Bijlage 3 - 2020 Ridderkerk gemeentescan.pdf

Gemeentescan 2020 Gemeente Ridderkerk

Steunpunt KOEL IJsselmeer 34 3332 EX Zwijndrecht www.steunpuntkoel.nl

Pagina | 1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................... 2 Inleiding ............................................................................................................. 5 Wat is een ROS?................................................................................................. 5 Waarom de ROS-wijkscan? .................................................................................. 5 Databronnen in de-ROS wijkscan .......................................................................... 5 Aanvraag Ridderkerk .......................................................................................... 5 Postcode 2982 West ........................................................................................... 6 Postcode 2938 Bolnes/Slikkerveer ........................................................................ 6 Postcode 2984 Donkersloot .................................................................................. 6 Contactgegevens ................................................................................................ 6 Bevolkingsaantallen tot 2040 ............................................................................. 7 Totaal inwoners Ridderkerk per leeftijdscategorie 2019 ...........................................

7 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2981 Centrum ........................................ 8 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2982 West ............................................. 8 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2983 Bolnes/Slikkerveer .......................... 9 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2984 Donkersloot ................................... 9 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2985 Oost ............................................10 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2986 Drievliet/Crezeepolder....................10 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2987 Bolnes .........................................11 Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2988 Rijsoord/Reyerwaard-Strevelshoek ..11 Inwoners per leeftijdscategorie - Postcode 2989 Oostendam ...................................12 Allochtone bevolking ........................................................................................ 13 Allochtone bevolking westers en niet-westers 2019................................................13 Huishoudenssamenstelling ...............................................................................

14 Gezinnen en alleenstaanden 2019 .......................................................................14 Alleenstaanden per leeftijdscategorie 2019 ...........................................................15 Alleenstaanden per leeftijdscategorie vergeleken met andere gebieden 2019 ............15 Werkloosheid ................................................................................................... 16 Werkloosheidspercentage 2010 - 2018 .................................................................16 Huishoudens met uitkering 2014 .........................................................................16 Mantelzorg ....................................................................................................... 17 Ontvangen mantelzorg in 2016 ...........................................................................17 Mantelzorgers 19-65 jaar en 65+ jarigen in 2012 en 2016 ......................................17 Pagina | 2

Vrijwilligerswerk .............................................................................................. 18 Vrijwilligerswerk afgelopen 12 maanden ...............................................................18 Percentage mensen die vrijwilligerswerk wil gaan doen in de nabije toekomst ...........19 Redenen om geen vrijwilligerswerk te doen 2019 ..................................................19 Burenhulppercentages 2019 ...............................................................................20 Eenzaamheid .................................................................................................... 21 Emotionele eenzaamheid 2019 ............................................................................21 Sociale eenzaamheid: vangnet bij familie en mensen in de buurt 2019 ....................22 Eenzaamheid volgens de GGD gezondheidsmonitor 2016........................................23 Eenzaamheid bij derdejaars leerlingen voortgezet onderwijs 2018 ...........................23 Inkomen ...........................................................................................................

24 Hoog en laag inkomen per huishouden 2017 .........................................................24 Sociaal minimum 2017 .......................................................................................25 Lage koopkracht 2017 ........................................................................................25 Jongeren .......................................................................................................... 26 Aantallen in jeugdzorg 2015 – 2019.....................................................................26 Aantallen in jeugdbescherming 2015 ....................................................................27 Kinderen in uitkeringsgezinnen tot 2018 ...............................................................27 Pleegzorg 2015 .................................................................................................28 Werkloosheid onder jongeren tot 2018 .................................................................29 Jongeren met een werkloosheidsuitkering of bijstand 2018 .....................................29 Verwijzingen naar bureau HALT 2014 - 2018 ........................................................30 Vroegtijdige schoolverlaters tot 2017 ...................................................................31 Mensen met dementie/alzheimer .....................................................................

