Gespreksnotitie Huisvesting arbeidsmigranten PvdA CU GL.pdf

Gespreksnotitie Huisvesting Arbeidsmigranten Verzoek van Arianne Ripmeester, PvdA, Ard Haan, ChristenUnie, Bjorn Ros, GroenLinks voor de commissievergadering Samen wonen op 8 januari 2026 Aanleiding Diverse informatie over de komst van arbeidsmigranten naar Ridderkerk en onduidelijkheid over wat dit betekent voor de inwoners van Ridderkerk en de arbeidsmigranten. Een overzicht is aan het einde van deze gespreksnotitie opgenomen. Doel bespreking Het doel van deze bespreking is om door het ophalen en delen van informatie inzicht in de ontwikkelingen, kansen en uitdagingen te krijgen en de sturingsmogelijkheden als gemeente over diverse aspecten van de huisvesting van arbeidsmigranten. Of een proces in gang te zetten om dit inzicht te krijgen. Onderdeel hiervan is de visie van het college ten aanzien van de impact van de huisvesting van arbeidsmigranten en in beeld brengen welke informatiebehoefte op dit onderwerp bestaat bij de verschillende raadsfracties. Omschrijving onderwerp Inleiding Huisvesting van arbeidsmigranten is een actueel thema nu steeds meer bedrijven direct of via uitzendbureaus buitenlandse werknemers inzetten. Op Nieuw Reijerwaard wordt de inzet verwacht van een aantal duizenden. De instroom van arbeidsmigranten in Nederland is significant en essentieel voor bepaalde sectoren.

In andere gemeenten (waaronder Rotterdam) zijn problemen ontstaan rond grootschalige huisvestinglocaties, dakloosheid, overbewoning en onverzekerde arbeidsmigranten. Hoe voorkomen we die in Ridderkerk? Ook in Ridderkerk moet er een balans gevonden worden tussen economische behoeften en de impact op wonen, infrastructuur en brede welvaart. En de verdeling van de maatschappelijke en financiele kosten over de gemeenschap en de werkgevers. Registratie arbeidsmigranten De instroom bestaat uit veel EU-migranten voor laag en middelgeschooldwerk en een groeiend aantal nietEER 1-migranten voor specialistische kennis. De registratie is onvoldoende van zowel lang als kortverblijvers 1 *EER staat voor Europese Economische Ruimte, de interne markt tussen de 27 EU-landen en Noorwegen,

Ijsland en Liechtenstein, die een vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen garandeert.

(Basis Registratie Personen /Register Niet Ingezetenen). Uit cijfers van het Centraal Bureau Statistiek blijkt dat in 2023 ongeveer 70.000 arbeidsmigranten naar Nederland kwamen waarvan 65% uit een EU-land. Daarnaast komen er met deze groep een grote aantal gezinsmigranten mee. Uit het onderzoek van Companen 2020 bleek dat van de 3600 (2018) arbeidsmigranten in de drie gemeenten Ridderkerk, Barendrecht en Albrandswaard er maar 1000 waren ingeschreven, terwijl registratie wettelijk verplicht is na vier maanden. Huisvesting op korte, midden en lange termijn In de RIB Regiodeal 2025 wordt aangegeven dat alleen al werkgevers op Nieuw Reijerwaard een groep van ca. 2500-3500 arbeidsmigranten aantrekken. Er wordt op Nieuw Reijerwaard voor ca 500 nieuwe arbeidsmigranten een huisvestingslocatie gebouwd met een Short Stay karakter (‘Geen werk geen verblijf’: vier maanden contract met uitloop van verblijf voor vier weken). Dit betekent grote wisselingen in bewoners en dat er in theorie 1500 personen per jaar tijdelijk kunnen verblijven en gebruik maken van de faciliteiten en voorzieningen in de omgeving. Onderzoek toont aan dat niet alle arbeidsmigranten voor een korte periode zoals vier maanden komen. Ongeveer driekwart blijft langer dan 6 maanden en een op de vijf vestigt zich met hun gezin voor jaren of blijvend.

Een groot deel van de arbeidsmigranten verblijft daarom in Ridderkerk en omliggende gemeenten in sociale huur- of goedkope koopwoningen, vaak zonder regulier huurcontract, waardoor afhankelijkheid van de werkgever of het door de werkgever ingehuurde uitzendbureau ontstaat. De woningen, soms meerdere per straat, worden ook verkamerd verhuurt. Dakloze arbeidsmigranten worden verwezen maar kunnen niet terecht bij het opvanghuis voor dak- en thuislozen Centraal Onthaal Rotterdam en leven op straat of vinden tijdelijk onderdak bij bekenden waardoor er een risico op overbewoning ontstaat. De gemeente kan voorwaarden stellen om overbewoning tegen te gaan. Arbeidsvoorwaarden Onderbetaling van arbeidsmigranten is een hardnekkig probleem vaak veroorzaakt door het verkeerd inhouden van huisvestingskosten, het niet uitbetalen van overuren of malafide uitzendbureaus die gebruik maken van de onbekendheid van arbeidsmigranten met de Nederlandse wetgeving bijvoorbeeld rondom ontslag op staande voet. Op dit moment mogen werkgevers maximaal 25% van het geldende minimumloon op het nettosalaris in rekening brengen voor huisvestingskosten als er een schriftelijke volmacht is van de werknemer en het gecertificeerde huisvesting betreft. Arbeidsmigranten kunnen hierdoor onder het netto minimumloon uitkomen. Misstanden ontstaan door deze koppeling van wonen en werk voeden landelijk de discussie.

