Document · PDF

Inkomens Effectrapportage Ridderkerk 2023.pdf

Commissie Samen leven RK 9 november 2023, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 12: Ter kennisneming: raadsinformatiebrieven9.428 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

INKOMENS EFFECTRAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2023

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Inkomens Effectrapportage Gemeente Ridderkerk 2023 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens in de gemeente Ridderkerk.

Cofon Colofon Opdrachtgever Gemeente Gemeentenaam Opdrachtgever Datum November 2021 Gemeente Ridderkerk Datum Auteurs Michelle Juli 2023Ellens Reimer Vonk Auteurs Grafische Michelle Ellens ondersteuning Senne Boer Anieta Trip KWIZ Stavangerweg 23 - 5 9723 JC Groningen 050 - 5252473 contact@kwiz.nl Uitgave Deze publicatie publicatie isiseen eenuitgave uitgavevan van KWIZ KWIZ. B.V.. Het Hetovernemen overnemenvan vancijfers cijfers en/ en /ofof teksten teksten is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en en//of ofopenbaar openbaargemaakt gemaaktworden wordenininwelke welkevorm vormdan danook ookzonder zonder voorafgaande toestemming van KWIZ B.V.. 1

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................... 2 1. Onderzoeksmethodiek .............................................................................................................. 3 1.1. Huishoudens en inkomensgrenzen .................................................................................... 3 1.2. Inkomensbronnen ............................................................................................................... 3 1.3. Gemeentelijke minimaregelingen ....................................................................................... 3 1.4. Uitgaven .............................................................................................................................. 4 1.5. Vrije bestedingen ................................................................................................................ 4 1.6. Aannames ........................................................................................................................... 4 1.7. Tegemoetkoming in de energiekosten ............................................................................... 6 2. De inkomenseffecten ................................................................................................................. 7 2.1.

Het effect van het landelijk beleid is groter dan het gemeentelijk beleid ............................ 7 2.2. Opbouw maandelijkse gemeentelijke bijdrage per huishoudtype ...................................... 8 2.3. Het vrij besteedbaar budget loopt terug bij werkaanvaarding .......................................... 11 2.4. Werken vanuit de bijstand loont meestal .......................................................................... 14 3. Bevindingen ............................................................................................................................. 18 Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen ........................................................................................ 21 Bijlage 2. Opbouw totaal inkomen 100 tot 140% Wsm ............................................................... 22 Bijlage 3. Financieel maandoverzicht .......................................................................................... 24

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Inleiding De gemeente Ridderkerk heeft een breed pakket aan gemeentelijke minimaregelingen en is benieuwd naar het effect van deze regelingen op de inkomens van minimahuishoudens. Tevens is de gemeente ook geïnteresseerd in de effecten van de gemeentelijke en de landelijke regelingen tezamen op de inkomens. Dit vanuit de visie dat werken moet lonen. Het minimabeleid is voor gemeenten voortdurend een relevant beleidsthema. De centrale onderzoeksvraag luidt: wat zijn de effecten van het landelijke en lokale beleid op de inkomens van de minima en in welke situatie(s) treedt er een armoedeval op? De Inkomens effectrapportage biedt inzicht in de actuele financiële positie van minimahuishoudens en in de mate waarin het huidige (lokale) beleid een bijdrage daaraan levert. De resultaten geven de gemeente daarnaast de mogelijkheid om te anticiperen.

De centrale onderzoeksvraag valt uiteen in de volgende deelvragen: • Hoe hoog is de maximale bijdrage van de gemeente en van het Rijk voor minimahuishoudens? • Hoeveel geld houden minimahuishoudens per maand over (of komen zij tekort) voor het doen van vrije bestedingen? • Wat is het financiële effect van inkomensverhoging door vanuit de bijstand aan het werk te gaan: is er sprake van een armoedeval? Opzet van het onderzoek We berekenen voor zes verschillende huishoudtypen met zes verschillende inkomensniveaus (tot en met 140 proces Wsm en een langdurig minimuminkomen) ten opzichte van het Wettelijk sociaal minimum, de effecten van het wegvallen van gemeentelijke regelingen en dalen van landelijke toeslagen bij een stijgend inkomen, oftewel de inkomenseffecten. Daarvoor is per huishoudtype een overzicht van de inkomsten en uitgaven per maand gemaakt. Met behulp van landelijke inkomensnormen, landelijke toeslagen en informatie over gemeentelijke regelingen is per huishoudtype het inkomen bepaald. Voor de vaste uitgaven is uitgegaan van cijfers en normen van het Nibud1. Voor de andere uitgaven is waar mogelijk gebruikgemaakt van lokale tarieven (zoals huur en waterschapsbelasting). Tenslotte worden de gemeentelijke regelingen omgezet in een maandbedrag. Op die manier ontstaat per huishoudtype een overzicht van de inkomsten en uitgaven per maand.

Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt de onderzoeksmethodiek nader toegelicht. Vervolgens worden in hoofdstuk 2 de inkomenseffecten van zowel de landelijke als de lokale inkomensondersteunende regelingen beschreven. In hoofdstuk 3 benoemen we de belangrijkste bevindingen. In bijlage 1 staat een overzicht met de minimaregelingen in de gemeente Ridderkerk en de daar bijbehorende voorwaarden en bedragen. In bijlage 2 staat per huishoudtype de opbouw van het totale inkomen bij een inkomensniveau tussen de 100 en 140 procent Wsm. In de laatste bijlage, bijlage 3, staat het financieel maandoverzicht per huishoudtype weergegeven.

1 Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) is een onafhankelijke stichting die informeert en

adviseert over financiën van huishoudens.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

1. Onderzoeksmethodiek In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de verschillende inkomsten en uitgaven die worden onderscheiden voor de Inkomens Effectrapportage.

1.1. Huishoudens en inkomensgrenzen We berekenen de inkomenseffecten van het lokale en landelijke beleid in 2023 voor de volgende 6 huishoudtypen: Niet AOW-gerechtigden: • alleenstaande; • paar zonder kinderen; • alleenstaande ouder met twee kinderen (8 en 13 jaar) • paar (twee volwassenen) met twee kinderen (8 en 13 jaar). AOW-gerechtigden: • alleenstaande; • paar (twee volwassenen. We brengen de inkomenseffecten in beeld voor huishoudens met inkomens van 100, 110, 120, 130 en 140 procent Wsm. Daarnaast berekenen we de inkomenseffecten voor huishoudens die al langer dan drie jaar een inkomen van 100 procent Wsm hebben (langdurige minima).

1.2. Inkomensbronnen Het totaal inkomen van de minimahuishoudens is opgebouwd uit het netto-inkomen, de gemeentelijke regelingen en diverse toeslagen van het Rijk. Specifiek gaat het om de volgende categorieën: • •

•

netto-inkomen inclusief vakantietoeslag; bijdrage Rijk: o huurtoeslag; o zorgtoeslag o kinderbijslag; o kindgebonden budget; o combinatiekorting. gemeentelijke minimaregelingen.