32 Totaal aantal mensen met dementie/alzheimer in Ridderkerk 2019 ..........................32 Aantal 75+’ers in Ridderkerk per postcodegebied 2019 ..........................................33 Aantal mensen met dementie/alzheimer – prognose per postcode 2019 - 2040 .........34 Kwetsbare ouderen .......................................................................................... 35 Prognose kwetsbare ouderen 65+ per postcode 2019 – 2040 ..................................35 Alleenstaande 65+’ers in Ridderkerk 1995 - 2019..................................................36 Gezondheid 65+ ............................................................................................... 37 Ervaren gezondheid 65+ in 2016 .........................................................................37 Lichamelijke activiteit 65+ in 2016 ......................................................................38 Overgewicht 65+ in 2016 ...................................................................................39 Beperkingen in horen, zien en bewegen 65+ in 2016 .............................................40 Pagina | 3

Zorg en welzijnsvoorzieningen ......................................................................... 41 Tevredenheid zorg- en welzijnsvoorzieningen in nabije omgeving in 2018 ................41 Ggz ................................................................................................................... 42 Gebruik basis-ggz en/of POH-ggz 2014 – 2016 .....................................................42 Totale ggz-kosten in Zorgverzekeringswet 18-65 jaar ............................................43 Totale ggz-kosten in Zorgverzekeringswet 65+ jaar ...............................................44 Mensen met depressie ...................................................................................... 45 Mensen met depressie per postcode 2019 ............................................................45 Mensen met depressie - prognose per postcode in aantallen 2014 - 2040 .................46 Mensen met depressie per postcode per 1.000 inwoners 2019 - 2040 ......................47

Pagina | 4

Inleiding Wat is een ROS? In 2005 zijn Regionale Ondersteuningsstructuren (ROS’en) opgericht met gelden vanuit VWS. De gelden kwamen vrij door de ‘Beleidsregel regionale ondersteuning eerstelijnszorg en kwaliteitsontwikkeling’ (BR/REG-18157) van de NZA. De ROS’en hebben sindsdien de regionale taak om de implementatie van vernieuwingen te ondersteunen, de eerste lijn te versterken en innovaties te stimuleren. ROS’en treden hierbij op als onafhankelijke regionale partners, die de eerste lijn in de regio informeren over veranderingen in de zorg. Ze zetten zich in voor de samenwerking in de wijk, in de rol van initiator, adviseur, projectleider dan wel procesbegeleider zodat men elkaar weet te vinden, cultuurverschillen kan overbruggen en goed met elkaar kan samenwerken. De ROS-adviseurs hebben oog voor goede ideeën uit het veld en stimuleren regionale innovatie. De precieze regio van Steunpunt KOEL is te vinden in bijlage 1. Waarom de ROS-wijkscan? De laatste jaren neemt het gebruik van cijfermatige branchedata in de zorg toe. Deze ontwikkeling is niet zonder reden, want zulke gegevens kunnen van pas komen om beter onderbouwde keuzes te maken onder de toenemende druk op de zorg. Steunpunt KOEL heeft als ROS onder andere de taak om in de regio ondersteuning te bieden op het gebied van datagebruik. Eén van de ondersteuningsmogelijkheden is de ROS-wijkscan.

De ROSwijkscan kan met data uit gerenommeerde bronnen een beeld schetsen van de demografische gegevens, de gezondheidstoestand van de populatie, de zorgvraag en het zorgaanbod. In combinatie met (geanonimiseerde) gegevens uit de praktijk zoals patiëntendossiers, bieden de resultaten uit data-onderzoek handvatten om strategische keuzes te maken in de zorg- en welzijnssector. Daarnaast wordt de ‘gemeentescan’ steeds vaker opgevraagd door gemeenten om beleid te ondersteunen. Databronnen in de-ROS wijkscan De ROS-wijkscan maakt gebruik van de volgende databronnen, afhankelijk van de aanvraag: - CBS - NIVEL zorgregistraties - VAAM - ABF research - Vektis - GGD - Budgettair Kader Zorg - Primos - Sociaal Cultureel Planbureau - UWV - SmartAgent Deze databronnen geven informatie over de populatie, de gezondheid, zorgvraag en zorgkosten tot op postcodeniveau in de regio. Afhankelijk van de bron is dit absolute data, of op basis van een model. Daarnaast zijn er verschillen in de frequentie waarin de data wordt verzameld en het aggregatieniveau waarop de data wordt verzameld. De data kan vergeleken worden met die van grotere regio’s en met landelijke cijfers. Duiding van data niet mogelijk met alleen harde cijfers. Voor verdere duiding moet het gesprek aangegaan worden en moet de data geplaatst worden in de context van huidige tijd.

