Groenbeheerplan 2024-2028 Ridderkerk.pdf

Om te voorkomen dat voor alle groenwerkzaamheden apart ontheffingen moeten worden aangevraagd, kan gewerkt worden conform vastgestelde gedragscodes (Gedragscodes natuurbescherming (rvo.nl)). Burgerlijk wetboek Naast de algemene zorgplicht vanuit de Wnb geldt ook een zorgplicht voor eigenaren van bomen. De oorsprong van deze zorgplicht ligt in artikel 6.162 Burgerlijk wetboek 50 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

(onrechtmatige daad). Deze zorgplicht betekent dat de boomeigenaar zijn boom regelmatig moet (laten) inspecteren en onderhouden ten behoeve van de veiligheid. Europese verordening ‘Invasieve Uitheemse soorten’ en Europese Unielijst invasieve exoten Een exoot is een plant, dier of ander organisme dat van nature niet in Nederland voorkomt. Als een soort schadelijk is voor de natuur noemen we ze invasieve exoten. Voorbeelden zijn Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw. Per 2 augustus 2022 telt de Unielijst zo’n 90 soorten. De provincies zijn verantwoordelijk voor de aanpak van de invasieve exoten die op de Unielijst staan (bijlage 10 van de Regeling natuurbescherming). Uitgezonderd een aantal soorten waarvoor het ministerie van LNV verantwoordelijk is. Van belang voor gemeenten:  Als een soort op de Unielijst staat, is het verboden deze te verhandelen, kweken, vervoeren of importeren;  Verplicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen en te verwijderen. Als dat niet lukt, moet de populatie zodanig beheerd worden dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen.

51 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bijlage 2: Overzichtskaart groen in beheer bij de gemeente Ridderkerk

52 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bijlage 3 Inspectie huidige kwaliteit groen Ridderkerk Voor het opstellen van het beheerplan is in oktober 2022 een quick-scan gedaan door DG groep op diverse beeldmeetlatten van de CROW. Ook de gemeente zelf doet inspecties van de openbare ruimte via bureau Cyber. Voor de technische staat groen zijn in september 2022 door Cyber enkele beeldmeetlatten meegenomen in hun inspectie. In totaal beschikken we daarmee over 324 waarnemingen op 8 beeldmeetlatten om een beeld te geven van de huidige kwaliteit. De gewenste kwaliteit in Ridderkerk is B-niveau.

Het volgende valt op:  Gemiddeld voldoet de technische staat van de geïnspecteerde beplanting Ridderkerk aan de gewenste ambitie, namelijk beeldkwaliteit B. Echter, de grootste beheergroep, bodembedekkende heesters, is niet op het gewenste niveau. Daar is namelijk C vastgesteld, wat B had moeten zijn.    

Er is weinig beschadiging van het geïnspecteerde groen, hiervoor is de beeldkwaliteit een A. De technische staat van de bodembedekkende heesters is lager dan de ambitie. Circa 20% van de vakken is onder niveau, waarvan circa 6% ernstig. Hoewel de heesters voldoen aan de gewenste beeldkwaliteit, is 7% niet in voldoende conditie. Ook lijkt er een snoeiachterstand te zijn in een deel van de heestervakken. De beeldkwaliteit van de vaste planten is lager dan de gewenste kwaliteit. In de data van Cyber is te zien, dat een deel van de beoordeelde vakken geen vaste planten betrof maar andere beplanting (Bron: Apptimize). Dit zal invloed hebben op de score, maar niet duidelijk is hoe groot dat effect is. Volgens toezichthouders zijn de vaste planten vakken wel op de gevraagde kwaliteit, namelijk B.

