Jaarverslag leerplicht schooljaar 2024-2025

0 Leerplichtverslag 2024-2025

Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................... 2 Leerplicht, wat houdt het in? .................................................................................................................. 3 Samenwerkingspartners.......................................................................................................................... 4 Belangrijke overlegvormen ................................................................................................................. 5 Informatiesystemen ............................................................................................................................ 5 Werkwijze rondom schoolverzuim .......................................................................................................... 6 Hoe ziet het proces en de aanpak van schoolverzuim eruit?.............................................................. 6 De cijfers .................................................................................................................................................. 8 Conclusie en doorkijk ............................................................................................................................ 15

1 Leerplichtverslag 2024-2025

Inleiding Zoals vastgelegd in de Leerplichtwet rapporteert de gemeente jaarlijks aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het schoolverzuim van leerplichtige en kwalificatieplichtige leerlingen die in onze gemeente staan ingeschreven. Deze rapportage geeft inzicht in de ontwikkelingen rondom schoolverzuim en biedt aanknopingspunten om samen met scholen, samenwerkingsverbanden en ketenpartners gericht te blijven werken aan preventie en aanpak. Het uitgangspunt daarbij is helder: iedere jongere verdient een eerlijke kans op onderwijs en ontwikkeling. We zetten ons in om jongeren zoveel mogelijk binnen het onderwijs te houden, hen te begeleiden richting een startkwalificatie en waar nodig te ondersteunen bij het vinden van een passend alternatief. Het terugdringen van thuiszitten en voortijdig schoolverlaten heeft hierbij nadrukkelijk prioriteit. Niet alleen vanuit wet- en regelgeving, maar vooral vanuit de overtuiging dat onderwijs een essentiële basis vormt voor participatie in de samenleving. De gemeente vervult hierin een regisserende en toezichthoudende rol. Binnen de kaders van de Leerplichtwet en het Doorstroompunt (voorheen Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) werken leerplichtambtenaren samen met betrokken partners om verzuim tijdig te signaleren, passende interventies in te zetten en jongeren te motiveren hun schoolloopbaan voort te zetten.

In dit jaarverslag wordt teruggeblikt op het schooljaar 2024–2025. Het verslag geeft inzicht in de cijfers rondom schoolverzuim, thuiszitters en voortijdig schoolverlaters (VSV). Daarnaast wordt beschreven hoe de uitvoering van leerplicht en het Doorstroompunt is vormgegeven en welke acties en ontwikkelingen hebben bijgedragen aan de aanpak van verzuim in het afgelopen schooljaar.

2 Leerplichtverslag 2024-2025

Leerplicht, wat houdt het in? Binnen het wettelijk kader van de Leerplichtwet 1969 valt leerplicht en kwalificatieplicht, hiermee wordt geborgd dat kinderen en jongeren onderwijs volgen en zich kunnen ontwikkelen richting zelfstandige deelname aan de samenleving. Deze verplichtingen zijn vastgelegd in de Leerplichtwet 1969 en zijn een belangrijk instrument om schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Leerplicht betekent dat kinderen verplicht zijn onderwijs te volgen. Deze plicht geldt voor alle kinderen die in Nederland wonen, met enkele wettelijk vastgelegde uitzonderingen. Een kind wordt leerplichtig vanaf de eerste dag van de maand nadat het vijf jaar is geworden. De leerplicht duurt tot en met het schooljaar waarin de jongere zestien jaar wordt, of totdat twaalf volledige schooljaren zijn doorlopen. Het doel van de leerplicht is ervoor te zorgen dat ieder kind toegang heeft tot onderwijs en de basisvaardigheden ontwikkelt die nodig zijn voor verdere scholing en maatschappelijke participatie. Na afloop van de leerplicht kan voor jongeren zonder startkwalificatie de kwalificatieplicht gelden. Een startkwalificatie is een diploma op minimaal havo-, vwo- of mbo niveau 2. De kwalificatieplicht geldt voor jongeren van 16 tot 18 jaar die nog geen startkwalificatie hebben behaald.

