Cultuurhistorische waardenkaart woongebieden Ridderkerk.pdf

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

15 JUNI 2018 Vereniging tot bevordering, ondersteuning en instandhouding van landschappelijk en stedelijk schoon

2

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

DORP, STAD & LAND

COLOFON COLOFON

Cultuurhistorische Waardenkaart woongebieden Ridderkerk In opdracht van: Gemeente Ridderkerk Uitgevoerd door: Stichting Dorp, Stad en Land Adviseurs ruimtelijke kwaliteit Groothandelsgebouw Stationsplein 45 3001 GC Rotterdam 010 280 9445 www.dorpstadenland.nl info@dorpstadenland.nl

Projectteam: Suzanne Loen Vincent Voorhoeve Lisanne van den Bulk Irina van der Vlag Bert van der Kruk Datum: 15 juni 2018

Teksten, foto’s en kaarten zijn gemaakt door Dorp, Stad en Land, tenzij anders vermeld. © Dorp, Stad en Land 2018

DORP, STAD & LAND

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

INHOUDSOPGAVE INHOUD

3

INLEIDING

5

Werkwijze Bewonersavond Bronnen ACHTERGROND

Ontstaansgeschiedenis Typering onderzoeksgebied INVENTARISATIE EN WAARDERING DEELGEBIEDEN

5 7 7 9

9 11 17

Slikkerveer Structuren Panden

19 20 35

Ridderkerk-Centrum, -Oost, -West en Drievliet Structuren Panden

72 88

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Conclusies Aanbevelingen BIJLAGEN

Historische Geografie en Historische Bouwkunst Cultuurhistorische Waardenkaart plangebied Ridderkerk (pdf) Cultuurhistorische Waardenkaart plangebied Ridderkerk (GIS-shapefiles)

106

106

3

4

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

Afbakening onderzoeksgebied

DORP, STAD & LAND

DORP, STAD & LAND

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

1. INLEIDING In opdracht van de gemeente Ridderkerk heeft Dorp, Stad en Land de cultuurhistorische waarde van bouwkundige objecten en landschappelijke en stedenbouwkundige structuren van de wijken Slikkerveer, Ridderkerk-Centrum, Ridderkerk-West, Ridderkerk -Oost en Drievliet in kaart gebracht. Deze gebieden ontwikkelden zich langs de lange historische lijnen in het landschap van de polders Oud en Nieuw Reijerwaard. Deze lijnen bestaan uit (oude) zeedijken, polderdijken, polderwegen en watergangen. De hoge zeedijk (Ringdijk, West- en Middenmolendijk) en de polderdijken (Lagendijk en Oudelandseweg) maakten ontginning en bewoning mogelijk. De polderwegen (Hogeweg, Kievitsweg, Kruisweg en Kerkweg) verdeelden de polders in ontginningsvlakken en verbonden gebieden met elkaar. Langs deze dijken en wegen bevinden zich ook fragmenten van het oude agrarische polderlandschap met historische boerderijplaatsen. Door veranderingen in het landschap hebben sommige dijklichamen zoals de West- en Middenmolendijk deels of volledig hun primaire waterkerende functie verloren. De watergangen Blaak en Blaakwetering waren ooit wadkreken die als sloten werden opgenomen in het watersysteem van de polders, waarna ze in de naoorlogse periode werden omgevormd tot parksingels en kleinere stedelijke watergangen.

In de wijken rond de historische kern van Ridderkerk, zoals bijvoorbeeld in het voormalige dorp Slikkerveer is goed te zien hoe Ridderkerk een bloeiperiode doormaakte waarin ook de scheepsbouw en de industrie betrokken waren bij de bouw van scholen en woningen. Met deze tastbare herinneringen aan haar geschiedenis beschikt Ridderkerk zo over een cultuurhistorisch waardevol gebied waarin de historische ont-

wikkeling van het gebied goed afleesbaar is. In opdracht van de gemeente Ridderkerk heeft Dorp, Stad en Land een Cultuurhistorische Waardenkaart voor de wijken Slikkerveer, Ridderkerk-Centrum, RidderkerkWest, Ridderkerk-Oost en Drievliet opgesteld. Deze waardenkaart is een vervolg op de historische waardenkaart die Dorp, Stad en Land in 2016 vervaardigde voor de historische kern van het centrum van Ridderkerk en een uitwerking van het Erfgoedbeleid Ridderkerk 2013. De historische waardekaart vormt de basis voor de vertaling van dit beleid naar het bestemmingsplan. In dit hoofdstuk wordt de gehanteerde werkwijze toegelicht en is een overzicht van de gebruikte bronnen opgenomen. WERKWIJZE

De betreffende panden en structuren zijn eind 2016 en begin 2017 vanaf de openbare weg gefotografeerd. Daarnaast is voor nadere beoordeling gebruik gemaakt van openbare bronnen zoals Google Streetview, Bing Maps en Topotijdreis. Op basis van bovengenoemd beeldmateriaal zijn de panden en elementen van een cultuurhistorische waardering voorzien.

5

6

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

DORP, STAD & LAND

De waardering van cultuurhistorische elementen is gebaseerd op de criteria die genoemd zijn in het document “Rekening houden met cultuurhistorische waarden” (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, juni 2012). Deze criteria zijn: zichtbaarheid, relatie met historische gebeurtenissen, gaafheid, conservering,

zeldzaamheid, samenhang en context, betekenis voor de kennis over het verleden, representativiteit. De criteria zijn door DSL gerangschikt op volgorde van belangrijkheid en voorzien van toelichting ten behoeve van de toepassing en transparantie van de waardering van de elementen:

1. Ontstaansgeschiedenis: herkomst, relatie met historische gebeurtenissen, betekenis voor de kennis over het verleden. 2. Samenhang en context: ensemblewaarde, relatie met omgeving zowel fysiek als functioneel. 3. Zichtbaarheid: beleefbaarheid en invloed op de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. 4. Zeldzaamheid: hoe uniek is het: lokaal, regionaal, nationaal. 5. Representativiteit: is het een voorbeeldig exemplaar van een type? 6. Conservering: technische kwaliteit, staat van onderhoud.

De totaalwaardering van elk element resulteert in de waarde ‘redelijk hoog’, ‘hoog’ of ‘zeer hoog’. In de bijlage is een tabel opgenomen waarin is aangegeven welke criteria op de verschillende cultuurhistorische elementen van toepassing zijn. Bij 5, 6 of 7 toepasselijke criteria heeft het element zeer hoge cultuurhistorische waarde, bij 3 of 4 criteria hoge cultuurhistorische waarde en bij 1 of 2 critera redelijk hoge cultuurhistorische waarde. Tot slot zijn de cultuurhistorisch waardevolle panden en structuren van een beschrijving voorzien. De beschrijvingen zijn geordend per waarderingscategorie en bestaan uit enkele feitelijke gegevens (o.a. locatie-aanduiding, ouderdom, functie, etc.), een beschrijving van de kenmerken van het pand of de

structuur, een waardering, de relevante waarderingscriteria en een toelichting op de waardering. Bij het bepalen van de ouderdom en het adres is gebruik gemaakt van vakliteratuur, bouwdossiers verschaft door de gemeente en kadastrale gegevens De cultuurhistorische waardering van bouwkunst heeft in principe alleen betrekking op het hoofdgebouw. Op bijgebouwen en latere aanbouwen is, tenzij nadrukkelijk vermeld, de waardering niet van toepassing. Het criterium conservering is niet van toepassing op historische groenstructuren. De cultuurhistorische waarde kan daarom ook van toepassing zijn op recente (vervangende) beplantingselementen voor zover deze passen bij de oorspronkelijke aanleg.

DORP, STAD & LAND

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

Naast ambtelijk en bestuurlijke afstemming is op dinsdag 21 maart 2017 de werkwijze en enkele voorbeelden van waardering van structuren en objecten aan bewoners gepresenteerd. Voor deze bijeenkomst waren alle bewoners uit het onderzoeksgebied door de gemeente uitgenodigd.

Er waren ruim 30 bewoners bij de avond aanwezig. De bewoners kregen tijdens deze bijeenkomst de mogelijkheid om te reageren op de inventarisatie en waardering. Waar nodig is de waardering en zijn de beschrijvingen in dit rapport naar aanleiding van deze reacties aangepast.