Mogelijke maatregelen om de betreffende vakken op het gewenste niveau te krijgen zijn: achterstallige snoei, inboeten beplanting, renovatie heestervakken. Deze zijn indicatief opgenomen in de raming. Een volledige inspectie van alle vakken wordt aangeraden om een goed beeld te krijgen van de renovatieopgave. Welke maatregelen per groenvak nodig zijn is aan het oordeel van de toezichthouder /groenbeheerders. Voorbeeld uit Inspectie Cyber: vaste planten sluiting In het vak wordt iets anders aangetroffen dan wat in het systeem (op de tablet) staat. Cyber beoordeelt dit met een D – kwaliteit. Hoe een inspecteur met dit soort situaties omgaat is afhankelijk van de gemaakte afspraken met de gemeente.

53 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Meetlocaties DG - groep

54 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bijlage 4: Toelichting onderhoudsactiviteiten Beheer betreft alle onderhoudsactiviteiten die ondernomen worden om het bestaande groen in stand te houden, inclusief vervanging aan het einde van de levensduur.

Regulier (dagelijks onderhoud/hoogfrequent) Onderhoudsmaatregelen die één of meerdere keren per jaar worden uitgevoerd om het groen gedurende de levensduur in goede staat te houden. Dit omvat zowel verzorgend onderhoud als zwerfafval verwijderen onkruid beheersen (schoffelen). Maar ook technisch onderhoud zoals het maaien van gras, scheren van hagen, verwijderen van overhangende takken of stamopschot. Ook het serviceonderhoud en afhandelen van klachten en meldingen is een onderdeel van dagelijks onderhoud.

Cyclisch (groot onderhoud/laagfrequent) Periodiek onderhoud dat met een cyclus van meerdere jaren wordt uitgevoerd om het groen te begeleiden in de ontwikkeling en duurzaam en vitaal in stand te houden. Bijvoorbeeld snoeien van bomen, snoeien/terugzetten van heesters, dunnen van bosplantsoen, herstel gazons e.d.

Vervanging Vervanging is het één op één vervangen van het groen aan het eind van de technische levensduur. Daarnaast worden bomen vervangen als gevolg van BVC-controles en ziekten. In de begroting staan de volgende beheer- en onderhoudsbudgetten (fcl): Openbaar groen dagelijks (regulier en cyclisch) – budget 656005 Dagelijks onderhoud bomen (regulier en cyclisch)- budget 656002 Openbaar groen beplanting (vervanging)- budget 656000 Planmatig onderhoud bomen (vervanging)- budget 656001

55 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bijlage 5: Streefbeelden Door gebruik te maken van de streefbeelden, maken we zichtbaar hoe we de inrichting van de groene buitenruimte voor ons zien. Voor verschillende groentypen hebben we streefbeelden ontwikkeld. Hierop is een beschrijving te vinden van het groentype en de maatregelen die nodig zijn om het gewenste (eind)beeld te realiseren.

Bomen Een boom is een houtig gewas met enkele, stevige, houtige en zich secundair verdikkende, overblijvende stam die zich op zekere hoogte boven de grond vertakt met een of meerdere stammen. Geplant in een boomspiegel of boomkrans omringd door verharding (asfalt, elementen- of halfverharding), in beplanting, gazon of ruw/kruidenrijk gras.

Boom in verharding

Boom in beplanting

Boom in gazon

Boom in ruw-/kruidenrijk gras

Eindbeeld Boom met aanvaard boombeeld waarbij de omgeving voorwaarden stelt aan het eindbeeld en waarbij een takvrije zone of een takvrije stam wordt voorgeschreven. Snoeiwijze Begeleidingssnoei -> snoei in de tijdelijke kroon totdat beoogde opkroonhoogte is bereikt (tijdig opkronen en voorkomen van te dikke takken) Onderhoudssnoei -> gericht op het duurzaam behoud van de blijvende kroon zonder probleemtakken Toepassing Als laanbeplanting aan een of beide zijden van de weg (herkenbare linten), in groepen of als solitair. Functie Dragen (groen)structuur, verbeteren woonkwaliteit, bevorderen biodiversiteit, vergroten sierwaarde en bijdragen klimaatadaptatie. Boomspiegel Bedekking onkruid per boomspiegel: <20% (A-kwaliteit) en <30% (B-kwaliteit) Hoogte gazon rondom boom: <75 mm (A-kwaliteit) en <120 mm (B-kwaliteit)