In deze periode zijn zij verplicht om onderwijs te blijven volgen, hetzij via voltijd onderwijs, hetzij via een combinatie van leren en werken (bijvoorbeeld een BBL-traject). Voor de kwalificatieplicht gelden dezelfde regels rondom verzuim, verlof en vrijstellingen als bij de leerplicht. Zowel leerplichtige als kwalificatieplichtige jongeren tot 18 jaar vallen onder het toezicht van de leerplichtambtenaren van de gemeente. Zij zien toe op naleving van de wet, signaleren verzuim en zetten waar nodig passende maatregelen in. Vanaf 18 jaar valt de begeleiding van jongeren zonder startkwalificatie onder het Doorstroompunt (voorheen het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt, RMC). De rol en werkzaamheden van het Doorstroompunt worden verderop toegelicht in dit jaarverslag. Team Leerplicht De gemeente Ridderkerk heeft drie leerplichtambtenaren in dienst. Zij bestrijden ongeoorloofd schoolverzuim van leerlingen die in Ridderkerk wonen en helpen jongeren die om welke reden dan ook niet naar school gaan, zo veel mogelijk terug naar het onderwijs. De leerplichtambtenaar is meer dan alleen toezichthouder en handhaver van de Leerplichtwet. Zij verwijzen en bemiddelen ook naar hulpverleningsinstanties wanneer dat nodig is, zodat verzuim niet verder toeneemt. Binnen Ridderkerk maken de leerplichtambtenaren deel uit van het wijkteam, wat zorgt voor een integrale aanpak van problemen.

3 Leerplichtverslag 2024-2025

Samenwerkingspartners De leerplichtambtenaren werken intensief samen met diverse netwerkpartners om te voorkomen dat leerlingen buiten het onderwijs vallen. Elk kind heeft recht op passend onderwijs, afgestemd op zijn of haar niveau. Wanneer een leerling moeite heeft om mee te komen, is maatwerk essentieel om uitval te voorkomen. Scholen, samen met de samenwerkingsverbanden, nemen hierin de eerste stap. Als blijkt dat zij geen passend aanbod kunnen bieden, worden andere netwerkpartners ingeschakeld om samen een oplossing te vinden voor de onderwijsbehoeften van de leerling. Soms is de situatie zo complex dat juridische adviezen nodig zijn en er gezocht wordt naar oplossingen buiten de standaard kaders. In dergelijke overleggen spelen de leerplichtambtenaren een actieve rol als volwaardige gesprekspartners. Ze verbinden de juiste netwerkpartners en zorgen ervoor dat de wettelijke kaders niet uit het oog worden verloren.

4 Leerplichtverslag 2024-2025

Belangrijke overlegvormen Driehoeksoverleg Hierin bespreekt de leerplichtambtenaar opgemaakte processen-verbaal voor relatief verzuim en de aanpak van complexe zaken met de Raad voor de kinderbescherming, het Openbaar Ministerie en Koers VO. Ketenoverleg jeugd en veiligheid. Leerplicht heeft elke 6 weken overleg met de procesregisseur jeugd & veiligheid van de gemeente, waarbij casussen besproken worden met o.a. Halt, Pak-JeKans en Politie.

