Zoetermeer als inbreng voor latere keuzes binnen de vervangingsopgave spoorbeveiliging. Dit loopt door in 2025. Gemeenten hebben In 2024 geen aanmeldingen gedaan voor opname in het IPVa 2025 kleine projecten in het kader van de woningbouw versnellingsmaatregelen. Voor de Gelatinebrug in de woningbouwlocatie Schieoevers-Noord hebben wij met Delft een 49

MFR-maatwerkafspraak opgesteld, te besluiten in BCVa 5 februari 2025. OV-ontwikkelprogramma’s In het vervoersgebied van de RET worden dossiers zoals het Plan Toekomstvast Tramnet, project Metronet, HOV Ridderkerk, HOV Maastunnel korte termijn, diverse knooppunten en OV-doorstromingsprojecten gerealiseerd. In het vervoersgebied van de HTM (OV Next) wordt de instroom nieuwe stadstrams, een remise, versnellingsprojecten OV, knooppunten en het project gekoppeld rijden RandstadRail gerealiseerd. Beide programma’s dragen bij aan de verstedelijkingsopgave. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Oplevering project HOV Maastunnel HOV Ridderkerk, met als doel het versnellen van het openbaar vervoer.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? Met de realisatie van HOV Maastunnel is een snelle verbinding ontstaan tussen Rotterdam CS, Erasmus MC en Zuidplein. Er zijn nog geen subsidieaanvragen ontvangen. De gemeente Ridderkerk heeft een deel van het tracé van HOV Ridderkerk uitgewerkt tot aan DO niveau.

Upgrade van busstation en metrostation Spijkenisse Centrum.

Een goed functionerend busstation die bijdraagt aan een verbeterede reizigerswaardering met logische verbindingen tussen bus en metro.

Invoering 1e fase maatregelen Plan toekomstvast tramnet.

Financiering van het Plan Toekomstvast Tramnet (PTT) vanuit MRDH is geregeld. In 2024 is het vervoerplan voor 2025 vastgesteld waarmee de eerste stappen voor de uitvoering van Plan Toekomst Tramnetwerk zijn gezet. Het gaat daarbij nu om lijnwijzigingen, nieuwe logische lijnnummers en aanpassing van tramfrequenties.

50

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

OV-ontwikkelprogramma’s Op basis van de uitwerking HOV Ridderkerk subsidie verlenen aan de gemeente Ridderkerk met als doel het openbaar vervoer te versnellen. Op basis van rapportage bespreken van de voortgang van de Upgrade van het bus- en metrostation Spijkenisse centrum.

Uitwerking Plan Toekomstvast Tramnet.

Realisatie HOV Maastunnel.

Realisatie Knooppunt Zuidplein.

In 2024 ontvingen wij geen subsidieaanvragen rondom HOV Ridderkerk. Deze worden wel verwacht in 2025. Er zijn voortgangsrapportages ontvangen en besproken met de gemeente Spijkenisse met betrekking tot de upgrade van het busstation Spijkenisse Centrum. De start van de werkzaamheden aan het metrostation Spijkenisse Centrum zijn vertraagd als gevolg van door RET uit te voeren “Aanvullend soortenonderzoek”. De start van de werkzaamheden wordt begin 2025 verwacht. Samen met Rotterdam en RET hebben we de eerste fase van het plan tramnet in uitvoering genomen. Per 6 januari 2025 heeft dit geleid tot een nieuwe lijnvoering van het tramnet. De overige maatregelen tot 20203 zijn in voorbereiding. Het programmaplan voor die maatregelen stellen wij begin 2025 vast. Wij hebben met de gemeente Rotterdam en RET HOV Maastunnel gerealiseerd. De nieuwe snelle buslijn is in gebruik genomen op 8 april 2024. Er worden voortgangsrapportage ontvangen en besproken. De werkzaamheden aan de buitenruimte zijn afgerond en er wordt gestart met de stationshal en de voorbereiding van werkzaamheden aan de fietsenstalling. Verwachte start van deze werkzaamheden is de 2e helft van 2025.

2.2.1.2 Opdracht 3: actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren Programma metropolitane fietsroutes (MFR) Het programma helpt om hoogwaardige, regionale fietsroutes te realiseren, om het gebruik van de fiets voor woon-werkverkeer te stimuleren. Voor Metropolitane fietsroutes helpen we de individuele gemeenten bij het opstellen van een voorkeurstracé, schetsontwerp en financiële raming voor de gehele route. De MRDH levert procesbegeleiding tot en met de samenwerkingsovereenkomst (incl. planstudie) en verleent subsidie aan wegbeheerders. Wegbeheerders leggen de fietsroutes aan en zorgen voor het beheer en onderhoud van de fietsroutes.

51

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Circa 100 km metropolitane fietsroutes realiseren tot en met 2026.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? Met het in behandeling nemen en verlenen van subsidieaanvragen voor verschillende MFR routes komt realisatie van het programma tot stand.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Programma Metropolitane fietsroutes (MFR) Verstrekken van subsidie op basis van een definitief ontwerp voor tracédelen uit de samenwerkingsovereenkomsten (SOK) MFR routes Zoetermeer Rotterdam, Westland -Rotterdam, Delft - Rotterdam Alexander, Den Haag – Pijnacker, Westland – Delft, Westland – Den Haag HS, Westland – Den Haag CS en (Dordrecht) Ridderkerk - Rotterdam.

In 2024 heeft de MRDH 1 subsidieaanvraag voor een Metropolitane fietsroute beschikt en hebben we, eind 2024, 7 subsidieaanvragen in behandeling genomen.

Verbeterd OV-systeem Via de OV-concessies en de daarbinnen afgesproken jaarlijkse vervoerplannen kunnen wij de OVmaatregelen ‘op straatniveau’ invoeren. We voeren aanpassingen van het OV-netwerk uit, rekening houdend met andere opgaven, zoals inrichting van de buitenruimte, omgevingshinder, 30-50 km/u, lopen, fietsen en verkeersveiligheid in de gemeenten. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Een verbeterd OV-systeem zodat het makkelijker en aantrekkelijk wordt voor de reiziger om het OV te gebruiken en een OV-systeem dat is afgestemd op lopen en fietsen en past in de buitenruimte.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? In 2024 zijn verschillende activiteiten ontplooid om het OV-systeem te verbeteren. Zo opende in 2024 de HOV-verbinding door de Maastunnel, is gewerkt aan de uitwerking van nieuwe HOV verbindingen over de nieuw te bouwen stadsbrug aan de Oostflank van de gemeente Rotterdam en de Vlietlijn door Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk. Daarnaast rijden er per december 2024 twee buslijnen door de Maasdeltatunnel, waarmee de reistijd tussen Voorne-Putten en Schiedam Centrum en de verdere regio substantieel verkort is.

52

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Verbeterd OV-systeem Realisatie deelprogramma’s ‘Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio (INTHR).

Start realisatie lijn 1 Delft en Rijswijk.

Ingebruikname lijn 19 naar TU-wijk.

Om de instroom van de nieuwe trams, in combinatie met het invullen van de wettelijke verplichting voor haltetoegankelijkheid, goed te laten verlopen werken gemeente Den Haag, HTM en MRDH samen. Dit programma loopt door tot 2028 en in 2024 zijn de belangrijkste resultaten: realisatie rotonde Duinstraat en herinrichting Duinstraat, afronding infrastructuur en haltes Statenkwartier, Zoutmanstraat en Vondelstraat (lijn 17). Het programma is in 2024 financieel herijkt. Besluitvorming hierover vindt in 2025 plaats. Vergelijkbaar met het programma INTHR in Den Haag wordt met HTM, de gemeenten Delft en Rijswijk het laatste gedeelte van Lijn 1 in deze gemeenten aangepast. Anders dan in Den Haag heeft HTM hier de regie. Het ontwerp voor de benodigde infrastructuuraanpassingen is afgerond en de bewonersparticipatie rondom het Kalverbos in Delft is doorlopen. Marktconsultatie voor realisatie vindt in december plaats. Verwachte gunning realisatie medio februari 2025. De realisatie van het Delftse deel start medio april 2025. In 2024 is het programma herijkt, zijn er alternatieven gewogen en is er extra budget toegekend om tot afronding van het project te kunnen komen. De realisatie van de verbinding naar de TU Campus is voor de zomer van 2025 voorzien. Na de zomer testen en beproeven we de trambaan en alle bijbehorende technische installaties. Start dienstregeling is voorzien in juni 2026.

