Evaluatie Stimuleringslening Duurzaamheid.pdf

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

1. Inleiding Nederland is bezig met een enorme verbouwing: de verduurzaming van circa 8 miljoen huizen en 1 miljoen utiliteitsgebouwen. Veel woningen en gebouwen zijn nu nog onvoldoende geïsoleerd en worden vrijwel allemaal nog verwarmd door aardgas. Het tegengaan van klimaatverandering is een belangrijke reden voor deze transformatie. Maar er is meer. We willen ook minder energieverbruik en -verlies, meer wooncomfort, een gezond(er) binnenklimaat en een hogere woningwaarde. Daarnaast speelt mee dat de aardgasprijs hoog is, het Groninger gasveld dichtgaat en we niet / zo min mogelijk afhankelijk willen zijn van Russische / buitenlandse gasimport. Deze verbouwing moet voor iedereen betaalbaar zijn. In Ridderkerk hebben we hiervoor reeds sinds 2017 (en de verordening vernieuwd in 2020) een start gemaakt door de Stimuleringsregeling Duurzaamheid aan te bieden. Met de lening maakt de gemeente het mogelijk om energiebesparende maatregelen te financieren voor particuliere woningeigenaren, non-profit organisaties, schoolbesturen, Vereniging van Eigenaren, (sport)verenigingen en energiecoöperaties. De lening heeft aantrekkelijke voorwaarden, zoals een rente van 1%. Voorbeelden van te financieren maatregelen zijn: een warmtepomp, zonnepanelen, zonneboiler, woningisolatie, etc.

Relatie met beleidskaders De lening heeft een relatie met de door de raad in 2021 vastgestelde Klimaatvisie Ridderkerk en bijbehorend uitvoeringsprogramma. In de verordening worden de beleidsdoelstellingen beschreven, namelijk het verminderen van de CO2 uitstoot en verhogen van het aandeel duurzame energie. Dit sluit aan bij de doelstellingen uit de Klimaatvisie.

2. Conclusie Het aantal aanvragen is in 2022 meer dan verdubbeld t.o.v. 2021. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de hoge energieprijzen en de wil om energie te besparen. Daarnaast verandert de aard van de aanvragen voor zonnepanelen steeds meer naar andere duurzame maatregelen, zoals een warmtepomp.

3. Evaluatie Resultaat: Het aantal aanvragen is verdubbeld in 2022 t.o.v. 2021 Hieronder het overzicht van de aanvragen van 1-1-22 t/m de peildatum 15-12-22

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

Aanvragen Ridderkerk 2022

Aantal

Aantal aanvragen, w.v.

49

Gemiddelde hoofdsom Ridderkerk 2022

€ 12.395

Gemiddelde hoofdsom Nederland 2021 (laatst bekende cijfers)

€ 10.195

Totaal bedrag

€ 607.367

Resterend budget fonds

€ 34.901,20

Opvallend is dat de gemiddelde aangevraagde hoofdsom stijgende is in twee jaar tijd, van €6.805 in 2020 naar het dubbele, € 12.360 in 2022. De gemiddelde hoofdsom ligt ook hoger dan het Nederlands gemiddelde van € 10.195 (2021). Deze stijging komt m.n. doordat er meer leningen voor warmtepompen (kosten ca. € 10.000 - € 15.000) zijn aangevraagd, terwijl voorheen de lening vrijwel geheel voor aanschaf van zonnepanelen werd gebruikt (kosten ca. € 3.000 - € 4.000). Aanvragen zijn alleen door woningeigenaren van grondgebonden woningen gedaan, niet door de andere doelgroepen, zoals VvE’s en non-profit organisaties. In januari 2022 is een extra bedrag van € 500.000 gestort in het fonds Stimuleringslening Duurzaamheid; dit budget is reeds volledig aangevraagd (stand januari 2023).

Soort verduurzamingsmaatregel

Aantal

Zonnepanelen

34

Vloerisolatie

4

Gevelisolatie

6

Daksisolatie

1

Raamisolatie

12

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

Kozijnvervanging (incl. raamisolatie)

7

Warmtepomp

13

Zonneboiler

1

Warmteterugwinning

1

HR ketel 107

1

Kenmerken

Aanvrager lening

woningen

Gemiddelde

Opmerkingen

huishouden Ridderkerk

Bouwjaar

1972

1974

Ouder dan gemiddeld.

Geschat

C-D

C-D

Bij label C – D woningen moeten nog

energielabel

slagen worden gemaakt. Doelstelling gemeente is gemiddeld label B in 2050, minimaal label C.

WOZ waarde

€ 343.000

€ 286.000

Ter informatie. Echter zegt de WOZ waarde niet zo veel over of de lening bij huishoudens terechtkomt die het het meest nodig hebben. Omdat het kan gaan om huishoudens met weinig inkomen/vermogen, woonachtig in een huis dat toevallig de laatste jaren fors in WOZ waarde is gestegen (dit noemt men ‘steenrijk, maar geldarm’).