56 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bosplantsoen Bosplantsoen is hoog opgaande beplanting van inheemse houtige gewassen met struik- en boomvormers die extensief wordt beheerd. Soms in smalle stroken maar bij voldoende ruimte opgebouwd uit een kruiden-zoom-mantel-kern. De onderbegroeiing bestaat voornamelijk uit schaduwminnende beplanting. Afhankelijk van de gekozen beheermethode kan bosplantsoen zicht ontwikkelen tot verschillende eindbeelden waaronder struweel, bomensingel of bos. Eindbeeld Inheemse struiken zonder bomen (struweel), bomen met onderbeplanting (bossingel) of hoog opgaande bomen (bos)

Struweel

Bossingel

Bos

Snoeiwijze Snoei is gericht op begeleiden van bosplantsoen naar volle wasdom in gevarieerde samenstelling (snoeien voor de veiligheid en dunnen/verwijderen boomvormers is afhankelijk van het gewenste eindbeeld). Toepassing Verkeersbegeleiding langs wegen en/of fietspaden; natuurlijke overgang tussen open landschap en bebouwing; robuuste groenelementen in parken en buitengebieden. Functie Dragen (groen)structuur, verbeteren woonkwaliteit, afscherming, bevorderen biodiversiteit, versterken ecologische waarde en bijdragen klimaatadaptatie.

57 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Beplantingen Afzetbeplanting: voornamelijk monocultuur struikbeplanting en heesters met zowel een halfhoge en/of bodembedekkende groeiwijze (hoogte varieert van 25 – 125 cm.) Sierplantsoen: sierheesters (monocultuur of gemengd) met zowel een halfhoge als opgaande groeiwijze (hoogte varieert van 50 – 250 cm.) Heesterrozen: monocultuur van rozenbeplanting met zowel een kruipende als opgaande groeiwijze (hoogte varieert van 25 – 100 cm.) Vaste planten: planten die langer dan twee jaar leven, in het voorjaar uitlopen, in de zomer bloeien, in de herfst afsterven terwijl wortels overblijven om weer in het voorjaar uit te lopen.

Afzetbeplanting

Sierplantsoen

Heesterrozen

Vaste planten

Snoeiwijze De snoei is gericht op het verkrijgen van een gesloten en/ of bodembedekkende beplanting (afzetbeplanting), op het verkrijgen van een continu beeld, bloei en/ of vruchtdracht (verjongingssnoei sierplantsoen) of op het bevorderen van de bloei (heesterrozen). Vaste planten worden 1x per jaar afgeknipt of gemulchd om hergroei te bevorderen. Toepassing Verkeersbegeleiding langs wegen en/of fietspaden; natuurlijke overgang tussen open landschap en bebouwing; robuuste groenelementen in woonwijken, parken, bedrijventerreinen en buitengebieden. Functie Zorgen voor afscheiding, aankleden openbare ruimte, verbeteren woonkwaliteit, bevorderen biodiversiteit, versterken ecologische waarde en bijdragen klimaatadaptatie. Beeldkwaliteit Kaal oppervlak: <5% per 100 m² (A-kwaliteit) en <10% per 100 m² (B-kwaliteit) Bedekking onkruid beplantingsvak: <20% (A-kwaliteit) en <30% (B-kwaliteit)

58 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Hagen Lijnvormige beplanting die aan de bovenkant en zijkant(en) wordt geknipt/geschoren in de diverse breedtes (haag tot 1,20 meter – blokhaag van 1,20 tot 2,50 meter) en hoogtes (tot 5,00 meter). Eindbeeld Een strakke lijn van beplanting. Snoeiwijze De snoei is gericht op het verkrijgen van een strakke en gesloten lijnvormige beplanting (knipfrequentie is afhankelijk van locatie en structuurelement). Toepassing Verkeersbegeleiding langs wegen en/of fietspaden; harde overgang tussen open landschap en bebouwing; lijnvormige groenelementen in woonwijken en op bedrijventerreinen. Functie Zorgen voor afscheiding, bijdragen aan structuur in de openbare ruimte, bevorderen biodiversiteit, versterken ecologische waarde en bijdragen klimaatadaptatie. Beeldkwaliteit Gaten in de haag: weinig (A-kwaliteit) en beperkte mate (B-kwaliteit) Bedekking onkruid haagvoet: <20% (A-kwaliteit) en <30% (B-kwaliteit)

