LIS 1.3 RIB Septembercirculaire gemeentefonds 2021.pdf

RIDDERKERK

Gemeenteraad van Ridderkerk

p/a griffie

Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n):

Ons kenmerk: Contact: Doorkiesnummer: E-mailadres: Datum :

78563

C. Kolf 0180-451286 k.kolf@bar-organisatie.nl 7 oktober 2021

Betreft: Raadsinformatiebrief septembercirculaire gemeentefonds 2021

Geachte raadsleden ,

In deze brief gaan we in op de mutaties uit de septembercirculaire 2021 van het gemeentefonds en de flnanciële gevolgen die daaruit voortvloeien voor onze gemeente. De septernbercirculaire 2021 pakt meerjarig fors voordelig uit, ieder jaar met (ruim meer dan) € 2 miljoen, Dit komt met name door hogere begrote uitgaven van het Rijk volgens de Miljoenennota (trap-op-trap-afsystematiek of wel accresontwikkeling). Hoewel hier sprake is van een fors voordeel bevestigt dit ook dat de grote fluctuaties in gemeentebegrotingen als zodanig ongewenst zijn: de begrotingsrealiteit is teveel afhankelijk van deze periodieke en sterk fluctuerende bijstellingen. Gemeenten leggen daar terecht de vinger bij Voor 2021 en 2022 is tevens sprake van incidentele meevallers. Voor 2021 resulteert het BTWcompensatiefonds in een voorlopig voordelig voorschot van € 538.000 wegens een verwachte onderbesteding op het (landelijke) plafond. Voor coronasteun ontvangen we in 2021 € 565.000 en in 2022 € 228.000. Voor 2022 wordt de oploop van de opschalingskorting wederom incidenteel bevroren wat een eenmalig voordeel betekent van € 671.000. Ook is voor 2022 het extra incidentele bedrag voor Jeugdzorg definitief berekend op € 3.098.000.

Omdat in de begroting 2022 hier al voor 100% op geanticipeerd was (voor € 3.034.000 op basis van een voorlopige berekening van BZK van juni jl.) wordt deze 'stelpost’ nu ingetrokken. Vanaf 2023 houden we in onze (meerjaren)begroting rekening met een stelpost van structureel 75% van de door de Arbitragecommissie verwachte aflopende extra middelen voor Jeugd. Deze middelen moeten eerst door een nieuw kabinet worden toegewezen en zijn daarom

nog niet via het gemeentefondsverwerkt. Financiële gevolgen Hieronder volgen de mutaties van de circulaire met daaronder een puntsgewijze toelichting.

1

Mutaties gerreentefonds septent>er 2021 Gelïccnte:

Ridderkerk

Basis:

Septerrtercirculaire 2021 - versie 27 septent)er 2021 Mbicirculaire 2021

Vergelijk Bedragen x € 1.DCI)

A.

band rrni 2021

B. Mutaties aecres/ u

2021

2022

2023

2024

2026

72.396

70.711

70.426

70.630

70.330

0

1.455

1.491

1.529

538

0

0

0

0

671

0

0

837

702

2.963

2.193

:ar en BCF

1. Nberjarige accresen vanaf 2022 - positieve bijstellingt.o.v. rrei a)21 2. Voorbpig voorschot afrek.

lersatieforxls (BCF) ircidenteel in 2021 (0 korting) incidenteel in 2022 ltstaven en rïrItatie via Factor

3, Bevriezen lagere al 4. Fk)ewelheil

Totaal B. Mutaties accressen, BCFen hoeveelheidsverschillen C. Ta Nacalcuhtie rrnbiIiteitshulprrlddelenWk

-44

-40

-36

-33

6 Uttw)eriruen irïpbrrentatie Breedoffersief

33

0

0

0

7 /bnpak probbrrntiek jeugdzorg: restant rriddelen VM3

126

0

0

0

8 UitwerirBskosten SVB PGBbekkingsrechten Wrrn 2015

0

-56

0

0

0

3.098

116

3.002

426

0

0

25

0

0

114

0

0

15. /bruullend pakket re-integratie bijstarxlsgerechtigden(corïTnr6atie corona)

0

33

0

16. Irïpuls r&integratie bijgandsgerechtigden (corïpersatie corona)

0

99

0

17. GerreerïeliB schuldenknbid (corïTnrsatie corona)

0

64

0

15

definitieve incidenteb toekenni

9a 9J

2022

Totaal C. taakmutaties D. Overige uitkeringen 10. GezorH in de stad (DU)

11. <3erige kJeirentrtaties

uitkerin

Totaal D. Ove E. Corona st

septemkwr 2021 Kosten (TaNK) (1

12. Tijdelijke C>xiersteunirN

13. Buurt- en dI

cororn)

14, Lnkalecultuur (compersatie corona)

18. B

re b

0

ie cororn

Totaal E. Corona st F. Totaal mutatie s

2021 t.o.v. rrni 2021 B. t/m E.