Informatiesystemen Leerling registratiesysteem Leerplicht werkt met een leerling registratiesysteem, hierin worden de verzuimmeldingen en de onderzoeken in digitale dossiers bijgehouden. Van elke leerling is bekend of hij bij een school staat ingeschreven of dat hij een vrijstelling voor onderwijs heeft. Basis Registratie Personen (BRP) De BRP wordt, indien nodig, gebruikt om de gezinssituatie in beeld te brengen. Wanneer er sprake is van een verhuizing naar Ridderkerk of een gezin is niet in beeld dan neemt de leerplichtambtenaar contact op met de collega’s die het BRP beheren. Deze collega’s kunnen een adresonderzoek doen. Samenwerkingsinstrument Sluitende Aanpak (SISA) SISA staat voor ‘Samenwerkingsinstrument Sluitende Aanpak’ en is een computersysteem waarin professionals een signaal kunnen geven wanneer zij zorgen hebben over een kind van 0 tot 23 jaar. Op deze manier kunnen professionals met elkaar afstemmen om de best mogelijke begeleiding te bieden. De leerplichtambtenaren maken een dossier aan in SISA, wanneer er een vermoeden bestaat dat er sprake is van achterliggende problematiek. Er wordt geen inhoudelijke informatie opgeslagen in SISA.

5 Leerplichtverslag 2024-2025

Werkwijze rondom schoolverzuim Hoe ziet het proces en de aanpak van schoolverzuim eruit? Scholen zijn wettelijk verplicht een melding te doen via het verzuimloket van DUO wanneer een leerof kwalificatieplichtige leerling 16 uur of meer les- of praktijkuren ongeoorloofd afwezig is binnen vier opeenvolgende lesweken. De leerplichtambtenaar onderzoekt de verzuimmelding en kan aanvullende informatie opvragen bij de school, zoals verzuimregistraties, aanwezigheidsgegevens en mogelijke achterliggende redenen voor verzuim. Als een leerling herhaaldelijk te laat komt of spijbelt, wordt dit in de praktijk relatief verzuim genoemd. Dit is een praktische term en geen wettelijke definitie. Wanneer een leerling zonder toestemming (van school of leerplichtambtenaar) buiten de schoolvakantie afwezig is voor een vakantie of een dagje weg, dan spreken we van ‘luxe verzuim’. Als een leerling leer- of kwalificatieplichtig is, maar niet op een opleiding staat ingeschreven en er geen sprake is van een geldige vrijstelling van de inschrijvingsplicht, is er sprake van absoluut verzuim. Er kunnen verklaarbare redenen bestaan voor het verzuim van een jongere. Om die reden worden leerling en ouders geïnformeerd over het door de school geregistreerde verzuim. In sommige gevallen stuurt de leerplichtambtenaar in eerste instantie een kennisgevingsbrief.

In de meeste gevallen worden leerling en ouders echter gelijk door de leerplichtambtenaar uitgenodigd voor een gesprek over het gemelde verzuim. Zo kan de leerplichtambtenaar een duidelijk beeld krijgen van de situatie van de jongere en de ouders en kan er gezamenlijk naar een passende oplossing worden gezocht. Tijdens het verzuimgesprek kunnen de leerling en/of ouders het advies krijgen om (aanvullende) hulpverlening of zorg in te schakelen om zo het verzuim te stoppen of te beperken. Wanneer het verzuim echter ongeoorloofd blijkt en de situatie niet verbetert, wordt er een waarschuwing afgegeven. Bij (herhaaldelijk) ongeoorloofd verzuim is de leerplichtambtenaar bevoegd om over te gaan tot eventuele sanctiemaatregelen, een doorverwijzing naar ketenpartners en bij aanvullende zorg- of veiligheidssignalen het melden bij o.a. Veilig Thuis of het Jeugdbeschermingsplein.