1.3. Gemeentelijke minimaregelingen In de onderstaande tabel volgt een overzicht van de gemeentelijke minimaregelingen in 2023. In bijlage 1 worden deze regelingen verder toegelicht. Tabel 1.3.1 Gemeentelijke minimaregelingen in Ridderkerk Regeling Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Meedoen: Volwassenen Meedoen: Kindpakket Energietoeslag 2023

Inkomensgrens 100% Wsm 130% Wsm Drie jaar of langer 110% Wsm 110% Wsm 110% Wsm 120% Wsm

Niet meegenomen in berekeningen: Bijzondere bijstand Bijzondere bijstand energiekosten 2022 Studietoeslag Meedoen: Kindpakket, de zwemregeling

110% Wsm 150% Wsm Afhankelijk van de situatie 110% Wsm 3

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Niet meegenomen regelingen Een aantal regelingen wordt niet meegenomen in de berekeningen en begrotingen. In de meeste gevallen gaat het om een regeling die een beperkte doelgroep heeft of niet ieder jaar wordt toegekend. Hieronder staat beschreven wat de precieze reden is dat de regeling niet is meegenomen. • Bijzondere bijstand (voor energiekosten) is niet meegenomen in de berekeningen omdat deze vorm van bijstand wordt verstrekt voor noodzakelijke onvermijdbare individuele uitgaven en dit niet maandelijks bij iedereen voorkomt. • De studietoeslag is eveneens niet doorgerekend in de financiële overzichten. Deze regeling kent een specifieke doelgroep; namelijk studenten met een lichamelijke of psychische beperking, waarbij het niet mogelijk is dat zij naast hun studie werken. In deze inkomens effectrapportage is geen huishouden opgenomen waarbij deze regeling van toepassing is. • De zwemregeling uit het Kindpakket is niet meegenomen in de rapportage. Deze regeling is voor 5-jarigen. De kinderen uit de huidige rapportage kunnen geen aanspraak maken op deze vergoeding.

1.4. Uitgaven De uitgaven zijn gecategoriseerd naar: • •

• •

vaste lasten. Dit zijn uitgaven die regelmatig terugkomen. Voorbeelden zijn huur, energiekosten2 en verzekeringen; reserveringsuitgaven. Dit zijn uitgaven die niet regelmatig voorkomen en waarvan de hoogte vooraf niet bekend is. Er moet in principe een bedrag voor gereserveerd worden. Voorbeelden zijn kosten voor inventaris, kleding en het eigen risico voor de zorgverzekering; huishoudelijke uitgaven. Dit zijn terugkerende uitgaven aan voeding, persoonlijke verzorging en dergelijke; werkgelerateerde uitgaven. Dit zijn uitgaven die gemaakt worden als een persoon werkt. Voorbeelden zijn de kosten van woon-werkverkeer en werkkleding.

Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van lokale tarieven. Voorbeelden hiervan zijn de huur en lokale heffingen. De andere bedragen zijn gebaseerd op landelijke berekeningen van het Nibud. De normbedragen staan per huishoudtype in het financieel maandoverzicht in de bijlage. We benadrukken dat het bij alle posten gaat om de basale uitgaven en dat de normbedragen gemiddelden betreffen. Het is mogelijk dat een huishouden maandelijks minder uitgeeft dan de normbedragen waarmee in deze rapportage wordt gerekend, bijvoorbeeld omdat het huishouden minder geld per maand reserveert voor onregelmatige uitgaven.

1.5. Vrije bestedingen Het budget dat overblijft is vrij besteedbaar en kan worden uitgegeven aan sociale en recreatieve activiteiten. Voor deze vrije bestedingen hanteert het Nibud per huishoudtype eveneens een normbedrag, dat is terug te vinden in de begrotingen in bijlage 3.

1.6. Aannames Voor de inkomsten en uitgaven doen we de volgende aannames: • De huishoudens maken van alle regelingen gebruik en ontvangen daarvoor het maximale bedrag. Daarnaast hebben huishoudens geen schulden. • Bij de inkomenseffecten wordt uitgegaan van gemiddelden. Dit betekent ook dat een ongunstige situatie, bijvoorbeeld een hogere huurprijs of een slecht geïsoleerd huis, direct gevolgen kan hebben voor de inkomenseffecten zoals in dit rapport zijn weergegeven. 2 Kosten gas en elektriciteit zijn gebaseerd op tarieven van Mega (EU groene stroom en aardgas, 1 jaar

vast), De kosten voor water zijn gebaseerd op de tarieven van Oasen. Gegevens over het gemiddelde gebruik per huishoudtype zijn afkomstig van het Nibud (water).

Gemeente Ridderkerk

•

• •

•

Versie 0.2

Iedereen woont in een huurwoning. We gaan uit van € 581 kale huur per maand voor een alleenstaande en € 625 kale huur per maand voor een meerpersoonshuishouden. Deze bedragen zijn gebaseerd op huurtoeslaggegevens van de Rijksoverheid over de gemeente Ridderkerk. Alleenstaande ouders met een inkomen gelijk aan de bijstandsnorm werken niet of zitten in een traject waarbij de kinderopvang wordt vergoed. We gaan ervan uit dat alleenstaande ouders met inkomens tegen 110 en 120 procent Wsm gebruik maken van twee dagdelen van 4 uur BSO per week. Alleenstaande ouders met een inkomen van 130 of 140 procent Wsm maken gebruik van respectievelijk drie of vier dagdelen BSO per week. Dit alles tegen een tarief van € 8,73 (gemiddelde uurtarief in 2023). Bij een paar met twee kinderen en een inkomen hoger dan 100 procent Wsm werkt slechts één van beide partners. Anders is het huishoudinkomen hoger. Daarom gaan we ervan uit dat deze huishoudens geen kinderopvang nodig hebben omdat één van beide partners thuis is voor de kinderen. Dit is eveneens waarom een paar met kinderen geen combinatiekorting krijgt bij werkaanvaarding. De gemeente Ridderkerk biedt twee collectieve zorgverzekeringen aan: CZ en DSW. De meeste mensen sluiten een collectieve zorgverzekering af via CZ met een aanvullende verzekering.

Deze premie (Zorg-op-maatpolis met aanvullende verzekering ‘Gemeenten Extra’) wordt daarom doorgerekend in deze rapportage 3. Huishoudens die (op basis van hun inkomen) geen gebruik kunnen maken van de collectieve zorgverzekering van de gemeente, maken een eigen keuze uit verschillende zorgverzekeraars. Op basis van standaard zorgverzekeringen4 bij zes grote zorgverzekeraars is daarvoor een gemiddelde prijs berekend van € 154 per polis; De afvalstoffenheffing en de rioolheffing worden in Ridderkerk geregeld door het SVHW, de waterschapsbelasting door het waterschap Hollandse Delta. Kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen is mogelijk voor afvalstoffenheffing, rioolheffing (vanuit de gemeente), watersysteemheffing en zuiveringsheffing (vanuit het waterschap). Volwassenen kunnen vanuit de Meedoenregeling per jaar maximaal € 186 ontvangen voor sociale, culturele en sportactiviteiten. Kinderen tot en met 17 jaar kunnen vanuit de Meedoenregeling per jaar een bedrag ontvangen afhankelijk van hun leeftijd voor sociale, culturele en sportactiviteiten. Het bedrag mag ook besteed worden aan kleding, schoolkosten en verjaardagsfeestjes. Een kind tot en met 3 jaar ontvangt maximaal € 229, een kind tussen 4 en 10 jaar € 400 en een kind van 11 tot en met 17 jaar € 627. Daarbij kan er voor kinderen van 5 jaar een zwemregeling aangevraagd worden.

Voor een zwemdiploma kunnen zij € 684 ontvangen, dit bedrag is twee jaar geldig. De zwemregeling is in deze rapportage niet meegenomen, omdat deze regeling niet op de geselecteerde huishoudens van toepassing is. Huishoudens in de bijstand werken niet, en hebben daarom geen werkgerelateerde kosten. Bij een inkomen vanaf 110 procent Wsm werkt één persoon in het huishouden, en is er wel sprake van deze kosten.