BEWONERSAVOND

7

BRONNEN

Bij het opstellen van de cultuurhistorische waardenkaart is van de volgende bronnen gebruik gemaakt. Documenten: x Erfgoedbeleid Ridderkerk (2013) x Cultuurhistorische Waardenkaart Centrum Ridderkerk (DSL, juni 2016) x Cultuurhistorische objecten: IJsselmonde en Eiland van Dordrecht (Landschapsbeheer ZuidHolland, 2011) x Groene Kaart (Gemeente Ridderkerk, 2013) x Jongere bouwkunst en stedebouw 1800-1945: Ridderkerk (Provinciaal Bestuur van ZuidHolland, 1995) x Rekening houden met cultuurhistorische waarden (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 2012) x Naoorlogse stadswijken: Tussen Park en Stad (Wageningen, 2009) x Atlas van de Wederopbouw Nederland 19401965: Ontwerpen aan Stad en land (Rotterdam, 2013) Websites: x bagviewer.kadaster.nl x www.eilandijsselmonde.nl x www.geschiedenisvanzuidholland.nl x www.topotijdreis.nl x www.oudridderkerk.nl

Ringdijk in Slikkerveer (www.oudridderkerk.nl)

8

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

DORP, STAD & LAND

Ridderkerk en omgeving getekend op een kaart uit ca. 5140 (detail uit een afbeelding in B. Wouda (red.): ‘Een schatkistje uit Reijerwaard’, Barendrecht 2002)

DORP, STAD & LAND

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

2. ACHTERGROND De geïnventariseerde cultuurhistorisch waardevolle panden en elementen staan niet op zichzelf. Het zijn sporen van de ontwikkelingsgeschiedenis van Ridderkerk die teruggaat tot de negende eeuw na Christus. Een cultuurhistorische waardering is daarom alleen mogelijk als kennis wordt genomen van en rekening wordt gehouden met deze geschiedenis. Aan de hand van historisch kaartmateriaal en verschillende documenten zoals het Erfgoedbeleid Ridderkerk 2013 is een korte beschrijving van de ontstaansgeschiedenis en een typering van het onderzoeksgebied opgesteld. ONTSTAANSGESCHIEDENIS

Eerste bewoning Riederwaard (8ste - 14de eeuw) Ridderkerk is ontstaan op veengrond die vanaf de negende en tiende eeuw werd bewoond. Vanaf die tijd werd begonnen met de ontginning van het gebied waardoor het veen drastisch inklonk. Om het gebied tegen het buitenwater te beschermen legde men in de elfde en twaalfde eeuw dijken en kaden aan. Zo ontstonden het eiland Rhoon, de Zwijndrechtse Waard en de Riederwaard (samen: IJsselmonde). Het water vormde echter niet alleen een bedreiging voor de bewoners van IJsselmonde, het was met de visserij ook een belangrijke inkomstenbron. In de Riederwaard werd Riede, voorloper van het huidige Ridderkerk, gesticht. De naam van dit plaatsje wordt voor het eerst in historische bronnen uit 1105 genoemd. Nadat de Riederwaard in 1373 werd overspoeld werd de loop van de Donkersloot naar het oosten verlegd en kreeg zij de naam ‘Merwede’ de huidige Noord).

Inpoldering Nieuw en Oud Reijerwaard (14de - 19de eeuw) Nadat de Riederwaard in de veertiende eeuw voor de vierde keer was overstroomd werd de waard opnieuw ingepolderd. In 1404 kwam Oud Reijerwaard gereed, in 1441 Nieuw Reijerwaard. De polders liepen in 1421 met de Sint-Elisabethsvloed nog eenmaal onder water. In 1424 werden zij bedijkt. De hoge zeedijken Ringdijk, West- en Middenmolendijk volgden grotendeels het tracé uit de elfde en twaalfde eeuw. Oud en Nieuw Reijerwaard waren aanvankelijk twee afzonderlijke polders gescheiden door de polderdijk Lagendijk. Na de bedijking van de polder Nieuw Reijerwaard werd de polder in blokken opgedeeld met elk een eigen ontginningspatroon. De polderwegen Kievitsweg, Kruisweg, Kerkweg en Hogeweg vormden de grenzen van deze blokken en zijn nog steeds herkenbaar als lange lijnen in het landschap. Oud en Nieuw Reijerwaard werden gescheiden bemalen, eerst met behulp van windmolens, later met behulp van stoomgemalen en elektrische gemalen. Beide polders werden in lange stroken, verdeeld door de polderwegen in verschillende ontginnings-

9

10

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

“Tot aan de twintigste eeuw breidde Ridderkerk zich uit langs de Ringdijk, de Molendijk en de Lagendijk”

Topografische militaire kaart 1881 (www.topotijdreis.nl)

DORP, STAD & LAND

DORP, STAD & LAND

vlakken, haaks op de dijken verkaveld. De boerderijen werden aan de uiteinden van de stroken, langs de dijken gebouwd. De percelen werden ingezet voor akkerbouw dan wel veeteelt. Vanaf de zeventiende eeuw was vlasteelt een belangrijke bron van inkomsten. Vanaf de negentiende eeuw kreeg de tuinbouw een groter aandeel in de Reijerwaard. Eerste uitbreidingen Ridderkerk en Slikkerveer (19de en 20ste eeuw) De eerste verdichtingen en uitbreidingen van de woongebieden vinden plaats langs de lange lijnen van de (voormalige) zeedijken, polderdijken Lagendijk en Oudelandseweg en de polderwegen Kerkweg en Kievitsweg. De eerste uitbreidingen in Ridderkerk vinden plaats langs de Kerkweg en westelijk tussen de Hovystraat, de Talmastraat, de Doctor Kuyperstraat en de Blaak. In de negentiende en twintigste eeuw maakt het dorp Slikkerveer een bloeiperiode door in de scheepsbouw en industrie. Het buitendijkse gebied de Rijderwaert transformeert van slikken en gorzen naar scheepswerven en industriegebied met o.a. Scheepswerf Boele en generatorenfabriek Smit. Aan de Ringdijk verschijnen hier loodsen, fabrieken en voorname rederijwoningen. De aantallen arbeiderswoningen groeien gestaag. Daarin spelen ook de werkgevers uit de scheepsbouw en industrie een belangrijke rol.

Op de poldervloer van Polder Nieuw Reijerwaard in Slikkerveer is duidelijk te zien dat de eerste vroege uitleg van het woongebied aan het begin van de twintigste eeuw de langgerekte slotenstructuur volgt.

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

Wederopbouwperiode 1945-1965 Na de oorlog steeg het aantal inwoners dat in Rotterdam werkte, waardoor de vraag naar woningen toenam en Ridderkerk verder werd uitgebreid. In deze periode van wederopbouw groeide Slikkerveer verder in westelijke richting en Ridderkerk eerst verder in westelijke richting, dan naar het zuiden. Hier zijn de typerende stempel-ensembles met middelhoge en laagbouw in een groene setting te vinden met randparken aan de Randweg in Slikkerveer en het Oosterpark langs de Oosterparkweg. Tussen deze ensembles bevinden zich de typerende groene kernen waarin zich vaak voorzieningen‘clusters’ bevinden met scholen, kerken en sportgebouwen. Deze staan als losse objecten in een plantsoen. De hoogbouw langs de stadsranden markeert, zoals aan het Kloos-plantsoen, de overgang van stad naar het open landschap. Verder in oostelijke richting werd de zogenoemde ˈbloemkoolwijkˈ Drievliet ontwikkeld waarin drie oude poldersloten zijn getransformeerd tot de parksingels Vogelvliet, Molenvliet en Visvliet.

TYPERING ONDERZOEKSGEBIED

In het onderzoeksgebied komen een aantal historische (landschappelijke en stedenbouwkundige) lijnen bij elkaar: de (voormalige zeedijken) Ringdijk, Westmolendijk en Middenmolendijk, de polderdijken Lagendijk en Oudelandseweg, de polderwegen Kerkweg, Kievitsweg, Kruisweg en Hogeweg en de watergangen Blaak en Blaakwetering. Een groot deel van de cultuurhistorisch waardevolle elementen bevindt zich langs één van deze lijnen.

11

12

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

“ Tot de Tweede Wereldoorlog was Ridderkerk nog nauwelijks verstedelijkt. De vroeg twintigsteeeuwse uitbreidingen vonden plaats langs de lange lijnen van dijken, polderwegen en ontginningsstructuren van het landschap”

Topografische militaire kaart 1940 (www.topotijdreis.nl)

DORP, STAD & LAND

DORP, STAD & LAND

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

13

(VOORMALIGE ) HOGE ZEEDIJKEN

Ringdijk De Ringdijk in Slikkerveer is van oorsprong een hoge zeedijk en volgt min of meer een middeleeuws tracé uit de elfde eeuw. Na overstromingen in de veertiende eeuw komt in de vijftiende eeuw de polder Nieuw Reijerwaard weer boven water en wordt omringd door de Ringdijk in het Noorden. De dijk heeft een smalle weg op de kruin en steile taluds. Het noordelijke tracé van de dijk dat grenst aan het buitendijkse gebied van de Rijderwaert en de Nieuwe Maas is een primaire waterkering en heeft een verzwaard profiel. Het oostelijke tracé dat grenst aan Polder Woude heeft nog haar oorspronkelijke profiel. Binnendijks aan de voet van de dijk bevindt zich de Benedenrijweg. Middenmolendijk De Middenmolendijk maakt deel uit van het tracé van de voormalige zeedijk Ringdijk, Westmolendijk, Middenmolendijk en Oostmolendijk. Aan de Middenmolendijk wordt het historische karakter bepaald door de dijk zelf met aan de oostzijde op en onderaan de dijk bebouwing. De oorspronkelijke context van het polderlandschap is overal verdwenen. Het dijklichaam is op twee plekken aangetast. Tussen de Westmolendijk en de Middenmolendijk is een deel weggegraven in de jaren 80 voor de aanleg van de Vondellaan en de Donkerslootweg. In de jaren 90 is bij de aanleg van de wijk Het Zand ter hoogte van de Molenvliet en de Visvliet nog een deel van de dijk weggegraven. P OLDERDIJKEN