6 Leerplichtverslag 2024-2025

Een sanctie gericht op de leerling kan bestaan uit verwijzing naar bijvoorbeeld Halt of een gelijksoortig traject. Deze sanctie kan in het uiterste geval leiden tot het opmaken van een procesverbaal door de leerplichtambtenaar, waarna het dossier bij het Openbaar Ministerie (OM) terecht komt. Ook gaat er een afschrift naar de Raad voor de Kinderbescherming als het proces-verbaal (ook) tegen de leerling wordt opgemaakt. Zij onderzoeken vervolgens de casus en adviseren het OM daarna. De leerling en ouders kunnen dan bijvoorbeeld worden opgeroepen om zich voor de rechter te verantwoorden. Tijdens dit hele traject verstrekt de leerplichtambtenaar het OM van informatie over de voortgang in het verzuimtraject en eventuele hulpverlening. Naast het afhandelen van verzuimmeldingen en het toezien op naleving van de Leerplichtwet is de leerplichtambtenaar ook betrokken bij casussen waarbij sprake is van dreigende schooluitval. Dit noemen we bemiddeling. Een voorbeeld hiervan is een leerling die kampt met mentale problemen. In dergelijke gevallen legt de leerplichtambtenaar verbinding met andere netwerkpartners. Door gezamenlijk nauw contact te houden en samen te werken, probeert iedereen vanuit zijn of haar rol te voorkomen dat een dergelijke leerling uitvalt. In sommige situaties is niet snel een juiste oplossing te vinden, immers het is en blijft maatwerk.

7 Leerplichtverslag 2024-2025

De cijfers In het schooljaar 2024 – 2025 was er een totaal aantal van 6716 jongeren in leer- en kwalificatieplichtige leeftijd, verdeeld over het basisonderwijs (PO), het voortgezet onderwijs (VO) en het middelbaar beroepsonderwijs (MBO). Dit is een toename van 147 jongeren ten opzichte van het vorige schooljaar 2023-2024, toen het ging om 6569 jongeren.

(speciaal) Basis onderwijs

(voortgezet) Speciaal onderwijs

Voortgezet Onderwijs

Middelbaar beroeps onderwijs

Geen onderwijs

Totaal

3574

216

2389

495

42

6716

Aantal jongeren in leer- en kwalificatieplichtige leeftijd.

Verzuim

14

Absoluut verzuim

Absoluut verzuim betekent dat een leer- of kwalificatieplichtige niet op een school is ingeschreven. Vanaf de eerste dag dat een jongere leerplichtig is en niet op een school ingeschreven staat, gaat dit verzuim in. Als er sprake is van absoluut verzuim moet er worden onderzocht of er wel of geen grond voor een vrijstelling bestaat.

Absoluut Verzuim 2020-2021 2021-2022 2022-2023 2023-2024 2024-2025

PO 0 4 1 6 4

VO 2 1 2 5 5

MBO 5 5 2 3 5

Totaal 7 10 5 14 14

Aan het begin van het schooljaar (augustus 2024) waren het 14 leerlingen en aan het eind van het schooljaar (juli 2025) waren het 6 leerlingen. Het is de taak van de leerplichtambtenaar van de gemeente om toe te zien op de naleving van de Leerplichtwet. Het vaststellen of een leerplichtige jongere ingeschreven staat valt hier onder. Het absolute verzuim in de gemeente Ridderkerk is onder te verdelen in enkele verschillende oorzaken. Dit zijn: - Problemen rond de plaatsing van leerlingen in de Internationale Schakel Klas (ISK); - Nieuwkomers die nog elders verblijven en geen onderwijs volgen; - Onwelwillendheid van de ouder om kinderen niet op een school wil inschrijven; - Verhuisleerlingen waarvoor (nog) geen passende onderwijsplekken zijn/waren gevonden; - Jongeren waarvoor na onderzoek een vrijstelling 5 onder a geldt. Voor deze groep geldt dat met terugwerkende kracht is vastgesteld dat er geen sprake is geweest van absoluut verzuim, maar dat de procedure niet juist is gevolgd waardoor de jongeren als absoluut verzuimers in beeld zijn gekomen. - Aanmelding/inschrijving op een passende MBO-vervolgopleiding verliep moeizaam waardoor verzuim meldingen op het VO is opgelopen.