Aanvraag Ridderkerk In februari 2020 is informatie opgevraagd door de gemeente Ridderkerk. Hiervoor is een opdrachtformulering opgenomen in de offerte. De opdrachtformulering is zo volledig Pagina | 5

mogelijk in de gemeentescan verwerkt, maar zal er her en der van afwijken, afhankelijk van de beschikbare informatie. De gemeentescan betreft de volgende postcodegebieden: Postcode 2981 Centrum Postcode 2982 West Postcode 2938 Bolnes/Slikkerveer Postcode 2984 Donkersloot Postcode 2985 Oost Postcode 2986 Drievliet/Crezeepolder Postcode 2987 Bolnes Postcode 2988 Rijsoord/Reyerwaard-Strevelshoek Postcode 2989 Oostendam

Contactgegevens Deze wijkscan is uitgevoerd door Adja Strijker, werkzaam bij Steunpunt KOEL. Voor vragen en/of opmerkingen kunt u e-mailen naar a.strijker@steunpuntkoel.nl.

Pagina | 6

Bevolkingsaantallen tot 2040 Databron De opgenomen gegevens over de bevolking hebben betrekking op alle personen die in de gemeentelijke basisadministratie (vóór 1 oktober 1994: het persoonsregister) van een Nederlandse gemeente zijn opgenomen. In de wijkscan wordt de bevolking gepresenteerd zoals deze op 1 januari geregistreerd is bij het CBS. De Primos-prognose is op landelijk niveau consistent met de Nationale CBS-prognose. Conclusie In de onderstaande grafieken is te zien dat het aantal 75+’ers tot 2040 blijft stijgen. Deze stijging is het gevolg van de ouder wordende groep momenteel 45-65-jarigen. Daarnaast blijft de totale bevolking groeien tot

47.180 inwoners in 2040.

Een afname van het aantal inwoners zien we in de gebieden Centrum, Oost, Rijsoord en Oostendam. Een toename zien we in West, Bolnes/Slikkerveer, Donkersloot, Drievliet/ Crezeepolder en Bolnes. In Bolnes zien we tot 2028 eerst een lichte afname, voordat het bevolkingsaantal weer toeneemt tot 2040. Totaal inwoners Ridderkerk per leeftijdscategorie 2019

Pagina | 7

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2981 Centrum

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2982 West

Pagina | 8

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2983 Bolnes/Slikkerveer

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2984 Donkersloot

Pagina | 9

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2985 Oost

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2986 Drievliet/Crezeepolder

Pagina | 10

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2987 Bolnes

Inwoners per leeftijdscategorie - postcode 2988 Rijsoord/ReyerwaardStrevelshoek

Pagina | 11

Inwoners per leeftijdscategorie - Postcode 2989 Oostendam

Pagina | 12

Allochtone bevolking Databron Voor de term allochtoon gebruiken we de definitie dat ten minste één van de ouders in het buitenland geboren is. Voor bepaling van de afkomst wordt in eerste instantie gekeken naar het geboorteland van de moeder. Als de moeder Nederlands is, wordt gekeken naar het geboorteland van de vader. Voor de totstandkoming van de gegevens wordt data vanuit de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) gebruikt die de stand op 1 januari van het desbetreffende jaar weergeeft. Conclusie Van de totale bevolking is 19,2% van allochtone afkomst. Het grootste gedeelte zijn niet-westerse allochtonen. Nederlandse Antillen, Aruba en Suriname vallen geografisch onder niet-westers.

Allochtone bevolking westers en niet-westers 2019

niet-westers : Marokko: 1,4%

niet-westers : Nederlandse Antillen en Aruba: 1,3%

Pagina | 13

Huishoudenssamenstelling Databron De huidige Huishoudensstatistiek is grotendeels gebaseerd op integrale gegevens afkomstig uit de GBA (Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens). Deze gegevens zijn niet per postcode mogelijk vanwege de privacy en onbetrouwbaarheid van de voorspelling met kleine aantallen. Conclusie Opvallend is dat de verdeling tussen samenwonend zonder kinderen, samenwonend met kinderen en alleenstaanden redelijk gelijk is. De Landelijke trend is dat het aantal alleenstaanden de afgelopen jaren flink is toegenomen. In Ridderkerk zien we ook een stijging. In 1995 waren er 4.500 alleenstaanden. Dit is gestegen naar 7.025 alleenstaanden in 2019. Deze stijging hangt samen met het toenemend aantal ouderen. De grootste leeftijdscategorie alleenstaanden is 75 jaar en ouder. Vergeleken met andere regio’s is het percentage alleenstaanden redelijk gemiddeld. Bij 65+ is het percentage alleenstaanden het grootst in Ridderkerk.