Prognose einde werk ligt binnen begroting waar BcVa in september 2024 over besloten heeft.

2.2.1.3 Opdracht 5: versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Autonetwerk en verkeersmanagement We optimaliseren het bestaande wegennetwerk door het verstrekken van subsidies bij infrastructurele ingrepen in het netwerk door wegbeheerders waarbij ook ingezet wordt op andere mobiliteitsoplossingen als gedragsverandering.

53

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Optimalisatie van het bestaande wegennetwerk door wegbeheerders.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? Optimalisatie van het bestaande wegennet door diverse wegbeheerders (wegenprojecten) en binnen Zuid Holland Bereikbaar (verkeersmanagement) leidde tot een verbetering van de doorstroming & betrouwbaarheid van het metropolitane wegennet.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Autonetwerk en verkeersmanagement Subsidiëring voor optimalisatie in het wegennetwerk door wegbeheerders. Hiervoor kunnen de gemeenten jaarlijks voorstellen indienen voor opname in het IPVa. De gemeenten hebben tot 31 juli 2023 de tijd om projecten aan te melden. De bestuurscommissie neemt in december 2023 een besluit over opname in het IPVa 2024.

In 2024 zijn door MRDH in de subsidiecategorie Verkeersmanagement en wegennetwerk 5 subsidies verleend aan verschillende wegbeheerders.

Regionaal basisnetwerk fiets Het regionale basisnetwerk fiets bestaat uit ongeveer 1.400 km fietspad. Op basis van het regionale basisnetwerk fiets kunnen gemeenten de komende jaren tot maximaal 50% subsidie aanvragen om fietspaden in het netwerk te verbeteren. De MRDH verleent subsidie voor verbeteringen op het regionale basisnetwerk fiets op basis van de samen afgesproken inhoudelijke randvoorwaarden. Wegbeheerders voeren de verbeteringen aan de fietspaden uit. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Circa 100 km fietspad op het regionaal basisnetwerk fiets is verbeterd in 2026 (incl. verkeersveilige inrichting).

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? Met het verlenen van 23 subsidies in 2024 aan verschillende wegbeheerders is een deel van de regionale fietspaden kwalitatief verbeterd.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Regionaal basisnetwerk fiets Fietspaden die onderdeel zijn van het basisnetwerk fiets komen bij kwaliteitsverbetering in aanmerking voor 50% subsidie. Hiervoor kunnen de

In 2024 zijn door MRDH 23 subsidieaanvragen van wegbeheerder in behandeling genomen en is een subsidie verleend in de54

gemeenten jaarlijks voorstellen indienen voor opname in het IPVa. De gemeenten hebben tot 31 juli 2023 de tijd om projecten aan te melden. De bestuurscommissie neemt in december 2023 een besluit over opname in het IPVa 2024.

subsidiecategorie fiets infrastuctuur waarmee egionale fietspaden zijn verbeterd.

Programma knooppunten e MRDH, stationsbeheerders en de individuele gemeente(n) zetten gezamenlijk in op kwaliteitsverbetering van bestaande knooppunten. De MRDH verstrekt subsidie voor de verbetering van deze OV-knooppunten. De gemeente (als wegbeheerder) of de stationsbeheerder is verantwoordelijk voor de realisatie van de verbetering. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Circa 18 OV-knooppunten zijn verbeterd in 2026. Op de planning staan: Capelsebrug, Delft Campus, Den Haag Hoornwijck, Den Haag Ypenburg, Pijnacker Zuid, Nootdorp, Lansingerland Westpolder, Schiedam Vijfsluizen, Maassluis West, Rhoon, Poortugaal, Barendrecht, Zoetermeer Station, Schiedam Centrum, Den Haag Laan van NOI, Rotterdam Beurs, Rotterdam Alexander en Rijswijk Station.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? De activiteiten in 2024 zullen er toe leiden dat gemeenten een aantal knooppunten in 2026 hebben verbeterd. Voor een aantal knooppunten komt 2026 te vroeg. Dat neemt niet weg dat we wel activiteiten ontplooien gericht op verbetering, zoals het opstellen van startnotities en handelingsperspectieven en het toewerken door gemeenten naar een subsidieaanvraag.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Programma Knooppunten Op basis van het vastgestelde startdocument kunnen gemeenten/wegbeheerders verder uitvoering geven aan de verbetering van het OV-knooppunt. Hiervoor kunnen de gemeenten voorstellen indienen voor het IPVa voor 50% subsidie.

In 2024 zijn er door gemeenten/wegbeheerders geen subsidies aangevraagd voor de verbetering van een OV-knoopunt op basis van vastgestelde startdocumenten.

Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid We werken vanuit de aanpak ‘Maak een punt van Nul’, aan het verminderen van het aantal slachtoffers in het verkeer. De MRDH ondersteunt de individuele gemeenten met financiële middelen om gedragsinterventies en infrastructurele maatregelen tot uitvoering te brengen.

55

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Circa 160 projecten gerealiseerd voor verbetering van de verkeersveiligheid van het regionale mobiliteitsnetwerk. Een toename van het aantal deelnemende basisscholen aan SCHOOL op SEEF van 33% naar 62%.

Een toename van het aandeel deelnemende voortgezet onderwijs scholen aan Totally Traffic van 38% naar 49%.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten?  Voor 2024 zijn 49 subsidieaanmeldingen in de categorie Verkeersveiligheid gedaan. Alle MRDH-gemeenten hebben vaak meerdere infra- of gedragsprojecten aangemeld. De beschikbare middelen zijn ingezet voor het programmamanagement van SCHOOL op SEEF en lesmaterialen om scholen te laten deelnemen aan SCHOOL op SEEF. Het aantal deelnemende shcolen is gelijk gebleven en is 44%. De beschikbare middelen zijn ingezet voor het accountmanagament en de daadwerkeliijke uitvoering van de activiteiten. Het aantal deelnemende scholen aan Totally Traffic is gestegen naar 102 scholen (42%)

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid Op basis van de Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid kunnen gemeenten/wegbeheerders verder uitvoering geven aan een verkeersveilige inrichting. Hiervoor kunnen de gemeenten voorstellen indienen voor het IPVA voor 50% subsidie. De gemeenten hebben tot 31 juli 2023 de tijd om projecten aan te melden. De bestuurscommissie neemt in december 2023 een besluit over opname in het IPVa 2024.

Voor 2024 zijn 49 subsidieaanmeldingen in de categorie Verkeersveiligheid gedaan. Omdat in een aanmelding vaak betrekking heeft op meerdere locaties of over meerdere campagnes is het totaal aantal maatregelen 215.

Doorstromingsprojecten uit OV Ontwikkelprogramma’s Via deze programma’s werken wij met individuele gemeenten, vervoerders en andere partijen aan een aantal doorstromingsprojecten voor de tram en bus. De MRDH is concessieverlener van het regionale OV en werkt met de individuele gemeenten en vervoerders de projecten voor de ontwikkeling van het OV uit. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 We investeren in doorstromingsmaatregelen voor het OV om ervoor te zorgen dat de reistijd in het OV wordt verkort.