3 Daarbij wordt geen extra aanvullend pakket gekozen voor AOW’ers hoewel zij mogelijk extra zorgkosten

hebben. AOW-gerechtigden blijken namelijk ook vooral voor de Zorg-op-maatpolis met Gemeenten Extra als aanvullende verzekering te kiezen. 4 Een basisverzekering met het laagste eigen risico, een aanvullende verzekering waarbij 9 fysiotherapie behandelingen worden verzekerd en een basis tandartsverzekering. Het eigen risico wordt hierbij niet vergoed.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

1.7. Tegemoetkoming in de energiekosten Wegens sterk stijgende energiekosten heeft het Rijk in 2022 een energietoeslag geïntroduceerd. Hiervoor is een bedrag van € 1.300 per huishouden gereserveerd waarbij de gemeente de precieze beleidskaders zelf mag vaststellen. De gemeente Ridderkerk heeft besloten de energietoeslag in 2023 opnieuw te verstrekken aan huishoudens met een inkomen tot 120 procent Wsm. Het is belangrijk om hierbij te realiseren dat deze toeslag niet een blijvende vergoeding is. In de figuren is te zien dat de invloed van de energietoeslag relatief groot is (€ 108 per maand). Op het moment dat de energietoeslag wegvalt, kan dat beduidende invloed hebben voor de inkomenssituatie van de huishoudens.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

2. De inkomenseffecten In dit hoofdstuk staan de inkomenseffecten.

2.1. Het effect van het landelijk beleid is groter dan het gemeentelijk beleid Minima met een inkomen op bijstandsniveau maken aanspraak op landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen. Het totale bedrag uit de landelijke toeslagen (zoals huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderbijslag, kindgebonden budget en mogelijk de combinatiekorting) is veel groter dan het totale bedrag uit de gemeentelijke regelingen. In onderstaande figuren wordt de opbouw van het maandelijks totaal inkomen bij een inkomen van 100 procent Wsm per huishoudtype weergegeven. Daarin is ook duidelijk te zien dat gezinnen met kinderen een aanzienlijk hoger bedrag aan landelijke toeslagen kunnen ontvangen dan huishoudens zonder kinderen. Bij de gemeentelijke bijdragen is het verschil minder groot. Het verschil in hoogte is toe te schrijven aan de verschillende kindregelingen waar gezinnen recht hebben, zoals het kindgebonden budget of de kinderbijslag. Als voorbeeld: een alleenstaande ontvangt maandelijks € 1.196 als uitkering (inclusief vakantietoeslag). Als hij gebruikmaakt van alle landelijke toeslagen, ontvangt hij daar maandelijks € 464 voor. Daarnaast kan hij maximaal € 200 aan gemeentelijke regelingen ontvangen als hij gebruikmaakt van de kwijtschelding gemeentelijke belastingen, de collectieve zorgverzekering, de Meedoenregeling voor volwassenen, het kindpakket en de energietoeslag. Figuur 2.1.1.

Maandelijks inkomen op 100% Wsm, minima niet AOW-gerechtigd zonder kinderen Uitkering

Toeslagen Rijk

€ 1.196

Alleenstaande

Bijdrage gemeente

€ 464 € 200

€ 1.708

Paar zonder kinderen €0

€ 500

€ 1.000

€ 1.500

€ 603

€ 264

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

Figuur 2.1.2. Maandelijks inkomen op 100% Wsm, minima niet AOW-gerechtigd met 2 kinderen Uitkering Alleenstaande ouder met kinderen

Toeslagen Rijk

Bijdrage gemeente

€ 1.196

€ 1.338

€ 1.708

Paar met kinderen €0

€ 500

€ 307

€ 1.128

€ 1.000

€ 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 351 € 3.000

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 2.1.3. Maandelijks inkomen op 100% Wsm, minima AOW-gerechtigd Uitkering

Alleenstaande AOWleeftijd

Toeslagen Rijk

€ 1.331

Bijdrage gemeente

€ 466 € 200

€ 1.807

Paar AOW-leeftijd

€0

€ 500

€ 607

€ 1.000

€ 1.500

€ 2.000

€ 264

€ 2.500

€ 3.000

2.2. Opbouw maandelijkse gemeentelijke bijdrage per huishoudtype Uit de vorige paragraaf blijkt dat de (maximale) maandelijkse gemeentelijke bijdrage verschilt per huishoudtype. Hieronder geven we per huishoudtype de opbouw van het totale bedrag aan gemeentelijke regelingen weer – eerst voor minima met een inkomen van 100 procent Wsm, daarna voor minima met een inkomen van 110 procent Wsm. Bij de opbouw van de maandelijkse gemeentelijke bijdrage geven we ook de individuele inkomenstoeslag weer waar minima die drie jaar of langer een minimuminkomen tot 110 procent Wsm hebben, recht op hebben.

2.2.1. Opbouw maximale gemeentelijke bijdrage per maand op 100 procent Wsm Als voorbeeld: een alleenstaande ontvangt maandelijks (maximaal) € 48 voor de kwijtschelding gemeentelijke belastingen, € 28 voor de collectieve zorgverzekering, € 16 voor de Meedoenregeling voor volwassenen en € 108 voor de energietoeslag vanuit de gemeente. In totaal ontvangt hij dan € 200 per maand vanuit de gemeentelijke regelingen. Als hij al drie jaar of langer een inkomen op bijstandsniveau heeft, krijgt hij daar bovenop nog € 38 voor de Individuele inkomenstoeslag. Bij een langdurig minimuminkomen ontvangt hij € 237 als gemeentelijke bijdrage.

Figuur 2.2.1. Maandelijks bedrag per regeling op 100% Wsm, minima zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd Kwijtschelding

Collectieve Zorgverzekering

Energietoeslag

Individuele inkomenstoeslag

€ 48 € 28 € 16

Alleenstaande

€ 68

Paar zonder kinderen

€0

€ 50

€ 57

Meedoen volwassenen

€ 108

€ 38

€ 31

€ 108

€ 57

€ 100 € 150 € 200 € 250 € 300 € 350 € 400

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 2.2.2. Maandelijks bedrag per regeling op 100% Wsm, minima met twee kinderen, niet AOW-gerechtigd Kwijtschelding

Collectieve Zorgverzekering

Meedoen volwassenen

Meedoen: Kindpakket

Energietoeslag

Individuele inkomenstoeslag

Alleenstaande ouder met kinderen

€ 69

€ 28 € 16

Paar met kinderen

€ 69

€ 57

€0

€ 50

€ 86

€ 31

€ 108

€ 86

€ 48

€ 108

€ 57

€ 100 € 150 € 200 € 250 € 300 € 350 € 400

Figuur 2.2.3. Maandelijks bedrag per regeling op 100% Wsm, minima AOW-gerechtigd Kwijtschelding

Collectieve Zorgverzekering

€ 48 € 28 € 16

Alleenstaande AOW-leeftijd

€ 68

Paar AOW-leeftijd

€0

€ 50

€ 57

Meedoen volwassenen

Energietoeslag

€ 108

€ 31

€ 108

€ 100 € 150 € 200 € 250 € 300 € 350 € 400

2.2.2. Opbouw maximale gemeentelijke bijdrage per maand op 110 procent Wsm Bij een inkomen hoger dan 100 procent Wsm vervalt het recht op de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen in Ridderkerk. De individuele inkomenstoeslag bij langdurige minima vervalt bij een inkomen hoger dan 110 procent Wsm, evenals de Meedoenregeling voor volwassenen en kinderen. Bij een inkomen hoger dan 120 procent Wsm vervalt de energietoeslag. Boven een inkomen van 130 procent Wsm kunnen huishoudens geen aanspraak meer maken op de collectieve zorgverzekering. In onderstaande grafieken wordt de opbouw van de (maximale) gemeentelijke bijdrage bij een inkomen van 110 procent Wsm per huishouden beschreven: dit is een interessante vergelijking met een inkomen van 100 procent Wsm omdat individuen tussen deze situaties gaan werken. Als voorbeeld: een paar met twee kinderen (8 en 13 jaar) met een inkomen van 110 procent Wsm ontvangt maandelijks (maximaal) € 57 voor de collectieve zorgverzekering, € 31 voor de Meedoenregeling voor volwassenen, € 86 voor het kindpakket van de Meedoelregeling, en € 108 voor de energietoeslag. In totaal ontvangen zij € 282 per maand vanuit de gemeentelijke regelingen. Dit is in totaal € 69 minder aan gemeentelijke regelingen dan wanneer zij een inkomen hebben op bijstandsniveau.