9b. Te

Je

ien

G. bëtto ITrrtatiesse H.

zoals in

;uhire F

9b.

roting 2022 o zie ga

september 2021 A + G

' Dit bdrdt uitsILiterxl de inkomstenramiru (eFFectGwneerïefarxis). Taakmutaties erVoforïwikkeliruerY extra lasten varwege corona zullen

(nog effect op de begoting tnbben. Everfuelebijramingvanlastm zal afzonderlijkvia tussemappodagesplaatsvinden.

2

RIDDERKERK

Toelichten op mutaties mei 2021 1.Meerjarige accressen vanaf 2022 – positieve bijsteïling t.o.v. mei 2021 Accressen vallen meerjarig positief uit. In de meicirculaire was nog sprake van nadelen. Vooral 2022 is gunstig; een plus van € 583 miljoen of wel +5% t.o.v. mei. Die opwaartse beweging van het accres geldt ook voor de jaren na 2022: + 2,3% in 2023, + 2,3% in 2024, + 3,2% in 2025 en + 3,2% in 2026. Redenen voor deze plussen zijn hogere geraamde loon- en prijsontwikkeling in de Macro Economische Verkenning (MEV-raming) van het Centraal Planbureau (CPB). Verder door een positieve volumeontwikkeling of wel hogere rijksuitgaven voor o.a. klimaat, compensatie gedupeerden kinderopvangtoeslag, zorg en EU-afdrachten. Uiteraard geldt hier een winstwaarschuwing. Als de daadwerkelijke uitgaven lager blijken te zijn of door een nieuw kabinet worden aangepast, kan dit weer leiden tot een lager accres bij de volgende circulaire.

2. Voorlopigvoorschot afrekening BTW-compensatiefonds(BCF) 2021 incidenteelin 2021 Er wordt een landelijke onderschrijdingverwacht van € 216 miljoen op het plafond BTW-compensatiefonds 2021 (totaal plafond is € 3,25 miljard). Dit is een voorlopig en incidenteelvoorschot waarvan de eindafrekeningin mei 2022 zal plaatsvinden.Voor Ridderkerk een voorlopigvoordeel van € 538.000in 2021

3. Bevriezen lagere apparaatskosten (opschatingskorting) – incidenteel in 2022

Voor 2022 wordt de oploop op de opschalingskortingincidenteel bevroren.Hiermeewordt de financiële druk bij gemeenten incidenteelverlicht met € 270 miljoen, zoals ook al in 2020 en 2021 gebeurde.De VNG pleit nog steeds voor volledige afschaffing van de opschalingskorting voor de komende jaren. Voor Ridderkerk een incidenteel voordeel van € 671 .000 in 2022.

4. Hoeveelheidsverschillenverdeelmaatstavenen mutatie via uitkeringsfactor Naast de mutaties in de algemeneuitkering vanuit het Rijk (via de uitkeringsfactor)wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door actualisatie van de verdeelmaatstaven binnen de eigen gemeente . De aantallen

van deze verdeelmaatstavenworden continu en gedurende drie jaar door het ministerievan BZK geactualiseerd. Het gaat om ruim honderd maatstaven, denk hierbij aan het aantal woonruimten, bijstandsgerechtigden en WOZ/OZB-waarden. Per saldo werkt dit meerjarig positief voor ons uit.

5. Nacalculatiemobiliteitsmiddelen Wlz Op basis van actuele relatiegegevenswordt jaarlijks een nacalculatieuitgevoerd op de per 2020 overgehevelde verstrekking van mobiliteitshulpmiddelen van cliënten in een Wlz-instelling rechtstreeks

door de Wlz in plaats van de gemeentelijkeWmo. Deze nadelige afrekeningvan rond de € 40.000 wordt

structureeldoorgetrokken. 6. Uitvoeringen implementatieBreed offensief Dit betreft het beschikbaarstellen van incidentele middelen die geenwetswijzigingvereisen, de nieuwe wet is immers nog controversieel. Het gaat om het vereenvoudigen van allerlei administratieve processen

om het werkgevers makkelijkerte maken mensen met een beperkingin dienst te nemen. Voor Ridderkerk is dit een eenmalig bedrag van € 33.000 in 2021.