Hoe dragen de activiteiten bij aan de resultaten? Er is een subsidie verleend voor het realiseren van een extra spoorboog op het Hofplein. Met deze aanpassing optimaliseren we de doorstroming van de tram op dit tracé. 56

HTM heeft een subsidie van de MRDH ontvangen voor het inbouwen van 186 2e kaartlezers in voertuigen. Dit moet zorgen voor een snelle instap bij voornamelijk (grote) knooppunten. MRDH heeft voor een pilot met iVRI in delft subsidie verleend.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Doorstromingsprojecten uit OV-Ontwikkelprogramma’s In het vervoersgebied van HTM en de RET uitvoering geven aan de realisatie van diverse kleinere versnellingsmaatregelen (afscheiding langs trambanen, optimaliseren van verkeerregelinstallaties en halteverplaatsingen).

We werken samen met de gemeente Rotterdam en de RET aan de doorstroming van OV. In dit kader is afgesproken de trambaan op de Laan op Zuid in Rotterdam af te scheiden middels hagen. De afscheiding van de trambaan op de Laan op Zuid in Rotterdam is nog niet uitgevoerd vanwege personeelskrapte bij het ontwerpen. We verwachten in 2025 een definitief ontwerp. In Den Haag is in 2024 door de MRDH de opdracht verstrekt voor de Project HSW wissels (tram), die deels in 2025 en deels in 2026 zullen worden geplaatst. Tevens heeft de MRDH in december 2024 een opdracht gegeven aan de HTM om in 186 (nieuwe) bussen een tweede kaartlezer in te bouwen, waardoor de doorstroom, vooral bij grote knooppunten, aanzienlijk verbeterd moet worden.

57

2.2.2 Wat heeft het gekost? Programma 2

Realisatie

Verschil gewijzigde

Gewijzigde

Primaire

begroting en

begroting

begroting

2024

realisatie 2024

2024

2024

Infrastructuur Verkeer en Openbaar vervoer (euro's)

Realisatie 2023

Lasten: Projectk osten Verk eer

Subtotaal Verkeer

13.577.148 4.052.448 9.141.859 26.771.455

-391.975 -3.283.502 -4.115.054 -7.790.531

13.969.123 7.335.950 13.256.913 34.561.985

26.108.451 31.795.381 8.981.454 66.885.286

14.675.672 7.822.090 11.761.169 34.258.932

Subtotaal OV

58.077.444 58.077.444

-22.931.628 -22.931.628

81.009.072 81.009.072

57.662.804 57.662.804

44.019.748 44.019.748

Subtotaal Apparaatslasten

1.339.164 1.339.164

-190.436 -190.436

1.529.600 1.529.600

1.496.525 1.496.525

1.369.406 1.369.406

86.188.062

-30.912.595

117.100.657

126.044.616

79.648.086

Overige inkomsten

80.529.630 5.658.432

-31.108.048 195.453

111.637.678 5.462.979

124.402.450 1.642.166

74.445.876 5.202.210

Totaal baten

86.188.061

-30.912.596

117.100.657

126.044.616

79.648.086

0

0

0

0

0

Verkeersmanagement en wegenstructuur Fiets- en ketenmobiliteit Verkeersveiligheid

Projectk osten OV Netwerk Openbaar Vervoer

Apparaatslasten Directe kosten personeel

Totaal lasten Baten: Onttrekking fonds BDU

Gerealiseerd resultaat

58

Lasten Projectkosten verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur (verschil realisatie 2024 en gewijzigde begroting 2024 € 0,3 miljoen voordelig) De realisatie van € 13,6 miljoen is nagenoeg gelijk aan de begroting en bestaat voornamelijk uit de volgende posten (groter dan € 0,2 miljoen): ● De grootste besteding in 2024 is die aan de A16 Rotterdam, de realisatie van een nieuwe rijksweg tussen de A13 en de A16, van € 9,3 miljoen. De bijdrage van de MRDH aan de A16 Rotterdam van € 64,9 miljoen is al volledig betaald, het bestedingsritme gaat uit van een openstelling van de weg eind 2025. ● Binnen het programma Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM) is in 2024 € 1,4 miljoen besteed, hoofdzakelijk aan de pilotprojecten Certificering Autonoom Vervoer in de Openbare Ruimte (CAVIDOR) en MARTHA, een pilot project voor het realiseren van automatisch vervoer bij Rotterdam The Hague Airport. ● Bijdrage aan het werkbudget in het kader van de samenwerkingsovereenkomst Zuid-Holland Bereikbaar (MRDH bijdrage € 0,4 miljoen en Rijksbijdrage via BDU € 0,4 miljoen); ● Er is in 2024 voor € 0,6 miljoen aan iVRI’s afgerekend met de gemeenten. ● In 2024 is € 0,3 miljoen besteed aan het project Reefer-hub: de realisatie van een ontkoppelpunt voor gekoelde containers, met als doel belevering met van de centra van steden emissievrij te laten plaatsvinden.

De realisatie in 2024 is iets lager dan in 2023. De jaarlijkse bestedingen fluctueren en zijn afhankelijk van de voortgang en bevoorschotting van projecten waarvoor subsidiebeschikkingen zijn afgegeven. Fiets- en ketenmobiliteit (verschil realisatie 2024 en gewijzigde begroting 2024 € 3,3 miljoen voordelig) De realisatie van € 4,0 miljoen bestaat uit een dertigtal lopende subsidieprojecten, waarvan elf projecten met een besteding (op basis van projectvoortgang) van meer dan € 0,2 miljoen: ● Gemeente Capelle aan den IJssel: Snelfietsroute Algerabrug – Capelsebrug; ● Gemeente Den Haag: fietsveiligheid langs Lijn 16 (deel 1: Torenstraat, Bilderdijkstraat, Vondelstraat, Zoutmanstraat en deel 2: Statenlaan); ● Gemeente krimpen aan den IJssel: fietsstraat Lekdijk en fietsroute Vincent van Goghlaan; ● Gemeente Rijswijk: fietspaden Laan van ’t Haantje, Sir Winston Churchillaan en Veraartlaan; ● Gemeente Rotterdam: Fietspad Zuidzone Schieveen en fietsenstalling Kralingse Zoom; ● Provincie Zuid Holland: Oude Trambaan gemeente Wassenaar 59

De lagere realisatie ten opzichte van de gewijzigde begroting (€ 3,3 miljoen) bestaat uit de volgende posten:  Vertraagde vaststellingsverzoeken gemeenten (€ 1,1 miljoen). Het budget schuift door naar 2025;  Minder voorschotten verstrekt, ofwel omdat verlening niet meer in 2024 plaatsvond, ofwel omdat geen voorschot is aangevraagd (€ 1,2 miljoen). Budget schuift deels door naar 2025;  Lagere vaststellingen vanwege lagere projectkosten (€ 0,8 miljoen). Het budget valt vrij.  Overig (€ 0,2 miljoen). De realisatie in 2024 is lager dan in 2023. De jaarlijkse bestedingen fluctueren en zijn afhankelijk van de voortgang en bevoorschotting van projecten waarvoor subsidiebeschikkingen zijn afgegeven.