Lagendijk De polderdijk Lagendijk verdeelt de Riederwaard in de

twee gescheiden polders Oud en Nieuw Reijerwaard met beide een eigen kavelrichting. De Lagendijk liep oorspronkelijk vanaf de Waal door tot aan de Sint Jorisstraat maar is ter plaatse van het stadscentrum door transformatie grotendeels verdwenen. Langs het dijklint met historische bebouwing bevinden zich nog fragmenten van het polderlandschap en een begraafplaats. Oudelandseweg - Oosterparkweg De Oudelandsedijk heet nu Oudelandseweg. De oorspronkelijk kade loopt van de Lagendijk tot aan Oude Molen waar hij samenkomt met de Middenmolendijk. De polderdijk heeft slechts op een klein deel zijn kenmerken van een kade behouden. In Ridderkerk-Zuid is de Oudelandseweg de zuidelijke grens van de Tuinbuurt en in Drievliet is de oude polderkade veranderd in de randweg Oosterparkweg. Hier vormt de weg de grens tussen de woonbebouwing en het Oosterpark. Tussen de Lagendijk en de Kerkweg heeft de Oudelandseweg nog het meest van zijn landelijke karakter als polderkade behouden. P OLDERWEGEN

Kerkweg De Kerkweg verbond vroeger Rijsoord aan de Waal met de historische kern van Ridderkerk (deels in de vorm van een landpad). De Kerkweg is inmiddels ter weerszijden bebouwd met hoofdzakelijk vroeg twintigste-eeuwse lage woonbebouwing. Op enkele plekken zijn kleinschalige bedrijfjes opgenomen en kent het lint een beperkte mate van functiemenging.

Kievitsweg De Kievitsweg strekt zich in één lange rechte lijn uit en verbindt Bolnes met de Benedenrijweg bij Slikkerveer. De weg heeft verschillende gedaanten. Bij Slikkerveer is de Kievitsweg een van de oude lijnen waarlangs de bebouwing in Slikkerveer zich ontwikkeld heeft. De lintbebouwing bestaat hier zowel uit individuele bebouwing als projectmatig neergezette rijtjes arbeiderswoningen. Kruisweg De Kruisweg scheidt binnen de polder Nieuw Reijerwaard twee verkavelingsrichtingen en verbindt de Kievitsweg aan de Hogeweg. De evenwijdige richting aan de westzijde heeft geleid tot de richting van de A38. De schuine verkaveling is nog zichtbaar in het landelijke gebied ten oosten van de Kruisweg. De weg zelf is nog steeds een plattelandsweg. Hogeweg De Hogeweg verbond het Bolnesserdijkje met de Lagendijk. Van de Hogeweg is het westelijke deel verdwenen onder het knooppunt Ridderster. Het oostelijke deel vormt nu de zuidgrens van Ridderkerk-West. WATERGANGEN

Blaakwetering en Blaak De Blaak en de Blaakwetering zijn waterlopen die hun oorsprong vinden in de kreken van het waddengebied dat aan de inpoldering voorafging. Zij zijn als poldersloten in het waterstelsel opgenomen en in de woongebieden getransformeerd tot parksingels en stedelijke watergangen.

14

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

“ De naoorlogse uitbreidingen vonden plaats eerst naar het westen, vervolgens naar het zuiden en oosten”

Topografische militaire kaart 1970 (www.topotijdreis.nl)

DORP, STAD & LAND

DORP, STAD & LAND

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

15

“ In de jaren 80 breidde Ridderkerk uit met de wijk Drievliet in oostelijke richting”

Topografische kaart 1990 (www.topotijdreis.nl)

































&8/7885+,6725,6&+(:$$5'(1.$$57:221*(%,('(15,''(5.(5. 

'25367$' /$1'

 

:$$5'(1.$$57+,6725,6&+(*(2*5$),(

:$$5'(1.$$57+,6725,6&+(%28:.8167

DORP, STAD & LAND

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

3. INVENTARISATIE EN WAARDERING Tijdens het veldwerk zijn 24 structuren en 89 objecten geïnventariseerd en gewaardeerd. Om de lees- en bruikbaarheid van de kaart te vergroten zijn samenhangende objecten en structuren gebundeld tot ensembles. Hierna zijn de panden en structuren beschreven. De beschrijvingen en een overzicht van de inventarisatie zijn in dit hoofdstuk opgenomen (zie hoofdstuk 1 voor de waarderingssystematiek en de bijlage voor de bijbehorende tabel). Het bovenstaande heeft geresulteerd in een cultuurhistorische waardenkaart die als bijlage bij dit rapport is gevoegd. De cultuurhistorische waardenkaart is uitgesplitst in twee waardenkaarten, één met historische geografie en één met historische bouwkunst. Bij historische geografie gaat het om landschappelijke en stedenbouwkundige structuren. Bomen, beplantingselementen, trappen, civieltechnische kunstwerken en andere objecten die van belang zijn voor de historische geografische structuren zijn in de beschrijving van de structuur benoemd en niet apart op de waardenkaart weergegeven. Bij historische bouwkunst gaat het om panden en andere bouwwerken zoals tuinmuren. De paarse vlakken betreffen Rijksmonumenten, de blauwe vlakken gemeentelijke monumenten.

De rode vlakken betreffen zeer hoog gewaardeerde panden en structuren, de oranje vlakken betreffen hoog gewaardeerde panden en structuren en de gele vlakken redelijk hoog gewaarde panden en structuren.

De landschappelijke en stedenbouwkundige structuren zijn met een letter op de kaart weergegeven. Deze letter correspondeert met de letter bovenaan de beschrijvingen van de structuren. Tijdens het veldwerk zijn ook uitingen van beeldende kunst op, aan of naast gebouwen uit de wederopbouwperiode aangetroffen. Deze zijn niet gewaardeerd maar als een bijlage toegevoegd. De Rijks- en gemeentelijke monumenten worden in dit onderzoek niet opnieuw beschreven. Voor een beschrijving en waardering wordt verwezen naar de monumentenlijst.

17

18

Deelgebied Slikkerveer

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

SLIKKERVEER

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

19

HISTORISCHE GEOGRAFIE

SLIKKERVEER

Deelgebied beschrijving /DQJVGH5LQJGLMNLQ6OLNNHUYHHULVKHWDJUDULVFKHHQ LQGXVWULsOHYHUOHGHQQRJEHOHHIEDDUGRRUGHKLVWRULVFKH EHERXZLQJGRRUUHVWDQWHQYDQKHWVODJHQODQGVFKDSHQ KHWJURHQHNDUDNWHUYDQHQNHOHKLVWRULVFKHERHUGHULM SODDWVHQRQGHUDDQGHGLMN'HODQJHFXOWXXUKLVWRULVFKH OLMQHQLQGLWJHELHG]LMQGH5LQJGLMNGHSROGHUZHJ .LHYLWVZHJHQGHZDWHUJDQJ%ODDNZHWHULQJ +HWJURHQHGLMNOLQWYDQGH5LQJGLMNLVJURWHQGHHOV RQEHERXZGPHWKHUHQGHUHHQYHUGLFKWLQJPHWEH ERXZLQJRSHQDDQGHGLMNZDDUGRRUHUYHHOXLW]LFKWHQ HQGRRU]LFKWHQ]LMQQDDUKHWELQQHQGLMNVHHQEXLWHQ GLMNVHJHELHG,QKHWELQQHQGLMNVHJHELHGYDQGH5LQJ GLMNRSGHSROGHUYORHUYDQ3ROGHU1LHXZ5HLMHUZDDUG LVGXLGHOLMNWH]LHQGDWGHHHUVWHYURHJHXLWOHJYDQKHW ZRRQJHELHGDDQKHWEHJLQYDQGHWZLQWLJVWHHHXZGH ODQJJHUHNWHVORWHQVWUXFWXXUYROJW2RNLQGHQDRRUORJVH XLWOHJZRUGWVRPVGHRXGHRQWJLQQLQJVVWUXFWXXUJH YROJG2SYDOOHQGLQGLWJHELHG]LMQGHYURHJWZLQWLJVWH HHXZVHDUEHLGHUVZRQLQJHQZDDURQGHUHQNHOHIUDDL YRUPJHJHYHQDUEHLGHUVZRQLQJHQDDQZHHUV]LMGHQYDQ GH5LQJGLMNGHEXUJHUZRQLQJHQXLWGHMDUHQPHWELM ]RQGHUHNDSYRUPHQHQGHYRRUQDPHUHGHUVZRQLQJHQ DDQGHQRRUG]LMGHYDQGH5LQJGLMNLQKHWEXLWHQGLMNVH JHELHGYDQGH5LMGHUZDHUW 'HUHVWDQWHQYDQKHWSROGHUODQGVFKDSPHWYRRUPDOLJH NUHHNGH%ODDNZHWHULQJHQKLVWRULVFKHERHUGHULMSODDW