Koningsplein 1 Postbus 271 2980 AG Ridderkerk

7. Aanpak problematiek Jeugdzorg – restant middelen VNG In de meicirculaire 2021 is € 643 miljoen beschikbaar gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Voor de VNG was hiervan een bedrag van € 55 miljoen gereserveerd voor coördinatie en informatievoorziening. In deze septembercirculaire is bekend gemaakt dat de VNG-kosten slechts worden begroot op € 3,2 miljoen, waardoor het resterende bedrag van € 51 ,8 miljoen eenmalig aan gemeenten wordt toebedeeld. Voor Ridderkerk een eenmalig bedrag van € 126.000 in 2021. 8. Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo 2015

Voor het jaar 2022 wordt ten aanzien van de uitvoeringskostenvan de Sociale Verzekeringsbank(SVB) voor de PGB-trekkingsrechten een bedrag van € 20 miljoen uit de algemene uitkering onttrokken (subcluster Wmo 2015). Voor 2022 betekent dit voor Ridderkerk een nadeel van € 56.000. 9a. Jeugdzorg definitieve incidentele toekenning 2022 (raming juni voorlopig) Betreft het definitieve bedrag van de extra € 1,3 miljard voor jeugdzorg die in juni jl. al voorlopig bekend was gemaakt. De basis voor deze uitkering vormt de arbitragezaak tegen het Rijk waarin VNG en gemeenten in het gelijk gesteld zijn door een zogeheten Commissie van Wijzen. Voor Ridderkerk wordt de definitieve bijdrage voor 2022 vastgesteld op € 3.098.000. Helemaal onderaan de telling van de tabel (bij 9b.) wordt het voorlopige bedrag van € 3.034.000 weer afgetrokken omdat wij deze al voor 100% in de begroting als stelpost hebben verwerkt. Vanaf 2023 houden we in onze (meerjaren)begroting rekening met een structurele stelpost van 75% van de door de Commissie van Wijzen verwachte aflopende extra middelen voor Jeugd. Deze middelen , waarin ook diverse beheersmaatrege len zijn voorzien, moeten eerst door een nieuw kabinet worden toegewezen en zijn daarom nog niet via het gemeentefonds verwerkt 9b. Terugdraaien stelpost Jeugdzorg zoals in de begroting 2022 opgenomen Zie bovenstaande toelichting bij punt 9a.

10. Gezond in de stad (DU) De gemeenten Barendrecht,Albrandswaard en Ridderkerk hebben zich aangesloten bij het landelijke ActieprogrammaKansrijkeStart van het ministerievan Volksgezondheid,Welzijn en Sport. Het programma zet in op de eerste 1000 dagen van een kind, die cruciaal zijn voor een goede start. In de gemeente Ridderkerk is een lokale coalitie gevormd met verloskundigen, kraamzorg, CJG Rijnmond en het wijkteam. Voor de voorzetting van dit project in 2022 komt voor Ridderkerk een bedrag van € 28.000 beschikbaar.

II, Overige kleine mutaties Het gaat hier om de volgende posten: • Europese richtlijn energieprestatie gebouwen - eenmalig voordeel € 4.000 voor 2021. • Centrale voorziening Basisregistratie Personen - eenmalig nadeel € 9.000 voor 2021. • Logisch ontwerp GBA - eenmalig voordeel € 2.000 voor 2021 . • Landelijke structuur interventieteams - structureel voordeel € 5.000 vanaf 2022. • Toezicht en handhaving gastouderschap - structureel voordeel € 15.000 vanaf 2022. • Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen - structureel voordeel € 7.000 vanaf 2022. • Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Jeugdhulp - eenmalig nadeel € 17.000 voor 2022. • Suppletie-uitkering integratie sociaal domein - structureel nadeel € 11.000 vanaf 2022. • Participatie (IU) – actualisatie met structureel wisselende nadelen van € 12.000 in 2021 licht oplopend naar € 31.000 in 2025. 12. t/m 48. Compensaties vanwege corona: 12. Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Betreft een aanvulling van € 195 miljoen. Voor Ridderkerk een vergoeding van € 426.000 in 2021

4

RIDDERKERK

13. Buurt-en dorpshuizen Betreft een aanvulling van € 10 miljoen. Voor Ridderkerk een vergoedingvan € 25.000 in 2021. 14. Lokale cultuur Betreft een aanvulling van € 50 miljoen. Voor Ridderkerk een vergoeding van € 114.000 in 2021 . 15. Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden Betreft een aanvulling van € 14,7 miljoen re-integratie middelen bijstand 2022. Voor Ridderkerk een

vergoedingvan€ 33.000in 2022. 16. Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden Betreft een aanvulling van € 43,4 miljoen voor intensivering. Voor Ridderkerk een vergoeding van

€ 99.000in 2022.