Verkeersveiligheid (verschil realisatie 2024 en gewijzigde begroting 2024 € 4,1 miljoen voordelig) De realisatie van € 9,1 miljoen bestaat uit de volgende posten: ● Een zestigtal gemeentelijke projecten met een gezamenlijke besteding van € 4,7 miljoen, waarvan acht projecten met een besteding van meer dan € 0,2 miljoen: o gemeente Rotterdam: ▪ Blackspot Pleinweg-Mijnsherenlaan-Goereesestraat; ▪ Blackspot Matlingeweg-Stuttgartstraat-Vareseweg; ▪ Verleggen Colossuemweg; o gemeente Rijswijk: ▪ Rotonde Diepenhorstlaan - Verrijn Stuartlaan; ▪ Herinrichting Lindenlaan; o Gemeente Voorne aan Zee: ▪ Verkeersveiligheid Heveringseweg, Voorweg, De Ruy, Brielseweg; o Gemeente Wassenaar: ▪ Waalsdorperlaan Duurzaam Veilig; o Gemeente Westland: ▪ Reconstructie Herenstraat - Oosteinde in Wateringen. ● Verkeerseducatie, onder meer via de programma's SCHOOL op SEEF (basisschool) en Totally Traffic (middelbare school) € 1,6 miljoen. ● Infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen op basis van de Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 en 2022-2023 (SPUK) € 2,8 miljoen. De lagere realisatie ten opzichte van de gewijzigde begroting (€ 4,1 miljoen) bestaat uit de volgende posten: 60

     

Vertraagde vaststellingsverzoeken gemeenten (€ 2,1 miljoen). Het budget schuift door naar 2025; Minder voorschotten verstrekt, ofwel omdat verlening niet meer in 2024 plaatsvond, ofwel omdat geen voorschot is aangevraagd (€ 1,6 miljoen). Budget schuift deels door naar 2025; Lagere werkelijke voortgang op projecten (€ 0,9 miljoen), het budget schuift door naar 2025; Hogere realisatie op verkeerseducatie, onder meer via de programma’s School op Safe en Totally Traffic (€ 0,9 miljoen); Lagere voortgang Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 en 2022-2023 (SPUK) € 0,1 miljoen, het budget schuift door naar komende jaren Overige verschillen € 0,3 miljoen.

De realisatie in 2024 is € 2,7 miljoen lager dan die van 2023. Enerzijds was er in 2024 een hogere realisatie op Infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen op basis van de Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen (€ 1 miljoen hoger) en verkeerseducatie (€ 0,3 miljoen hoger), daarnaast waren de uitgaven voor de overige lopende projecten in 2024 € 4 miljoen lager.

Projectkosten openbaar vervoer De realisatie van € 58,2 miljoen aan OV projecten wordt voor een groot deel gevuld door bestedingen aan het programma INTHR en lijn 19, voor respectievelijk € 25,9 miljoen en € 12,1 miljoen. Daarnaast hebben onder andere bestedingen plaatsgevonden in het kader van de projecten het metro- en busstation in Spijkenisse, aanpassingen in Schiedam i.v.m. viersporigheid en HOV Maasstunnel voor € 12,7 miljoen. Netwerk openbaar vervoer (verschil realisatie 2024 en gewijzigde begroting 2024 € 22,9 miljoen voordelig) De belangrijkste verschillen zijn als volgt. - De lasten voor lijn 19 vielen in 2024 € 6,8 miljoen lager uit. Dit komt door de vertraging in de uitvoering die bij opstellen van de tweede bestuursrapportage nog niet bekend was, de lasten schuiven naar 2025. Het totale projectbudget voor lijn 19 blijft ongewijzigd. - De realisatie van de projecten INTHR, systeemsprong, versnellingsmaatregelen OV en busstation Spijkenisse Centrum is qua planning achtergebleven voor totaal € 7,8 miljoen, waardoor de lasten naar 2025 doorschuiven. - Voor de projecten Vlietlijn, Stadsbrug Rotterdam, gekoppeld rijden RandstadRail en Oude Lijn zijn in 2024 beschikbare budgetten voor studiekosten voor € 4,5 miljoen niet ingevuld. De studiekosten zijn onderdeel van de taakstellende projectbudgetten.

De onderbesteding zal dus leiden tot een verschuiving in jaren, maar niet tot het vrijvallen van middelen. - Verder is er sprake van € 0,8 miljoen vrijval op oude Netwerk RandstadRail verplichtingen die zijn afgeboekt - De lasten voor kleine OV projecten vallen in 2024 € 2,9 miljoen lager uit. Dit komt doordat de lasten op nog lopende subsidies en in 2024 nieuw verleende subsidies lager uitvallen dan geprognotiseerd. - Het resterende verschil van € 0,1 miljoen aan lagere lasten komt diverse kleine mutaties.

61

De realisatiecijfers van het programma infrastructuur worden voor een belangrijk gedeelte bepaald door een aantal grote projecten. De onderstaande tabel laat de voortgangspercentages zien van de grootste zeven projecten die op dit moment in de realisatiefase zitten.

Hoekse Lijn Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio A16 Rotterdam Lijn 19 Sebastiaansbrug Systeemsprong Sneltramtraject Busstation Hart van Zuid Totaal

Totale bijdrage MRDH voor project € 410.734.814 € 129.600.000 € 64.895.302 € 92.050.000 € 27.000.000 € 16.461.255 € 12.000.000

Voortgang project Voortgang project in 2023 in 2024 Baten/Lasten 2024 100% 100% € (93.856) 25% 45% € 25.921.788 72% 86% € 9.344.923 88% 78% € 12.094.218 97% 100% € (452.557) 86% 96% € 1.635.744 96% 96% € € 48.544.116

Voor het project Hoekse Lijn zijn alle verplichtingen afgerond, alleen de definitieve vaststelling van de subsidie aan de gemeente Rotterdam dient nog plaats te vinden. De voortgang van het programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio (INTHR) is in 2024 vooral toe te schrijven aan de realisatie van Lijn 16. De bijdrage van de MRDH aan de A16 Rotterdam is al volledig betaald, maar de realisatie loopt nog door tot en met 2025. Het budget voor Lijn 19 is in 2024 met € 23,6 miljoen verhoogd om de realisatie op het TU-terrein die in 2023 is gestart mogelijk te maken. Doordat het budget voor dit project in 2024 is toegenomen is de relatieve voortgang op dit project lager dan vorig jaar. De definitieve afrekening van de St. Sebastiaansbrug in Delft heeft in 2024 plaatsgevonden. Het project systeemsprong sneltramtraject is momenteel in uitvoering. Voor busstation Hart van Zuid is nog wachten op het afronden van de fietsenstalling. Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,2 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot en de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling. Invulling van vacatures duurt langer dan verwacht door de krappe arbeidsmarkt.

Baten Overige inkomsten (verschil realisatie 2024 en gewijzigde begroting 2024 € 0,6 miljoen voordelig) De verantwoorde rente inkomsten rekening-courant waren op dit programma € 0,4 miljoen hoger dan begroot. Op basis van de begroting wordt 20% van de werkelijke rente inkomsten verantwoord binnen dit programma. De totale rente inkomsten rekening-courant bedragen € 20,5 miljoen en waren € 2,2 miljoen hoger dan begroot. 62

Voor de Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 en 2022-2023 (SPUK) was de realisatie van de Rijksbijdrage € 0,1 miljoen lager dan begroot op basis van de werkelijke voortgang van de projecten. De incidentele baten waren per saldo € 0,3 miljoen hoger dan begroot De inkomsten in 2024 zijn € 0,8 miljoen hoger dan in 2023. Dat komt enerzijds door de hogere rentebaat in 2024 (€ 1,2 miljoen hoger), de hoger verantwoorde Rijksbijdrage SPUK verkeerveiligheid (0,6 miljoen hoger) en incidentele bijdragen van derden (€ 0,4 miljoen hoger) anderzijds door de bijdrage van de TU Delft aan Lijn 19 van 1,4 miljoen in 2023 (€ 1,4 miljoen lager).