Bij een langdurig minimuminkomen ontvangen zij, door de individuele inkomenstoeslag, € 339 als gemeentelijke bijdrage.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 2.2.4. Maandelijks bedrag per regeling op 110% Wsm, minima zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd Collectieve Zorgverzekering

Meedoen volwassenen

Alleenstaande

€ 28 € 16

€ 108

€ 57

Paar zonder kinderen

€0

Energietoeslag

€ 31

€50

€ 38

€ 108

€100

Individuele inkomenstoeslag

€150

€ 57

€200

€250

€300

€350

€400

Figuur 2.2.5. Maandelijks bedrag per regeling op 110% Wsm, minima met twee kinderen, niet AOW-gerechtigd Collectieve Zorgverzekering

Meedoen volwassenen

Energietoeslag

Individuele inkomenstoeslag

Alleenstaande ouder met kinderen

€ 28 € 16

€ 57

Paar met kinderen

€0

€ 86

€ 31

€50

€ 108

€ 86

€100

Meedoen: Kindpakket

€150

€ 48

€ 108

€200

€250

€ 57

€300

€350

€400

Figuur 2.2.6. Maandelijks bedrag per regeling op 110% Wsm, minima AOW-gerechtigd Collectieve Zorgverzekering

Alleenstaande AOW-leeftijd

Meedoen volwassenen

€ 28 € 16

€ 57

Paar AOW-leeftijd

€0

€50

Energietoeslag

€ 108

€ 31

€ 108

€100

€150

€200

€250

€300

€350

€400

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

2.3. Het vrij besteedbaar budget loopt terug bij werkaanvaarding Alle minimahuishoudens houden door de gemeentelijke regelingen (meer) geld over voor het doen van vrije bestedingen (bedoeld voor sociale participatie). Dit is het geld dat maandelijks overblijft na aftrek van alle vaste lasten, huishoudelijke uitgaven en reserveringsuitgaven. Per huishoudtype en inkomen verschilt het bedrag dat overblijft voor vrije bestedingen aanzienlijk. Het budget dat huishoudens nodig hebben voor, of zullen uitgeven aan vrije bestedingen verschilt ook per huishoudtype. Een paar met kinderen zal daar meer aan (willen) uitgeven dan een alleenstaande. In bijlage 3 staat per huishoudtype het normbudget voor vrije bestedingen. Uiteraard zal iemand die nauwelijks geld meer over heeft, dat niet per se daaraan besteden. Dit normbedrag is afkomstig van het Nibud. In onderstaande figuren staat per huishoudtype het budget dat zij overhouden voor vrije besteding weergeven, opgesplitst in wat zij zonder de gemeentelijke regelingen zouden overhouden en wat de gemeentelijke regelingen toevoegen aan het vrij besteedbaar budget. De meeste huishoudtypen houden bij ieder hoger inkomen ook telkens een groter bedrag over voor het doen van vrije bestedingen.

Duiding vrij besteedbaar budget Het vrij besteedbaar budget is bedoeld voor sociale participatie (een krant, abonnement, dagje uit, op bezoek gaan et cetera). Dat huishoudens in de plus staan betekent niet direct dat huishoudens ook voldoende kunnen participeren. Een alleenstaande zonder kinderen heeft volgens het Nibud € 110 nodig voor minimale sociale participatie (zie bijlage 3). In Figuur 2.3.1. is te zien dat er op bijstandsniveau zonder de gemeentelijke bijdragen niet voldoende budget is voor vrije bestedingen, een alleenstaande heeft dan namelijk een budget van € 49. Indien de alleenstaande gebruik maakt van alle gemeentelijke regelingen is er (€ 49 + € 200 =) € 249 beschikbaar voor vrije bestedingen. Een alleenstaande zonder kinderen heeft dan voldoende budget voor sociale participatie.

2.3.1. Minima zonder kinderen Huishoudens zonder kinderen zijn deels afhankelijk van de gemeentelijke bijdragen om voldoende budget voor sociale participatie te hebben. Alleenstaanden hebben voor sociale participatie € 110 per maand nodig, paren zonder kinderen hebben € 176 nodig. Alleenstaanden en paren zonder kinderen zijn bij een inkomen tegen 100 en 110 procent Wsm afhankelijk van de gemeentelijke bijdrage voor voldoende budget voor sociale participatie. Wanneer de inkomens hoger worden, zijn deze huishoudentypes niet meer afhankelijk zijn van de gemeentelijke bijdrages. Beide huishoudens zonder kinderen krijgen bij een stijging van het loon, in de meeste gevallen te maken met een groter budget voor vrije bestedingen. Echter is de stijging van het loon niet evenredig aan de stijging van het vrij besteedbaar budget. Bij alleenstaanden is namelijk te zien dat het budget voor vrije bestedingen bij een inkomen tegen 100 en 110 procent Wsm nagenoeg gelijk is (verschil van € 2). Hetzelfde geldt bij de inkomens tegen 120 en 130 procent Wsm, hier gaat het om een verschil van € 4. Paren zonder kinderen krijgen verder te maken met een terugval in het vrij besteedbare budget bij een inkomen tegen 130 procent Wsm. De inkomensstijging compenseert in deze situatie niet voldoende voor de vermindering van bijdragen uit het Rijk en het wegvallen van de energietoeslag.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 2.3.1. Maandelijks vrij besteedbaar budget alleenstaande, niet-AOW

Vrij besteedbaar budget voor een alleenstaande Zonder gemeentelijke bijdrage

Met alle gemeentelijke bijdragen

Normbedrag sociale participatie € 110 100% Wsm

€ 49

€ 200

€ 99

110% Wsm

€ 152 € 219

120% Wsm

€ 137 € 330

130% Wsm

€ 28 € 448

140% Wsm €0

€ 100

€ 200

€ 300

€ 400

€ 500

€ 600

€ 700

€ 800

Figuur 2.3.2. Maandelijks vrij besteedbaar budget paar zonder kinderen, niet AOW

Vrij besteedbaar budget voor een paar zonder kinderen Zonder gemeentelijke bijdrage

Met alle gemeentelijke bijdragen

Normbedrag sociale participatie € 176 100% Wsm € 8

€ 264 € 109

110% Wsm

€ 196 € 228

120% Wsm

€ 165

€ 297

130% Wsm

€ 57 € 422

140% Wsm €0

€ 100

€ 200

€ 300

€ 400

€ 500

€ 600

€ 700

€ 800

2.3.2. Minima met kinderen Van de twee huishoudtypes met kinderen in dit onderzoek hebben alleenstaande ouders op ieder inkomensniveau een groter budget voor vrije bestedingen dan paren met kinderen. Alleenstaande ouders hebben namelijk langer recht op hetzelfde bedrag aan landelijke toeslagen en ontvangen aanzienlijk een hoger bedrag voor het kindgebonden budget dan ouderparen. Alleenstaande ouders hebben een bedrag van € 227 per maand nodig om te kunnen participeren. Ze zijn bij een inkomen tussen 100 en 140 procent Wsm niet afhankelijk van gemeentelijke regelingen om voldoende budget te hebben hiervoor. Paren met kinderen hebben een vrij besteedbaar budget nodig van € 309 per maand. Zij zijn bij inkomens tegen 100 en 110 procent Wsm afhankelijk van de gemeentelijke bijdragen om voldoende budget voor sociale participatie te hebben. Bij een inkomen van 120 procent Wsm, hebben zij zonder de gemeentelijke bijdragen voldoende budget om sociaal te participeren. Alleenstaande ouders met kinderen gaan er bij ieder hoger inkomensniveau op vooruit in vrij besteedbaar budget. Paren hebben daarentegen een (kleine) terugval in hun budget bij 130 procent Wsm.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 2.3.3. Maandelijks vrij besteedbaar budget alleenstaande ouder met kinderen, niet-AOW

Vrij besteedbaar budget voor een alleenstaande ouder met twee kinderen Zonder gemeentelijke bijdrage

