Evaluatie Lokale Inclusie Agenda gemeente Ridderkerk 2022-2023.pdf

Evaluatie Lokale Inclusie Agenda gemeente Ridderkerk 2022-2023 Ridderkerk is een inclusieve gemeente: een gemeente waarin iedereen mee kan doen, met en zonder beperking. De eerste stappen zijn gezet, nu samen verder.

Oktober 2024

Inhoud 1. Inleiding ........................................................................................................................... 3 2. Terugblik op 2022 ............................................................................................................ 3 3. Bewustwording en interne en externe communicatie: gemeentelijke organisatie en dienstverlening ....................................................................................................................... 3 3.1 Borgen van het thema inclusieve samenleving in onze organisatie en bestuurlijke voorstellen .......................................................................................................................... 3 3.2 Borging ervaringsdeskundigheid per thema ................................................................ 4 3.3 Informatie op websites toegankelijk aanbieden .......................................................... 4 4. Fysieke toegankelijkheid: openbare ruimten, gemeentelijk vastgoed, mobiliteit ......... 5 4.1 Aandacht voor fysieke toegankelijkheid ...................................................................... 5 4.2 Publiek toegankelijke toiletten vergroten ................................................................... 6 4.3 Begaanbaarheid van het centrum verbeteren .............................................................

6 4.4 Beoordelen voorschriften toegankelijkheid ................................................................. 6 4.5 Bespreekbaar maken van inclusie in de wijk ............................................................... 6 4.6 Woon-zorgbeleid .......................................................................................................... 7 5. Sociale toegankelijkheid: onderwijs, werk en inkomen, meedoen ................................... 7 5.1 Activiteit in Week van de toegankelijkheid .................................................................. 7 5.2 Evenementenvergunningen aanpassen ....................................................................... 7 5.3 Sportmogelijkheden ..................................................................................................... 8 6. Slotwoord ........................................................................................................................... 8

1. Inleiding In Ridderkerk moet iedereen mee kunnen doen, met of zonder beperking. In 2022 is daarom de Lokale Inclusie Agenda (LIA) vastgesteld, waarna er allerlei acties zijn ondernomen om de toegankelijkheid van onze gemeente te verbeteren. In deze evaluatie presenteren we de voortgang van de uitvoering van de LIA over de eerste twee jaar, 2022 en 2023. Dit doen we aan de hand van de thema’s: bewustwording en interne en externe communicatie, fysieke toegankelijkheid en sociale toegankelijkheid. Aan ieder thema hangen diverse actiepunten welke in dit document worden geëvalueerd.

2. Terugblik op 2022 Eind 2021 is middels een motie1 de inclusiviteitstoets aangenomen. De inclusiviteitstoets houdt in dat ambtenaren bij raadsvoorstellen aangeven wat het voorstel zal betekenen voor mensen met een beperking. Met het aannemen van de motie is inclusiviteit vanaf 2022 een standaard aandachtspunt geworden bij alle bestuurlijke voorstellen. Daaropvolgend hebben we in 2022 met het opstellen van de LIA de stap gezet om meer samenhang te creëren in onze inspanningen rondom inclusie en toegankelijkheid. Daarbij hebben we actiepunten gesignaleerd en geformuleerd. In dat jaar zijn we begonnen met het meer integraal aanpakken van toegankelijkheid en inclusie, met acties die doorliepen in 2023. Deze acties worden per actiepunt in de volgende hoofdstukken toegelicht.

3. Bewustwording en interne en externe communicatie: gemeentelijke organisatie en dienstverlening Dit thema gaat vooral over bewustwording van de (actieve) rol die de gemeente heeft in het toegankelijker maken van Ridderkerk. Voorbeelden hiervan zijn de manier waarop we communiceren met onze inwoners, hoe toegankelijk informatie is en de manier waarop beleid wordt gevormd. 3.1 Borgen van het thema inclusieve samenleving in onze organisatie en bestuurlijke voorstellen In 2023 is inclusiviteit steeds prominenter geworden in de voorstellen. Inclusie wordt breed gedragen binnen de gemeentelijke organisatie, wat ook verder in dit evaluatieverslag te lezen zal zijn. Het opstellen van de LIA en het invoeren van de inclusiviteitstoets hebben hier sterk aan bijgedragen. De LIA heeft een belangrijke rol gespeeld in het versterken van inclusie binnen de diverse beleidsterreinen. Het onderwerp is daardoor niet alleen onder de aandacht gebracht, maar ook beter geïntegreerd in het beleid. De samenwerking tussen de verschillende beleidsterreinen verloopt goed; wel blijft er ruimte om dit verder te versterken. Door de evaluatie van de LIA wordt dit proces positief gestimuleerd, zodat de verschillende terreinen nog beter op de hoogte zijn van elkaars inspanningen.