2.3 Programma Economisch Vestigingsklimaat Het programma Economisch Vestigingsklimaat is opgezet langs de opdrachten uit de Strategische Agenda voor het vernieuwen van de economie. Het gaat voor dit programma om de volgende twee opdrachten. Opdracht 2 - Toekomstbestendige economie stimuleren. Opdracht 4 - Vernieuwen van werklocaties. 2.3.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben ervoor gedaan? De voortgang van de in de begroting 2024 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel. Project loopt volgens begroting Project loopt niet volgens begroting

2.3.1.1 Opdracht 2: toekomstbestendige economie stimuleren Het aanpakken van de mismatch tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het verhogen van de productiviteit en bedrijvigheid zorgt voor de groei van welvaart en welzijn. Door een groei van het aantal arbeidsplaatsen en deze arbeidsplaatsen in te vullen met geschikt personeel groeit de arbeidsparticipatie. De extra arbeidsplaatsen en productiviteit dragen bij aan de ambitie van extra groei van welvaart en welzijn. Voor een betere aansluiting tussen onderwijs en de arbeidsmarkt zetten we in op twee programma’s: Campusprogramma en het programma Leven Lang Ontwikkelen. Voor extra productiviteit en bedrijvigheid zetten we in op Versterken mkb en Versterken innovatieecosysteem en innovatieprogramma’s. Campusprogramma Minimaal veertien campussen in de regio richten zich op het ontwikkelen van toekomstbestendige vaardigheden waaronder ondernemerschap, innovatie en kennisvalorisatie. Vanwege de krappe arbeidsmarkt ligt de focus op de IT-, energie-, techniek-, greenport- en zorgsector en het 63

haven industrieel complex. De MRDH focust op de samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs op mbo- en hbo-campussen. Driekwart van het totaal aantal studenten in de regio is namelijk mbo-en hbo-student. Ook het merendeel van de banen in deze regio betreft mbo- en hbo-niveau. Daarom liggen hier de meeste kansen. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Verbeterde samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven via regionale mbo- en hbo-campussen en mogelijk via nieuwe samenwerkingen met onderwijsinstellingen.

Jaarlijks nemen minimaal duizend studenten en 250 bedrijven deel aan campus(innovatie)opdrachten en -programma's.

Minimaal veertien fysieke mbo- en hbo-campussen, dichtbij regionale bedrijvigheid met een goede geografische spreiding in de regio.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? Voor een betere aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs zetten we als MRDH in op zowel campussen als Leven Lang Ontwikkelen. Ditmaal hebben wij ons gericht op een vijftal projecten op de versterking van de arbeidsmarkt en het onderwijs. Naast deze inzet op de projecten is het goed om te weten dat er nu ook een MRDH - gemeentelijke werkgroep arbeidsmarkt en onderwijs is gestart. Met succes, er wordt actief kennis gedeeld. Verder zijn er dit jaar campusbijeenkomsten door de MRDH georganiseerd. Afgelopen periode bij de Dutch Innovation Factory (DIF) in Zoetermeer, en bij de HSD in Den Haag. Via de cofinanciering van campusversterkingsprojecten en het organiseren van campusnetwerksessies verbeteren we de samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven. Dit jaar hebben wij drie campusprojecten opgestart waarmee voor ruim 1 miljoen euro is ingezet op de versterking van de samenwerking van onderwijs en het bedrijfsleven. De investeringen in de projecten bestrijken diverse onderwijslagen, van basisschool en voortgezet onderwijs tot startkwalificaties, mbo- en hboonderwijs. Het gaat om initiatieven vanuit verschillende gemeenten in onze regio en in verschillende sectoren. Waarbij alle projecten ook een regionaal effect beogen.

Hoewel lastig meetbaar is de inschatting dat met deze inzet een groot aantal studenten en bedrijven wordt bereikt. De twee campusprojecten die in 2024 van start zijn gegaan dragen bij aan het campusprogramma. Daarnaast zijn er lopende campusprojecten zoals:      

Biotech Campus Delft, Op weg naar een brede onderwijscampus Dutch Fresh Port Werkt! Dutch Fresh Port Campus, thema verslogistiek Versterking campus Energy Cave Groeifonds: Vraaggestuurde aanpak LLO Digitalisering Greenport Horti Campus Groeifonds: Versterken en verbeteren Dutch Innovation Community

64

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Campusprogramma We leveren een financiële bijdrage aan vier campusversterkingsprojecten.

We organiseren drie campus netwerksessies voor kennisdeling.

We stimuleren de samenwerking tussen mbo- en hbo-campussen en tussen deze campussen en wo-campussen in innovatie en kennisvalorisatietrajecten die bijdragen aan regionale transitieopgaven.

We ondersteunen campussen in hun communicatie naar mkb-bedrijven met behulp van de ontwikkelde toolkit, die een kopverhaal over het campusnetwerk en kernverhalen per sector bevat, een corporate presentatie, feiten en cijfers, showcases en een folder.

In 2024 heeft MRDH vanuit de bijdrageregeling twee campusversterkingsprogramma's gefinancierd. Gemeenten hebben geen andere projecten ingediend.  Vanuit de gemeente Den Haag het gebiedsontwikkelingsconcept WLI: gericht op werken, leren en innoveren. Hierbij is een kwartiermaker aangesteld om deze strategie stadsbreed te implementeren.  Vanuit de gemeente Den Haag het project Urban Living Lab Bickhaven: vanuit deze locatie wordt er onderzoek gedaan naar klimaatadaptie, in samenwerking met het mbo en hbo onderwijs. MRDH heeft twee campusbijeenkomsten georganiseerd in samenwerking met de gemeenten: 1. Gemeente Zoetermeer bij de Dutch Innovation Factory 2. Gemeente Den Haag bij de HSD campus. Beide bijeenkomsten hadden tot doel kennis uit te wisselen en de campussen verder te positioneren. Er werden inzichten gedeeld over de succes- en faalfactoren van campusontwikkeling, evenals over de manieren om tot een succesvolle exploitatie te komen. Door MRDH zijn werkbezoeken afgelegd bij de campussen die worden ondersteund door MRDH. Bij deze werkbezoeken wordt verdere samenwerking gestimuleerd. Er wordt daarbij ook kennis uitgewisseld over welke ontwikkelingen er spelen in het gebied of op het gebied van onderwijs. Via de website van de MRDH hebben we relevante informatie over de campussen gedeeld. De eerder ontwikkelde toolkit biedt daarbij de benodigde informatie.

Daarbij informeren we o.a. wie de contactpersonen zijn en wat het profiel is van de campus. Ook hebben we een tweetal artikelen geschreven over de campussen. Deze artikelen zijn ter promotie van de campus. Op deze manieren hebben we campussen ondersteund in het bereiken van mkb-bedrijven en het beter verbinden van arbeidsmarkt en onderwijs.

65

Leven Lang Ontwikkelen programma (LLO) LLO zorgt door om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden voor een kwalitatief goede beroepsbevolking, die op alle niveaus bijdraagt aan de regionale economie. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024 Verbeterd aanbod LLO op de campussen en bij andere grote mbo- en hboopleiders in de regio.

Meer werkenden en werkzoekenden volgen een omscholing- en bijscholingstraject.

Jaarlijks ronden minimaal 1.300 werkenden en zij-instromers een omscholing of bijscholingstraject aan een campus af.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? Er zijn bijdragen verleend aan twee projecten met een leven lang ontwikkelencomponent: 1. Gaan voor een Baan met gemeente Vlaardingen 2. Niemand Langs De Kant met gemeente Den Haag en Rotterdam 3. Kickstartlab gemeente met gemeente Delft Daarnaast zijn in 2024 de volgende lopende projecten voortgezet die bijdragen aan het LLO-aanbod in de regio:  Werken aan de digitale toekomst van de Nederlandse tuinbouwketen  Next Healthcare Professional Fase 1: Zorgmedewerkers leren werken met digitale technologie  Energietransitielab  Bouwsteen Zorg Innovatie Academie (ZIA): LLO voor MBO zijinstromers en doorstromers in de zorg  LLO Let’s change the face of food waste  Groeifonds: Digitale samenwerking Rijnmondse energietransitiecampussen en fieldlabs Zie het vorige resultaat. De investeringen in de projecten bestrijken diverse onderwijslagen, van basisschool en voortgezet onderwijs tot startkwalificaties, mbo- en hboonderwijs. Het gaat om initiatieven vanuit verschillende gemeenten in onze regio en in verschillende sectoren. Waarbij alle projecten ook een regionaal effect beogen. Zie het vorige resultaat. De investeringen in de projecten bestrijken diverse onderwijslagen, van basisschool en voortgezet onderwijs tot startkwalificaties, mbo- en hboonderwijs.