Klimplanten Wintergroene of bladverliezende planten die ondersteuning nodig hebben om omhoog te groeien. Zelfhechtende soorten klimmen door middel van hechtworteltjes aan de nieuwe uitlopers. Rankende klimplanten draaien ergens omheen en hebben ondersteuning nodig van een rek of voorgespannen staaldraden (wanneer ze niet worden ondersteund, nemen ze een kruipende groeivorm aan. Eindbeeld Afhankelijk van plantsoort, groeiplaats en ondersteuningsconstructie.

Snoeiwijze Knippen/scheren/leiden/vlechten (afhankelijk van eindbeeld) Toepassing Meestal ingezet om gevels te vergroenen of elementen aan het zicht te onttrekken. Functie Zorgen voor afscherming, vergroenen van gevels, bevorderen biodiversiteit, versterken ecologische waarde en bijdragen klimaatadaptatie.

59 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Gras Een kruidachtige begroeiing op zowel vlak als talud die –afhankelijk van de functie– intensief of extensief wordt gemaaid. Eindbeeld Is afhankelijk van functie, maaiwijze en –frequentie. Gazon wordt intensief gemaaid, ruw gras 2 of 6x per jaar geklepeld (maaisel blijft liggen) en kruidenrijk gras maximaal 1, 2 of 3x per jaar gemaaid waarbij het maaisel wordt afgevoerd.

Gazon

Ruw gras

Kruidenrijk gras

Bloemrijk gras wordt 1x per jaar gemaaid en het maaisel afgevoerd.

Bloemrijk gras Toepassing Ruimte en openheid in de woonwijken en het landschap, langs wegen/fietspaden en op bedrijventerreinen. Functie Mogelijkheden voor verblijven, recreëren en spelen, creëren van ruimte en openheid, bevorderen biodiversiteit, versterken ecologische waarde en bijdragen klimaatadaptatie. Beeldkwaliteit Maaifrequentie gazon: 26x per jaar (A-kwaliteit) en 22x per jaar (B-kwaliteit) Kaal oppervlak gazon: <2% per 100 m² (A-kwaliteit) en <5% per 100 m² (B-kwaliteit)

60 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bijlage 6 : Toelichting normkosten Normkosten worden opgesteld om een indicatie te kunnen geven van de beheerkosten van het gemeentelijk groen. Bij het opstellen van normkosten gaat men uit van werkpakketten met de meest voorkomende werkzaamheden. Er worden IMAG-normen (Instituut voor Milieu en AGritechniek) gebruikt om tot een tijdsindicatie van de werkzaamheden te komen. Met marktconforme uurtarieven (GWW /Archidat) worden dan de normprijzen berekend. Er wordt gewerkt met gemiddelden om een totaalbeeld van een beheergroep te geven. Voorbeeld: de kosten van het snoeien van bomen zijn afhankelijk van de hoogte van de boomhoogte/boomsoort. Dit is terug te zien in de inschrijfstaten van de aannemer die per type boom en snoeiwerk een prijs afgeeft. Zo gedetailleerd zijn normprijzen meestal niet. Wel wordt vaak onderscheid gemaakt in de locatie van een boom. Een boom in verharding heeft een ander werkpakket dan een boom in gras. Ter illustratie twee werkpakketten. Bomen in verharding - dagelijks onderhoud Controles (algemeen, boomveiligheid e.d.) NTO en trekproef NEN Inspectie Waterlot / opschot verwijderen Snoeien (met hoogwerker) Kanten boomspiegel steken Schoffelen boomspiegel Klachtafhandeling Stormschade ruimen