17. Gemeentelijk schuldenbeleid Betreft een aanvulling van € 30 miljoen voor armoede en schulden. Voor Ridderkerk een vergoeding van

€ 64.000in 2022

18. Bijzonderebijstand Betreft een aanvulling van € 15 miljoen voor bijzondere bijstand. Voor Ridderkerk een vergoeding van

€ 32.000in 2022

Overige informatie Nog komende corona-compensaties In deze circulaire wordt wederom een vooraankondiging gedaan op nog komende corona-compensaties: • Verdere coronasteun voor lokale en regionale cultuur € 51,5 miljoen (€ 36,5 miljoen voor Instandhouding en € 15 miljoen inkomstenderving/ kwijtschelding huren) • Afrekening coronasteun inkomstenderving gemeenten over 2020 Beschikbaarheidsvergoeding openbaar vervoer verlengd t/m september 2022. •

Naar een stabieler normeringsmethodiek van het gemeentefonds Een interdepartementale werkgroep en VNG hebben de normeringsmethodiek geëvalueerd wat gebruikelijk is aan het einde van een kabinetsperiode. Als pijnpunt komt naar boven dat er geen stabiliteit is. Accressen schommelen binnen een jaar, tussen circulaires en over de jaren heen. De Raad van het Openbaar Bestuur (ROB) heeft op 2 juni jl. een rapport uitgebracht dat pleit voor een stabielere normeringsmethodiek van het gemeentefonds gedurende de gehele kabinetsperiode. Hieruit komen de volgende adviezen naar voren: • Basis moet eerst op orde zijn; middelen toereikend voor taakuitvoering gemeenten. Herstellen bestuurlijke verhoudingen en vertrouwen 8 Splitsing gemeentefonds in: l. Basisfonds (autonomie/ beleidsvrijheid) en 2. Medebewindsfonds (ruim geïnterpreteerd dus inclusief Sociaal domein). Basisfonds zou dan 4 jaar vast volume moeten hebben waarbij in circulaire wel inflatie wordt rrleegenomen. • Medebewindsfonds kent dan eigen volume en indexatie. •

•

Koningsplein 1 Postbus 271 2980 AG Ridderkerk

•

•

•

Voor grote maatschappelijke opgaven zoals energie/klimaat en woningbouw moet dan een Gezamenlijk fonds komen Het nieuwe kabinet zal gaan beslissen hoe hier mee om te gaan. Tot slot adviseert het ROB tot een onafhankelijke controle-instantie over te gaan, zoals de Auditdienst Rijk (ADR) of het Centraal Planbureau (CPB), die moet gaan controleren of de berekening van de accressen goed verloopt

Nieuwe verdeelstelsel/ herijking per 2023 Het standpunt van de VNG en onze gemeente is nog steeds: de koek moet groter, anders werken we niet mee aan het nieuwe verdeelstelsel per 2023. De laatste stand van zaken is als volgt: • Afgesproken ingroeipad: maximaal € 15 per inwoner per jaar, zowel bij voordeel- als nadeelgemeenten met een negatieve dan wel positieve suppletie. Dat is nu eerst gemaximeerd op de jaren 2023 t/m 2026, ofwel 4 x € 15 = € 60 per inwoner. Dit bedrag heeft geen betrekking op het onderdeel beschermd wonen en het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet, beide hebben een eigen ingroeipad. De actualisatie van gegevens/ maatstaven 2017 naar 2019 is inmiddels afgerond, Landelijk gaan 168 gemeenten er op vooruit. 187 gemeenten gaan er op achteruit. Op dit moment zijn Barendrecht en Albrandswaard een nadeelgemeente. Ridderkerk is (nog steeds) een voordeelgemeente De minister heeft het ROB verzocht uiterlijk medio september 2021 te reageren, maar dat is inmiddels al medio oktober geworden. Vervolgens zal de minister ook de VNG consulteren in november. De VNG consulteert gemeenten dan ook in november. 8 Wegens consultatie kunnen er nog wijzigingen op het voorlopig verdeelstelsel volgen. Ook worden gegevens en maatstaven nog continu geactualiseerd. Nieuw evaluatiemoment per 2027. Ook dit zal dan weer voor de nodige aanpassingen zorgen.

Invoering per 1-1-2023 lijkt nog steeds haalbaar met publicatie in mei 2022, maar wordt wel erg krap. Er is immers nog steeds sprake van vele en grote verschillen . Ook heeft de G4 een eigen onderzoek naar het herijkingsvoorstel gestart. Provinciaal toezicht adviseert vanuit het voorzichtigheidsprincipe: verwacht nadeel mag je nu al opnemen, maar een voordeel niet. Dat laatste geldt dus voor onze gemeente waarbij we niet mogen anticiperen op een verwacht voordeel. •

•

•

•

•

Verwerking financiële gevolgen De gevolgen van deze circulaire zijn integraal en structureel meegenomen in de 2e Tussenrapportage 2021 Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd Hoogachtend,

het college van burgemeester en wethouders van Ridderkerk, de burgemeester,

4

mw. A. Attema é .r\

6