Het gaat om initiatieven vanuit verschillende gemeenten in onze regio en in verschillende sectoren. Waarbij alle projecten ook een regionaal effect beogen.

66

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Programma Leven Lang Ontwikkelen (LLO) We leveren een financiële bijdrage aan minimaal vier LLO-projecten per jaar in die sectoren die voor de metropoolregio de grootste opgave hebben (IT-, energie-, techniek-, het haven industrieel complex, greenport en zorgsector) en in samenwerking met een mbo en/of hbo-campus.

We gaan nieuwe samenwerkingen aan met regionale partijen gericht op werkenden, werkzoekenden en zij-instromers, die skills-opleidingen aanbieden, met ook aandacht voor diversiteit. Dit met als doel de impact van de LLO-projecten op de arbeidsmarkt te vergroten, evenals de regionale samenwerking op LLO-gebied.

In samenwerking met de gemeenten zijn er drie projecten opgestart. Dit heeft te maken met het feit dat er door gemeenten geen andere projecten zijn ingediend. 1. Gemeente Vlaardingen heeft het programma Gaan voor een baan opgestart. Het programma heeft ook betrekking op gemeenten Maassluis en Schiedam. Het gaat met name om loopbaan-oriëntatie en loopbaanverbreding van jongeren (en het hierbij betrekken van hun ouders) richting de techniek. 2. In samenwerking met de gemeenten Den Haag en Rotterdam is het project Niemand Langs De Kant opgezet. We hebben daarmee een kwalitatieve impuls gegeven aan de nieuwe regionale leerwerkloketten, door het mede financieren van onderwijskundige professionals die hier extra worden ingezet t.b.v. werkzoekenden die een startkwalificatie willen behalen. 3. Vanuit de gemeente Delft is het project Kickstartlab gestart, waarbij de competentie ondernemerschap centraal staat. Dit programma is vormgegeven met meerdere mbo’s en hbo in de regio, waarbij mkb- ondernemers een belangrijke coachende rol vervullen. Er zijn gesprekken gevoerd met het ministerie van OC&W om te verkennen hoe de samenwerking op regionaal niveau kan worden bevorderd. Daarbij is gekeken wat de ontwikkelingen in de regio zijn op het gebied van Leven Lang Ontwikkelen. Dit is verder afgestemd met andere partijen zoals de Economic Board Zuid-Holland met de Human Capital Agenda.

Tenslotte is contact gelegd met het UWV om meer zicht te krijgen op werkzoekenden, met als doel een betere balans te vinden op de arbeidsmarkt. Deze gesprekken hebben eind 2024 geresulteerd in:  Projecten die beter aansluiten op ontwikkelingen in de samenleving (iedereen ruimte om mee te doen, flexibilisering van de arbeidsmarkt); 67





Hernieuwde samenwerking om de Human Capital Agenda door te ontwikkelen en beter te verbinden met de doelstelling uit de Strategische Agenda; Scherper beeld van de opgave, als input voor de Visie op het Economisch vestigingsklimaat die in 2025 wordt vastgesteld.

Versterken mkb Er is een grote groep mkb in de metropoolregio die behoefte heeft aan toegang tot informatie en advies om tijdig beslissingen te nemen om hun bedrijf gezond te houden, weer gezond te maken of tijdig te stoppen. Ondernemers hebben behoefte aan een transparant systeem van dienstverlening waarbij het aanbod van verschillende partijen onderling samenhangt, transparant en begrijpelijk is. Dit is in de praktijk nog te weinig het geval. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten?

Een groter deel mkb is ondersteund.

Via cofinanciering en innovatieprogramma’s hebben we enkele tientallen meer mkb-ers bereikt dan in 2023.

Meer samenhang tussen initiatieven voor het mkb in de regio.

De MRDH organiseerde drie kennissessies voor accountmanagers van de 21 gemeenten. Naast bruikbare informatie voor mkb- bedrijven (zoals het bestaan van de hiervoor genoemde projecten en programma’s waaraan de MRDH in 2024 een bijdrage verleende) deelden gemeenten ook informatie met elkaar over gemeentelijke initiatieven. De MRDH heeft met gemeente Den Haag het project Global Market Entry Program gepresenteerd met de uitnodiging voor andere gemeenten om deel te nemen. De BCEV heeft een bijdrage verleend voor het project. De MRDH zorgt voor het aanhaken van gemeenten door deelname aan de regionale Actie agenda ondernemerdienstverlening.

68

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Versterken mkb Op basis van een in 2023 uitgevoerde behoefte-inventarisatie onder accountmanagers ondernemers/bedrijven van 21 gemeenten wordt een bijbehorend uitvoeringsplan opgesteld. De activiteiten die in het uitvoeringsplan voor 2024 bepaald zijn gaan we in 2024 uitvoeren.

We leveren een financiële bijdrage aan één tot twee projecten waarin het mkb gestimuleerd wordt innovatie toe te passen.

We onderhouden een netwerk van accountmanagers ondernemers/bedrijven van 21 gemeenten en we delen kennis over innovatieprogramma's, regelingen en best practices via twee tot drie sessies en/of via andere kanalen die uit de behoefte-inventarisatie van 2023 komen.

In de drie accountmanagersnetwerkbijeenkomsten hebben we gewerkt aan de versterking van het accounthouderschap van gemeenten richting mkb. Ook zijn daar projectinformatie en lessen uit projecten gedeeld met de accountmanagers van de gemeenten. Via jaarafspraken met IQ is er bijgedragen aan de innovatieprogramma's Energie & Klimaat en Zorgtech. MRDH heeft € 200.000 cofinanciering gegeven aan:  Gemeente Den Haag voor het project Global Market Entry Program. Doel van het project is om het regionale mkb te ondersteunen om een internationale markt succesvol te betreden. Het programma is een doorontwikkeling van een programma dat gemeente Den Haag al aan haar eigen mkb-ers aanbod. Nu wordt het ook opengesteld voor mkb-ers uit alle MRDH-gemeenten. De MRDH organiseerde drie bijeenkomsten voor het netwerk van gemeentelijke accountmanagers. In 2024:  Ondernemersdienstverlening en samenwerkingsmogelijkheden TU Delft Campus met MKB  Hoe werkt een fieldlab? Wat hebben mkb-ers eraan? Een kijkje bij RoboHouse in Delft.  Hoe kunnen MRDH projecten en programma’s ondernemers (beter) bereiken? En welke rol kunnen accountmanagers hierbij spelen?

Versterken innovatie-ecosysteem en innovatieprogramma’s In Region of the Future wordt samen met Yes!Delft oplossingen ontwikkeld voor regionale innovatievraagstukken. Startups ontwikkelen schaalbare, commercieel en technisch haalbare oplossingen. Gemeenten kunnen hier optreden als eerste klant, waardoor maatschappelijke opgaven direct worden gekoppeld aan de uitdagingen van individuele gemeenten. De nieuwe producten en diensten die dit oplevert zorgen voor stageplaatsen, nieuwe bedrijvigheid, kostenbesparingen en productiviteitsgroei. Daarnaast stimuleren we sectorale innovatieprogramma’s en innovatieve programma’s/projecten op economische toplocaties die ervoor zorgen dat bedrijven hun vernieuwende producten en diensten sneller ontwikkelen in testomgevingen (‘fieldlabs’). Hierbij ligt de focus op het toepassen van innovatie bij het mkb. De MRDH stimuleert innovatie door met strategische partners zoals InnovationQuarter en de provincie 69

Zuid-Holland financiering en schaalvergroting van programma’s te organiseren waardoor deze meer maatschappelijke- en economische effecten opleveren. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten?