Woonoppervlakte

124

102

Ter informatie. Hoger dan gemiddeld.

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

Resultaten 2017 – 2021 Jaartal

Aanvragen

Goedgekeurd

Afgewezen / ingetrokken / verlopen

2017 – 2018

3

0

2019

31

31

3

2020 2021 2022

17 19 47

17 15 42

0 4 7

Opmerkingen Lening nog niet voor particuliere woningeigenaren beschikbaar. Uitsluitend aanvragen gedaan door particuliere woningeigenaren. Idem. Idem. Forse stijging t.o.v. 2021, waarschijnlijk vanwege de hoge energieprijzen, enkel door particuliere woningeigenaren.

4. Afwegingen en aanbevelingen 4.1 Verheldering duurzame maatregelenlijst Bij een aantal leenaanvragen was het niet meteen duidelijk of de maatregel wel of niet binnen de verordening viel, onder artikel 9, lid 1, sub: ‘’Maatregel met aantoonbaar vergelijkbaar energiebesparingseffect als bovenstaande maatregelen’’. Tot de maatregelen worden gerekend: • • • • • • • •

Warmtepomp Zonnepanelen Zonneboiler Gevelisolatie Dakisolatie Vloerisolatie HR glas Micro windturbines met een rotordiameter <2m

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

• • • • •

HR-107 ketel of beter of vergelijkbaar Groene daken Softs systeem Warmte terugwinning installaties Maatregel met aantoonbaar vergelijkbaar energiebesparingseffect als bovenstaande maatregelen’’

De volgende maatregelenlijst is opgesteld, om dit te verduidelijken. Regulier aangevraagde maatregelen Isolerende deuren Kozijn vervanging

Thermische glasfolie Vraag-/druk-/CO2 gestuurde ventilatieroosters Inductiekookplaat

Aanpassing meterkast voor zonnepanelen of inductiekookplaat Infrarood panelen Thuisbatterij

Maatwerkadvies Waterzijdig inregelen Lage temperatuur afgiftesysteem

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

Energiemonitor gekoppeld aan slimme meter Elektrische Cv ketel

Airco systeem Kachel gestookt op biomassa (bijv. pelletkachel)

Leningen die als voorbeeld hebben gediend: -

Energiebesparingslening Energiebesparende maatregelen - Warmtefonds Stimuleringslening Duurzaamheid Rhenen: Gemeente Rhenen - Verordening Duurzaam Wonen gemeente Rhenen 2020 (overheid.nl)

4.2 Toegevoegde waarde lokale lening Waarom een lokale lening aanbieden als er een landelijke is? Tot voor kort was het antwoord duidelijk: omdat de lokale lening een vaste 1% rente kent en voor 100% in te zetten is voor zonnepanelen. Sinds november 2022 zijn echter de voorwaarden van de landelijke Energiebesparingslening verbeterd. Hierdoor zijn de lokale en landelijke lening meer op elkaar gaan lijken. Toch zijn er nog verschillen en wordt geadviseerd de lokale lening in stand te houden. In het groen is de meest gunstige voorwaarde voor de aanvrager gemarkeerd: Kenmerken

Lokale

Landelijke

lening

Stimuleringslening

Energiebespaarlening

Opmerkingen

Duurzaamheid Doelgroep

Eigenaar-bewoners,

Eigenaar-bewoners en Vve’s

De lokale lening wordt

VvE’s (minimaal 8

(ook minder dan 8

niet gebruikt door niet-

wooneenheden), non

wooneenheden).

particuliere

profit organisaties,

woningeigenaren,

vereniging

daarom pakt de

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

/rechtspersoon die

voorwaarde vanuit de

(school)gebouw

landelijke lening om

beheren, energie

kleinere VvEs te bedienen

coöperaties.

gunstiger uit.

Leeftijd (jr.)

Max. 75 jaar.

Boven de 75 jaar mogelijk.

Rente (%)

1% (vast).

Afhankelijk van looptijd en

De 1% rente van de lokale

leenbedrag: 4,25 - 4,75 %

lening wordt als erg

(peildatum 9-12-22).

aantrekkelijk gezien,

- huishouden met laag inkomen (verzameld inkomen lager dan €45.014): 0% (De verlaagde rente voor mensen die per jaar minder dan 45.014 euro per jaar verdienen blijft in ieder geval 2 jaar, daarna wordt geëvalueerd of de maatregel langer nodig is. Voor de rente voor andere woningeigenaren gelden de normale mogelijkheden voor

zeker met de huidige hoge rentestanden. De vraag is hoeveel huishoudens met lage inkomens gebruik gaan maken van de 0% lening van de landelijke lening. Of ze dat aandurven, gezien de overheid ook zegt ‘’let op: geld lenen kost geld’’. Rente van het Warmtefonds verandert bijna wekelijks.

fiscale aftrek van de inkomstenbelasting.). - huishouden zonder / met beperkte leencapaciteit: 0%. Bedrag te lenen (€)

€ 2.500 – € 25.000

€ 1.000 - € 25.000 per

Lager minimum bedrag te

woning.

lenen via landelijke lening.

