Bijlage 7 - Trends en ontwikkelingen - actualisatie Omgevingsvisie.pdf

25 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

Anderzijds nemen ook burgers geleidelijk vaker het initiatief en de overheid neemt dan een meer faciliterende rol aan. Het beroep op eigen kracht en sociale kracht neemt toe (Gemeente Ridderkerk, 2021a). Bewonersparticipatie (ruimteclaim: 0) Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet. Het vroegtijdig betrekken van de omgeving zorgt ervoor dat verschillende perspectieven snel op tafel komen. Zo kan participatie voor meer draagvlak zorgen en kunnen er betere besluiten worden genomen (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, z.d.), alhoewel dit geen garantie is.

7.3

Conclusie

In tabel 7.1 is een overzicht van de ruimteclaims van de politiek-institutionele trends en ontwikkelingen weergegeven. De politiek-institutionele trends en ontwikkelingen vragen momenteel niet om een extra ruimteclaim ten opzichte van de huidige situatie. De trends en ontwikkelingen vragen wel om zorgvuldige integrale afweging en het betrekken van inwoners bij de ontwikkeling van beleid en plannen. Daarnaast vraagt de invoering van de Omgevingswet om een systeem- en cultuurverandering in de gemeentelijke organisatie. Mogelijk volgen er nog ruimteclaims uit de inzet op de samenwerking in de regio.

Tabel 7.1 ruimteclaims van de politiek-institutionele trends en ontwikkelingen Trend / ontwikkeling

Ruimteclaim

Rijksoverheid herpakt de regie op de ruimtelijke ordening

0

koppeling tussen het sociale en fysieke domein

0

verandering relatie tussen burger en overheid

0

bewonersparticipatie

0

samenwerking in de regio

n.t.b.

26 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

8 CONCLUSIE In dit rapport zijn de momenteel te verwachten trends en ontwikkelingen gepresenteerd per dimensie. Per trend en/of ontwikkeling is aangegeven wat de verwachte toekomstige ruimteclaim is: een toenemende, onveranderde of afnemende ruimteclaim. Het is ook mogelijk dat een ruimteclaim nog nader te bepalen is, bijvoorbeeld door onzekerheid of toekomstige politieke keuzes. Ook zijn er een aantal trends besproken die geen ruimtelijke implicaties hebben. De verklarende symbolen zijn weergeven in tabel 8.1.

Tabel 8.1 Verklarende symbolen ruimteclaim Score

Betekenis

+

toenemende ruimteclaim

0

onveranderde ruimteclaim

-

afnemende ruimteclaim

n.t.b.

ruimteclaim nader te bepalen

n.v.t.

ruimteclaim niet van toepassing

De ruimteclaims van alle dimensies uit dit rapport zijn weergegeven in tabel 8.2. Wat opvalt, is dat de demografische, economische en ecologische trends en ontwikkelingen netto gezien om een toenemende ruimteclaim vragen. Voor de technologische trends en ontwikkelingen geldt dat er geen extra ruimte gevraagd wordt ten opzichte van de huidige situatie. De sociaal-culturele trends en ontwikkelingen brengen grotendeels geen ruimteclaim met zich mee, omdat ze niet allemaal ruimtelijk zijn (n.v.t.). Voor de politiekinstitutionele trends en ontwikkelingen geldt dat het ruimtegebruik nagenoeg onveranderd blijft. Wanneer de dimensies in samenhang worden bekeken, komt dit voor Ridderkerk netto uit op een toenemende ruimteclaim. Daarnaast zijn er twaalf trends waarvan de ruimteclaim nog nader te bepalen is. Dit heeft gevolgen voor het gebruik en de inrichting van de ruimte in Ridderkerk in de toekomst. De mogelijke inrichtingen worden in het ontwerpend onderzoek behorend bij de omgevingsvisie verkend.

27 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

Tabel 8.2 Samenvattend overzicht ruimteclaims per dimensie Toenemend demografisch

6

economisch

3

sociaal-cultureel

4

technologisch

1

ecologisch

7

politiek-institutioneel

Onveranderd

N.t.b.

N.v.t.

3 1

4 1

2

1

5

2 1

4

Totaal, bruto

21

6

Totaal, netto

15

6

28 | 34

Afnemend

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

1 2

12

5

12

5

9 LITERATUURLIJST ABF Research. (2023). Huishoudens. Verkregen op 13 mei 2024 van https://primos.abfresearch.nl/jive?workspace_guid=138596f3-fec7-4d9e-9fce-7b969ea1dccf ABF Research. (2023b). Huishoudens naar samenstelling. Verkregen op 13 mei 2024 van Dashboard Huishoudens naar samenstelling - Nederland (abfresearch.nl) CBS. (2021). Huishoudensprognose 2021-2070: groei aantal huishoudens houdt aan. Verkregen op 13 mei 2024 van Huishoudensprognose 2021-2070: Groei aantal huishoudens houdt aan | CBS CBS. (2022). Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022-2050. Verkregen op 10 mei 2024 van https://longreads.cbs.nl/regionale-prognose-2022/ontwikkeling-van-de-potentiele-beroepsbevolking/ CBS. (15-12-2023a). Kerncijfers prognose van de bevolking. Verkregen op 8 mei 2024 van https://dashboards.cbs.nl/v5/dashboard_bevolkingsprognose/ CBS. (12-07-2023b). Regionale prognose 2023-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2021. Verkregen op 8 mei 2024 van https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85173NED/table?ts=1715178084773 CBS. (2023c). Prognose intervallen van de bevolking; leeftijdsgroep, 2024-2070. Verkregen op 13 mei 2024 van StatLine - Prognose intervallen van de bevolking; leeftijdsgroep, 2024-2070 (cbs.nl) CBS. (2023d). Personen per huishouden.

Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.waarstaatjegemeente.nl/viewer?workspace_guid=d129b07f-86a7-43ad-a026-4132830b50b3 CBS. (2023e). Huishoudens. Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.waarstaatjegemeente.nl/viewer?workspace_guid=182f98e1-edde-4ed4-a85f-f2f8ab14ae68 CBS. (04-08-2024). Regionale prognose 2023-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2021. Verkregen op 10 mei 2024 van https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85173NED CBS. (2024a). Bevolking in de toekomst. Verkregen op 10 mei 2024 van https://www.cbs.nl/nlnl/visualisaties/dashboardbevolking/bevolkingsgroei/toekomst#:~:text=De%20bevolking%20groeit%20vooral%20door,Deze%20verwa chting%20kent%20ook%20onzekerheden. CBS. (08-04-2024b). Regionale kerncijfers Nederland. Verkregen op 8 mei 2024 van https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/70072ned/table?ts=1715178439492 CBS. (03-05-2024c). Schuldenproblematiek in beeld. Verkregen op 15 mei 2024 van https://dashboards.cbs.nl/v5/SchuldenproblematiekInBeeld/ CBS. (2024d). Brede welvaart. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-bredewelvaart-en-de-sustainable-development-goals/monitor-brede-welvaart-en-de-sustainable-developmentgoals-2023/brede-welvaart

29 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

CBS. (2024e). Overlijden. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboardbevolking/levensloop/verweduwen CBS. (15 mei 2024f). Beroepsbevolking. Verkregen op 15 mei 2024 van Beroepsbevolking | CBS CBS. (z.d.a.). Bevolking in de toekomst. Verkregen op 13 mei 2024 van Bevolking in de toekomst | CBS CBS. (z.d.). Niet-beroepsbevolking. Verkregen op 15 mei 2024 van Niet-beroepsbevolking | CBS CPB. (17-11-2016). De flexibele schil van de Nederlandse arbeidsmarkt: een analyse op basis van microdata. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPBAchtergronddocument-17nov2016-De-flexibele-schil-van-de-nederlandse-arbeidsmarkt-een-analyse-opbasis-van-microdata.pdf CROW. (z.d.). De mobiliteitstransitie. Verkregen op 14 mei 2024 van Duurzame mobiliteit - CROW Deltares, WenR & TNO. (2021). Bodemdaling 2020-2100 hoog. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.klimaateffectatlas.nl?config=84dc5fa9-ebc0-426d-88de389530f51db2&divisionId=YWFMLMWERURF&gm-x=100492.37922650597&gmy=431794.9247988788&gm-z=8&gmb=1600876569061,true,1;1620050328481,false,0;1618572558604,true,0.6;1618572558603,false,0.6;165115121 9783,true,1 Digitale Overheid. (z.d.). Uitleggen wat de gevolgen van digitalisering zijn. Verkregen op 15 mei 2024 van Uitleggen wat de gevolgen van digitalisering zijn Digitale inclusie - Digitale Overheid DNB. (z.d.).

Arbeidsmarkt. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.dnb.nl/actuele-economischevraagstukken/arbeidsmarkt/ European Commission. (z.d.). What are smart cities? Verkregen op 13 mei 2024 van Smart cities - Europese Commissie (europa.eu) Gemeente Ridderkerk. (2017). Omgevingsvisie Ridderkerk. Verkregen op 13 mei 2024 van Omgevingsvisie2035-Ridderkerk.pdf Gemeente Ridderkerk. (2020a). Mobiliteitsplan. Verkregen op 13 mei 2024 van Microsoft Word - 6302-RE4.docx (ridderkerk.nl) Gemeente Ridderkerk. (06-2020b). Warmtevisie: dé route naar 2050. Verkregen op 10 mei 2024 via de gemeente. Gemeente Ridderkerk. (2 juli 2020c). Ontwikkelperspectief centrum Ridderkerk 2035. Verkregen op 14 mei 2024 van https://www.ridderkerk.nl/wp-content/uploads/sites/3/2023/02/Ontwikkelperspectief-CentrumRidderkerk-2035.pdf Gemeente Ridderkerk. (03-06-2021). Klimaatvisie Ridderkerk: de route naar 2050. Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.ridderkerk.nl/wp-content/uploads/sites/3/2023/02/Klimaatvisie-Ridderkerk-De-route-naar2050.pdf Gemeente Ridderkerk. (18-03-2021a). Beleidsnota Integraal Beleid Sociaal Domein 2021. Verkregen op 10 mei 2024 via de gemeente. Gemeente Ridderkerk. (2021b). Woonvisie Ridderkerk. Verkregen van Woonvisie Ridderkerk 2021-2026

30 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

Gemeente Ridderkerk. (25-02-2022a). Samenredzaam Ridderkerk. Verkregen op 10 mei 2024 van https://raad.ridderkerk.nl/documenten/Raadsinformatiebrieven-RIB/2022-02-25-RIB-Voortgang-actieplanWonen-en-Zorg-statement.pdf Gemeente Ridderkerk. (10-2022b). Collegeprogramma 2022-2026: hart voor een toekomstbestendig Ridderkerk. Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.ridderkerk.nl/wpcontent/uploads/sites/3/2023/03/Collegeprogramma-Ridderkerk-2022-2026.pdf Gemeente Ridderkerk. (24-02-2022c). Strategie Klimaatadaptatie Gemeente Ridderkerk. Verkregen op 13 mei 2024 van https://raad.ridderkerk.nl/Documenten/Strategie-Klimaatadaptie-Ridderkerk-1.pdf Gemeente Ridderkerk. (25-05-2023a). Huisvestingsplan onderwijs en integrale kindcentra 2023-2026. Verkregen op 10 mei 2024 via de gemeente. Gemeente Ridderkerk. (25-05-2023b). Programma Stedelijk Water 2023-2027. Verkregen op 13 mei 2024 van https://raad.ridderkerk.nl/Documenten/Bijlage-1-PSW-Ridderkerk-2023-2027-1.pdf Gemeente Ridderkerk. (14-12-2023c). Startnotitie Integraal Veiligheidsbeleid 2025-2028. Verkregen op 15 mei 2024 van https://raad.ridderkerk.nl/Documenten/Startnotitie-Integraal-Veiligheidsbeleid-2025-2028Ridderkerk-1.pdf Gemeente Ridderkerk. (2023d). Werken vanuit ecologie. Verkregen op 4 juni 2024 van Werken vanuit ecologie (ridderkerk.nl) Gemeente Ridderkerk. (31-01-2024). Economische visie Ridderkerk 2030.

Verkregen op 13 mei 2024 van raad.ridderkerk.nl/Documenten/Concept-Economische-visie-Ridderkerk-2030.pdf GGD Rotterdam-Rijnmond. (05-2022). Gezondheid in Kaart 2022. Verkregen op 14 mei 2024 van https://gezondheidinkaart.nl/jive/report?id=kb2022_gemeente_597 Jongen, E. (19-01-2023). Technologische werkloosheid? Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.cpb.nl/column-technologische-werkloosheid Klimaateffectatlas. (z.d.a). Hittekaart gevoelstemperatuur. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/hittekaart-gevoelstemperatuur Klimaateffectatlas. (z.d.b). Plaatsgebonden overstromingskans. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/plaatsgebonden-overstromingskans KNMI. (z.d.a). Gevoelstemperatuur bij warm weer. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/gevoelstemperatuur-bij-warm-weer KNMI. (z.d.b). KNMI'14-klimaatscenario's. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.knmi.nl/kennis-endatacentrum/achtergrond/knmi-14-klimaatscenario-s LISA. (2022). Banen naar sector - Ridderkerk. Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/werk-en-inkomen LIWO. (2022). Plaatsgebonden overstromingskans. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/plaatsgebonden-overstromingskans ManagementSite. (z.d.). Het Nieuwe Werken.

Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.managementsite.nl/kennisbank/mens-en-werk/nieuwe-werken#belangrijke-kenmerken-vanhet-nieuwe-werken

31 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (z.d.). Informatieblad Participatie in de Omgevingswet. Verkregen op 13 mei 2024 van https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/publish/library/275/informatieblad-participatie-in-deomgevingswet-wat-regelt-de-wet-januari-2021.pdf Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (z.d.). Technologische ontwikkelingen. Verkregen op 13 mei 2024 van Technologische ontwikkelingen | Agenda Arbeidsveiligheid 2050 | Arboportaal MRDH. (14-12-2018). Strategie Werklocaties 2019-2030. Verkregen op 13 mei 2024 van https://mrdh.nl/sites/default/files/documents/MRDH-Strategie%20Werklocaties-2019-2030.pdf MRDH. (11-09-2023). Strategie Bedrijventerreinen MRDH 2023-2030. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.mrdh.nl/sites/default/files/documents/Bedrijventerreinenstrategie%20MRDH_DEF.pdf Nationaal Water Model. (2016). Kwel en infiltratie | 2050 hoog. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/ NCTV. (z.d.). Vitale infastructuur. Verkregen op 14 mei 2024 van Vitale infrastructuur | Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (nctv.nl) Nidi. (29 juni 2018). Demografie in het kort: vergrijzing. Verkregen op 13 mei 2024 van Demografie in het kort: Vergrijzing - NIDI NOS. (06-03-2021). Haagse plannen: over woningnood en of je (snel) een dak boven je hoofd krijgt.

Verkregen op 10 mei 2024 van https://nos.nl/collectie/13860/artikel/2371451-haagse-plannen-overwoningnood-en-of-je-snel-een-dak-boven-je-hoofd-krijgt NOS. (12-04-2023a). Komende jaren grote toename aantal asielzoekers verwacht. Verkregen op 8 mei 2024 van https://nos.nl/artikel/2471187-komende-jaren-grote-toename-aantal-asielzoekers-verwacht NOS. (26-04-2023b). Gratis kinderopvang wordt twee jaar uitgesteld, kabinet bezuinigt voor het eerst in jaren. Verkregen op 10 mei 2024 van https://nos.nl/artikel/2472924-gratis-kinderopvang-wordt-twee-jaaruitgesteld-kabinet-bezuinigt-voor-het-eerst-in-jaren NOS. (24 april 2024). Deltares: deze eeuw meer wateroverlast en groter zoetwatertekort. Verkregen op 14 mei 2024 van Deltares: deze eeuw meer wateroverlast en groter zoetwatertekort (nos.nl) PBL. (2022). Ruimtelijke effecten van circulaire economische activiteiten zijn mogelijk groot: een samenvatting van het door CE Delft in opdracht van het PBL uitgevoerde onderzoek. Verkregen van https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2022-samenvatting-ruimtelijkeeffecten-van-circulaire-economische-activiteiten-zijn-mogelijk-groot-4945.pdf PBL. (z.d.). Ecosysteemdiensten. Verkregen op 4 juni 2024 van Ecosysteemdiensten | Planbureau voor de Leefomgeving (pbl.nl) Ploeger, M. (27-01-2022). Door automatisering krijgen we een grote herverdeling van werk. Sociale vraagstukken.

Verkregen op 13 mei 2024 https://www.socialevraagstukken.nl/interview/door-automatiseringkrijgen-we-een-grote-herverdeling-vanwerk/#:~:text=%27In%20het%20algemeen%20kun%20je,een%20toename%20van%20de%20werkgelegenhei d. Provincie Noord-Brabant. (17-06-2017). Wat is hittestress? Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.klimaatadaptatiebrabant.nl/k/n442/news/view/2849/2775/wat-is-hittestress.html Rathenau Instituut. (z.d.). Digitalisering. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.rathenau.nl/nl/digitalisering

32 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

Rijksoverheid. (z.d.a). Kansen en risico’s van biotechnologie. Verkregen van Kansen en risico’s van biotechnologie | Biotechnologie | Rijksoverheid.nl Rijksoverheid. (z.d.b). Noodzaak van circulaire economie. Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/circulaire-economie/noodzaak-van-circulaire-economie Rijksoverheid. (14-07-2021). Onderzoek wijst uit: thuiswerken is een blijvertje. Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/07/14/onderzoek-wijst-uit-thuiswerken-is-een-blijvertje Rijksoverheid. (25 november 2022). Kabinet maakt water en bodem sturend bij ruimtelijke keuzes. Verkregen op 15 mei 2024 van Kabinet maakt water en bodem sturend bij ruimtelijke keuzes | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl Rijksoverheid. (18-10-2023). Overheid en netbeheerders nemen maatregelen tegen vol stroomnet. Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzameenergie/nieuws/2023/10/18/overheid-en-netbeheerders-nemen-maatregelen-tegen-vol-stroomnet Rijksoverheid. (2024). Kamerbrief voortgang regie op de ruimtelijke ordening. Verkregen op 13 mei 2024 van Kamerbrief voortgang regie op ruimtelijke ordening | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl Rijksoverheid. (z.d.c). Klimaatverandering en gevolgen.

Verkregen op 13 mei 2024 van https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/klimaatverandering/gevolgenklimaatverandering#:~:text=Er%20komen%20meer%20stortregens%2C%20zwaardere,tekort%20aan%20drin kwater%20of%20voedsel. Rijksoverheid. (z.d.d). Decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/gemeenten/decentralisatie-van-overheidstaken-naar-gemeenten Rijkswaterstaat. (z.d.). Factsheet Mobility as a Service (MaaS). Verkregen op 15 mei 2025 van Factsheet Mobility as a Service (MaaS) - Duurzame mobiliteit (rwsduurzamemobiliteit.nl) RIVM. (08-2023a). Relatie tussen gezonde leefomgeving en kanker, overgewicht en dementie. Verkregen op 14 mei 2024 van https://www.rivm.nl/sites/default/files/2023-10/Factsheet-volksziekten-enleefomgeving.pdf RIVM. (01-12-2023b). Opgaven voor volksgezondheid en zorg op weg naar 2050. Vooruitblik Volksgezondheid Toekomstverkenning 2024. Verkregen op 14 mei 2024 van https://www.rivm.nl/publicaties/opgaven-voor-volksgezondheid-en-zorg-op-weg-naar-2050 RIVM. (z.d.). Cijfers en feiten in gezondheidsverschillen. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.loketgezondleven.nl/gezondheidsthema/gezondheidsverschillen/cijfers-en-feiten SCP. (april 2023). Sociale en Culturele Ontwikkelingen: Stand van Nederland 2023.

Verkregen van https://www.scp.nl/binaries/scp/documenten/publicaties/2023/04/14/sociale-en-culturele-ontwikkelingen2023/Sociale+en+Culturele+Ontwikkelingen+2023.pdf Schravesande, F. (23-02-2024). Nederland segregeert en verbubbelt. De meest gesegregeerde groep zijn de rijke Nederlanders. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.nrc.nl/nieuws/2024/02/23/nederlandverbubbelt-en-segregeert-a4191139 Symons, A. (25-08-2023). What is an urban heat island? Here's why cities are so much hotter than the countryside. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.euronews.com/green/2023/08/25/what-is-anurban-heat-island-heres-why-cities-are-so-much-hotter-than-the-countryside

33 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

TIAS. (10-12-2019). Marginalisatie, meedoen in een complexe samenleving. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.tias.edu/item/marginalisatie-meedoen-in-een-complexesamenleving#:~:text=In%20een%20complexe%20samenleving%20overkomt,een%20isolement%20dat%20zi chzelf%20versterkt. TNO. (z.d.a). De mobiliteitstransitie. Verkregen op 15 mei 2024 van https://www.tno.nl/nl/digitaal/intelligentverkeer-vervoer/maatschappelijke-impact/mobility-as-service/mobiliteitstransitie/ TNO. (z.d.b). Hittestress. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.tno.nl/media/3959/factsheethittestress.pdf TNO. (z.d.c). Visie op de extramurale zorg in 2030. Verkregen op 4 juni 2024 van Visie op de extramurale zorg in 2030 | TNO Trimbos. (z.d.). Ambulantisering: gevolgen van minder ggz-bedden! Verkregen op 4 juni 2024 van Ambulantisering - Trimbos-instituut UU. (06-12-2022). Verlies biodiversiteit keren begint met inzicht in oorzaken. Verkregen op 4 juni 2024 van Verlies biodiversiteit keren begint met inzicht in oorzaken - Achtergrond - Universiteit Utrecht (uu.nl) UvA. (01-10-2020). De impact van digitalisering op de samenleving. Verkregen op 15 mei 2024 https://www.uva.nl/shared-content/faculteiten/nl/faculteit-der-maatschappij-engedragswetenschappen/nieuws/2020/10/de-impact-van-digitalisering-op-de-samenleving.html?cb VNG. (z.d.). Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein.

Verkregen op 13 mei 2024 van Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein | VNG VNG. (2024). Schulden en armoede. Verkregen op 15 mei 2024 van https://vng.nl/rubrieken/schulden-enarmoede Waterschap Rivierenland. (z.d.). Kwel en wegzijging in het rivierengebied. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.waterschaprivierenland.nl/kwel Witteveen+Bos. (2021). Hittekaart gevoelstemperatuur. Verkregen op 16 mei 2024 van https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/hittekaart-gevoelstemperatuur WUR. (z.d.). Biodiversiteit en klimaatverandering. Verkregen op 4 juni 2024 van Biodiversiteit en klimaatverandering - WUR Zwetsloot, M., Oldenhof, D. & Vermaas, K. (z.d.). AI en de impact op ICT-banen. Verkregen op 13 mei 2024 van https://u-techcommunity.nl/insights/ai-en-de-impact-op-ict-banen/

34 | 34

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Definitief

Bijlage(n)

I BIJLAGE: SAMENVATTEND OVERZICHT RUIMTECLAIMS Tabel I.1 Samenvattend overzicht ruimteclaims Dimensie

Ruimteclaim

Demografie aantal inwoners

+

beroepsbevolking

+

kinderopvang

+

basisschoolleerlingen

+

aantal huishoudens

+

woningbouw

+

leeftijdsverdeling

n.t.b.

samenstelling van de huishoudens

n.t.b.

voortgezet onderwijs

0 / n.t.b.

circulaire economie

+

het nieuwe werken

+

woon-werkverkeer

+

flexwerken

-

technologie

n.t.b.

ontwikkelperspectief centrum

n.t.b.

economische verbreding

n.t.b.

duurzaam woon-werkverkeer

n.t.b.

Economie

Sociaal-cultureel complexere samenleving en sociale marginalisatie

+

sociaaleconomische status en gezondheid

+

vergrijzing

+

extramuralisering en ambulantisering

+

individualisering

n.t.b.

digitalisering

n.v.t.

veilige samenleving

n.v.t.

brede welvaart

n.v.t.

schuldenproblematiek

n.v.t.

flexibilisering van de arbeidsmarkt

n.v.t.

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Bijlage I | Definitief

Dimensie

Ruimteclaim

Technologie aanleg en bescherming vitale infrastructuur

+

smart cities / smart countryside

0

smart living

0

mobiliteitstransitie

-

smart mobility

n.t.b.

biotechnologie

n.t.b.

Ecologisch waterveiligheid

+

beschikbaarheid van zoet water

+

hittestress

+

all-electric systeem

+

capaciteit elektriciteitsnet

+

gezonde leefomgeving

+

afname biodiversiteit

+

bodemdaling en kwel

n.t.b.

Politiek-institutioneel herpakking regie ruimtelijke ordening

0

koppeling sociaal en fysiek domein

0

verandering relatie burger en overheid

0

bewonersparticipatie

0

samenwerking in de regio

n.t.b.

Totaal, bruto

21 keer een toenemende ruimteclaim 6 keer een onveranderde ruimteclaim 2 keer een afnemende ruimteclaim 12 keer een nader te bepalen ruimteclaim 5 keer geen effect op de ruimteclaim

Totaal, netto

15 keer een toenemende ruimteclaim 6 keer een onveranderde ruimteclaim 12 keer een nader te bepalen ruimteclaim 5 keer geen effect op de ruimteclaim

Witteveen+Bos | 141592/24-008.833 | Bijlage I | Definitief

www.witteveenbos.com