Bomen in gras - dagelijks onderhoud Controles (algemeen, boomveiligheid e.d.) NTO en trekproef NEN Inspectie Waterlot / opschot verwijderen Snoeien (met hoogwerker) Maaien gras rondom bomen Klachtafhandeling Stormschade ruimen

Met normprijzen wordt een beeld verkregen van de totale beheerkosten van het groenonderhoud. De normprijzen zijn niet zomaar vergelijkbaar met inschrijfprijzen van een aannemer. De normprijzen zijn de theoretische prijzen gebaseerd op het daadwerkelijke werk. Een vergelijking van prijzen kan alleen plaatsvinden als de onderliggende werkpakketten per beheergroep in detail worden vergeleken. Het kan zijn dat de aannemer zijn tarieven op activiteiten aanpast om met een goede prijs te kunnen komen, dat kan een vertekend beeld geven. Voor dit beheerplan is het normkostenmodel van DG Groep gebruikt om tot een aangepast ‘eigen’ kostenmodel te komen. De werkpakketten zijn aangepast voor de situatie in Ridderkerk en in meer detail uitgewerkt om ze te laten aansluiten op het onderhoudsbestek.

61 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bijlage 7: Werkpakketten Werkpakketten bomen Boom in gazon – kwaliteitsniveau B Maatregel Boomveiligheidscontrole Controle boomvoorzieningen NEN inspectie NTO en trekproef Schoffelen boomspiegel Opschot verwijderen Kanten steken boomspiegel Snoeien met hoogwerker Waterlot verwijderen

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

40 5 33 0,1 25 30 100 75 50

1 1 1 1 5 1 2 0,2 1

Boom in ruw gras/kruidenrijk gras – kwaliteitsniveau B Maatregel Bewerkingspercentage (%) Boomveiligheidscontrole Controle boomvoorzieningen NEN inspectie NTO en trekproef Maaien gras rondom boom Opschot verwijderen Snoeien met hoogwerker Waterlot verwijderen

40 5 33 0,1 100 30 75 50

Boom in beplanting – kwaliteitsniveau B Maatregel Bewerkingspercentage (%) Boomveiligheidscontrole Controle boomvoorzieningen NEN inspectie NTO en trekproef Opschot verwijderen Snoeien met hoogwerker Waterlot verwijderen

40 5 33 0,1 30 75 50

Boom in verharding – kwaliteitsniveau B Maatregel Bewerkingspercentage (%) Boomveiligheidscontrole Controle boomvoorzieningen NEN inspectie NTO en trekproef Schoffelen boomspiegel Opschot verwijderen Snoeien met hoogwerker Waterlot verwijderen

40 5 33 0,1 70 30 75 50

Frequentie (per jaar) 1 1 1 1 9 1 0,2 1

Frequentie (per jaar) 1 1 1 1 1 0,2 1

Frequentie (per jaar) 1 1 1 1 10 1 0,2 1

62 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Werkpakketten heesters Bodembedekkers – kwaliteitsniveau B Maatregel

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

NEN inspectie Schoffelen beplantingsvak Uitharken/verzamelen onkruidresten Inboet opnemen Inboeten beplanting Zwerfvuil ruimen Terugzetten beplanting met klepelmaaier Bijmaaien obstakels

33 60 60 100 2 15 100 10

1 10 3 1 1 1 1 1

Afzetbeplanting – kwaliteitsniveau B Maatregel

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

NEN inspectie Schoffelen beplantingsvak Uitharken/verzamelen onkruidresten Inboet opnemen Inboeten beplanting Zwerfvuil ruimen Terugzetten beplanting Verzamelen en afvoeren snoeihout

33 60 60 100 2 15 100 10

1 10 3 1 1 1 1 1

Sierheesters – kwaliteitsniveau B Maatregel

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

NEN inspectie Schoffelen beplantingsvak Uitharken/verzamelen onkruidresten Inboet opnemen Inboeten beplanting Zwerfvuil ruimen Terugzetten beplanting handmatig Terugzetten beplanting machinaal Verzamelen en afvoeren snoeihout

33 60 60 100 2 15 75 25 10

1 10 3 1 1 1 0,33 0,33 0,33

Heesterrozen – kwaliteitsniveau B Maatregel

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

NEN inspectie Schoffelen beplantingsvak Uitharken/verzamelen onkruidresten Inboet opnemen Inboeten beplanting Zwerfvuil ruimen Terugzetten beplanting machinaal Verzamelen en afvoeren snoeihout

33 60 60 100 2 15 100 10

1 10 3 1 1 1 0,33 0,33

63 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Werkpakketten gras Gazon – kwaliteitsniveau B Maatregel

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

NEN inspectie Slepen Maaien met gazonmaaier Afzoeken Bijmaaien obstakels Zwerfvuil ruimen

33 60 100 100 100 5

1 1 22 1 8 22

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

33 50 100 5 15

1 1 2-6 2-6 2-6

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

33 50 100 5 15

1 1 1-3 1-3 1-3

Bewerkingspercentage (%)

Frequentie (per jaar)

33 50 100 100 65 1 15

1 1 1 1 1 1 1

Ruw gras – kwaliteitsniveau B Maatregel NEN inspectie Schouw flora en fauna Maaien met klepelmaaier Bijmaaien obstakels Zwerfvuil ruimen

Kruidenrijk gras – kwaliteitsniveau B Maatregel NEN inspectie Schouw flora en fauna Maaien met maaibalk Bijmaaien obstakels Zwerfvuil ruimen

Bloemrijk gras – kwaliteitsniveau B Maatregel NEN inspectie Schouw flora en fauna Maaien met maaibalk Wiersen Afruimen Bijmaaien obstakels Zwerfvuil ruimen

64 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028

Bijlage 8: Proces areaalveranderingen en begroting Het gaat hier om verandering in areaal van de zogenaamde kapitaalgoederen zoals wegen, civiele kunstwerken, groen, speelvoorzieningen, riolering, oppervlaktewater etc. Het beheerareaal wijzigt door onderhoudswerk, herinrichting, nieuwbouw, bestemmingsplanwijzigingen, verkoop ed. Verandering kan zijn in aantal/areaal, toegepaste materialen en/of constructie. Deze veranderingen zijn direct van invloed op de beheer- en onderhoudsbudgetten van de openbare ruimte. Als deze areaalwijzigingen niet worden verwerkt in de begroting, komen de beheer- en onderhoudsbudgetten niet meer overeen met het te beheren areaal. Dit leidt op termijn tot achteruitgang in kwaliteit en/of kapitaalsvernietiging. Met behulp van onderstaande routekaart zorgen we ervoor dat de areaalwijzigingen in de begroting en het beheersysteem worden verwerkt. Stappen Activiteit

Actienemer

1

Vaststellen

2

Verwerken

3

Doorrekenen

Toezichthouder/ directievoerder/ projectleider Groenbeheerder/ kredietbeheerder Groenbeheerder/ kredietbeheerder

Instructie  

Vaststellen areaalwijziging bij oplevering Onderhoud eerste jaar na oplevering



Overdragen nieuw areaal aan beheerder na oplevering en onderhoudsjaar Doorrekenen areaalwijziging (februari) Bepalen gewenste indexering Actualiseren benodigde beheer- en onderhoudsbudgetten Aanleveren gegevens Kadernota/Voorjaarsnota Aanleveren begrotingswijziging via P&Ccyclus Verwerken areaalwijziging in het beheersysteem en beheerplan

   

4 5

Wijzigen begroting

Areaalwijziging beheer en onderhoud Bron: Wim Kooijman (2022)

Beleidsadviseur



Groenbeheerder/ kredietbeheerder



65 Groenbeheerplan Ridderkerk 2024-2028