Toename percentage van startups en scaleups binnen de totale bedrijvigheid in de regio.

We verwachten een toename in het percentage van startups en scaleups door: 1. Op 11 november 2024 heeft de bestuurscommissie EV de intentieverklaring startup/scaleup ondertekend, samen met provincie ZuidHolland, Delft, Den Haag Rotterdam en Leiden. Partijen zetten een regionaal samenwerkingsprogramma op voor startups en scaleups om van Zuid-Holland een bloeiend ecosysteem en de Europese kraamkamer te maken voor startups en scaleups. Deze moeten bijdragen aan maatschappelijke transities en sleuteltechnologieën versnellen, brede welvaart verbeteren en het verdienvermogen versterken. De focus ligt op: a) meer kansrijke en ambitieuze startups, b) een hoger percentage startups dat consistent doorgroeit naar scaleups, c) meer succesvolle scaleups die doorgroeien tot internationale marktleiders.

Adoptie van businesscases uit het innovatie-ecosysteem door minimaal tien gemeenten.

2. IQ heeft mede door cofinanciering van de MRDH startups kunnen helpen hun producten en diensten op de markt te brengen en te laten groeien. In 2024 zijn twee edities van het Market Readiness Programma georganiseerd waarmee 36 startups en innovatieve mkb’ers geholpen zijn. Er zijn nog geen adopties. De eerste periode van het programa Region of the Future was nodig om mogelijke oplossingen te ontwikkelen. Het daadwerkelijk adopteren van nieuwe oplossingen blijkt lastiger te zijn dan eerder gedacht. Implementatie heeft een veel langere doorlooptijd. Het is de verwachting dat de implementatie waarschijnlijk pas na afronding van het RotF programma te zien zal zijn.

70

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Versterken innovatie-ecosysteem en innovatieprogramma’s We brengen de resultaten van het programma Region of the Future (RotF) actief onder de aandacht van gemeenten en we kijken met gemeenten of zij kunnen/willen optreden als launching customer. We kijken op basis van de resultaten van het programma Region of the Future in 2023 of er nieuwe en bestaande startups kunnen worden versterkt. In de afspraken met InnovationQuarter versterken we innovatie-ecosystemen en stellen de rol van regionaal mkb daarin centraal.

De programmamanager van Region of the Future heeft presentaties gegeven in de bestuurscommissie EV, het ambtelijk overleg EV en in het accountmanagersnetwerk van de MRDH. Ook is er regelmatig aandacht voor het programma in de MRDH nieuwsbrief. Vanuit het programma Region of the Future is in 2024 een nieuwe startup, Whitebox, opgericht n.a.v. het maken van een chatbot voor een aantal gemeenten. InnovationQuarter heeft de door de bestuurscommissie goedgekeurde activiteitenlijst in 2024 uitgevoerd. Het gaat daarbij o.a. om de volgende activiteiten: - De doorontwikkeling van innovatieprogramma’s Energie & Klimaat en Zorgtech: In het innovatieprogramma Zorgtech zijn circa 25 innovatieprojecten opgezet en financieel ondersteund via vouchers, 15 ondernemers zijn ondersteund om hun bedrijfsgroei verder vorm te geven, en 9 themabijeenkomsten zijn georganiseerd voor intervisie en kennisuitwisseling tussen ondernemers. In het innovatieprogramma Energie & Klimaat hebben o.a. 7 ondernemers met oplossingen voor energieopslag, golfenergie en innovatieve toepassingen van warmteopslag, vouchers gekregen om hun product door te ontwikkelen.

- Het betrekken van startups en scaleups bij projecten en een bijdrage aan het regioplan Startup/Scaleups: De eerste behaalde mijlpaal daarin is de intentieverklaring die publieke partijen in 2024 hebben getekend voor het versterken van het regionale startup/scaleup ecosysteem. - IQ heeft bedrijven geholpen hun producten en diensten op de markt te brengen en te laten groeien. In het derde kwartaal van 2024 stond de teller op 89 geholpen organisaties. In 2024 zijn daarnaast twee edities van het Market Readiness Programma georganiseerd waarin IQ 36 startups en innovatieve mkb’ers geholpen heeft.

71

-

-

Bedrijven op weg geholpen naar financiering: In het derde kwartaal van 2024 had IQ € 24,9 miljoen investeringen uitgelokt, waarvan 41% privaat. De stand van het vierde kwartaal is nog niet bekend. De uitvoering van het Investor Relations programma: circa 300 bedrijfsbezoeken hebben plaatsgevonden waarvan de uitkomsten in 2025 gerapporteerd worden, en met de adviescommissie en bestuurscommissie gedeeld zullen worden.

2.3.1.2 Opdracht 4: vernieuwen van werklocaties Het economisch en maatschappelijke belang van winkelgebieden, kantorenlocaties en bedrijventerreinen is groot. Deze plekken bieden werkgelegenheid aan een brede beroepsbevolking, bieden ondernemers en bedrijven de ruimte om te produceren, innoveren en slimme oplossingen te bedenken. Daarmee spelen ze (in potentie) een sleutelrol in grote transities, zoals de energietransitie, circulaire transitie en klimaatadaptatie (waaronder ruimte voor groenblauwe oplossingen op bedrijventerreinen) en digitalisering. Aan de hand van de Strategie werklocaties MRDH sturen de 21 gemeenten op het versterken van de ruimtelijke economische structuur van de regio door marktevenwicht tussen vraag en aanbod van ruimte te stimuleren, het beter benutten van de bestaande werklocaties en het aanjagen van vergroening en verduurzaming. De MRDH organiseert de regionale afstemming tussen de individuele gemeenten om gezamenlijk te sturen op de voorraad van winkels, bedrijventerreinen en kantoren. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2024

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten?

Lager percentage leegstand bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel (op basis van vloeroppervlakten).

In de strategie werklocaties MRDH 2019-2030 zijn afspraken gemaakt over het toevoegen en transformeren van kantoren. Door het transformeren van kantoren de afgelopen jaren en door invulling van bestaande kantoren is de leegstand de afgelopen jaren afgelopen gedaald tot 6,7% (peildatum 2023). Beter benutten is een belangrijk uitgangspunt in de Strategie Bedrijventerreinen MRDH 2023-2030. De eerste stappen voor het beter benutten van bedrijventerreinen zijn gezet door inzichtelijk te maken welke kansen er liggen.

Beter benutten van geschikte locaties voor watergebonden bedrijven en voor HMC-bedrijven op bestaande bedrijventerreinen.

72

Hoger percentage kantoren met minimaal energielabel C.

In 2022 had 55% van het aantal kantoren minimaal label C, in 2023 is dit gestegen naar 64%.

Revitalisering/verduurzaming verouderd of leegstaand vastgoed op bedrijventerreinen voor nieuwe bedrijvigheid.

In de strategie bedrijventerreinen 2023-2030 staan uitgangspunten om te komen tot revitalisering en verduurzaaming van bedrijventerreinen. Vanuit de MRDH dragen we hieraan bij door gezamenlijk onderzoek, kennisdeling en projectbijdrage om verouderd en leegstaand lastgoed te revitaliseren.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2024

Status

Toelichting

Vernieuwen van werklocaties We voeren de in 2023 opgestelde Uitvoeringsagenda 2023-2024 voor het programma werklocaties uit langs de lijnen: bedrijventerreinen, kantoren, detailhandel/ vitale kernen.

We organiseren regionale afstemming ten behoeve van passende ruimte voor werklocaties. Dit gebeurt op basis van een adviesvraag van gemeenten.

We monitoren de regionale kantorenmarkt en de regionale winkelvoorraad.

We organiseren zes bijeenkomsten over verschillende thema’s binnen het domein werklocaties voor kennisdeling, netwerkvorming en beleidsvorming.