Gezinnen en alleenstaanden 2019

Pagina | 14

Alleenstaanden per leeftijdscategorie 2019

12-24 jaar: 197

Van de 3.305 65+ jaar, zijn 2.020 personen 75+ jaar

Alleenstaanden per leeftijdscategorie vergeleken met andere gebieden 2019

Pagina | 15

Werkloosheid Databron De cijfers over werkloosheid komen van het CBS, betreffende arbeidsdeelname. Conclusie De werkloosheid in Ridderkerk daalt sinds 2013 in gelijke trend met het Nederlands gemiddelde en neemt sinds 2014 gestaag af.

Werkloosheidspercentage 2010 - 2018

Huishoudens met uitkering 2014 Het laatste Regionaal Inkomensonderzoek is gedaan in 2014 en wordt gebaseerd op de GBA (Gemeentelijke Basisadministratie) en cijfers van het Ministerie van Financiën. Deze data zijn niet actueel genoeg voor verder gebruik. Per 1000 huishoudens Uitkering door werkloosheid

0,3

Uitkering door ziekte/arbeidsongeschiktheid

0,5

Uitkering door ouderdom/nabestaanden

6,7

Pagina | 16

Mantelzorg Databron De Gezondheidsmonitor wordt eens in de vier jaar uitgevoerd en levert informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van de Nederlandse bevolking van 19 jaar of ouder woonachtig in particuliere huishoudens. Dit onderzoek is een samenwerkingsverband tussen GGD’en, RIVM en CBS. In dit onderzoek wordt ook mantelzorg meegenomen. Conclusie Het aantal mantelzorgers tussen de 19-65 jaar oud lag met 14,4% boven het Nederlandse gemiddelde van 11,9% in 2012. Terwijl het Nederlandse gemiddelde steeg naar 14% in 2016, nam het aantal mantelzorgers in Ridderkerk tot 2016 juist af tot 12,5%. Het aantal mantelzorgers van 65+ is harder gestegen in Ridderkerk dan het Nederlandse gemiddelde. 6,9% van de inwoners van 19 jaar en ouder ontving mantelzorg in 2016.

Ontvangen mantelzorg in 2016

6,9% van de inwoners van 19 jaar en ouder ontving mantelzorg in 2016. Het Nederlandse gemiddelde is 9,9% in 2016. Bijna 100% van deze mantelzorgontvangers is 65 jaar of ouder.

Mantelzorgers 19-65 jaar en 65+ jarigen in 2012 en 2016

Pagina | 17

Vrijwilligerswerk Databron Gegevens over vrijwilligerswerk, maatschappelijke inzet en burenhulp worden gemeten met de Burgerpeiling. In 2018 hebben 666 inwoners van 18 jaar en ouder uit afzonderlijke huishoudens de vragenlijst ingevuld en opgestuurd. Dit aantal is genoeg voor een betrouwbaarheidsniveau van 95% als er drie antwoordmogelijkheden zijn. Conclusie Het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk deed lag de afgelopen jaren onder het gemiddelde van vergelijkbare steden (op basis van bewonersaantallen). Er was een stijgende lijn in Ridderkerk het afgelopen jaar, waardoor in 2019 de percentages vrijwel gelijk zijn het gemiddelde van vergelijkbare steden. De burenhulp die het meest geboden wordt is ‘een oogje in het zeil houden’, ‘boodschappen doen’ en ‘hulp bij vervoer’. Vrijwilligerswerk afgelopen 12 maanden

Pagina | 18

Percentage mensen die vrijwilligerswerk wil gaan doen in de nabije toekomst

Redenen om geen vrijwilligerswerk te doen 2019

Pagina | 19

Burenhulppercentages 2019 In totaal verleent 69% van de inwoners in Ridderkerk burenhulp.

Anders: 4

Ondersteuning van aanvraag, admin, pc: 19

Opvangen kinderen: 16

Medicatie toedienen of persoonlijke verzorging: 8

Huis schoonhouden of koken: 7

Pagina | 20

Eenzaamheid Conclusie - 15% van de mensen voelt zich wel eens eenzaam volgens de burgerpeiling. 17% zou meer contact met andere mensen willen. 73% van de mensen heeft zeker een vangnet bij familie. 58% heeft een vangnet bij vrienden of kennissen en 48% heeft zeker een vangnet bij mensen in de buurt. - Volgens de GGD monitor in 2016 was 42% van de inwoners van 19 jaar en ouder ernstig tot zeer ernstig eenzaam op basis van de Jong-Gierveld. - 5,4% van de derdejaars leerlingen in Ridderkerk voelt zich eenzaam. Emotionele eenzaamheid 2019 Databron Het sociale netwerk wordt gemeten met de Burgerpeiling. Deze peiling is in de gemeente Ridderkerk uitgevoerd in 2018. 666 inwoners van 18 jaar en ouder uit afzonderlijke huishoudens hebben de vragenlijst ingevuld en opgestuurd.