8 Leerplichtverslag 2024-2025

464 Meldingen relatief verzuim We spreken van relatief verzuim wanneer een leerplichtige jongere wel op een school is ingeschreven, maar zonder geoorloofde reden afwezig is bij lessen of praktijkonderwijs. Er kunnen meer meldingen voor één leerling gemaakt zijn. De term relatief verzuim wordt in de praktijk gebruikt als de officiële aanduiding van spijbelen binnen de Leerplichtwet. In het afgelopen schooljaar is er voor 5 leerlingen en in 2 situaties ook tegen ouders een proces-verbaal opgemaakt.

Meldingen relatief verzuim 500 400

218

218

213

207

300 200 100 0

170

117

97 89 24

106 30

125 29

39

39

2020-2021

2021-2022

2022-2023

2023-2024

2024-2025

PO

20

VO

MBO

Luxeverzuim

Luxe verzuim

Luxe verzuim is wanneer een kind of jongere niet aanwezig is zonder dat daar toestemming voor is van het schoolhoofd of de leerplichtambtenaar. Dit gebeurt bijvoorbeeld als een leerling tijdens een reguliere schooldag op vakantie is. Tegen 2 ouders is er een proces-verbaal opgemaakt. In de andere gevallen was het niet nodig om een proces verbaal op te maken omdat zij door overmacht niet op tijd terug konden keren van hun vakantie of er gekozen is voor een waarschuwing omdat het over verzuim minder dag een dag of één dag betrof.

30 25 9

20

7

15 10 5

1

17

17

8

4

7

14

13

0 2020-2021 2021-2022 2022-2023 2023-2024 2024-2025 PO

VO

MBO

9 Leerplichtverslag 2024-2025

381

Bemiddelingen

De leerplichtambtenaar is er niet alleen om leerlingen aan te spreken die spijbelen. Hij/zij wil ook zorgen dat leerlingen niet uitvallen op school. Door de samenwerking te zoeken met school, ouders, leerlingen, eventuele netwerkpartners kan wellicht een oplossing worden gevonden, zodat kan worden voorkomen dat leerlingen verzuimen en de school verlaten zonder diploma. Er kunnen meerdere bemiddelingen gedaan worden voor één leerling.

74

Bemiddelingen 600 400 200 0 2020-2021 2021-2022 2022-2023 2023-2024 2024-2025 Bemiddelingen

Aantal thuiszitters

Eén van de belangrijkste ondersteunende taken van een samenwerkingsverband is het voorkomen van thuiszitten of het zoeken naar een passende oplossing als een leerling toch thuis komt te zitten. Als een leerling ongeoorloofd thuis zit, is er namelijk sprake van onttrekking aan de leerplicht. Zit een leerling langer dan vier weken geoorloofd thuis, bijvoorbeeld door ziekte of psychiatrische problematiek? Dan is het zaak dat het samenwerkingsverband een onderwijsplek op maat aanbiedt. Er zijn meerdere oorzaken van thuiszitten, er zijn bijvoorbeeld 22 nieuwkomers in het schooljaar die uiteindelijk een plek hebben gekregen in een nieuwe schakelklas.

Thuiszitters Oorzaken van thuiszitten: • • • • • • • • •

Gedragsproblemen en/of wachtlijst passend onderwijs (7 ll.) Niet willen / geloofsovertuiging (7 ll.) Opvoedproblemen en thuissituatie (5 ll.) Psychische problemen (14 ll.) Veiligheidsproblemen (1 ll.) Verhuisleerlingen (specifiek nieuwkomers) (22 ll.) Gedragsproblemen i.c.m. veiligheidsproblemen (6 ll.) Psychische problemen en opvoedproblemen (11 ll.) Geen inschrijving vervolgopleiding MBO (1 ll.)

100 50 0 2020-2021 2021-2022 2022-2023 2023-2024 2024-2025 Thuiszitters

10 Leerplichtverslag 2024-2025

2

1

Halt

Als leerlingen van 12 jaar en ouder vaak spijbelen (maximaal 60 uur), kan de leerplichtambtenaar hen verwijzen naar Halt, waarna een passende Halt-straf volgt. Leerlingen komen pas bij Halt als de school en de leerplichtambtenaar verschillende maatregelen hebben getroffen om het relatief verzuim te stoppen, zonder dat die resultaat hebben opgeleverd.

Pak Je kans

Om relatief schoolverzuim te bestrijden heeft de leerplichtambtenaar de mogelijkheid om Pak Je Kans in te zetten. Pak Je kans heeft als doel te voorkomen dat problemen verergeren, door vroegtijdige signalering van probleemgedrag en risico’s. De interventie van Pak Je Kans vindt snel plaats. De hulpverlening wordt binnen enkele werkdagen opgestart en duurt maximaal dertien weken.

Voortijdig Schoolverlaters (VSV)

85

Voortijdig school verlaters

In onderstaande grafieken worden de Voortijdig School Verlaters (VSV-ers) zoals geregistreerd door Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) weergegeven. Jongeren tot 23 jaar die het onderwijs verlaten zonder startkwalificatie: een diploma op havo-, vwo- of mbo-niveau 2. Een jongere moet na het vmbo nog minimaal twee jaar een beroepsopleiding volgen en afronden. Leerlingen die na het behalen van een vmbo-diploma geen onderwijs meer volgen en geen werk hebben, zijn daarom als voortijdig schoolverlater gedefinieerd. Tenzij zij het Speciaal Onderwijsverlaten met uitstroom niveau Dagbesteding of arbeid. Dat geldt ook voor jongeren die met een diploma op mbo-niveau 1 het onderwijs verlaten en geen werk vinden. Ook leerlingen tot 23 jaar die langer dan een maand zonder reden niet op school komen, vallen onder de voortijdig schoolverlaters. Zoals leerlingen die een tussenjaar nemen. Aantal VSV meldingen Ridderkerk

11 Leerplichtverslag 2024-2025

Percentage VSV meldingen Ridderkerk ten opzichte van landelijk Doorstroompunt De Jonge Krijger voert het Doorstroompunt voor de gemeente Ridderkerk uit. Dit betekent dat de Doorstroompunt consulent (dreigende) VSV’ers een betere uitgangspositie in de maatschappij probeert te geven. Dit doen zij door bijvoorbeeld een VSV’er te helpen om een opleiding of een (leerwerk) baan te vinden. In dit jaar zijn er 24 leerlingen ingestroomd en 30 leerlingen zijn door trajectbegeleiding uitgestroomd, waarvan 8 een intensief coachtraject hebben gehad.

12 Leerplichtverslag 2024-2025

Vrijstellingen Volgens de leerplichtwet uit 1969 is het mogelijk om kinderen/jongeren een vrijstelling te geven van de inschrijvingsplicht en/of de verplichting om regelmatig naar de onderwijsinstelling te gaan. Zo’n vrijstelling wordt in bepaalde situaties door de hiervoor bevoegde leerplichtambtenaren afgegeven. Sommige kinderen/ jongeren bevinden zich in situaties waar zo’n vrijstelling nodig is.

49 Vrijstellingen Artikel 5 onder a

8 Vrijstellingen Artikel 5 onder c

De ouder(s) zijn vrijgesteld van de verplichting om te zorgen dat hun kind op een school staat ingeschreven, zolang hun kind op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt is om tot een school of instelling te worden toegelaten. Dit wordt beoordeeld door een onafhankelijk arts of psycholoog, die door het college van burgemeester en wethouders aangewezen wordt.

De ouder(s) zijn vrijgesteld van de verplichting om te zorgen dat hun kind op een school in Nederland staat ingeschreven, zolang hun kind als leerling van een school buiten Nederland staat ingeschreven. Én deze school geregeld bezoekt.