De uitgangspunten in het Uitvoeringsprogramma EV 2024 zijn de basis geweest voor de activiteiten van 2024 zoals; de gestarte onderzoeken voor ruimte voor werken (kantorenstrategie, onderzoek vitale kernen, beter benutten onderzoeken), kennisdeling op het gebied van het beter benutten van bedrijventerreinen, en een zestal verleende projecten via de bijdrageregeling EV. In 2024 is er geen adviesaanvraag behandeld in de bestuurscommissie EV. Wel zijn er twee mededelingen gedaan in de bestuurscommissie EV over de transformatie van Haven Noord in de gemeente Nissewaard en de tijdelijk opvang op bedrijventerrein Harnaschpolder in de gemeente Midden-Delfland. De MRDH heeft een kantorenmonitor opgeleverd. Hierin is opgenomen dat de leegstand nog meer is afgenomen en het aanbod op de toplocaties zeer beperkt is. Daarnaast zijn diverse gegevens van de detailhandel, zoals de winkelleegstand en het type aanbod in winkels door Locatus gemonitord.Op basis hiervan is de MRDH gestart met de vernieuwing van de kantorenstrategie, daarnaast gebruikt de MRDH de gegevens om invulling te geven aan het programma vitale kernen. Daarmee wil de MRDH zorgen voor voldoende ruimte voor kantoren op toplocaties en zorgen voor levendige kernen. De MRDH organiseerde acht werkgroepen voor werklocaties, waarin kennis en ervaringen werden gedeeld.

Er vonden twee werkbezoeken plaats naar bedrijventerreinen in de gemeenten Midden-Delfland en Nissewaard. Daarnaast bracht de bestuurscommissie EV een werkbezoek aan bedrijventerrein Plaspoelpolder, waar in december 2023 een bijdrage van ruim €500.000 aan werd verleend om het bedrijventerrein beter te benutten. In de Adviescommissie EV werd een 73

We zorgen voor kennisontwikkeling op de (on)mogelijkheden van beter benutten van bestaande bedrijventerreinen (onder meer onderzoeken en kennisdeling van ervaringen van gemeenten).

We dragen (financieel) bij aan projecten gericht op beter benutten van bedrijventerreinen door advisering of inzet van de bijdrageregeling MRDH.

kantorenadviesaanvraag besproken, gevolgd door een werkbezoek aan bedrijventerreinen in Schiedam en Rotterdam, om de urgentie en de inzet van het beter benutten van bedrijventerreinen te benadrukken. De MRDH heeft in 2024 volop ingezet op kennisontwikkeling op het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen: het herstructureren of revitaliseren van bestaande terreinen. Dit is immers een complexe opgave. Zowel door onderzoeken te starten (met gemeenten) als door gemeenten te vragen ervaringen te delen in de werkgroep werklocaties, ontstaat er expertise. Kennis is ontwikkeld op: hoe kansen te detecteren, wat het juridisch gereedschap is voor gemeenten, welke stappen in welke volgordelijkheid genomen worden. Deze kennis is van belang om tot een goede uitvoering te komen en de slagkracht van gemeenten te vergroten. In 2024 verleende MRDH aan in totaal zes projecten een bijdrage vanuit de bijdrageregeling Economisch Vestigingsklimaat die gericht zijn op het beter benutten van bedrijventerreinen. MRDH heeft in totaal € 907.879 bijgedragen aan: - Rotterdam, Spaanse Polder - Pijnacker-Nootdorp, Boezem-West - Lansingerland, Klappolder - Vlaardingen, alle bedrijventerreinen - Lansingerland, energyhub - Nissewaard, energyhub

We stellen een lobbystrategie op voor de agendering en bekostiging van de opgave van revitalisering/beter benutten van bedrijventerreinen.

We organiseren twee kennissessies op het gebied van verduurzaming kantoren.

Daarnaast adviseerden wij actief gemeenten bij visie- of planvorming van werklocaties. De MRDH heeft in kaart gebracht waar er kansen zijn voor revitalisering en het beter benutten van bedrijventerreinen. Op basis van deze gegevens is inzichtelijk gemaakt dat er een urgente vraag ligt om te zorgen voor voldoende ruimte voor werken. De MRDH heeft initiatief genomen om met andere metropoolregio's in Nederland te werken aan een lobbystrategie richting het Rijk. Doel is om het onderwerp bij het Rijk te agenderen, zodat er vervolgens ook instrumentarium en middelen beschikbaar komen (om zo verplaatsing en beter benutten mogelijk te maken). In 2024 heeft de MRDH met de belangrijkste kantorengemeenten gewerkt aan een kantorenstrategie, deze wordt in 2025 afgerond. Deze 74

We voeren het programma Next Economy Bedrijventerreinen uit, inclusief projectfinanciering en kennisdeling.

strategie moet leiden tot kwalitatief goede kantoren op de juiste locaties. Verduurzaming is een van de onderdelen van de kwaliteit van kantoren. Het programma Next Economy bedrijventerreinen bestaat niet meer, activiteiten voor verduurzaming en het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen zijn opgenomen in het Uitvoeringsprogramma EV 2024 en 2025 en de Strategie Bedrijventerreinen MRDH 2023-2030.

2.3.2 Wat heeft het gekost? Programma 3 Economisch vestigingsklimaat

Realisatie 2024

Verschil gewijzigde Gewijzigde begroting en begroting realisatie 2024 2024

Primaire begroting 2024

Realisatie 2023

Lasten Subtotaal programmakosten Subsidie InnovationQuarter Subsidie YES! Delft Subtotaal directe kosten personeel

2.779.871 986.081 472.399 870.218

-594.630 0 -27.601 -224.021

3.374.501 986.081 500.000 1.094.239

3.160.479 986.081 500.000 1.070.550

3.256.337 950.898 611.746 1.046.248

Totaal lasten

5.108.569

-846.252

5.954.821

5.717.110

5.865.229

Baten Inwonerbijdrage Overige inkomensoverdrachten gemeenten Overige inkomensoverdrachten overig

5.676.964 44.661 0

-19.207 4.661 0

5.696.171 40.000 0

5.677.110 40.000 0

5.368.791 64.009 10.000

Totaal baten

5.721.625

-14.546

5.736.171

5.717.110

5.442.800

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

613.055

831.705

-218.650

0

-422.428

Onttrekking aan Egalisatiereserve EV Geaccordeerd bij bestuursrapportage

-218.650

0

-218.650

0

-1.327.207

Gerealiseerd resultaat

831.705

831.705

0

0

904.779 75

Het jaarbudget voor de programmakosten van € 3,2 miljoen (primaire begroting) is in 2024 meer dan besteed. Er werd in 2024 voor € 2,7 miljoen aan projectbijdragen verleend en er werd voor € 0,6 miljoen aan verdiepende onderzoeken en projectontwikkeling besteed. Bij de 2e bestuursrapportage is daarom de op dat moment bekende nieuwe vrijval in de Egalisatiereserve, vanwege in 2024 lager vastgestelde projectbijdragen, toegevoegd aan het programmabudget. Per saldo was er een onderbesteding van € 51.000, dus het jaarbudget is nagenoeg conform begroting gerealiseerd. Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2023 in juli 2024 besloot het algemeen bestuur dat de bestuurscommissie binnen twee jaar een bestemming moet geven aan de vrije ruimte in de Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat (€ 0,7 miljoen). In 2024 heeft die extra inzet niet plaatsgevonden en zitten deze middelen nog in de egalisatiereserve. Het jaar 2024 wordt afgesloten met een resultaat van € 0,8 miljoen. € 0,5 miljoen van dit resultaat betreft reeds verleende, maar nog niet financieel afgewikkelde projectbijdragen. Net als eerdere jaren wordt voorgesteld deze middelen toe te voegen aan de reserve.