Met alle gemeentelijke bijdragen

Normbedrag sociale participatie € 227 € 317

100% Wsm

€ 307

€ 367

110% Wsm

€ 238 € 492

120% Wsm

€ 137 € 598

130% Wsm

€ 28 € 736

140% Wsm €0

€ 100

€ 200

€ 300

€ 400

€ 500

€ 600

€ 700

€ 800

Figuur 2.3.4. Maandelijks vrij besteedbaar budget paar met kinderen, niet-AOW

2.3.3. AOW’ers Alleenstaande AOW-gerechtigden zijn niet afhankelijk van gemeentelijke bijdragen om voldoende budget voor vrije bestedingen te hebben. AOW-gerechtigde paren zijn alleen bij een inkomen van 100 procent Wsm afhankelijk van gemeentelijke bijdragen voor voldoende budget. Alleenstaanden krijgen bij een inkomen van 130 procent Wsm te maken met een terugval in hun vrij besteedbare budget. De inkomensstijging compenseert niet voldoende voor de vermindering van bijdragen uit het Rijk en het wegvallen van de energietoeslag. Paren krijgen niet te maken met een terugval in het vrij besteedbare budget, mits ze gebruik maken van alle gemeentelijke regelingen.

Vrij besteedbaar budget voor een paar met twee kinderen Zonder gemeentelijke bijdrage

Met alle gemeentelijke bijdragen

Normbedrag sociale participatie € 309 € 109

100% Wsm

€ 351

€ 210

110% Wsm

€ 282 € 330

120% Wsm

€ 165

€ 399

130% Wsm

€ 57 € 524

140% Wsm €0

€ 100

€ 200

€ 300

€ 400

€ 500

€ 600

€ 700

€ 800

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 2.3.5. Maandelijks vrij besteedbaar budget alleenstaande, AOW-gerechtigd

Vrij besteedbaar budget voor een AOW-gerechtigde alleenstaande Zonder gemeentelijke bijdrage Normbedrag sociale participatie € 110 € 154

100% Wsm

€ 200 € 287

110% Wsm

Met alle gemeentelijke bijdragen

€ 152 € 413

120% Wsm

€ 137

€ 490

130% Wsm

€ 28

€ 555

140% Wsm €0

€ 100

€ 200

€ 300

€ 400

€ 500

€ 600

€ 700

€ 800

Figuur 2.3.6. Maandelijks vrij besteedbaar budget paar, AOW-gerechtigd

Vrij besteedbaar budget voor een AOW-gerechtigd paar Zonder gemeentelijke bijdrage

Met alle gemeentelijke bijdragen

Normbedrag sociale participatie € 176 € 83

100% Wsm

€ 264 € 261

110% Wsm

€ 196 € 416

120% Wsm

€ 165 € 527

130% Wsm

€ 57

€ 621

140% Wsm €0

€ 100

€ 200

€ 300

€ 400

€ 500

€ 600

€ 700

€ 800

2.4. Werken vanuit de bijstand loont meestal Een hoger inkomen leidt voor de meeste huishoudtypen in Ridderkerk tot een hoger totaal inkomen dan in de bijstand. Echter, voor de meeste huishoudens nemen de bijdragen van het Rijk en de gemeente af wanneer het inkomen stijgt. Dit zorgt ervoor dat het totaal inkomen van een huishouden niet altijd evenveel stijgt ondanks dat het loon hoger wordt. Hieronder geven we de inkomensvooruitgang bij werkaanvaarding vanuit de bijstand tot een inkomen van maximaal 140 procent Wsm weer per huishoudtype. Daarna leggen we de inkomensvooruitgang per inkomensniveau uit aan de hand van twee casussen. In bijlage 2 worden al deze inkomens per huishoudtype uitgesplitst naar inkomenssoort waarmee visueel wordt weergegeven waarom het totaal inkomen stijgt of daalt. Alleenstaanden gaan erop vooruit, paren zonder kinderen niet altijd Alleenstaanden gaan er bij ieder hoger inkomen (tot 140 procent Wsm) telkens meer op vooruit ten opzichte van de bijstand. Dat geldt echter niet voor paren; zij ervaren juist een teruggang in de procentuele groei van hun inkomen bij 130 en 140 procent Wsm. Dit is te verklaren door het wegvallen van de meeste gemeentelijke regelingen en dalende toeslagen vanuit het Rijk.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 2.4.1. Inkomensvooruitgang t.o.v. 100% Wsm bij werkaanvaarding, huishoudens zonder kinderen5 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

9% 10%

Alleenstaande 4% Paar zonder kinderen

13%

6% 6%

Tabel 2.4.1 Inkomensvooruitgang bij werkaanvaarding, huishoudens zonder kinderen Huishoudtype

Nettoinkomen incl. VT

Alleenstaande 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm Paar zonder kinderen 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm

Verschil tov 100% Wsm (€)

Verschil tov 100% Wsm (%)

1.860 1.931 2.035 2.039 2.096

72 176 179 236

4% 9% 10% 13%

2.576 2.678 2.767 2.727 2.731

102 191 152 156

4% 7% 6% 6%

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

Totaal inkomen

1.196 1.315 1.435 1.554 1.674

464 464 464 456 422

200 152 137 28 0

1.708 1.879 2.050 2.221 2.391

603 603 552 450 340

264 196 165 57 0

De inkomensvooruitgang verschilt tussen alleenstaande ouders en ouderparen Alleenstaande ouders krijgen bij ieder hoger loon een hoger totaal inkomen. Dit heeft onder andere te maken met de stijging van de bedragen uit het Rijk. De combinatiekorting die werkende alleenstaande ouders ontvangen, wordt hoger wanneer ouders meer werken. De inkomensstijging compenseert voor dit huishoudtype het wegvallen van de gemeentelijke regelingen. Paren met kinderen hebben over het geheel te maken met een demping van de procentuele groei van hun inkomen. De inkomensstijging draagt niet voldoende bij aan een grotere compensatie voor het wegvallen/afnemen van gemeentelijke regelingen en landelijke toeslagen. Figuur 2.4.2. Inkomensvooruitgang t.o.v. 100% Wsm bij werkaanvaarding, huishoudens met kinderen 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

3% 4%

Alleenstaande ouder met kinderen

5% 8% 3% 3%

Paar met kinderen

2% 2%

De percentages worden in de figuur en tabel afgerond omwille van de leesbaarheid. Een klein lengteverschil van de balkjes, bij een gelijk percentage, is terug te voeren op afrondingsverschillen.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Tabel 2.4.2 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, huishoudens met kinderen Nettoinkomen incl. VT

Verschil tov 100% Wsm (€)

Verschil tov 100% Wsm (%)

2.840 2.930 2.954 2.971 3.067

89 113 130 227

3% 4% 5% 8%

3.187 3.288 3.291 3.252 3.256

101 105 65 69

3% 3% 2% 2%

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

Totaal inkomen

Alleenstaande ouder met twee kinderen 100% Wsm 1.196 1.338 110% Wsm 1.315 1.377 120% Wsm 1.435 1.382 130% Wsm 1.554 1.388 140% Wsm 1.674 1.393

307 238 137 28 0

Paar met twee kinderen 100% Wsm 1.708 110% Wsm 1.879 120% Wsm 2.050 130% Wsm 2.221 140% Wsm 2.391

351 282 165 57 0

Huishoudtype

1.128 1.128 1.077 975 865

Voorbeeldcasussen inkomensvooruitgang bij werkaanvaarding Voorbeeldcasus: alleenstaande Lieke is alleenstaand en krijgt een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een nettoinkomen van € 1.196 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Zij heeft maandelijks recht op € 464 aan toeslagen van het Rijk. Voor Lieke bestaat dit uit huurtoeslag en zorgtoeslag. Tot slot kan Lieke rekenen op een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 200 per maand. Dit bestaat uit de kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen, de korting op de collectieve zorgverzekering, Meedoen voor volwassenen en de energietoeslag. In totaal heeft Lieke een inkomen van € 1.860 per maand. Als Lieke werk krijgt tegen een inkomen van 110 procent Wsm, dan stijgt haar nettoinkomen naar € 1.315 per maand. Zij houdt recht op huurtoeslag en zorgtoeslag en deze bedragen blijven onveranderd, dus € 464 per maand. Het recht op minimaregelingen komt deels te vervallen; Lieke kan geen kwijtschelding voor gemeentelijke belasting meer aanvragen. De gemeentelijke bijdragen zijn nu € 152 per maand. Bij een inkomen van 110 procent Wsm is het totaal inkomen van Lieke € 1.931. Dit is een stijging van € 72 (4 procent) ten opzichte van haar totaal inkomen bij een bijstandsuitkering. Wanneer Lieke tegen een inkomen van 120 procent Wsm gaat werken, stijgt haar netto-inkomen naar € 1.435 per maand.