4 Vrijstellingen Artikel 15

6 Vrijstellingen Artikel 5 onder b

In andere gevallen dan genoemd in artikel 5 kunnen burgemeester en wethouders op grond van bijzondere omstandigheden vrijstelling verlenen van de inschrijvingsplicht, als wordt aangetoond, dat de leerling op andere wijze voldoende onderwijs geniet. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een interne bedrijfsopleiding. Volledig leerplichtigen leerlingen kunnen geen gebruik maken van deze vrijstellingsmogelijkheid.

De ouder(s) zijn vrijgesteld van de verplichting om te zorgen dat hun kind op een school staat ingeschreven, zolang zij tegen de richting van het onderwijs in de omgeving van de woning, bedenkingen hebben en waarop het kind geplaatst zou kunnen worden. Wanneer het kind in het voorgaande schooljaar op een school ingeschreven heeft gestaan (van dezelfde richting), kan het beroep op vrijstelling niet worden gehonoreerd.

Vrijstellingen 60 50 40 30 20 10 0 2021-2022 5 onder A

2022-2023 5 onder B

2023-2024 5 onder C

2024-2025 Artikel 15

13 Leerplichtverslag 2024-2025

0 Vrijstellingen Artikel 5a Ouder(s) zijn vrijgesteld van de verplichting om te zorgen, dat hun kind als leerling van een school staat ingeschreven, zolang zij een trekkend bestaan leiden, waarbij hun kind hen vergezelt. Tot ouders met een trekkend bestaan worden gerekend kermisexploitanten of circusmedewerkers. Zij leiden gedurende de maanden maart tot en met oktober een trekkend bestaan. Dit geldt alleen voor kinderen in het basisonderwijs (Besluit trekkende bevolking, Wet Primair Onderwijs). De vrijstelling wordt opgeschort als er binnen een straal van vijf kilometer van de standplaats een zogenoemde “rijdende school” voor deze kinderen is. Net als voorgaand jaar is er in 2024-2025 geen vrijstelling artikel 5a verleend.

0 Vervangende leerplicht Artikel 3a Wanneer een leerling de leeftijd van 14 jaar heeft bereikt en is vastgesteld dat hij of zij niet geschikt is om volledig dagonderwijs op een school te volgen, kunnen burgemeester en wethouders toestaan dat de leerling op school een programma volgt, dat naast algemeen vormend onderwijs en op het beroep gericht onderwijs, ook praktijktijd bevat. Dit programma bestaat uit het verrichten van lichte arbeid naast en in samenwerking met het onderwijs. Net als voorgaand jaar is er in 2024-2025 geen vrijstelling artikel 3a verleend.

11 Vervangende leerplicht Artikel 3b Voor het laatste schooljaar kunnen het college van burgemeester en wethouders op verzoek van ouder(s) toestaan, dat de inschrijving van een leerling aan een school voor voortgezet onderwijs, wordt vervangen door de inschrijving als leerling van een MBO. Dit aantal loopt steeds iets hoger op de afgelopen jaren, vorig jaar waren het er nog 8.

14 Leerplichtverslag 2024-2025

Conclusie en doorkijk Het aantal leerlingen dat absoluut verzuim vertoont, dat wil zeggen: niet staat ingeschreven op een school, is in het schooljaar 2024-2025 over het geheel genomen stabiel gebleven. Binnen het voortgezet onderwijs is echter sprake van een duidelijke toename. Deze stijging hangt samen met een groep leerlingen die niet tijdig of onjuist is ingeschreven bij een vervolgopleiding in het mbo. Het relatief verzuim laat al enkele jaren een stijgende trend zien, in lijn met de landelijke ontwikkeling. Deze toename houdt veelal verband met psychische problematiek en/of opvoedingsproblemen. Dit is een zorgelijke ontwikkeling. Leerplicht blijft zich daarom, in nauwe samenwerking met het wijkteam, scholen en het samenwerkingsverbanden, blijvend inzetten om dit verzuim terug te dringen. Ook bij het luxe verzuim is, ten opzichte van voorgaande jaren, een lichte stijging zichtbaar, met name binnen het voortgezet onderwijs. Het totaal aantal thuiszitters is de afgelopen jaren blijven toenemen. Zoals eerder in dit verslag (pagina 10) is toegelicht, kent deze ontwikkeling meerdere oorzaken. Iedere thuiszitter is er één te veel. Het is daarom van groot belang dat leerplichtambtenaren zich, samen met de samenwerkingsverbanden, blijvend inzetten op het voorkomen van thuiszitten en het begeleiden van iedere leerling naar een passende onderwijsplek.

Afgelopen schooljaar is er een nieuwe schakelklas geopend waardoor 22 nieuwkomers een passende onderwijsplek hebben gekregen. Naast deze inzet werkt de gemeente ook breder aan het voorkomen van thuiszitten, zoals door de inzet van jeugdhulp op school. Net als in voorgaande jaren is het aantal doorverwijzingen vanuit leerplicht naar Halt en Pak Je Kans beperkt gebleven. In totaal zijn twee Halt-trajecten ingezet. Doorverwijzingen naar Halt en Pak Je Kans worden in de praktijk meestal door de politie geïnitieerd als onderdeel van een hulpaanbod en slechts in enkele gevallen door leerplicht. Naast deze trajecten verwijst leerplicht ook door naar onder andere jongerencoaches, het wijkteam, het doorstroompunt, zorgteams op school, het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), schoolcontactpersonen, gezondheidscoaches, begeleiders passend onderwijs en mbotrajectbegeleiders. Wanneer een leerling al ondersteuning ontvangt, onderstreept leerplicht de adviezen. Ten opzichte van vorig jaar is het aantal vroegtijdig schoolverlaters (VSV) licht toegenomen en ligt het gemiddelde boven het landelijk niveau. De komende jaren wordt blijvend ingezet op het terugdringen van VSV. Daarbij wordt de nieuwe werkwijze gestart naar aanleiding van de nieuwe wet ‘Van school naar duurzaam werk’.

De stijging die vorig jaar al zichtbaar was bij vrijstellingen op grond van artikel 5 onder a, zet dit jaar helaas door: van 38 in het vorige schooljaar naar 49 in het huidige schooljaar. Ouders doen vaker een beroep op deze vrijstelling omdat hun kind op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt wordt geacht voor toelating tot een school. De toekenning van deze vrijstelling wordt altijd beoordeeld door een onafhankelijk arts. Ook het aantal vrijstellingen op grond van artikel 3b neemt verder toe, van 8 naar 11 leerlingen. Deze stijging hangt samen met het feit dat meer ouders geen passende school in de nabije omgeving vinden voor hun kind(eren) en daarom een beroep doen op de wet. Deze ontwikkeling komt overeen met de landelijke trend.

Leerplichtverslag 2024-2025

Doorkijk naar het nieuwe schooljaar Er zal blijvend ingezet worden op de preventieve aanpak, o.a. door middel van bemiddelingsgesprekken om zo het relatieve verzuim terug te dringen en de stijgende trend af te breken. Daarnaast zal de gemeente zich inzetten om het aantal thuiszitters zo laag mogelijk te houden en om de leerlingen die thuiszitten zo kort mogelijk te laten thuis zitten. Dit doen wij o.a. door de thuiszitters en de voornamelijk de oorzaken van thuiszitten te analyseren met alle betrokken partners van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). En een passend aanbod voor de leerlingen te zoeken met elkaar. Daarnaast zal er een thuiszittersaanpak worden opgesteld in samenwerking met de samenwerkingsverbanden en scholen. En er zal blijvend ingezet worden op het zo spoedig mogelijk stoppen van relatiefverzuim en het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten door de contacten met de scholen binnen en buiten Ridderkerk nog meer te versterken. Door de Wet van school naar duurzaam werk die per 1 januari 2026 van kracht is gegaan zal de wijze van ondersteuning aan voortijdig schoolverlaters wijzigen.

Leerplichtverslag 2024-2025