VHQPHWJURHQHHUYHQDDQGHRXGHSROGHUZHJ.LHYLWV ZHJHQWHQ]XLGZHVWHQYDQGH5LQJGLMNKHULQQHUHQDDQ KHWDJUDULVFKHYHUOHGHQYDQKHWJHELHG

Scheepsbouw en industrie aan de Ringdijk

Vooroorlogse uitbreiding woongebied

20

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

BLAAKWETERING (A) ZEER HOGE WAARDE

Oorspronkelijke functie: Huidige functie: Elementen: Beplanting: Periode:

Wadkreek en poldersloot Watergang, poldersloot en stadswater Watergang en stuw met schuif Knotwilgen ca. 15de eeuw (inpoldering en ontginning polder Nieuw Reijerwaard)

Beschrijving: De Blaak en Blaakweter ing zijn waterlopen die hun oorsprong vinden in de kreken van het waddengebied dat aan de inpoldering voorafging. Zij zijn als poldersloten in het waterstelsel opgenomen. De Blaakwetering loopt van Bolnes naar Ridderkerk, heeft zijn oude kronkelende loop in de omgeving van de Donckse Velden bewaard en maakt daarbij deel uit van de landschappelijke enscenering in het landgoed Huys ten Donck. Waar de watergang de Randweg kruist bevindt zich een stuw met schuif. In Slikkerveer is de waterloop omgevormd tot stadswater achter de percelen van de Kievitsweg in de woonbuurt Dolfijnpark. Ten oosten daarvan eindigt de Blaakwetering, aangeplant met knotwilgen, bij de Ringdijk in het restant polderlandschap tussen de Rijksstraatweg en de historische boerderijplaatsen langs de Benedenrijweg.

Motivering: Ontstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zeldzaamheid, gaafheid Van hoge waarde door de relatie met de ontstaansgeschiedenis van het gebied; door de relatie en samenhang met het ontginningspatroon; door de zeldzaamheid van kreekrestanten; door de relatieve gaafheid waarbij de watergang grotendeels de oorspronkelijke loop van de kreek volgt.

21

22

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

DIJKLINT RINGDIJK OOST (B) ZEER HOGE WAARDE

Ringdijk nr. 37 - 124, Benedenrijweg (nr. 65 t/m 349), verkaveling en park in Polder Woude tot aan Donkersloot, ensemble historische boerderijplaatsen Benedenrijweg nr. 65 t/m 71 Oorspronkelijke functie: Zeedijk en primaire waterkering Huidige functie: Dijklint en secundaire waterkering Elementen: Historische bebouwing en erven, dijktrappen, holo’s, boerderijplaatsen en restanten slagenlandschap Beplanting: Grastaluds, linden op het dijktalud aan zijde Benedenrijweg, essen t.h.v. nr. 65-71, erfbeplanting, knotwilgen Periode: Bedijking Nieuw Reijerwaard ca 15de eeuw grotendeels 11de eeuwse tracé volgend

Ringdijk

Zijde Polder Woude

Beschrijving: De Ringdijk is van oor spr ong een hoge zeedijk en volgt grotendeels het Middeleeuws tracé uit de 11de eeuw. Na overstromingen in de 14de eeuw komt in de 15de eeuw de polder Nieuw Reijerwaard weer boven water omringd door de Ringdijk in het noorden. De dijk heeft een smalle weg op de kruin en steile groene taluds. Binnendijks aan de voet van de dijk op polderniveau bevindt zich de Benedenrijweg. Zes stenen dijktrappen verbinden het dijk- en polderniveau met elkaar. Het groene grastalud is aan de zijde van de Benedenrijweg beplant met linden. Dit deel van de dijk heeft geen verzwaard profiel omdat het geen primaire waterkerende functie meer heeft. Het profiel nadert hier het meest het historische profiel, maar is in de loop der jaren ook steeds aangepast en verhoogd. De bebouwingsstructuur aan de oosten westzijde van de dijk bevindt zich voornamelijk op de poldervloer van Polder Woude en de Benedenrijweg waardoor de dijk een overwegend open karakter heeft. Nu en dan, ter hoogte van de Prinses Margrietweg en de kruising met de Industrieweg, vindt een verdichting plaats met losse en pandsgewijze karakteristieke dijkbebouwing op en aan de dijk.

Ringdijk De bebouwing aan de Ringdijk kent een verscheidenheid aan vormen. De typische dijkbebouwing van overwegend eenlaagse of tweelaagse individuele panden met kap en onderhuis is gebouwd op en aan de dijk, en een- en tweelaags met kap onderaan de dijk. Kaprichtingen zijn overwegend in dwarsrichting. Tussen de Benedenrijweg nr. 54 en 84a is de eenlaagse bebouwing met kap van boerderijen, opstallen en landarbeiderswoningen tegen het dijktalud aangebouwd en evenwijdig aan de dijk georiënteerd. Typerend zijn de ongelijkvloerse overgangen (holo’s) tussen dijk en woningen die zijn ontstaan door inklinking en ophoging van het dijkprofiel. De overgangen worden op verschillende manieren gemaakt. De overgang naar het niveau van de dijkkruin wordt middels een verdiepte voorstoep met treden gemaakt of middels een gelijkvloerse voorstoep. Bij de gelijkvloerse voorstoep verdwijnt een deel van de voorgevel onder de aanaarding. Holo’s bevinden zich bij Ringdijk nr. 31, 158 en 360. Polder Woude - Donkersloot Aan de oostelijke even zijde van de dijk bevindt de bebouwing zich voornamelijk onderaan de dijk op de

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

poldervloer van Polder Woude. De historische bebouwing bestaat uit o.a. uit samenhangende / projectmatige rijtjes arbeiderswoningen met voortuintjes en individuele bebouwing met een agrarisch karakter zoals voormalige landarbeidershuisjes en tuinderswoningen met opstallen. De rijtjes arbeiderswoningen worden via de voortuinen ontsloten middels dijktrappen en een voetpad aan de teen van de dijk. De omsloten ligging aan de voet van de dijk geeft deze ensembles het karakter van een hofje. Bijzonder fraai zijn de arbeiderswoningen met klokgevels (nr. 216 t/m nr. 236). Karakteristiek is het monumentale pand nr. 258 Huis Woudesteyn uit 1896 aan de dijk in een fraaie groene setting met monumentale bomen. De Donkersloot die de achtererfgrens vormde van de percelen onderaan de dijk is grotendeels nog intact. Achter de sloot is een parkachtige groenstructuur aangelegd met grote waterpartij waarin de Donkersloot en de ruïne van Huis te Woude zijn opgenomen.

ken van ambachtslieden (nr. 125 en 127) en geschakelde burgerwoningen uit de jaren 40 welke een geheel vormen met de lage gemetselde tuinmuren rond de voortuinen.

Benedenrijweg De historische bebouwing aan de Benedenrijweg aan de oneven zijde bestaat overwegend uit een- of tweelaagse bebouwing met kap. Nokrichtingen zijn afwisselend dwars of parallel (zadeldak en mansarde) georiënteerd. De rooilijn verspringt regelmatig licht. Karakteristiek zijn de geschakelde rijtjes eenlaagse arbeiderswoningen met kap en voortuin en/of voorstoep waaronder wederom een rij arbeiderswoningen met klokgevels (nr. 161 t/m 179). Deze zijn identiek aan de woningen van Ringdijk nr. 216 t/m nr. 236. Verder bestaat de bebouwing uit bebouwing met een agrarisch karakter en enkele kleine werkplaatsen en fabrie-

Tussen de kruising met de Kievitsweg en de Rotterdamseweg ligt een aantal cultuurhistorische objecten bijeen, in een landelijke setting en omgeven door stedelijk gebied. Het gaat om een polderfragment met twee monumentale boerderijen (de boerderij uit 1610 en een boerderij uit 1786) en een monumentaal dwarshuis (1868), omringd door open land (nr. 67 t/m 71). Het slotenpatroon, waaronder de voormalige kreek Blaakwetering, is nog zichtbaar en de teensloot onderaan de dijk is hier nog deels intact. De sloten worden her en der geaccentueerd door knotwilgen. Dammen en bruggen met hekwerken over de sloot (nr. 67 en 69) geven toegang tot de erven en accentueren het historische karakter. De boerderijen en opstallen staan in een overwegend groene setting van erfbeplanting. Langs de teensloot is een rij essen aangeplant. Motivering: Ontstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zeldzaamheid, zichtbaarheid, representativiteit, gaafheid Van zeer hoge waarde door de relatie met de ontginnings- en waterstaatkundige ontstaansgeschiedenis van Ridderkerk; door de samenhang tussen de bebouwing aan beide zijden van de dijk en de bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit door het groene en landelijke karakter; door de zeldzaamheid van een relatief gaaf historisch dijkprofiel dat het Middeleeuwse tracé nog grotendeels volgt.

23

Benedenrijweg

Beneden Rijweg: Blaakwetering in fragment polderlandschap

24

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

DIJKLINT RINGDIJK NOORD (C) HOGE WAARDE

Ringdijk nr. 37 - 124, Benedenrijweg (nr. 65 t/m 349), verkaveling en park in Polder Woude tot aan Donkersloot, ensemble historische boerderijplaatsen %HQHGHQULMZHJQUWP 2RUVSURQNHOLMNHIXQFWLH =HHGLMNHQSULPDLUHZDWHUNHULQJ +XLGLJHIXQFWLH 'LMNOLQWHQSULPDLUHZDWHUNHULQJ (OHPHQWHQ +LVWRULVFKHEHERXZLQJHQHUYHQSROGHUZHJGLMNWUDSSHQWHHQVORRWEXLWHQGLMNV JHELHGHQUHVWDQWSROGHUODQGVFKDSPHWVORWHQVWUXFWXXU %HSODQWLQJ *UDVWDOXGVPRQXPHQWDOHERPHQHQVLHUKHHVWHUVEXLWHQGLMNVLQYRRU HQDFKWHUWXLQHQ DOVURGHEHXNSDDUGHQNDVWDQMHVODQJHQGHQ 3HULRGH %HGLMNLQJ1LHXZ5HLMHUZDDUGFDGH HHXZJURWHQGHHOVGH HHXZVHWUDFpYROJHQG

YRRUPDOLJH VFKHHSVZHUYHQZRUGHQDIJHZLVVHOGPHW %HVFKULMYLQJ'H5LQJGLMNLVYDQRRU VSU RQJHHQKR JH]HHGLMNHQYROJWJURWHQGHHOVHHQ0LGGHOHHXZVWUDFp SULYpWXLQHQGLHDDQKHWZDWHUJUHQ]HQ7RWDDQKHWEH JLQYDQGHVWH HHXZPHHUGHQWZHHYRHWYHUHQDDQRS XLWGHGH HHXZ1DRYHUVWURPLQJHQLQGHGH HHXZ GH NRPWLQGH HHXZGHSROGHU1LHXZ5HLMHUZDDUG GHDDQOHJSODDWVHQ 'HEHERXZLQJVVWUXFWXXUWHQQRRUGHQYDQGHGLMNLQKHW ZHHUERYHQZDWHURPULQJGGRRUGH5LQJGLMNLQKHW EXLWHQGLMNVHJHELHG5LMGHUZDHUWEHYLQGW]LFKYRRUQD QRRUGHQ'HGLMNKHHIWHHQVPDOOHZHJRSGHNUXLQHQ PHOLMNRSHQDDQGHGLMNHQKHHIWHHQRYHUZHJHQGRSHQ VWHLOHWDOXGV%LQQHQGLMNVDDQGHYRHWYDQGHGLMNRS NDUDNWHUPHWGRRU]LFKWHQWXVVHQGHEHERXZLQJQDDUGH SROGHUQLYHDXEHYLQGW]LFKGH%HQHGHQULMZHJ6WHQHQ 1LHXZH0DDV'H]XLG]LMGHYDQGHGLMNLVKLHURQEH GLMNWUDSSHQYHUELQGHQKHWEXLWHQGLMNVHGLMN HQSRO ERXZGHQELHGWXLW]LFKWRYHU6OLNNHUYHHU'HEXLWHQ GHUYORHUQLYHDXPHWHONDDU$DQEHLGH]LMGHQKHHIWGH GLMNVHEHERXZLQJYDQGH5LQJGLMNKHHIWHHQUHODWLHI GLMNHHQJURHQJUDVWDOXG2SYDOOHQGLVKHWKRRJWHYHU RSHQJHPHQJGHQNOHLQVFKDOLJNDUDNWHUZDDUWXVVHQGH VFKLOWXVVHQGHSROGHUYORHUYDQSROGHU1LHXZ5HLMHU ULYLHUUHJHOPDWLJ]LFKWEDDULV(QNHOHVWDWLJHYULMVWDDQGH ZDDUGHQKHWEXLWHQGLMNVHJHELHG'H5LMGHUZDHUW KLVWRULVFKHUHGHULMZRQLQJHQ

QU VWDDQ 'LWGHHOYDQGHGLMNLVDDQGHELQQHQ]LMGHYHU]ZDDUG RSRSKRJLQJHQDDQGHGLMNPHWGHDFKWHU]LMGHQDDUGH RPGDWGHGLMNKLHUHHQSULPDLUHZDWHUNHUHQGHIXQFWLH KHHIW+HWKLVWRULVFKHSURILHOLVKLHULQRSJHQRPHQ2Q ULYLHU,QGHGHHOVRPPXXUGHYRRU HQDFKWHUWXLQHQ VWDDQRRNJURWHPRQXPHQWDOHERPHQ]RDOVURGHEHXN GHUDDQGHGLMNDDQGH]XLG]LMGHEHYLQGW]LFKHHQ SDDUGHQNDVWDQMHHQOLQGHGLHGHGLMNHHQJURHQNDUDNWHU YHUOHJGH" WHHQVORRWHQQDELMGHUDQGZHJHHQUHVWDQW SROGHUODQGVFKDSZDDUGRRUKHWODQGHOLMNHNDUDNWHUZRUGW JHYHQ'H]HZRQLQJHQZRUGHQDIJHZLVVHOGPHWKLVWRUL VFKHEHGULMIVSDQGHQ]RDOVQUNOHLQHGLMNKXLVMHVHQ YHUVWHUNW NDUDNWHULVWLHNHLQGXVWULsOHORRGVHQHQRSVWDOOHQGLHKHU LQQHUHQDDQGHEORHLSHULRGHYDQGHVFKHHSVERXZHQ Ringdijk - Rijderwaert +HWEXLWHQGLMNVHJHELHG5LMGHUZDHUWKHHIWJH]LHQYDQDI LQGXVWULH GH1LHXZH0DDVHHQJHPHQJGNDUDNWHU,QGXVWULHHQ

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

Reijerweg 2-4 2QGHUDDQGH5LQJGLMNRSGHSROGHUYORHUYDQGHQRRUG ZHVWHOLMNHKRHNYDQ3ROGHU1LHXZ5HLMHUZDDUGEHYLQGW ]LFKHHQUHVWDQWYDQKHWSROGHUODQGVFKDS'HEHERX ZLQJLVUHFHQWHQQLHWYDQFXOWXXUKLVWRULVFKHZDDUGH 0RWLYHULQJOntstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zichtbaarheid 9DQKRJHZDDUGHGRRUGHUHODWLHPHWGHRQWJLQQLQJV HQZDWHUVWDDWNXQGLJHRQWVWDDQVJHVFKLHGHQLVYDQ5LG GHUNHUNGRRUGHVDPHQKDQJWXVVHQGHEHERXZLQJDDQ EHLGH]LMGHQYDQGHGLMNGRRUGHELMGUDJHDDQGHUXLP WHOLMNHNZDOLWHLWGRRUKHWJURHQHHQODQGHOLMNHNDUDNWHU GRRUGH]LFKWEDDUKHLGYDQGHLQGXVWULsOHHQDJUDULVFKH JHVFKLHGHQLVYDQ6OLNNHUYHHU

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

25

26

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

KIEVITSWEG (D) HOGE WAARDE

Polderweg, restant polderlandschap van de Randweg tot en met Kievitsweg nr. 112 en 114 , restant polderlandschap tussen Rotterdamseweg, Kievitsweg en Sportlaan Oorspronkelijke functie: Polderweg Huidige functie: Polderweg Elementen: Historische bebouwing en erven, restanten polderlandschap met slotenstructuur, grafmonument Beplanting: Groenstructuur erven Periode: Bedijking en ontginning Nieuw Reijerwaard ca. 15de eeuw Beschrijving: De polder weg Kievitsweg str ekt zich in één lange rechte lijn uit en verbindt Bolnes tot aan de Benedenrijweg met Slikkerveer. De weg heeft verschillende gedaanten. Bij Slikkerveer is de Kievitsweg een van de eerste structuren waarlangs de bebouwing in Slikkerveer ontwikkeld werd. De lintbebouwing bestaat hier zowel uit individuele bebouwing als projectmatig neergezette rijtjes arbeiderswoningen. Even zijde Ten noordwesten van de Kievitsweg, grenzend aan het plantsoen van de Randweg, bevindt zich een klein restant polderlandschap met slotenverkaveling dwars op de Kievitsweg. De voormalige kreek Blaakwetering vormt de noordgrens en de overgang tussen het erf van nr. 112 en 114. De Blaakwetering duikt vervolgens onder de Kievitsweg door. Aan de zuidzijde van de straat is de watergang vanaf de straat niet zichtbaar. In het ensemble bevindt zich een grafkelder dat toebehoort aan het Huis ten Donck in Bolnes. Grafkelder, erf en bebouwing van nr.

114 hebben de status van Rijksmonument. In het polderfragment bevindt zich op de hoek van de Kievitsweg (nr. 112 ) en de Reijerweg een jaren 20 tuindersvilla omgeven door een siertuin. Kleine bruggen en dammen over de sloot geven toegang tot de erven. Aan de Kievitslaan 86 en de hoek

van de Stadhouderslaan bevindt zich een oude loods uit 1925 op een klein polderfragment met windsingel. Hierlangs loopt nog een sloot met knotwilgen die in noordelijke richting getransformeerd is tot de singel van de Stadhouderslaan. De hoek van de Willemstraat wordt gemarkeerd door de Zonnehoek (nr. 80), een vrijstaande voormalige directeurs- en burgemeesterswoning, omgeven door een grote voor-, zij- en achtertuin met grote solitaire bomen, waaronder een rode beuk, en sierheesters. Aan de overzijde bevindt zich, aan de Willemstraat nr. 257 een opvallend kantoorpand uit de wederopbouwperiode in functionele stijl. Oneven zijde De bebouwing aan de oneven zijde van de Kievitsweg bestaat van de Randweg tot de Sportlaan uit individuele bebouwing in een groene setting op wisselende afstand tot de weg. De historische bebouwing bestaat overwegend uit eenlaagse woningen met zadel- of mansardekap. De achtergrens van de percelen wordt begrensd door een poldersloot die overgaat in de Blaakwetering. Bijzonder fraai is het pand van het Groene Kruis op Kievitsweg 73 uit 1930 met lage gemetselde tuinmuren. Zowel in de voor- als achtertuin bevindt zich een monumentale lariks.

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

9DQDIGHNUXLVLQJPHWGH6SRUWODDQYHUGLFKWGHEHERX ZLQJDDQEHLGH]LMGHQYDQGHVWUDDWHQGHORVVHOLQWEH ERXZLQJPHWODQGHOLMNNDUDNWHUPDDNWSODDWVYRRUHHQ PHHUVWHQLJGRUSVNDUDNWHU'HEHERXZLQJEHVWDDWKLHU KRRIG]DNHOLMNXLWULMWMHVHHQODDJVHDUEHLGHUVZRQLQJHQ PHWNDSDDQGHRQHYHQ]LMGHHQWZHHODDJVHZRQLQJHQ PHWNDSXLWGHMDUHQDDQGHHYHQ]LMGHPHWYRRUWXLQ WMHVHQODJHJHPHWVHOGHWXLQPXUHQ 0RWLYHULQJOntstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zichtbaarheid 9DQKRJHZDDUGHGRRUGHRQWVWDDQVJHVFKLHGHQLVYDQGH SROGHUHQGHHHUVWHYURHJVWHHHXZVHZRRQJHELHGHQ YDQ6OLNNHUYHHUGRRUGHUHODWLHHQVDPHQKDQJYDQGH SROGHUZHJPHWKHWRQWJLQQLQJVSDWURRQGRRUGHELMGUD JHDDQGHUXLPWHOLMNHNZDOLWHLWYDQZHJHKHWJURHQHHQ DIZLVVHOHQGHNDUDNWHUGRRUGH]LFKWEDDUKHLGYDQKHW KLVWRULVFKHSROGHUIUDJPHQWHQGHDIZLVVHOHQGHKLVWRUL VFKHERXZVWLMOHQHQZRQLQJW\SHQXLWGHVWHHHXZ

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

27

28

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

VROEG 20STE EEUWSE STRATENPATROON WOONGEBIED

Gebiedsbeschrijving: De transformatie van Polder Nieuw Reijerwaard naar woongebied ving in de jaren 20 van de vorige eeuw aan met de aanleg van de Oranjestraat, de Willemstraat en de Nassaustraat en volgt het oorspronkelijke ontginningspatroon van de polder. De ontwikkeling naar woongebied bewoog zich van oost naar west.

Er is sprake van lichte functiemenging in de bebouwing. Winkel- en bedrijfspanden bevinden zich overwegend op de hoeken van de straten en het betreft meestal een combinatie van woon- en werkpanden. De Stadhouderslaan met singel, welke het patroon van een oude poldersloot volgt, markeert de overgang van het vooroorlogse woongebied naar de naoorlogse uitbreidingen.

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

NASSAUSTRAAT (E) HOGE WAARDE

Oorspronkelijke functie: Huidige functie: Elementen: Beplanting: Periode:

Woongebied Woongebied Historische bebouwing Berk ca. 1925-1960

Beschrijving: De histor ische bebouwing van de Nassaustraat bevindt zich vanaf de Ringdijk tot aan de Juliana van Stolberglaan en bestaat grotendeels uit rijtjes arbeiderswoningen met kleine voortuinen en tweelaagse rijtjeswoningen met kap uit de jaren 30. De voortuintjes en berken aan weerszijden van de weg geven de straat een intiem en groen karakter. De voortuinen worden gemarkeerd door lage gemetselde tuinmuren. Vanaf de Ringdijk begint de straat met een kromming. Hier is sprake van lichte functiemenging met bedrijvigheid. De bebouwing bestaat uit rijtjes woningen en enkele individuele vrijstaande woningen. Vanaf de kruising met de Oranjestraat bestaat de bebouwing overwegend uit rijen tweelaagse en eenlaagse bebouwing met kap. De daknokken zijn parallel aan de straat georiënteerd, enkele uitzonderingen en verbijzonderingen daargelaten. De bebouwing is eenvoudig en in stijl typerend voor de jaren 30 en 40.

Motivering: Ontstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zichtbaarheid Van redelijk hoge waarde door de ontstaansgeschiedenis van 20ste eeuwse woongebieden van Slikkerveer; door de relatie en samenhang met het ontginningspatroon en de bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit door het groene karakter in samenhang met de bebouwing.

29

30

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

ORANJESTRAAT EN ELECTROPARK (F) HOGE WAARDE

Oorspronkelijke functie: Huidige functie: Elementen: Beplanting: Periode:

Woongebied en groenstructuur Woongebied en groenstructuur Historische bebouwing en park Linde, taxusbomen, platanen, treurwilgen, sierappel ca. 1925-1960

Beschrijving: De Or anjestr aat heeft door zijn br ede profiel, rijen linden aan weerszijden van de straat en voortuinen het karakter van een laan, wat op sommige gedeelten door voorname individuele of twee-ondereen-kapwoningen in een groene setting wordt versterkt. De openingen tussen de bebouwing en de voor- en zijtuinen geven de straat een groen en open karakter.

Op enkele plaatsen zijn de gemetselde lage muren om de voortuinen nog intact. In het oog springend zijn het (voormalige) woon- en winkelpand op de Oranjestraat nr. 34 met 3 lagen en kap en de vrijstaande woning op de hoek van de Oranjestraat nr. 87 en de Amaliastraat. Deze laatste heeft een bijzonder volume met tweezijdige oriëntatie en opvallende schoorsteen.

Van de Ringdijk tot het Electropark heeft de bebouwing aan weerszijden van de straat een gemengd karakter. Individuele woningen met kap en tweelaagse rijtjeswoningen met kap wisselen elkaar af. Bijzonder zijn de twee-onder-een-kapwoningen met mansardedaken (nr. 3-5-7-9) uit 1925. Het Electropark is in 1950 aangelegd door Smit Slikkerveer in landschapsstijl met een waterpartij waarlangs treurwilgen zijn geplant. Enkele taxusbomen, monumentale platanen en linden geven het park karakter. Tot 1960 bevond zich in het park een muziekkapel welke is afgebroken. In het park aan de Prins Bernhardstraat nr. 2 bevindt zich een trafohuisje uit 1950.

Vanaf de Amaliastraat tot aan de Juliana van Stolbergstraat bevindt de historische bebouwing zich aan de oneven zijde van de straat. De oorspronkelijke lage gemetselde tuinmuren met buisrelingen zijn hier nog grotendeels intact. De bebouwing bestaat hier voornamelijk uit voorname tweelaagse twee-onder-eenkapwoningen met groene voortuinen. Opvallend zijn de volumes en kapvormen van de vrijstaande woning op nr. 99 en 106 en de kruiskap met steile vlakken van de twee-onder-een-kapwoningen van nr. 101 en 103. Karakteristiek zijn ook de twee-onder-een-kapwoningen op nr. 95/97 welke, met hun overstekende daken en doorlopende bovenlichten, in veel varianten in de hele wijk voorkomen. Aan weerszijden van de Juliana van Stolbergstraat markeren twee nagenoeg identieke rietgedekte twee-ondereen-kapwoningen met een tweezijdige oriëntatie (nr. 119 en 121) de straathoeken.

Van de Prins Bernhardstraat tot het plantsoen aan het Churchillplein bestaat de bebouwing voornamelijk uit eenvoudige rijtjes tweelaagse jaren 40 woningen met kap afgewisseld met een enkele individuele woning.

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

Tussen de Prinses Irenestraat en de Prinses Margrietstraat bestaat de bebouwing uit tweelaagse twee-ondereen-kapwoningen met kap evenwijdig aan de straat uit de jaren 50 en 60 en nieuwbouw. Tot aan de Kievitsweg bestaat de bebouwing weer overwegend uit eenvoudige twee-onder-een-kapwoningen uit de jaren 50 en 60 en enkele individuele woningen. De kruising met Kievitsweg (Oranjestraat nr. 198) wordt gemarkeerd door een vrijstaand woonhuis uit 1935 omgeven door een tuin met fries en siermetselwerk. (sloot op binnenterrein met Oranjestraat??) Motivering: Ontstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zichtbaarheid Van hoge waarde door de ontstaansgeschiedenis van de eerste vroeg 20ste eeuwse woongebieden van Slikkerveer; door de relatie en samenhang met het ontginningspatroon; door de bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit door het groene karakter en de zichtbaarheid van de verschillende en afwisselende historische bouwstijlen uit de 20ste eeuw

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

31

32

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

WILLEMSTRAAT & PLANTSOEN MET TUINMUUR (G) HOGE WAARDE

Oorspronkelijke functie: Huidige functie: Elementen: Beplanting: Periode:

Woongebied en schoolterrein Woongebied en groenstructuur Historische bebouwing, plantsoen en tuinmuur Nutsschool Haagbeuk, linde, taxusboom ca. 1925-1960

Beschrijving: De bebouwing van de Willemstr aat bestaat grotendeels uit rijtjes vroeg 20ste eeuwse arbeiderswoningen zonder voortuinen. Opvallend is de kromming in de gevelwand langs een plantsoen met waterpartij. Van de afgebroken Nutsschool uit 1925 op de hoek van de Willemstraat en de Prins Bernhardstraat resteert nog een tuinmuur. Op het plantsoen bevinden zich nog twee flinke taxusbomen. De Nutsschool werd opgericht op initiatief van de toenmalige directeur van Smit Slikkerveer. Van de Emmastraat tot de Prins Bernhardstraat bestaat de bebouwing uit rijtjes een- en tweelaagse arbeiderswoningen met kap. Vanaf de Prins Bernhardstraat wordt de straat gemarkeerd door linden, waarna de beplanting overgaat in lage zuilvormige haagbeuken. De bebouwing bestaat hier overwegend uit rijtjes eenlaagse arbeiderswoningen met mansardekappen evenwijdig aan de straat. Vanaf de Prinses Beatrixstraat bestaat de bebouwing aan weerszijden van de straat uit eenlaagse twee-ondereen-kap arbeiderswoningen met mansardekappen haaks op de straat georiënteerd met de entreepartij in een uitbouw. Aan de even zijde van de straat hebben deze woningen terugspringende entreepartijen. Vanaf de Amaliastraat wijkt de gevelwand in een

kromming aan het plantsoen met waterpartij. Vanaf de Juliana van Stolbergstraat wordt ditzelfde type bebouwing voortgezet. De gemetselde tuinmuren die zich tussen de entrees van de woningen bevinden zijn op enkele plaatsen (deels) verwijderd. Na enkele kleine individuele eenlaagse woningen (tuinderswoningen?) met kap van nr. 126 – 132 en 161 – 169 gaat de bebouwing tot en met nr. 217 en nr. 180 over in eenlaagse rijtjes arbeiderswoningen met kap evenwijdig aan de straat, afwisselend mansarde- en zadeldak. De oorspronkelijke kappen worden regelmatig verstoord door dakkapellen. Tot aan de Kievitsweg bestaat de historische bebouwing vervolgens weer uit eenlaagse individuele en twee -onder-een-kapwoningen met afwisselende kapvormen en tweelaagse twee-onder-een-kapwoningen uit de jaren 50. Door de vrijstaande bebouwing en regelmatig licht verspringende rooilijn met voortuinen en linden heeft de straat een groener karakter. Aan het einde van de Willemstraat bevinden zich nog enkele jaren 30 villa’s (nr. 218, 239 en 255).

Op de hoek van de Kievitsweg bevindt zich op nr. 257 een voormalig PTT/KPN kantoorgebouw uit 1960 in de functionele stijl van de wederopbouwperiode, waarvan de opgetilde entree wordt gemarkeerd door een kunstwerk.

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

0RWLYHULQJOntstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zichtbaarheid 9DQKRJHZDDUGHGRRUGHRQWVWDDQVJHVFKLHGHQLVYDQ HHUVWHYURHJVWH HHXZVHZRRQJHELHGYDQ6OLNNHUYHHU GRRUGHUHODWLHHQVDPHQKDQJPHWKHWRQWJLQQLQJVSD WURRQGRRUGH]LFKWEDDUKHLGYDQGHYHUVFKLOOHQGHHQ DIZLVVHOHQGHKLVWRULVFKHERXZVWLMOHQYDQYRRUQDPHOLMN DUEHLGHUVZRQLQJHQXLWGHVWHHHXZ

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

33

34

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

DWARSSTRATEN ELECTROSTRAAT, AMALIASTRAAT, PRINS HENDRIKSTRAAT (H) HOGE WAARDE

Oorspronkelijke functie: Huidige functie: Elementen: Beplanting: Periode:

Amaliastraat

Electrostraat

Woongebied Woongebied Historische bebouwing Prunus, notenboom en acacia ca. 1925-1960

Beschrijving: Haaks op de Ringdijk wer den de dwarsstraten aangelegd welke ook grotendeels de onderliggende polderstructuur volgen. De woningen aan de Electrostraat zijn speciaal gebouwd voor ingenieurs en stafmedewerkers van Smit Slikkerveer. Bijzonder fraai zijn de woningen op nr. 1 en 3 in eclectische stijl. De hagen rondom en hoge bomen in de tuinen, waaronder een notenboom in de tuin van nr. 1 en een acacia in de tuin van nr. 3, dragen bij aan het karakter van de straat. De Amaliastraat wordt vanaf de Ringdijk tot de Nassaustraat gekenmerkt door kleinschalige een- en

Amaliastraat

tweelaagse bebouwing van individuele woningen met mansardekappen dwars op en evenwijdig aan de straat. In de straat staan enkele prunussen. De bebouwing van de Prins Hendrikstraat bestaat overwegend uit eenlaagse rijtjes arbeiderswoningen met kap en enkele individuele woningen. De gemetselde lage tuinmuren zijn nog bij enkele woningen aanwezig. De ruimte tussen de woningen is hier meer verdicht dan in de Electrostraat en Amaliastraat. Motivering: Ontstaansgeschiedenis, sam enhang en context, zichtbaarheid Van redelijk hoge waarde door de ontstaansgeschiedenis van 20ste-eeuwse woongebieden van Slikkerveer; door de relatie en samenhang met het ontginningspatroon en de bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit door de kleinschalige bebouwing

Prins Hendrikstraat

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

35

WEDEROPBOUW WOONGEBIED (I) REDELIJK HOGE WAARDE

Oorspronkelijke functie: Huidige functie: Elementen: Beplanting: Periode:

Woongebied Woongebied Wederopbouwensembles, groenstructuren en watergangen Blokhagen, sierheesters en solitaire bomen ca. 1950-1965

Beschrijving: De ontwikkeling van het woongebied bewoog zich van oost naar west. De Stadhouderslaan met singel, welke het patroon van een oude poldersloot volgt, markeert de overgang van vooroorlogs woongebied naar naoorlogs woongebied. Ook de watergang langs de Willem de Zwijgerstraat en Mecklenburgstraat volgt nog het oude polderslotenpatroon en draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit. Hier bepalen de stempelstructuren met gestapelde bebouwing op groene velden de typerende stedenbouwkundige structuur van de wederopbouwwijken. De stempels tussen de Van Anrooy-, Sweelinck- en Johann Sebastian Bachstraat dragen gezien vanaf de Reijerweg, met hun groenstructuur in open moderne

landschapsstijl geaccentueerd door blokhagen, sierheesters en solitaire bomen, bij aan de open en groene kwaliteit van de Reijerweg. Dit geldt ook voor het ensemble van drie gestaffelde flats met doorzichten aan de Van Beethovenstraat, gelegen aan de singel van de Reijerweg.

Reijerweg / Van Anrooystraat

Reijerweg / Van Beethovenstraat

Motivering: Samenhang en context, zichtbaarheid Van redelijk hoge waarde door de ontstaansgeschiedenis van 20ste eeuwse woongebieden van Slikkerveer; door de relatie en samenhang met het ontginningspatroon en de bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit door het groene en open karakter van de ensembles

Reijerweg / Van Anrooystraat

Reijerweg

36

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART PLANGEBIED RIDDERKERK

HISTORISCHE GEOGRAFIE SLIKKERVEER

 

  



&8/7885+,6725,6&+(:$$5'(1.$$57:221*(%,('(15,''(5.(5. +,6725,6&+(%28:.81676/,..(59((5





6/,..(59((5                 +,6725,6&+(%28:.8167 

'HHOJHELHG6OLNNHUYHHU

38

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

HISTORISCHE BOUWKUNST SLIKKERVEER

ZEER HOGE WAARDE BENEDENRIJWEG 161-179, R INGDIJK 216-236

Oorspronkelijke functie: Arbeiderswoningen en hekwerk Huidige functie: Woningen en hekwerk Bouwjaar: 1907 Omschrijving: Reeks van tien en elf ARBEIDERSWONINGEN gelegen aan weerszijden (verschoven positie) van het dijklichaam op een rechthoekige plattegrond. Nokrichting haaks op de dijk. Eenlaags met ieder een afzonderlijk zadeldak met gesmoorde holle pannen. Eclectische bouwstijl. Rood metselwerk in kruisverband met waterslag, gepleisterde speklagen en plint. Houten schuifkozijnen met daarboven strekken met gepleisterde aanzet- en sluitstenen en eronder een rechthoekig gepleisterd paneel met ruit. Topgevel met gepleisterd rolwerk, siervazen- en bollen aan straatzijde en tuitgevel aan achterzijde. Gepleisterde zijgevels met

eenvoudige muurankers. Deels gemetselde schoorstenen. Dakkapellen en dakvensters. Originele smeedijzeren HEKWERKEN. Diepe voortuinen die aan de zijde van de Ringdijk door de beslotenheid een soort hofje vormen. Bijzonder kenmerk: Gepleister de r olwer k topgevels Motivering: Samenhang en context, zeldzaamheid, representativiteit, conservering, gaafheid Van zeer hoge waarde vanwege het ensemble van de reeks arbeiderswoningen met zeldzaam gepleisterde rolwerk topgevels, typerend voor de 19de eeuw en vanwege de goede conservering.

BOURGONDISCHELAAN 1, W ILHELMINAKERK

Oorspronkelijke functie: Kerk Huidige functie: Kerk Bouwjaar: 1931, architect K. v.d. Gijp (Slikkerveer) Omschrijving: Ned. Her vor mde KERK op kruisvormige plattegrond met KERKTOREN. Entreeportaal met trap, originele houten deur en siermetselwerk aan Bourgondischelaan. Eenlaags zaal en kelder met steil zadeldak, steekkappen, met gesmoorde romaanse pannen. Aangebouwde naar boven toe verjongende kerktoren met steil zadeldak, blauwe leien, klok, galmborden en smalle vensters waaronder schuin gemetselde waterslagen. Traditionalistische bouwstijl. Roodgeel gemêleerde baksteen in Vlaams verband met siermetselwerk.

Lateien van beton en uitstekende muurdammen met betonnen afdekplaat. Overhellende bakgoot. Smalle hoge vensters. Bijzonder kenmerk: Tor en met zadeldak Motivering: Zichtbaarheid, zeldzaamheid, representativiteit, conservering, gaafheid Van zeer hoge cultuurhistorische waarde vanwege de markante ligging op een hoek, de samenhang en context, de functie als ‘landmark’ van de kerktoren en als kenmerkend voorbeeld van traditionele architectuur.

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

HISTORISCHE BOUWKUNST SLIKKERVEER

39

ZEER HOGE WAARDE KIEVITSWEG 71, 73 A-H

Oorspronkelijke functie: Groene Kruisgebouw en hekwerk Huidige functie: Appartementen en hekwerk Bouwjaar: 1930 Omschrijving: Voor malig GROENE KRUISGEBOUW op samengestelde plattegrond. Tweelaags onder pannendak. Nok parallel aan de Kievitsweg. Interbellumarchitectuur met invloeden uit het zakelijk expressionisme. Uitbouw links deels van hout, met buitenkamer onder steekkap. Rechts eenlaags uitbouw met erker en dakkapel. Geel metselwerk met rood/grauwe plint in Noords verband, deels sierverband rondom entree. Oorspronkelijke kozijnen met openslaande vensters en kleine roedeverdeling, afgeschuinde waterslagen en houten plantenbakken. Getoogd entreeportiek met originele deur, waarboven gevelsteen en uitstekend glas-in-lood venster.

Schilddak met meerdere steekkappen en dakkappellen, gesmoorde opnieuw verbeterde holle pannen. Rechts gemetselde PLANTENBAK en aan straatzijde een gemetselde tuinmuur met ijzeren HEKWERK. Monumentale lariks in voor- en achtertuin. Bijzonder kenmerk: gevelsteen Motivering: Ontstaansgeschiedenis, zeldzaam heid, representativiteit, conservering, gaafheid Van zeer hoge waarde als fysieke herinnering aan de particuliere zuil-overstijgende gezondheidszorg aan het begin van de twintigste eeuw en vanwege de architectonische gaafheid en originele details.

Oorspronkelijke functie: Tuindersvilla Huidige functie: Woning met siertuin Bouwjaar: 1924

lood, waaronder eveneens afgeschuinde dorpelstenen. Achterste volume met zadeldak, wolfseind en dakkapellen. Voorste volume met afgewolfd zadeldak. Geprofileerde gootlijst en gootklossen. Roodblauw gemêleerde opnieuw verbeterde holle pannen. Buitendaks gemetselde schoorsteen met schoorsteenkap. Omgeven door SIERTUIN met hoog opgaand groen. Bijzonder kenmerk: pir ons. Motivering: Samenhang en context, zichtbaarheid, repres entativiteit, conservering, gaafheid Van zeer hoge waarde als voorbeeld van een tuinderswoning met authentieke details. Van hoge waarde vanwege gaafheid en de vrije prominente ligging in een groene setting.

KIEVITSWEG 112

Omschrijving: Voor malige ter ugliggende TUINDERSVILLA op samengestelde plattegrond. Gelegen in polderfragment. Eenlaags met kelder onder pannendak met pirons. Nokrichting haaks op de Kievitsweg. Eclectische bouwstijl in rood metselwerk en Vlaams verband met siermetselwerk (fries, rollaag) met op voorgevel in losse cijfers het bouwjaar. Originele kozijnen met roedeverdeling (in bovenlichten), strekken, persiennes op duimen en afgeschuinde waterslagen. Samengesteld entreekozijn met glas-in-

40

CULTUURHISTORISCHE WAARDENKAART WOONGEBIEDEN RIDDERKERK

HISTORISCHE BOUWKUNST SLIKKERVEER

ZEER HOGE WAARDE ORANJESTRAAT 91-93

waarboven een doorgetrokken zwarte latei. Etagevensters met glasroeden in kenmerkend laddermotief. Flauw hellend overstekend dak met authentieke kleine dakkapellen, blauw gesmoorde tuile du Nordpannen. Omlopende brede getimmerde bakgoten. Erfafscheiding middels sierlijk metselwerk van rollaOmschrijving: gen en penanten, waartussen ijzeren buis. Voor- en Gespiegelde TWEE-ONDER-EEN-KAP woningen op achtertuin. rechthoekige plattegrond. Nokrichting parallel aan de Bijzonder kenmerk: er ker s met entr ees onder door straat. Twee bouwlagen onder overstekend schilddak. gaande luifel. Sobere interbellumarchitectuur met zakelijk expressio- Motivering: Samenhang en context, zeldzaamheid, nisme invloeden. Symmetrische gevelindeling. Afgerepresentativiteit, conservering, gaafheid schuinde erkers onder doorgetrokken witte luifel. Van zeer hoge waarde vanwege het ensemble van de gespiegelde woningen. Gaaf in hoofdvorm en details, Roodachtig metselwerk met iets terugliggende voeg. Merendeels samenstelde kozijnen met originele glas-in- goed geconserveerd. Kenmerkende interbellumarchilood bovenlichten. Originele blankhouten voordeuren, tectuur. Oorspronkelijke functie: Twee-onder-een-kap-woninen met tuinmuur Huidige functie: Twee-onder-een-kapwoningen met tuinmuur Bouwjaar: 1938

ORANJESTRAAT 101-103

in-lood vensters in oorspronkelijke kozijnen met halfrond geprofileerde onderdorpels en (drie) strookvensters. Buitendaks gemetselde schoorstenen. Zadeldak met steile dakvlakken en blauw gesmoorde neoromaanse pannen. Passende TUINMUUR met penanten, waartussen buisreling. Bijzonder kenmerk: kr uisdak en detailler ing kozijOmschrijving: Gespiegelde TWEE-ONDER-EEN-KAP woningen op nen. samengestelde plattegrond. Eenlaags met zolderverdie- Motivering: Samenhang, conservering, gaafheid, ping onder kruisdak. Zakelijk expressionistische archi- representativiteit, zeldzaamheid Van zeer hoge waarde vanwege de markante verschijtectuur. Brede getimmerde luifels op de hoeken waaronder entree in zijgevels met twee treden en laag muur- ningsvorm, de gave opzet, detaillering en de samentje. Rood metselwerk met terugliggende lintvoeg in hang tussen de woningen onderling en de architectonische samenhang en contextmet de buurpanden en de Noords verband. Hoog opgaande plint en gemetselde PLANTENBAKKEN van donker rode baksteen. Glas- tuin. Oorspronkelijke functie: Twee-onder-een-kapwoning met tuinmuur Huidige functie: Twee-onder-een-kapwoning met tuinmuur Bouwjaar: 1938