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

Meer lenen kan met Zeer Zuinig Pakket of Nul op de Meter pakket. - huishouden met laag inkomen: € 1.000 - € 25.000. - huishouden zonder / met beperkte leencapaciteit (Combinatielening): € 1.000 € 5.000. Looptijd (jr)

< 7.500: max 10 jr. > 7.500: max 15 jr.

€ 1.000 - € 15.000: vrije

N.v.t.

keuze tussen 7, 10 of 15 jr. € 15.000 - € 25.000: vrije keuze tussen 7, 10, 15 of 20 jr. > €25.000 (NOM/ZEP): vrije keuze tussen 7, 10, 15 of 20 jr.

Maatregelen

Isolatie, warmtepomp,

Isolatie, asbestsanering, HR-

Bij lokale lening meer

zonnepanelen, micro

ketel, WTW, warmtepomp,

vrijheid voor keuze

windturbines, HR-107

LTV afgiftesysteem,

aanbod maatregelen.

ketel, groene daken,

waterzijdig inregelen,

inductiekookplaat,

zonneboiler, zonnepanelen,

aanpassen meterkast

ventilatie, elektrisch koken

(met gebruik van de

en meer.

maatregelenlijst die in deze evaluatie wordt besproken).

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

100% voor

Ja.

Ja.

N.v.t.

Afsluitkosten

Nee.

Nee.

N.v.t.

Boetevrij

Ja.

Ja.

N.v.t.

zonnepanelen

aflossen

De leningen vullen elkaar aan (zijn geen concurrenten van elkaar) en bedienen elk een andere inkomensgroep. De meerwaarde van de lokale lening is de lage rente voor met name de middeninkomens. Inkomen

Meest relevante financiering

< € 45.000 (verzameld inkomen huishouden)

Warmtefonds , rente 0%

Geen leencapaciteit (door andere openstaande

Warmtefonds, rente 0%

leningen) Midden inkomen

Stimuleringslening Duurzaamheid Ridderkerk, rente 1%

Hoger inkomen

Eigen geld inbreng, deze doelgroep zal niet lenen als het niet hoeft, want geld lenen kost geld Indien toch lenen: dan via de Energiebesparingslening, rente >4%

Alle inkomens

Stapelen i.c.m. ISDE subsidie

4.3 Communicatie De lening is voor een specifieke doelgroep relevant. Voor sommigen is de landelijke lening meer interessant vanwege de 0% rente. Dit wordt op de website gecommuniceerd.

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

De lening is er ook voor maatschappelijke organisaties, zoals sportverenigingen. Hierover wordt (opnieuw) gecommuniceerd.

4.4 Aanvraag aanvullend budget Om de hoogte te bepalen van het budget, moet in beeld zijn: -

de revolverende werking (aflossingen).

-

aantal jaren dat de gemeente de lening wil kunnen verstrekken.

Revolverende werking Sinds het begin van de lening heeft de gemeente € 1.000.000 gestort en is er € 1.100.000 uitgeleend. De lening revolveert dus. Bedrag in €

Gemeente ontvangt / betaalt

Som van rente en aflossing (+)

55.115

Ontvangt

Som van beheervergoeding (-)

2.524

Betaalt

Netto bedrag (+/-)

52.591

Ontvangt

Extra aflossing, afgelopen 4

2.726

Ontvangt

Verwachting aflossing, komende 4 jaar, 2023 – 2026

jaar, 2019 – 2022 (cijfers beschikbaar t/m 2019) TOTAAL

55.317

Gemiddelde aangevraagde

10.089

hoofdsom 2019 – 2022

Bijlage 3 Evaluatie 2022 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid d.d. 13-1-23

55.317 / 10.089 = ca 5 leningen per jaar uitzetten door revolverende werking. Verwachting is dat er in 2023 meer vraag is dan 5 leningen, gezien dat er 49 gehonoreerde aanvragen waren in 2022. Voorstel aanvullend budget In 2022 is er ca € 607.000 aangevraagd door 49 huishoudens. Voorstel voor hoogte nieuw budget (rekening houdend met stijgende vraag naar de lening): € 857.000 Minus € 75.000 (bestedingsruimte SVn fonds 23-12-22) Minus € 55.000 (door revolverende werking) = € 727.000,--> € 750.000,-

Beheervergoeding 2023 De beheervergoeding die SVn rekent voor gemeenten tussen de 25.000 en 50.000 inwoners is in 2023 € 3.435,- (exclusief btw). Eerdere stortingen in SVn fonds In de begroting van 2017 is € 287.500 opgenomen voor de Stimuleringslening Duurzaamheid. Eind 2020 is een extra bedrag van € 287.500 gestort, begin 2022 € 500.000. De verwachting was dat dat toereikend zou zijn t/m begin 2024. Zoals eerder aangegeven, zijn de aanvragen echter verdubbeld. Op dit moment is het fonds daardoor opgebruikt.