Pagina | 21

Sociale eenzaamheid: vangnet bij familie en mensen in de buurt 2019 Databron Het sociale netwerk wordt gemeten met de Burgerpeiling. Deze peiling is in de gemeente Ridderkerk uitgevoerd in 2018. 666 inwoners van 18 jaar en ouder uit afzonderlijke huishoudens hebben de vragenlijst ingevuld en opgestuurd.

Pagina | 22

Eenzaamheid volgens de GGD gezondheidsmonitor 2016 Databron Door de GGD is in 2016 een vraag over eenzaamheid opgenomen in de GGD gezondheidsmonitor. Deze vragen zijn gebaseerd op de eenzaamheidsschaal van de Jong-Gierveld aan de hand van 11 stellingen: 1. Er is altijd wel iemand in mijn omgeving bij wie ik met mijn dagelijkse 1. probleempjes terecht kan. 2. Ik mis een echt goede vriend of vriendin. 3. Ik ervaar een leegte om mij heen. 4. Er zijn genoeg mensen op wie ik in geval van narigheid kan terugvallen. 5. Ik mis gezelligheid om mij heen. 6. Ik vind mijn kring van kennissen te beperkt. 7. Ik heb veel mensen op wie ik volledig kan vertrouwen. 8. Er zijn voldoende mensen met wie ik me nauw verbonden voel. 9. Ik mis mensen om mij heen. 10. Vaak voel ik me in de steek gelaten. 11. Wanneer ik daar behoefte aan heb, kan ik altijd bij mijn vrienden terecht. 12. Totaalscore van 0 tot 11. Score 3 of hoger: indicatie voor aanwezigheid van eenzaamheid Score9 of 10: indicatie ernstige eenzaamheid Score 11: zeer ernstige eenzaamheid.

42% van de inwoners van 19 jaar en ouder is ernstig tot zeer ernstig eenzaam. Daarmee ligt het geschatte aantal tussen de 13.000 en 16.300 mensen. Dit is vrijwel gelijk aan de meting in 2012. De verwachting is dat de eenzaamheid voornamelijk onder alleenwonenden zal toenemen.

Eenzaamheid bij derdejaars leerlingen voortgezet onderwijs 2018 Databron Het centrum voor jeugd en gezin heeft onderzoek gedaan naar eenzaamheid onder jongeren.

5,4% van de derdejaars leerlingen in Ridderkerk voelt zich eenzaam. In RotterdamRijnmond is dit 7,1%. Deze cijfers zijn vergeleken met 2017 vrijwel gelijk gebleven. Het risico op slaapproblemen en gameverslaving neemt toe

Pagina | 23

Inkomen Databron Het Regionaal Inkomensonderzoek (RIO) verstrekt onderstaande cijfers aan het CBS. De meest recente gegevens zijn van 2017. Conclusie Het aantal mensen in Ridderkerk met een laag inkomen komt vrijwel overeen met het landelijk gemiddelde. Er zijn meer mensen met een hoog inkomen t.o.v. het landelijk gemiddelde. Er leven in Ridderkerk iets minder mensen onder het sociaal minimum dan het Nederlands gemiddelde. Er zijn minder mensen met een lage koopkracht in Ridderkerk t.o.v. het landelijk gemiddelde.

Hoog en laag inkomen per huishouden 2017 Het inkomen van huishoudens in Nederland is normaal verdeeld. Een huishouden met laag inkomen valt in de 40% laagste inkomens (tot 20-22 duizend euro) van Nederland. Een huishouden met een hoog inkomen (vanaf 36-38 duizend euro) valt in de 20% hoogste inkomens van Nederland.

38% van de huishoudens in Ridderkerk had in 2017 een laag inkomen. Dit is een inkomen onder de 20 tot 22 duizend euro per jaar.

19% van de huishoudens had een hoog inkomen. Dit is een inkomen vanaf 36 tot 38 duizend euro per jaar.

Pagina | 24

Sociaal minimum 2017

5% van de inwoners van Ridderkerk verdiende gelijk aan of minder dan het sociaal minimum in 2017. