Bijlage 6 - Notitie De haalbaarheid van een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem (30938840.1).pdf

Bijlage 6

De haalbaarheid van een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem 1. Aanleiding In het coalitieakkoord “Hart voor een toekomstbestendig Ridderkerk” is opgenomen dat we inwoners van Ridderkerk een grotere kans op een woning in Ridderkerk willen geven. Om dat te bevorderen werken we aan een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem. In het bijbehorende collegeprogramma is dit vertaald in het doen van onderzoek naar de haalbaarheid van een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem. In deze notitie werken we de vraag naar de haalbaarheid verder uit. Aan de orde komen de wettelijke kaders van woonruimteverdeling, de financiële en organisatorische haalbaarheid en andere aspecten die betrekking hebben op de keuze voor een (lokaal) woonruimtebemiddelingssysteem.

2. Leeswijzer In deze notitie komt een aantal aspecten aan de orde die te maken hebben met woonruimtebemiddeling. Achtereenvolgens wordt het wettelijk kader van woonruimtebemiddeling, de argumenten die van invloed zijn op de keuze voor een woonruimtebemiddelingssysteem en het traject richting een nieuwe verordening Woonruimtebemiddeling beschreven.

3. Wettelijk kader Als de gemeente regels wil vaststellen voor de toewijzing van woningen dan dient de gemeente te beschikken over een huisvestingsverordening. De toewijzing van woningen op basis van een huisvestingsverordening is gebonden aan een wettelijk kader, voornamelijk de Huisvestingswet. Ook de nog vast te stellen wet Versterking Regie Volkshuisvesting zal zijn invloed hebben, deze wet stelt het hebben van een huisvestingsverordening verplicht.

3.1 Huisvestingswet De Huisvestingswet vormt het wettelijk kader voor het stellen van regels aan de verdeling van woonruimte. De wet geeft de gemeenteraad de bevoegdheid regels te stellen voor de verdeling van woonruimte als er sprake is van schaarste of als er sprake is van aantasting van de leefbaarheid. Deze woonruimteverdeelregels moeten passen binnen de eisen die de wetgeving (in het bijzonder de Huisvestingswet) stelt en moeten regionaal worden afgestemd. De Huisvestingswet geeft onder andere kaders voor de toewijzing van woningen die onder de huisvestingsverordening vallen aan woningzoekenden met lokale binding. In de huidige wet is opgenomen dat maximaal 50% van de vrijkomende woningen die onder de huisvestingsverordening vallen met voorrang mag worden verhuurd of verkocht aan woningzoekenden met een economische of maatschappelijke binding met een woningmarktregio, een gemeente of een deel van de gemeente. De Huisvestingswet biedt ook het wettelijk kader om urgentie te verlenen aan groepen van woningzoekenden. 1

3.2 Wet Versterking Regie Volkshuisvesting De wet Versterking Regie Volkshuisvesting, welke nog door de Tweede en Eerste Kamer behandeld moet worden geeft ook kaders mee voor de toewijzing van woningen. Zo kent de wet een verplichting om regionale afspraken te maken ten aanzien van een evenwichtige verdeling voor de huisvesting van urgente groepen.

3.3 Huisvestingsverordening regio Rotterdam De woonruimteverdeelregels voor de woningmarktregio Rotterdam liggen vast in de huisvestingsverordening. In de regio Rotterdam hebben alle gemeenten dezelfde verordeningstekst. De huisvestingsverordening heeft als naam: Verordening Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam. Regionale afstemming en advies provincie In artikel 6 van de Huisvestingswet is bepaald dat de huisvestingsverordening regionaal moet worden afgestemd met de gemeenten in de woningmarktregio. De Huisvestingsverordening moet ook voor advies worden voorgelegd aan de provincie, waarbij de provincie de verordening toetst op de gevolgen voor de woningbouwopgave in de regio, de gevolgen voor de regionale woningmarkt en de gevolgen voor de huisvesting van urgenten.

3.4 Woonruimtebemiddelingssysteem Het gebruik van een regionaal woonruimtebemiddelingssysteem is verankerd in artikel 2 van de huisvestingsverordening van de regio Rotterdam. Het gebruik van een gezamenlijk systeem is ook een afspraak uit de Bestuursovereenkomst tussen de gemeenten die deel uit maken van de woonregio Rotterdam. In feite is een woonruimtebemiddelingssysteem dus de combinatie van een inschrijf- en aanbodplatform en in de huisvestingsverordening vastgelegde door het politieke bestuur bepaalde woonruimteverdeelregels. De woningen die vallen onder het regime van de Verordening Woonruimtebemiddeling worden in de regio Rotterdam voornamelijk bemiddeld via Woonnet Rijnmond. Woonnet Rijnmond is een digitaal inschrijf- en aanbodplatform, ook wel woonruimtebemiddelingssysteem genoemd.

4. Keuze voor een woonruimtebemiddelingssysteem De druk op de woningmarkt is fors en daardoor ontstaat schaarste op de woningmarkt. Deze schaarste leidt tot lange inschrijfduur voor woningzoekenden. De lange inschrijfduur en het feit dat er ook woningen worden toegewezen aan mensen van buiten de gemeente roept de vraag op of dat niet anders georganiseerd kan worden, zodat woningen in de eigen gemeente weer meer naar inwoners uit de eigen gemeente gaan? Hierna beschrijven we een aantal aspecten dat hierbij een rol speelt.

4.1 Aantal ingeschreven actief woningzoekenden Een voordeel van een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem kan zijn dat de inschrijfduur omlaag gaat omdat er minder woningzoekenden staan ingeschreven in het woonruimtebemiddelingssysteem. Een actief woningzoekende is een woningzoekende uit de regio Rotterdam die minstens één keer in een kalenderjaar gereageerd heeft op een woning in een gemeente binnen de woonregio. Een actief woningzoekende in Ridderkerk kan dus zowel een actief woningzoekende uit Ridderkerk zijn als een actief woningzoekende uit één van de andere gemeenten in de woonregio Rotterdam. 2

Het aantal actieve woningzoekenden dat in een kalenderjaar tenminste één keer heeft gereageerd op een woning in Ridderkerk is in de afgelopen jaren in verhouding sterker gestegen dan het aantal actieve woningzoekenden dat in een kalenderjaar tenminste één keer heeft gereageerd op een woning in de gehele woonregio. In 2014, het laatste jaar dat Ridderkerk nog niet was aangesloten bij de woonregio Rotterdam met de bijbehorende regionale verordening Woonruimtebemiddeling, zochten 2.054 woningzoekenden in Ridderkerk naar een woning. In 2023 waren 29.821 woningzoekenden actief in Ridderkerk op zoek, ruim 14 keer meer dan in 2014.

Actief woningzoekenden 2014 2015 2016 2017 2020 2023

Ridderkerk 2054 3453 9718 12123 27126 29821

% 168,1 473,1 590,2 1320,6 1451,9

* Monitor Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam 2023

Ook in de woonregio steeg het aantal woningzoekenden, maar beduidend minder snel.

Actief woningzoekenden 2017 2020 2023

Ridderkerk % 12123 27126 223,8 29821 246,0

Regio 73472 96711 106261

% 131,6 144,6

* Monitor Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam 2023

Het is goed voorstelbaar dat woningzoekenden uit Ridderkerk zich eerder inschrijven in het lokale systeem dan woningzoekenden van buiten Ridderkerk. Woningzoekenden van buiten de gemeente kunnen een administratieve drempel ervaren waardoor ze zich niet of later in het lokale systeem van Ridderkerk inschrijven. Ook worden zij geconfronteerd met dubbele inschrijfkosten wanneer zij zich in zowel het regionale als het Ridderkerkse systeem inschrijven. Dat kan er dan in resulteren dat er voornamelijk inwoners van Ridderkerk in het lokale systeem staan ingeschreven. Echter, zodra duidelijk wordt dat ook woningzoekenden van buiten Ridderkerk zich in het Ridderkerkse woonruimtebemiddelingssysteem kunnen inschrijven wordt het effect van deze drempel mogelijk minder. Het is wettelijk niet toegestaan inschrijvingen van woningzoekenden van buiten de gemeente tegen te houden. Zeker gezien de schaarste op de woningmarkt is de kans aanwezig dat bij regionaal woningzoekenden een routine ontstaat om zich ook in Ridderkerk in te schrijven wat die administratieve drempel dan weer zal verminderen. Wel zullen zij geconfronteerd blijven met de extra kosten van het inschrijven in meerdere systemen.

3

Inwoners van Ridderkerk die een woning buiten Ridderkerk maar wel binnen de woonregio zoeken, moeten zich ook in twee woonruimtebemiddelingssystemen inschrijven. In het Ridderkerkse systeem voor een woning in Ridderkerk, in het regionale systeem voor woningen buiten Ridderkerk. Zij ervaren dezelfde administratieve drempel en kosten.

4.2 Inschrijfduur In Ridderkerk is de mediane inschrijfduur voor de primaire doelgroep ruim 7 jaar. Er zijn daardoor veel woningzoekenden die worden teleurgesteld in hun zoektocht naar een woning. Inschrijfduur (maanden) 2023 Primaire doelgroep 85 Secundaire doelgroep 126 Niet-DAEB doelgroep 156 GEMIDDELD (over deze groepen) 95

2020 59 98 60 82

2017 62 65 82 63

* Monitor Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam 2023

De inschrijfduur varieert per bemiddelingsmodel voor het toewijzen van woningen. In Ridderkerk wordt met name het bemiddelingsmodel inschrijftijd gebruikt en nauwelijks het bemiddelingsmodel loting. In gemeenten waar het bemiddelingsmodel loting wordt gebruikt is met name de kans op een woning voor jongeren / starters groter omdat zij minder inschrijfduur hebben. Hoe om te gaan met opgebouwde inschrijfduur? Het werken met meerdere woonruimtebemiddelingssystemen brengt de volgende vraag met zich mee: behouden woningzoekenden uit de gemeente die naar het ‘lokale’ systeem over gaan hun opgebouwde inschrijfduur? En hoe zit het dan met de overige woningzoekenden uit de regio? Omdat je reeds opgebouwde rechten niet zo maar kunt afnemen, mogen ingeschreven woningzoekenden hun inschrijfduur behouden. Uit het oogpunt van gelijke behandeling zal zowel voor woningzoekenden uit Ridderkerk als voor woningzoekenden van buiten Ridderkerk hetzelfde uitgangspunt gehanteerd moeten worden. Dat betekent dat een inwoner van buiten Ridderkerk met een langere inschrijfduur alsnog voorrang krijgt boven een inwoner van Ridderkerk die korter ingeschreven staat. Een vraag die hierbij beantwoord moet worden is hoe lang je woningzoekenden die zich in het lokale systeem inschrijven hun reeds opgebouwde inschrijfduur moet laten behouden.

Als je dit lang mogelijk maakt kan het voorkomen dat een woningzoekende die veel inschrijfduur heeft opgebouwd in het “oude” systeem maar lang wacht met inschrijven in het “nieuwe” systeem toch voorgaat op een woningzoekende met minder inschrijfduur die zich wel direct in het nieuwe systeem inschrijft.

4.3 Lokale binding In regionale woonruimtebemiddelingssystemen worden woningen ook regelmatig toegewezen aan woningzoekenden uit andere gemeenten. De vraag doet zich voor of er niet meer gedaan kan worden om de lokale woningzoekende aan een woning in de eigen woonplaats / gemeente te helpen. Om dat te bevorderen is er de mogelijkheid woningen aan te bieden met voorrang voor lokaal woningzoekenden (lokale binding). Bij lokale binding gaat het om het met voorrang beschikbaar stellen van vrijkomende sociale huurwoningen aan woningzoekenden met een economische of maatschappelijke binding met de woningmarktregio, de gemeente of een deel van de gemeente. 4

In de Huisvestingswet is bepaald dat maximaal 50% van de vrijkomende woningen met voorrang verhuurd mag worden aan woningzoekenden met lokale binding (bindingseis). Minimaal 50% van de vrijkomende woningen moet dus zonder bindingseisen worden verhuurd. Dat wil overigens niet zeggen dat deze woningen niet bij lokaal woningzoekenden terecht kunnen komen, dat gebeurt dan alleen niet met voorrang. Hieronder worden de cijfers voor lokale binding over de jaren 2022 en 2023 gepresenteerd. 2022 Verhuringen lokale binding * Directe bemiddeling Zonder bindingseisen Lokale / regionale binding

Regio 3360 7130 836

% 29,7 63,0 7,4

Ridderkerk 160 201 60

% 38,0 47,7 14,3

TOTAAL

11326

100

421

100

Regio 3538 6531 996

% 32,0 59,0 9,0

Ridderkerk 276 141 23

% 62,7 32,0 5,2

100

440

100

2023 Verhuringen lokale binding * Directe bemiddeling Zonder bindingseisen Lokale / regionale binding

TOTAAL 11065 * Monitor Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam

In beide jaren heeft Ridderkerk niet voldaan aan de eis om minimaal 50% van de woningen zonder bindingseisen te verhuren. Één van de redenen dat het aantal bemiddelingen met voorrang voor woningzoekenden met lokale binding beperkt lijkt, is het grote aantal directe bemiddelingen. Echter, ongeveer de helft van de directe bemiddelingen gebeurt ook met voorrang voor woningzoekenden met lokale binding.

Directe bemiddeling (geen binding) Directe bemiddeling (lokale - regionale binding) Geen binding Lokale / regionale binding TOTAAL * Monitor Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam 2023

Ridderkerk 143 133 141 23

% 32,5 30,2 32,0 5,2

440

100

Het aantal directe bemiddelingen is onder andere hoog omdat Wooncompas bezig is met een aantal herontwikkelingsprojecten waarbij de zittende bewoners in aanmerking komen voor herhuisvesting. Een aantal herhuisvestingskandidaten wordt via directe bemiddeling aan een nieuwe woning geholpen. De woningen die vrij komen bij herontwikkeling worden tot de sloop verhuurd in het kader van leegstandsbeheer, deze bemiddelingen vallen ook onder de directe bemiddelingen. Ook de huisvesting van vluchtelingen uit Oekraïne in woningen van Wooncompas leidt tot extra directe bemiddelingen.

5

4.4 Urgenten De huisvesting van woningzoekenden voor wie het vinden van woonruimte om uiteenlopende redenen extra dringend is, is ook een onderdeel van de woonruimteverdeelregels. In de huisvestingsverordening van de regio Rotterdam zijn deze regels vastgelegd in bijlage 1 “Urgentie- en herhuisvestingssysteem”. In deze bijlage is ook de verdeling van de woonregio in zes subregio’s voor de huisvesting van urgent woningzoekenden geregeld. Ridderkerk maakt deel uit van de subregio Zuidrand, samen met Barendrecht, Albrandswaard en de voormalige deelgemeenten van Rotterdam op de zuidoever. Het vinden van een geschikte woning voor een woningzoekende met een urgentiestatus vindt plaats in twee fasen. In de eerste fase hebben woningzoekenden met een urgentieverklaring op zak de plicht om zelf te zoeken naar een passende woning. Het zoekgebied is dan de gehele woonregio Rotterdam. In de tweede fase kunnen deze woningzoekenden ook direct worden bemiddeld. Dit gebeurd dan meestal door een woningcorporatie die actief is in hun voorkeursregio en huisvesting vindt dan vaak plaats in het werkgebied van de woningcorporatie die de directe bemiddeling doet. In artikel 5 Urgentiegronden van deze bijlage zijn redenen vastgelegd op basis waarvan een urgentie kan worden verleend.

Daarnaast zijn vergunninghouders en herhuisvestingskandidaten gelijk gesteld aan woningzoekenden die op basis van de in deze paragraaf genoemde urgentiegronden een urgentiestatus hebben. Verhuringen obv voorrang (urgentie, herhuisvesting, vergunninghouder) 2022 en 2023 * 2022 Geen urgentie

2023

Regio

%

Ridderkerk

%

Regio

%

Ridderkerk

%

7483

66,7

221

53,1

7265

65,8

248

56,4

Herhuisvesting

586

5,2

54

13,0

566

5,1

106

24,1

Urgentie

2373

21,1

117

28,1

2379

21,5

74

16,8

Vergunninghouders

785

7,0

24

5,8

834

7,6

12

2,7

416

100

11044

100

440

100

TOTAAL 11227 100 * Monitor Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam

In Ridderkerk gaan ten opzichte van de regio relatief veel woningen naar woningzoekenden met een urgentiestatus of een status die daar aan gelijk gesteld is zoals herhuisvesters en vergunninghouders. Vestiging urgenten in regio vs. Ridderkerk Ten opzichte van de regio is het aandeel woningzoekenden met een urgentiestatus uit Ridderkerk dat zich binnen de gemeente Ridderkerk vestigt lager dan het regionale gemiddelde. Kanttekening bij het hoge regionale gemiddelde van woningzoekenden met een urgentiestatus dat zich binnen de eigen gemeente vestigt is dat met name veel Rotterdamse urgenten binnen Rotterdam blijven. Door het grote aantal Rotterdamse woningzoekenden trekt dat het regionale gemiddelde omhoog.

6

2021 Afkomstig uit eigen gemeente Afkomstig uit gemeenten woonregio Afkomstig van buiten regio

2022

Regio

%

Ridderkerk

2658

70,1

35

19,3

2493

66,6

868

22,9

118

65,2

724

266

7,0

28

15,5

525

3792 100,0

% Regio

181 100,0

2023

% Ridderkerk

%

Regio

60

30,8

2628

69,2

111

57,8

19,3

110

56,4

814

21,4

72

37,5

14,0

25

12,8

354

9,3

9

4,7

3796 100,0

192

100,0

3742 100,0

195 100,0

% Ridderkerk

%

* Monitor Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam

Opgemerkt moet worden dat onder de woningzoekenden die met urgentie aan woonruimte in Ridderkerk worden geholpen ook woningzoekenden zitten die eerder al in Ridderkerk woonachtig waren maar door omstandigheden tijdelijk niet in Ridderkerk konden wonen, bijvoorbeeld omdat zij in een opvangvoorziening verbleven of een zorg- of resocialisatietraject doorliepen. Urgentie en de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting In de concept-wet Versterking Regie Volkshuisvesting is opgenomen dat de huisvesting van urgent woningzoekenden regionaal moet worden afgestemd. De gemeenten in de woningmarktregio moeten dan onderling afstemmen hoeveel urgenten elke gemeente zal huisvesten. Deze wettelijke verplichting staat los van het gebruik van een lokaal of regionaal woonruimtebemiddelingssysteem. In feite noopt deze wettelijke verplichting tot sterkere regionale samenwerking ten aanzien van de huisvesting van urgent woningzoekenden. Het gebruik van meerdere woonruimtebemiddelingsystemen maakt dit in elk geval administratief ingewikkelder.

4.5 Woningaanbod In het regionale woonruimtebemiddelingssysteem worden in elk geval corporatiewoningen aangeboden. Dit is ook vastgelegd in de verordening Woonruimtebemiddeling. Een woningcorporatie kan echter niet verplicht worden haar woningen via het lokale woonruimtebemiddelingssysteem aan te bieden. Bepaald moet worden welke woningen via het systeem worden aangeboden. In het huidige regionale systeem worden alleen de woningen uit de sociale voorraad aangeboden, maar het is ook mogelijk om andere segmenten van de woningvoorraad onder de huisvestingsverordening te brengen en dan is een mogelijkheid deze woningen ook via het woonruimtebemiddelingssysteem aan te bieden. Het aanbieden van alleen de vrijkomende woningen in Ridderkerk in een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem zal overzichtelijker zijn dan een regionaal systeem waarin alle woningen binnen de regio Rotterdam worden gepresenteerd die vrij komen voor verhuur. Zeker voor mensen die wat minder digitaal vaardig zijn kan dat een voordeel zijn omdat ze makkelijker naar een woning kunnen zoeken. Keuzevrijheid woningzoekenden In het huidige woonruimtebemiddelingssysteem staan alle woningen uit de sociale voorraad die binnen de woonregio Rotterdam beschikbaar komen voor verhuur via het woonruimtebemiddelingssysteem. Woningen die via directe bemiddeling worden toegewezen komen niet via het systeem beschikbaar.

7

Wanneer Ridderkerk een eigen systeem gaat gebruiken komen woningen van buiten Ridderkerk niet in het lokale systeem en zijn dan ook niet beschikbaar voor woningzoekenden die zich uitsluitend in dat lokale systeem hebben ingeschreven. Andersom betekent dit ook dat woningen in Ridderkerk niet in het regionale woonruimtebemiddelingssysteem worden opgenomen. Het gevolg hiervan is dat woningzoekenden uit Ridderkerk die ook buiten Ridderkerk een woning willen zoeken zich niet alleen in het lokale maar ook in het regionale systeem moeten inschrijven. Inwoners uit de regio voor wie wonen in Ridderkerk een optie of een wens is, moeten zich dan zowel in het regionale als in het Ridderkerkse systeem inschrijven. In feite betekent dat een beperking van de keuzevrijheid voor de woningzoekenden, zowel lokaal als regionaal. Tenzij ze zich in meerdere woonruimtebemiddelingssystemen inschrijven, wat voor de woningzoekende de extra kosten van een tweede inschrijving in een woonruimtebemiddelingssysteem met zich meebrengt. Doorstroommogelijkheden Tenzij de woningzoekende zich in twee systemen inschrijft betekent het gebruik van een lokaal woonruimtebemiddelingssyteem een beperking van de mogelijkheden voor doorstroming.

Het wordt voor jongeren die naar stad willen of stedelingen die juist een eengezinswoning in de regio zoeken lastiger en kostbaarder om een woning te zoeken die bij die woonwens past. Daardoor bestaat de kans dat het aantal woningzoekenden dat in staat is om passend bij de woonwens te wonen beperkt wordt.

4.6 Beheersaspecten eigen systeem Technisch gezien is het mogelijk om een woonruimtebemiddelingssysteem te ontwikkelen waar alleen woningen in Ridderkerk in staan. Daarbij moet een aantal aspecten bezien worden die te maken hebben met het beheer van het systeem. Eigenaarschap Er moet een keuze worden gemaakt waar het eigenaarschap van het systeem belegd wordt. Dat kan bij de gemeente zijn, maar ook bij de woningcorporatie die de (meeste) woningen bezit en verhuurt. Mocht het systeem worden ondergebracht bij een woningcorporatie dan zullen er keuzes moeten worden gemaakt in de rolverdeling tussen de gemeente en de woningcorporatie. Er moet ook een beheersorganisatie worden ingericht die het systeem onderhoudt en beheert. Daarbij gaat het onder andere om het beheer van de applicatie, maar ook om het beheer van de inschrijvingen en toewijzingen, het registreren van urgent woningzoekenden en het bijhouden van het beschikbare aanbod.

4.7 Kosten Om een beeld te krijgen van de kosten van een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem is navraag gedaan bij de organisatie die ook Woonnet Rijnmond beheert. Hierbij is ervan uit gegaan dat de woningcorporatie 8.000 tot 10.000 woningen in haar bezit heeft waarvan de voor verhuur vrijkomende woningen via het lokale systeem worden aangeboden. Dit heeft uitgewezen dat het 4 tot 8 maanden duurt om het systeem te ontwikkelen en operationeel te maken. De kosten van zo’n traject worden ingeschat op €55.000,- tot €80.000,-, mede afhankelijk van de bovengenoemde keuzes.

8

Voor het gebruik van een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem is een licentie nodig voor het gebruik van het systeem. Deze licentie moet worden verkregen van het bedrijf dat het systeem ontwikkelt en het applicatiebeheer doet. De kosten van een licentie worden geraamd op €67.000,op jaarbasis. Bij het beheer van het systeem behoort een aantal taken die in de organisatie moeten worden belegd. Daarbij gaat het onder andere om het applicatiebeheer, het toetsen van de inkomens van de woningzoekenden, het beheer van de wachtlijst, het bijhouden van woningzoekenden met een urgentie en het controleren van de kwaliteit van de informatie over de aangeboden woningen. Voor het beheer van het systeem moet rekening worden gehouden met de inzet van ongeveer 2 FTE met bijbehorende kosten, wat neerkomt op circa €200.000,- per jaar. Tegenover deze kosten staan de opbrengsten uit de inschrijfgelden van de in het systeem ingeschreven woningzoekenden. Kosten gebruik meerdere systemen Een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem kan leiden tot een toename van de kosten voor meerdere betrokkenen. Voor de woningzoekende die dubbel inschrijfgeld moet betalen en voor corporaties die twee systemen in de lucht moeten houden in plaats van één. Immers Wooncompas is ook actief in andere gemeenten in de regio en zal dus te maken krijgen met twee systemen.

Nogmaals moet daarbij opgemerkt worden dat Wooncompas juridisch gezien niet verplicht kan worden haar woningen in Ridderkerk via het Ridderkerkse woonruimtebemiddelingssysteem aan te bieden.

4.8 Complexiteit Voor corporaties die woningbezit binnen twee woonruimtebemiddelingssystemen hebben wordt de uitvoering veel complexer. Hoe vergelijkbaarder de systemen zijn, hoe minder complex het zal zijn. Het hebben van meerdere woonruimtebemiddelingssystemen maakt de monitoring van ontwikkelingen op de woningmarkt complexer. Zo zal de monitoring / sturing op lokale binding, een vereiste uit de Huisvestingswet, als gevolg van meerdere databronnen en verschillen in systemen ingewikkelder worden.

9

5 De route naar een nieuwe verordening 5.1 Samenvatting aspecten keuze woonruimtebemiddelingssysteem Hieronder vatten we de genoemde aspecten ten aanzien van de keuze voor een woonruimtebemiddelingssysteem kort samen. Aspect Ingeschreven woningzoekenden Inschrijfduur

Lokale binding

Lokaal systeem Mogelijk lager omdat inwoners van buiten Ridderkerk zich niet inschrijven in een lokaal systeem. Als zich minder woningzoekenden inschrijven wordt de inschrijfduur mogelijk korter omdat er minder kandidaten voor een woning zijn. Maximaal 50% van de woningen mag met voorrang voor woningzoekenden met lokale binding worden toegewezen.

Regionaal systeem Geen belemmering voor inschrijven woningzoekenden. Als het aantal ingeschreven woningzoekenden hoog blijft, blijft bij ongewijzigd toewijzingsbeleid de inschrijfduur hoog. Maximaal 50% van de woningen mag met voorrang voor woningzoekenden met lokale binding worden toegewezen. Instroom van urgenten van buiten de gemeente relatief hoog. Waarschijnlijk in toekomst verplichte regionale samenwerking waarbij dit een bespreekpunt kan zijn. Mogelijkheid te reageren op alle woningen in de regio.

Urgentie

Beperking instroom van urgenten van buiten de gemeente. Waarschijnlijk in toekomst verplichte regionale samenwerking.

Woningaanbod

Alleen mogelijkheid te reageren op woningen in Ridderkerk die onder het bereik van de verordening vallen tenzij woningzoekende is ingeschreven in meerdere systemen. De kans bestaat dat de woningzoekende moeilijker een passende woning kan vinden. Dit beperkt mogelijk ook de doorstroming op de woningmarkt. Gemeente of woningcorporatie Maaskoepel beheert het regionale systeem (Woonnet Rijnmond) Ontwikkelkosten: 55.000,- tot 80.000,Kosten regionale systeem (Woonnet éénmalig. Rijnmond) worden gedragen door Licentie: 67.000,- per jaar Maaskoepel. Formatie: +/- 2 FTE = +/- €200.000,-per jaar Met name voor corporaties complexer Door gebruik één systeem is door gebruik meerdere systemen. vergelijkbaarheid tussen gemeenten Vergelijkingen met oa andere en corporaties en samenwerking gemeenten worden lastiger naar mate tussen corporaties eenvoudiger. systemen verschillend zijn in opzet.

Eigenaarschap Kosten

Complexiteit

10

5.2 Nieuwe verordening Regionale verordening De verdeling (toewijzing) van woonruimte is gebonden aan een aantal wettelijke kaders (Huisvestingswet & Wet Versterking Regie Volkshuisvesting). Op basis van deze kaders wordt in regionaal verband gewerkt aan een regionaal afgestemde verordening. Planning nieuwe verordening De planning van de regio voor het opstellen van en besluitvorming over de nieuwe regionale verordening is weergegeven in de onderstaande tabel: 2 oktober 2024 Week na 2 oktober Week na 2 oktober

Regiotafel Wonen SvWrR SvWrR

16 oktober 2024

Ridderkerk

Eind november 2024

SvWrR

13 december 2024

Regiotafel Wonen

Eind december 2024 – begin januari 2025

SvWrR

Januari / februari 2025 Maart / april 2025

Ridderkerk Ridderkerk

Concepttekst verordening Toesturen aan B&W concept met alle mogelijkheden Verordening regio voor advies voorleggen aan GS (namens de colleges) JWS: daar is een collegebesluit voor nodig? Hebben we eerder dit jaar met collegebesluit gedaan. Bijeenkomst lokale keuzes en resultaten haalbaarheidsonderzoek Toesturen advies en eventueel reactie SvWrR op advies GS toesturen aan de colleges Bespreken advies GS & eventueel aanpassing(en) concept- verordening regio. Verordening vastgesteld door regiotafel toesturen aan colleges van B&W regiogemeenten ten behoeve van ingang zetten lokale besluitvorming. Verwerken lokale keuzes in verordening Raadsvoorstel en raadsbehandeling concept-verordening woonruimtebemiddeling inclusief lokale keuzes

Bestaande ruimte maximaal benutten In het concept van de nieuwe huisvestingsverordening van de regio Rotterdam wordt – binnen de kaders van de wet- en regelgeving – maximale ruimte geboden om lokale keuzes te maken. In de voorbereiding op de nieuwe huisvestingsverordening die uiterlijk in 2026 moet ingaan worden onder andere de volgende onderwerpen onderzocht:  Inzetten op doorstroming. o Mogelijkheid om (een gedeelte van) de inschrijfduur te behouden bij het aanvaarden van een woning. o Van Goed naar Beter: inzetten op doorstroom van senioren naar voor hen meer geschikte woningen.  Voorrang voor woningzoekenden met vitale beroepen.  Particuliere sociale huur en betaalbare koop onder de huisvestingsverordening brengen.  Vergroten kansen spoedzoekers / jongeren door meer inzetten van loting / direct kans bij woningtoewijzing.

11

De volgende mogelijkheden worden reeds benut in de huidige verordening:  Maximaal inzetten op 50% voorrang voor woningzoekenden met lokale binding: De Huisvestingswet biedt de maximale ruimte om 50% van de vrijkomende sociale huurwoningen met voorrang te mogen toewijzen aan lokaal woningzoekenden. Dit is reeds verwerkt in de verordening Woonruimtebemiddeling regio Rotterdam 2024.  De nieuwe woningen die Wooncompas bouwt worden meestal al verhuurd met voorrang voor inwoners van Ridderkerk. Lokale verordening Indien Ridderkerk besluit een eigen systeem te gaan gebruiken, dan moet Ridderkerk ook een eigen huisvestingsverordening vaststellen. Deze moet regionaal worden afgestemd en de provincie moet over deze lokale huisvestingsverordening adviseren. Daarnaast zal gesproken moeten worden over de positie van Ridderkerk binnen de woningmarktregio en het Samenwerkingsverband Wonen regio Rotterdam (SvWrR). In de bestuursovereenkomst van het SvWrR is de bestuurlijke samenwerking binnen de woonregio verankerd. In deze bestuursovereenkomst is onder andere vastgelegd dat alle gemeenten een gezamenlijk aanbodinstrument (woonruimtebemiddelingssysteem) gebruiken. Deze bestuursovereenkomst loopt eind 2024 af.

5.3 Los van de verordening Met Wooncompas kunnen we het gesprek aangaan over diverse aspecten:  de inzet van de diverse bemiddelingsmodellen voor het aanbieden van woonruimte. De meeste woningen worden aangeboden via het inschrijfduurmodel. Dat betekent dat woningzoekenden met weinig inschrijfduur minder kans maken om een woning waar ze op reageren toegewezen te krijgen dan woningzoekenden met een langere inschrijfduur die op dezelfde woning reageren. Het vaker inzetten van loting zou de kansen van woningzoekenden met weinig inschrijfduur kunnen vergroten.  De labeling van woningen voor specifieke doelgroepen.  De inzet van het instrument voorrang voor groepen woningzoekenden (binnen de grenzen van de verordening).

12