1 Motie 2021-144 inclusiviteitstoets

3.2 Borging ervaringsdeskundigheid per thema Binnen de organisatie wordt actief gebruik gemaakt van ervaringskennis, waarbij de Burgeradviesraad een belangrijke rol speelt. Zij worden betrokken bij het ontwikkelen van nieuwe plannen voor de openbare ruimte en dragen daarnaast ook waardevolle signalen en adviezen aan. Een aantal concrete zaken waar de Burgeradviesraad in 2023 bij betrokken is geweest zijn: -

Van Leeuwenhoekstraat: afvalbakken toegankelijk gemaakt en fietsbeugels zichtbaar gemaakt voor mensen met een visuele beperking;

-

Stembureau gemeentehuis: getest op toegankelijkheid;

-

Oranjestraat: bushaltes toegankelijk gemaakt middels elektronische informatieborden met spraakfunctie;

-

Woonwijk het Zand: deelgenomen aan schouw (zie 4.5 voor meer informatie);

-

Centrum: meegelezen en geadviseerd over toegankelijkheid op het nieuwe plan.

3.3 Informatie op websites toegankelijk aanbieden Digitale toegankelijkheid is een wettelijke verplichting die is vastgelegd in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid van 1 juli 2018 en die vanaf juli 2023 deel uitmaakt van de Wet digitale overheid. Door het toepassen van de criteria uit het besluit kan iedereen, dus ook iemand met een beperking, gebruikmaken van de mogelijkheden die het internet, computers, tablets en smartphones ons bieden en wordt de kwaliteit van onze digitale dienstverlening verbeterd. Jaarlijks presenteren we de inspanningen van de gemeentelijke organisatie om digitale toegankelijkheid te bevorderen en versterken in een verantwoordingsverslag2. In dit verslag wordt verder ingegaan waarop is ingezet. In 2023 was dat: -

Bewustwording onder collega’s rondom het thema digitale toegankelijkheid;

-

Audit en gebruikersonderzoek bij de livegang van de nieuwe gemeentelijke website;

-

Pilot waarin is onderzocht hoe medewerkers het beste ondersteund kunnen worden op het gebied van digitale toegankelijkheid;

-

Nieuw systeem ingericht voor domeinbeheer om meer grip te krijgen en te houden op de verschillende websites, apps en mobiele applicaties;

-

Proces voor het publiceren van informatie vallende onder de Wet Open Overheid is aangepast, zodat een grondige toegankelijkheidscontrole is geborgd;

-

Aansluiting bij overige beleidsterreinen en inkooptrajecten binnen de organisatie.

Verder hebben we ervoor gezorgd dat zoveel mogelijk websites voldoen aan digitale toegankelijkheid. Vanuit het Besluit digitale toegankelijkheid overheid is het niet vereist dat een gemeente op elk moment 100% aan de richtlijnen van toegankelijkheid moet en kan voldoen (status A). Status A is niet een doel, maar een middel. Wel moet blijken dat de gemeente ‘in control’ is. Het

2 Raadsinformatiebrief verantwoordingsverslag digitale toegankelijkheid 2023 23-08-2024

ambitieniveau van de gemeente Ridderkerk is om ‘in control’ te zijn. Dit heeft in 2023 een gemiddelde status B met zich meegebracht.

4. Fysieke toegankelijkheid: openbare ruimten, gemeentelijk vastgoed, mobiliteit Dit thema heeft betrekking op materiële zaken waar de gemeente verantwoordelijk voor is. Op diverse manieren heeft de gemeente zich ingezet voor de fysieke toegankelijkheid, in onder andere de openbare ruimte, het verkeer en het gemeentelijk vastgoed. 4.1 Aandacht voor fysieke toegankelijkheid Het borgen van fysieke toegankelijkheid in het beleid begint al bij de start van het ontwerpproces voor de openbare ruimte. Dit zorgt ervoor dat een ontwerp vanaf het begin inclusief is, waardoor er later geen extra kosten hoeven te worden gemaakt voor aanpassingen. Dergelijke aanpassingen zijn vaak lastig of zelfs onmogelijk vanwege ruimtegebrek of andere beperkingen. Ontwerpen van buitenruimte In de raadsinformatiebrief afdoening schouw toegankelijkheid openbare ruimte3 hebben we eerder toelichting gegeven over de rol van fysieke toegankelijkheid in het ontwerpen van buitenruimte:

“Ontwerpers buitenruimte nemen aspecten met betrekking tot toegankelijkheid altijd mee in hun ontwerpen. Verkeerskundigen en beheerders worden daarbij betrokken en controleren het ontwerp op volledigheid, veiligheid en functionaliteit in beheer en gebruik; ook voor mensen met een fysieke of visuele beperking. Denk bijvoorbeeld aan de aanwezigheid van opritjes, geleide lijnen, natuurlijke gidslijnen en het beperken van obstakels. Inwoners die ook betrokken zijn bij het Maatschappelijk Burgerplatform Ridderkerk zijn betrokken bij de totstandkoming van nieuwe ontwerpen. Zij dragen ook punten ter verbetering van de bestaande buitenruimte aan”. Inclusie speelplaatsen Bij het renoveren van speelplekken speelt participatie van omwonenden een belangrijke rol. De beheerder zet middels een enquête vragen uit bij omwonenden om meer informatie te krijgen over wat wenselijk is op de speelplek. Vanaf 2024 worden aan deze enquête twee vragen met betrekking tot toegankelijkheid en inclusie toegevoegd. Toegankelijkheid stembureaus4 Alle stembureaus in de gemeente Ridderkerk zijn toegankelijk voor mindervaliden. Op drie locaties na kunnen mensen in een scootmobiel bij alle locaties terecht. Daarnaast zijn er op het stembureau in het gemeentehuis auditieve middelen beschikbaar. Het aanbod is voldoende gebleken. Een

3 Raadsinformatiebrief afdoening schouw toegankelijkheid openbare ruimte 24-11-2023

4

Beantwoording schriftelijke vragen over Lokale Inclusie Agenda 19-04-2024

enkeling maakt er gebruik van en we hebben er geen vragen over gekregen. Daarnaast is het stembureau in het gemeentehuis is in 2023 door de Burgeradviesraad getoetst op toegankelijkheid. 4.2 Publiek toegankelijke toiletten vergroten In het gemeentehuis zijn 4 dames-, 4 heren- en 1 mindervalidetoilet(ten) welke openbaar toegankelijk zijn op de momenten dat het gemeentehuis geopend is. Met de inhuizing van de bibliotheek in het gemeentehuis zijn de openingstijden al voor 2023, in 2020, aanzienlijk verruimd. Hierdoor zijn de toiletten bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 08.00 t/m 23.00 uur en op zaterdag van 09.00 t/m 17.00 uur. Bekeken zal nog worden of de bewegwijzering in het gemeentehuis verder verbeterd kan worden. 4.3 Begaanbaarheid van het centrum verbeteren In 2023 is het ontwerp van het centrum voor deelgebied 1 gemaakt: de parkeerplaats bij de Albert Heijn. De Burgeradviesraad is in deze en andere plannen in het centrumgebied om advies gevraagd. In het ontwerp voor deelgebied 1 is aandacht geweest voor de reeds aanwezige gidslijnen en hoe deze konden worden verbeterd dan wel konden worden behouden. Er is gekeken naar de op en afritjes bij de overgang van trottoir naar de rijbaan met een veilige looproute zonder obstakels (denk aan opstelpunten voor winkelwagens, prullenbakken en verkeersborden).

Ook is aandacht gegeven aan eventuele opstaande randen die voldoende contrast moeten hebben zodat men er niet over struikelt. Voorlopend op de plannen is, op advies van de Burgeradviesraad, reeds een aanpassing gedaan op het Jorisplein. Dit in verband met het aanpassen van een bestaande gidslijn na het openen van een nieuw café met terras. 4.4 Beoordelen voorschriften toegankelijkheid Collega’s vanuit diverse expertises hebben vanuit hun perspectief bij de inrichting van de openbare ruimte naar de voorschriften voor toegankelijkheid gekeken. Standaardrichtlijnen uit de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) werden hierbij meegenomen en waar nodig aangepast. In de LIOR staat beschreven aan welke eisen en randvoorwaarden nieuwe of te vernieuwen openbare ruimtes moeten voldoen. Vanaf 2023 is de toepassing van de LIOR verplicht geworden bij alle nieuwbouw- en herinrichtingsprojecten in Ridderkerk. Voor fysieke toegankelijkheid verwijst de LIOR naar de CROW Richtlijn Toegankelijkheid publicatie 337, die richtlijnen biedt voor de inrichting van openbare ruimtes en bushaltes. 4.5 Bespreekbaar maken van inclusie in de wijk De afgelopen jaren heeft al een aantal keer een schouw plaatsgevonden. Naar aanleiding van de Motie 2022-19 Schouw toegankelijkheid openbare ruimte is deze in 2023 grootser aangepakt.

Zo is er een oproep in de Blauwkai en op social media aan bewoners gedaan en is er bewust voor gekozen om deze in de Week van de Toegankelijkheid te laten plaatsvinden.

4.6 Woon-zorgbeleid Het woonzorgbeleid is gezamenlijk met onze maatschappelijke partners (waaronder Wooncompas, Aafje, Lelie Zorggroep, Pameijer, De Overburen, de huisartsen, CZ Zorgkantoor, Facet) opgesteld en vastgelegd in het Actieplan Samenredzaam Ridderkerk 2023-2026. Het uitgangspunt in het Actieplan is dat iedereen – ongeacht zorg- of ondersteuningsvraag – moet kunnen wonen in een omgeving waar men zich thuis voelt en waar aandacht is voor hun mogelijkheden en beperkingen. In het Actieplan zijn onder meer afspraken gemaakt over het toegankelijk maken en de ontwikkeling van woningen voor ouderen en andere zorgdoelgroepen. Waarbij in samenwerking met de partners tevens gestreefd wordt naar voldoende zorg en welzijn in de nabijheid van deze woningen. Daarnaast houdt de gemeente bij de inrichting van de openbare ruimte rekening met voldoende toegankelijkheid voor inwoners met een beperking.

5. Sociale toegankelijkheid: onderwijs, werk en inkomen, meedoen Dit thema gaat over minder zichtbare problemen rondom inclusie, die vaak verweven zijn met maatschappelijke ongelijkheid. Sociale toegankelijkheid kan de gemeente niet alleen realiseren, maar wel stimuleren door bewustwording te vergroten en samen te werken met andere partijen. Op diverse manieren heeft de gemeente zich hier in 2023 voor ingezet. 5.1 Activiteit in Week van de toegankelijkheid Jaarlijks organiseert de gemeente een activiteit om bewustwording over inclusie te promoten. In 2023 is er een tweetal activiteiten georganiseerd. Namelijk de schouw waar eerder over is geschreven en een interview met een taalambassadeur welke is geplaatst in de Blauwkai. Met dit artikel is aandacht gevraagd voor de impact die taalachterstand heeft op mee kunnen doen en de mogelijkheden die er zijn om hulp te krijgen. 5.2 Evenementenvergunningen aanpassen Met de Nota evenementenbeleid 2023 is inclusie vanaf 2023 een concreet onderdeel geworden bij de totstandkoming van evenementen. Het volgende is daarover in de nota opgenomen: “In Ridderkerk werken we aan een inclusieve samenleving. We dagen de organisatoren van evenementen uit om bewust bezig te zijn met het VN verdrag Handicap. We vragen hen daarom aandacht te hebben voor fysieke en digitale toegankelijkheid van hun evenement.

Zo geven we ook bij evenementen vorm aan waar we in Ridderkerk voor staan: iedereen kan meedoen!”5

5

2.9 Nota evenementenbeleid 2023

5.3 Sportmogelijkheden We stimuleren dat mensen met een beperking gebruik kunnen maken van sportfaciliteiten. Dit doen we door nadrukkelijk de samenwerking op te zoeken met sportaanbieders en verenigingen en door toegankelijke sportfaciliteiten in kaart te brengen. Samenwerking Samen met Facet zijn we het gesprek aangegaan met sportaanbieders en verenigingen. De kern van deze gesprekken ging over hoe we gezamenlijk sportmogelijkheden voor inwoners met een beperking kunnen faciliteren. Welke mogelijkheden er al zijn, waar nog op geacteerd moet worden en wat daarvoor nodig is. Onder andere met Anyam zijn hier gesprekken over gevoerd. Zij geven aan dat hun doelgroep, mensen met een verstandelijke beperking, graag wil sporten. Een groot succes binnen deze organisatie zijn de zwemactiviteiten. Welke dan ook worden gecontinueerd in 2024. Knelpunten waar Anyam tegenaan loopt met andere activiteiten zijn het vinden van vrijwilligers, een passende sport en locatie. Inventarisatie toegankelijke sportfaciliteiten Op de website van Unieksporten staat een overzicht van sportaanbieders en verenigingen met een aanbod voor inwoners met een beperking. Dit aanbod is actueel en wordt bijgehouden door de contactfunctionaris Sport.

6. Slotwoord In Ridderkerk zetten we ons in voor een inclusieve samenleving waar iedereen, ongeacht beperking, volledig kan deelnemen. De afgelopen jaren hebben we, met de vaststelling en uitvoering van de LIA, belangrijke stappen gezet om de toegankelijkheid binnen onze gemeente te verbeteren. Dit evaluatieverslag laat zien dat we vooruitgang hebben geboekt, maar er blijft ook werk aan de winkel. Onze inspanningen hebben geleid tot meer bewustwording en betere integratie van inclusie in ons beleid. De komende jaren blijven we ons inzetten voor een toegankelijke en inclusieve gemeente. Samen met onze partners, inwoners en organisaties bouwen we verder aan een Ridderkerk waarin iedereen zich thuis voelt en alle kansen krijgt om actief deel te nemen aan de samenleving. De eerste stappen zijn gezet, nu samen verder.