De SER en ABN stellen dat onderbetaling een maatschappelijk probleem is. Wat kan de gemeente Ridderkerk doen? Verdeling maatschappelijke en financiële effecten arbeidsmigranten In de door Ridderkerk opgestelde rapporten komt het werkgeversbelang van arbeidsmigranten goed naar voren en niet of veel minder de sociaal-maatschappelijke effecten op de woningvoorraad,

gezondheidszorg, maatschappelijke organisaties en onderwijs. Daarnaast is het onduidelijk hoe de kosten voor huisvesting zowel voor realisatie als verblijf etc worden verdeeld over gemeente, rijk, werkgevers en of werknemers. De aanbevelingen uit het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten om misstanden bij Arbeidsmigratie tegen te gaan, worden niet zondermeer door alle betrokkenen opgevolgd. Vragen Om richting te geven aan het gesprek hebben wij enkele vragen aan de fracties en enkele vragen aan het college opgesteld. A. Vragen aan commissieleden: 1. Hoe kijkt u aan tegen de mogelijke gevolgen van huisvesting arbeidsmigranten in Ridderkerk? 2. Zou u inzicht willen hebben in het daadwerkelijke aantal arbeidsmigranten werkzaam in Nieuw Reijerwaard, hun verblijfplaats en verblijfsduur? 3. Zou u inzicht willen hebben in het werkelijke aantal arbeidsmigranten dat momenteel woont in Ridderkerk? 4. Zou u duidelijkheid willen hebben in de verantwoordelijkheden en mogelijkheden van werkgevers, gemeenten en buurgemeenten zoals over registratieplicht, verbieden onderbetaling, tegengaan overbewoning en faciliteren huisvesting? 5. Zou u willen weten of Ridderkerk voldoende voorbereidt is en hoe er wordt samengewerkt met andere gemeenten zodat problemen of spanningen kunnen worden voorkomen en of vroegtijdig gesignaleerd en aangepakt? 6.

Bent u bekend met de ervaringen in Rotterdam met onverzekerde dakloze arbeidsmigranten ? B. Vragen aan het college: 1. Wanneer kunt u relevante ontwikkelingen ten aanzien van arbeidsmigranten in kaart hebben gebracht en aanbieden aan de raad? Bijvoorbeeld wanneer is sprake (2030?) van het loslaten van de koppeling werk en woning/verblijf waardoor arbeidsmigranten vaker een beroep zullen doen op sociale woningen. 2. Wanneer kunt u de raad te informeren over de (verwachte) aantallen arbeidsmigranten zowel Short als Medium en Long Stay en de sociaal-maatschappelijke impact op Ridderkerk oa ten aanzien van de huisvesting. Waarom wel/niet? 3. Wanneer kunt inzichtelijk gemaakt hebben welke verantwoordelijkheden en mogelijkheden de betrokken partijen zoals gemeente, werkgevers en arbeidsinspectie hebben en hoe deze worden ingevuld? C. Vragen deel 2 aan de fracties: 1. Hoe denkt u over de antwoorden van het college? 2. Bent u van mening dat door dit gesprek het aanleveren van de informatie door het college gezien de planvorming voldoende tijdig is en voldoende geborgd is?

3. Wilt u met elkaar en het college in gesprek nadat de informatie door het college is aangeleverd? Achterliggende informatie Cbs.nl RIB 2025-07-18 RIB Stand van zaken Regiodeal Samen Sterker RIB over dit onderwerp van 12 juli 2024 met kenmerk 2024-063062 Onderzoek huisvesting arbeidsmigranten (Companen 2020) raad.ridderkerk.nl/documenten/Raadsinformatiebrieven-RIB/2021-09-17-RIB-Wonen-RegionaleWoonvisie-regio-Rotterdam-2021-2040.pdf https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85539NED https://raad.ridderkerk.nl/Documenten/Verkenning-huisvesting-arbeidsmigranten Nieuw-Reijerwaardhttps://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart Woonvisie Ridderkerk 2021-2026 | Lokale wet- en regelgeving Prov Zuid Holland: Inzicht in de opgave van arbeidsmigratie - Birch Landelijk: Jaarrapportage arbeidsmigranten 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen www.Flexnieuws.nl/2025/11/minister-paul-onder-vuur-om-regeling-huisvestingskosten-arbeidsmigranten/ https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/arbeidsmigranten-moeten-vaak-meer-dan-kwart-van-looninleveren-voor-huisvesting-maar-dat-mag-niet-blijft-niets-over-162048 https://www.abnamro.nl/n;/zakelijk/insights/sectoren-en-trends/alle-sectoren/verborgen-prijskaartjevan-sociale-impact-Nederlandse-bedrijfsleven.html