De bijdrage van het Rijk blijft € 464. Het recht op de gemeentelijke bijdragen komt vanwege haar hogere inkomen grotendeels te vervallen, maar zij kan nog wel korting op de collectieve zorgverzekering en de eenmalige energietoeslag krijgen. De gemeentelijke bijdrage komt daarmee op € 137. Het totale inkomen van Lieke is € 2.035 per maand, € 176 (9 procent) meer dan wanneer Lieke een bijstandsuitkering heeft. Als Lieke gaat werken tegen een inkomen van 130 procent Wsm dan stijgt haar netto-inkomen naar € 1.554 per maand. De bijdragen van het Rijk zijn gedaald naar € 456 per maand. Lieke ontvangt minder huurtoeslag, maar haar zorgtoeslag blijft gelijk. Daarnaast ontvangt ze ook nog korting op de collectieve zorgverzekering van € 28. Het totale inkomen van Lieke is nu € 2.039 per maand, dit is € 179 (10 procent) meer dan toen zij een bijstandsuitkering had. Als Lieke werk aanvaardt tegen een loon gelijk aan 140 procent Wsm, dan is haar netto-inkomen € 1.674 per maand. Haar huurtoeslag is verder gedaald, haar zorgtoeslag blijft gelijk. In totaal krijgt zij € 422 vanuit het Rijk. Lieke heeft geen recht meer op gemeentelijke regelingen. Haar totaal inkomen is nu € 2.096. Dit is € 236 (13 procent) meer dan toen zij een bijstandsuitkering had. 16

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Voorbeeldcasus: paar met kinderen Daan en Sam hebben twee kinderen 8 en 13 jaar oud en krijgen een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.708 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Zij hebben maandelijks recht op € 1.128 aan toeslagen van het Rijk. Voor het gezin bestaat dit uit huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderbijslag en kindgebonden budget. Tot slot kunnen Daan en Sam rekenen op een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 351 per maand. Dit bestaat uit kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, de korting op de collectieve zorgverzekering, Meedoen voor Volwassenen en de energietoeslag. Voor hun kinderen maken zij nog aanspraak op Meedoen voor kinderen. In totaal hebben Daan en Sam een totaal inkomen van € 3.187 per maand. Als Daan of Sam werk krijgt tegen een inkomen van 110 procent Wsm, dan stijgt hun netto-inkomen naar € 1.879 per maand. Zij houden recht op dezelfde toeslagen van het Rijk, dus in totaal € 1.128. Ze kunnen geen kwijtschelding meer aanvragen, maar houden wel recht op de andere gemeentelijke regelingen. De gemeentelijke bijdragen zijn dan € 282 per maand. Het totaal inkomen van Daan en Sam is bij een inkomen van 110 procent Wsm € 3.288. Dit is een stijging van € 101 (3 procent) ten opzichte van hun totaal inkomen bij een bijstandsuitkering.

Wanneer Daan of Sam tegen een loon van 120 procent Wsm gaat werken, stijgt hun netto-inkomen naar € 2.050 per maand. De bijdrage van het Rijk neemt iets af, en is nu € 1.077. Het recht op gemeentelijke regelingen is grotendeels vervallen, maar het gezin kan nog aanspraak maken op een korting op de collectieve zorgverzekering en energietoeslag van € 165 in totaal. Het totale inkomen van het gezin is dan € 3.291 per maand. Dit is € 105 (3 procent) meer dan wanneer zij een bijstandsuitkering hebben. Als Daan of Sam gaat werken tegen een inkomen van 130 procent Wsm dan stijgt hun netto-inkomen naar € 2.221 per maand. De bijdragen van het Rijk dalen verder naar € 975 per maand en de korting op de collectieve zorgverzekering bedraagt € 57. Het totale inkomen van Daan en Sam is nu € 3.252 per maand, dit is € 65 (2 procent) meer dan toen zij een bijstandsuitkering hadden. Wanneer Daan of Sam gaat werken tegen een inkomen van 140 procent Wsm, dan stijgt hun netto-maandinkomen naar € 2.391 per maand. De bedragen van het Rijk dalen naar € 865. Het gezin heeft op dit inkomensniveau geen recht meer op gemeentelijke regelingen. Het totale inkomen van Daan en Sam bedraagt nu € 3.256 per maand. Dit is € 69 (2 procent) meer dan toen zij een bijstandsuitkering hebben.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

3. Bevindingen Wat zijn de effecten van het landelijke en lokale beleid op de inkomens van de minima en in welke situatie(s) treedt er een armoedeval op? Financieel effect Het bedrag dat minima vanuit het Rijk aan toeslagen kunnen ontvangen is hoger dan het bedrag dat ze aan gemeentelijke regelingen kunnen ontvangen. Financieel gezien is de invloed van de gemeente dan ook kleiner dan de invloed van het Rijk. Het bedrag aan landelijke toeslagen neemt voor de meeste huishoudens geleidelijk af bij een hoger inkomen. Ditzelfde gaat op voor de gemeentelijke regelingen. De gemeentelijke regelingen zorgen ervoor dat huishoudens (meer) ruimte overhouden voor het doen van vrije bestedingen. Dit komt met name huishoudens op het bijstandsniveau ten goede, die soms zonder de gemeentelijke regelingen niet altijd budget zouden overhouden voor vrije bestedingen. Het bedrag dat wordt overgehouden verschilt aanzienlijk per huishoudtype en inkomensniveau. Alleenstaande ouders, alleenstaanden met AOW-gerechtigde leeftijd houden bij elk inkomensniveau ook een budget voor vrije besteding over. Het zijn voornamelijk paren met en zonder kinderen met inkomens van 100 en 110 procent Wsm die niet voldoende budget hebben voor vrije bestedingen. Zij zijn bij deze inkomensgrenzen afhankelijk van de gemeentelijke bijdragen voor voldoende budget voor sociale participatie.

Daarbij hebben deze typen huishoudens te maken met relatief sneller aflopende landelijke toeslagen dan huishoudens die bestaan uit alleenstaanden of alleenstaande ouders. Dit maakt dat de inkomensstijging niet altijd compenseert voor de wegvallende landelijke en gemeentelijke bijdragen. Paren met en zonder kinderen krijgen bijvoorbeeld bij een inkomen tegen 130 procent Wsm te maken met een teruggang in hun vrij besteedbare budget. De energietoeslag is (ook) deels een verklaring voor de terugval in het besteedbaar budget. Het gaat hierbij namelijk om een relatief groot bedrag (€ 108 per maand), wanneer het inkomen te hoog is waardoor het recht op deze toeslag komt te vervallen, is het effect op het totaal inkomen groot. De loonstijging kan dit verval niet compenseren. Daarnaast is het belangrijk om te benoemen dat de aanname is gedaan dat huishoudens gebruik maken van alle beschikbare regelingen. In de praktijk blijkt echter dat huishoudens dit niet altijd doen. In de werkelijkheid zal het vrij besteedbaar budget regelmatig lager liggen bij minimahuishoudens dan is weergegeven in deze rapportage. Werken loont voor sommige huishoudens meer dan voor andere Wanneer huishoudens in de gemeente Ridderkerk vanuit de bijstand gaan werken, gaan zij er in totaal inkomen op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie (mits zij gebruikmaken van alle toeslagen en regelingen).

Het totaal inkomen bestaat uit het netto-inkomen (inclusief vakantietoeslag), landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen. Er is echter niet altijd sprake van inkomensgroei. Landelijke toeslagen lopen namelijk terug en het recht op gemeentelijke regelingen vervalt. Relatief gezien gaan alleenstaanden zonder kinderen er het meest op vooruit bij ieder hoger loon. Paren met kinderen ervaren de minste inkomensvooruitgang. Zij krijgen eerder dan de andere huishoudtypen te maken met afnames van toeslagen van het Rijk. Alle huishoudtypen hebben te maken met een inkomensvooruitgang wanneer het loon stijgt naar 110 en 120 procent Wsm. Paren met en zonder kinderen krijgen bij een loonsstijging naar 130 procent Wsm te maken met een terugval in de procentuele inkomensgroei. Dit heeft te maken met het wegvallen van gemeentelijke regelingen en het snelle dalen van de toeslagen uit het Rijk. Dit dempt de groei van het inkomen.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur 3.1.1. Inkomensvooruitgang t.o.v. 100% Wsm bij werkaanvaarding 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

4% 9% 10%

Alleenstaande

13% 4% 7%

Paar zonder kinderen

6% 6% 3% 4% 5%

Alleenstaande ouder met kinderen

Paar met kinderen

3% 3% 2% 2%

De invloed van de energiekosten In deze inkomenseffect rapportage is zichtbaar geworden dat huishoudens ook in 2023 een flink bedrag moeten betalen voor het gebruik van gas en energie, oplopend tot € 339 voor een vierpersoonshuishouden. Hierin is het prijsplafond van 2023 voor gas en energie al meegenomen. Huishoudens met een inkomen tot 120 procent Wsm, ontvangen € 1.300 in dit jaar uit de energietoeslag. Te zien is dat de maandelijkse bijdrage van € 108 tegemoet komt aan de stijging van de energiekosten. In deze rapportage is de energietoeslag van 2023 meegenomen in de maandelijkse bijdragen van de gemeente. In werkelijkheid is deze toeslag – op moment van schrijven - nog niet aan inwoners uitgekeerd. Dit betekent dat het budget van minimagezinnen in de maanden waarin de energietoeslag nog niet is uitgekeerd, krapper zal zijn dan is weergegeven in begrotingen. Wanneer er daarbij minder gebruik gemaakt wordt van andere minimaregelingen, kan er snel te weinig budget zijn voor minimagezinnen.

Vergelijking met 2022 In vergelijking met het beleid in 2022 zijn in 2023 de volgende wijzigingen doorgevoerd: • In 2023 kunnen huishoudens met een inkomen tot 150 procent Wsm vanuit de bijzondere bijstand een vergoeding krijgen voor energiekosten; • De maximale vergoedingen voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen6, de individuele inkomenstoeslag, Meedoen voor volwassenen en Meedoen voor kinderen zijn verhoogd in 2023. • In de vorige rapportage over 2022 is er voor de energietoeslag het bedrag van € 800 meegenomen in de berekening (dat was het bedrag dat ten tijde van het schrijven van de IER 2022 kon worden uitgekeerd, later is dat verhoogd tot € 1.300). In de huidige rapportage is gerekend met € 1.300. • De gemeente heeft ten opzichte van 2022 minder collectieve zorgverzekeringspakketten aangeboden aan minima. In 2022 waren er vier; in 2023 zijn er twee. De meest uitgebreide pakketten zijn weggelaten. • De landelijke bijdragen zijn verhoogd. o De hoogte van de bijstandsuitkering is door de jaren heen verhoogd. Zo had een alleenstaande in 2022 recht op een bijstandsuitkering van € 1.092 per maand. In 2023 bedraagt de bijstandsuitkering € 1.196 per maand.

6 Door de hogere belastingen die worden geheven.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

De hoogte van de landelijke toeslagen is eveneens toegenomen. Zo heeft een paar met twee kinderen in 2022 recht op € 934 aan landelijke toeslagen op 100 procent Wsm, terwijl dat in 2023 op € 1.128 ligt.

In vergelijking met de vorige rapportage, valt het volgende op: • Het totale netto-inkomen, de bijdrage uit het Rijk en de gemeentelijke bijdrage zijn toegenomen. Huishoudens hebben daardoor een groter vrij besteedbaar budget gekregen en kunnen allemaal sociaal participeren in de samenleving. Dit was in 2022 niet het geval. • De kosten van levensonderhoud zijn aanzienlijk gestegen. Waar in 2022 vooral de energiekosten zijn gestegen, zien we dat in 2023 voornamelijk de kosten hoger zijn voor de huishoudelijke uitgaven. Overigens is het zo dat huishoudens de gestegen kosten van het levensonderhoud op lijken te kunnen vangen door de verhoogde bijdragen vanuit het Rijk en de gemeente. • De procentuele inkomensgroei per inkomensniveau is voor alleenstaanden en alleenstaande ouders over het algemeen gelijk gebleven. Paren met en zonder kinderen zijn er iets op vooruit gegaan in procentuele inkomensgroei bij inkomens tegen 120, 130 en 140 procent Wsm.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen Tabel B1.1 Gemeentelijke minimaregelingen in Ridderkerk Soort regeling

Inkomensgrens t.o.v. Wsm

(Maximaal) bedrag

Individuele bijzondere bijstand (incl. bijzondere bijstand voor energiekosten)

Tot 110% Wsm

Maximaal € 200 tenzij aangesloten bij de collectiviteit van de gemeente Afvalstoffenheffing SVHW: Eén persoon € 279,48 Twee personen € 375,24 Meerdere personen € 386,52 Rioolheffing SVHW: € 103,20 per object

Kwijtschelding gem. belastingen

Tot 100% Wsm

Waterschapsbelasting Waterschap Hollandse Delta: Zuiveringsheffing € 75,99 eenpersoonshuishouden; € 227,97 meerpersoonshuishouden Watersysteemheffing € 114,39 per huishouden

Minimaal 3 jaar tot 110% Wsm

Alleenstaande € 450; Alleenstaande ouder € 575; Gehuwden € 682.

Collectieve zorgverzekering

Tot 130% Wsm

Afhankelijk van pakket en aanbieder (DSW of CZ) • CZ: Zorg-op-maatpolis, Gemeenten Extra € 157,95 i.p.v. € 186,30. • DSW: Zorgpolis, AV-BAR Standaard € 144 i.p.v. € 171,50

Meedoen: volwassenen

Tot 110% Wsm

€ 186 per volwassene

Individuele inkomenstoeslag (incl. referteperiode)

€ 229 voor een kind t/m 3 jaar; € 400 voor kind van 4 t/m 10 jaar; € 627 voor kind van 11 t/m 17 jaar. Meedoen: Kindpakket

Tot 110% Wsm

Energietoeslag

Tot 120% Wsm

Voor kinderen vanaf 5 jaar kan een zwemregeling worden aangevraagd. Binnen deze regeling krijgen kinderen € 684,00 in 2022 om zwemlessen te volgen om zwemdiploma A te halen. Dit bedrag is 2 jaar geldig. € 1.300

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Bijlage 2. Opbouw totaal inkomen 100 tot 140% Wsm In deze bijlage geven we de opbouw van het totaal inkomen, na werkaanvaarding, uit paragraaf 2.4 grafisch weer. Figuur B2.1 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, alleenstaande

Alleenstaanden Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

100% Wsm

€ 1.196

110% Wsm

€ 1.315

120% Wsm

€ 1.435

€ 464 € 137

130% Wsm

€ 1.554

€ 456 € 28

140% Wsm

€ 1.674

€ 422

€0

€ 464

Bijdrage gemeente

€ 500

€ 200

€ 464 € 152

€ 1.000

€ 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

Figuur B2.2 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar zonder kinderen

Paren zonder kinderen Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

€ 1.708

100% Wsm

Bijdrage gemeente

€ 603

€ 1.879

110% Wsm

€ 264

€ 603

€ 2.050

120% Wsm

€ 552

€ 2.221

130% Wsm

€ 196

€ 450 € 57

€ 2.391

140% Wsm €0

€ 500

€ 1.000

€ 165

€ 340

€ 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

Figuur B2.3 Inkomensvooruitgang, alleenstaande ouder met twee kinderen (8 en 13 jaar)

Alleenstaande ouder Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.196

110% Wsm

€ 1.315

120% Wsm

€ 1.435

130% Wsm

€ 1.554

140% Wsm

€ 1.674 €0

€ 500

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 1.338

€ 307

€ 1.377

€ 1.000

€ 238

€ 1.382

€ 137

€ 1.388

€ 28

€ 1.393 € 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Figuur B2.4 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar met twee kinderen (8 en 13 jaar)

Paar met kinderen Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

€ 1.708

100% Wsm

Bijdrage gemeente € 1.128

€ 1.879

110% Wsm

€ 1.128

€ 2.050

120% Wsm

€0

€ 500

€ 1.000

€ 165

€ 975

€ 2.391

140% Wsm

€ 282

€ 1.077

€ 2.221

130% Wsm

€ 351

€ 57

€ 865

€ 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Bijlage 3. Financieel maandoverzicht In deze bijlage staat per huishoudtype het financieel maandoverzicht. De tabellen geven een overzicht van de maandelijkse inkomsten en uitgaven, bij gebruikmaking van alle landelijke en lokale regelingen. De bedragen die horen bij de huishoudelijke uitgaven en reserveringsuitgaven zijn afkomstig van het Nibud. Tabel B3.1 Alleenstaande zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.196

1.315

1.435

1.554

1.674

1.196

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

310 154 0 0 0 464

302 154 0 0 0 456

268 154 0 0 0 422

310 154 0 0 0 464

Totaal inkomsten

1.660

1.779

1.899

2.010

2.096

1.660

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kosten BSO Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven Totaal uitgaven

581 191 73 48 186 23 0 0 18 204 286 0 1.610

581 191 73 48 186 23 0 0 18 204 286 70 1.680

581 191 73 48 154 23 0 0 18 204 286 70 1.648

581 191 73 48 186 23 0 0 18 204 286 0 1.610

219

330

448

0 16 0 108

0 0 0 108

0 0 0 0

38 16 0 108

200

152

137

237

Budget inclusief regelingen gemeente

249

251

355

359

448

287

Vrije bestedingen Restant

110 139

110 141

110 245

110 249

110 338

110 177

Categorie

Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Meedoen volwassenen Meedoen: Kindpakket Energietoeslag Totaal regelingen gemeente

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Tabel B3.2 Paar, niet AOW-gerechtigd, geen kinderen 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.708

1.879

2.050

2.221

2.391

1.708

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

338 265 0 0 0 603

309 243 0 0 0 552

247 203 0 0 0 450

177 163 0 0 0 340

338 265 0 0 0 603

Totaal inkomsten

2.311

2.482

2.602

2.671

2.731

2.311

625 244 87 68 373 37 0 0 37 317 516 0 2.303

625 244 87 68 373 37 0 0 37 317 516 70 2.373

625 244 87 68 308 37 0 0 37 317 516 70 2.309

625 244 87 68 373 37 0 0 37 317 516 0 2.303

109

228

297

422

0 31 0 108

0 0 0 108

0 0 0 0

57 31 0 108

264

196

165

321

Budget inclusief regelingen gemeente

272

305

393

354

422

329

Vrije bestedingen Restant

176 96

176 129

176 217

176 178

176 246

176 153

Categorie

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Tabel B3.3 Alleenstaande ouder, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (8 en 13 jaar)7 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.196

1.315

1.435

1.554

1.674

1.196

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

338 154 0 238 608 1.338

338 154 39 238 608 1.377

338 154 45 238 608 1.382

338 154 50 238 608 1.388

338 154 56 238 608 1.393

338 154 0 238 608 1.338

Totaal inkomsten

2.533

2.692

2.817

2.942

3.067

2.533

625 291 87 69 186 29 56 0 42 308 523 0 2.216

625 291 87 69 186 29 56 38 42 308 523 70 2.325

625 291 87 69 186 29 56 58 42 308 523 70 2.344

625 291 87 69 154 29 56 77 42 308 523 70 2.331

625 291 87 69 186 29 56 0 42 308 523 0 2.216

317

367

492

598

736

317

0 16 86 108

0 0 0 108

0 0 0 0

48 16 86 108

307

238

137

355

Budget inclusief regelingen gemeente

624

605

629

626

736

672

Vrije bestedingen Restant

227 397

227 378

227 402

227 399

227 509

227 445

Categorie

7 Bij de kosten BSO is de kinderopvangtoeslag vanuit het Rijk al verrekend.

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Tabel B3.4 Paar, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (8 en 13 jaar) 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.708

1.879

2.050

2.221

2.391

1.708

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

338 265 0 238 287 1.128

309 243 0 238 287 1.077

247 203 0 238 287 975

177 163 0 238 287 865

338 265 0 238 287 1.128

Totaal inkomsten

2.836

3.007

3.126

3.195

3.256

2.836

625 339 101 69 373 41 56 0 61 417 646 0 2.726

625 339 101 69 373 41 56 0 61 417 646 70 2.796

625 339 101 69 308 41 56 0 61 417 646 70 2.732

625 339 101 69 373 41 56 0 61 417 646 0 2.726

109

210

330

399

524

109

0 31 86 108

0 0 0 108

0 0 0 0

57 31 86 108

351

282

165

408

Budget inclusief regelingen gemeente

460

492

495

455

524

517

Vrije bestedingen Restant

309 151

309 183

309 186

309 146

309 215

309 208

Categorie

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Tabel B3.5 Alleenstaande, AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.331

1.464

1.597

1.730

1.863

1.331

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

312 154 0 0 0 466

305 154 0 0 0 459

249 154 0 0 0 403

187 154 0 0 0 341

312 154 0 0 0 466

Totaal inkomsten

1.797

1.930

2.056

2.133

2.204

1.797

581 236 73 48 186 13 0 0 15 207 284 0 1.643

581 236 73 48 193 13 0 0 15 207 284 0 1.649

581 236 73 48 186 13 0 0 15 207 284 0 1.643

154

287

413

490

555

154

0 16 0 108

0 0 0 108

0 0 0 0

0 16 0 108

200

152

137

200

Budget inclusief regelingen gemeente

354

439

550

518

555

354

Vrije bestedingen Restant

110 244

110 329

110 440

110 408

110 445

110 244

Categorie

Gemeente Ridderkerk

Versie 0.2

Tabel B3.6 Paar, AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.807

1.988

2.169

2.349

2.530

1.807

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

342 265 0 0 0 607

342 263 0 0 0 605

340 239 0 0 0 579

295 214 0 0 0 509

246 189 0 0 0 435

342 265 0 0 0 607

Totaal inkomsten

2.414

2.593

2.748

2.858

2.965

2.414

625 300 87 68 373 17 0 0 31 319 512 0 2.332

625 300 87 68 385 17 0 0 31 319 512 0 2.344

625 300 87 68 373 17 0 0 31 319 512 0 2.332

261

416

527

621

0 31 0 108

0 0 0 108

0 0 0 0

0 31 0 108

264

196

165

264

Budget inclusief regelingen gemeente

347

457

581

583

621

347

Vrije bestedingen Restant

176 171

176 281

176 405

176 407

176 445

176 171

Categorie

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/952/documents/35972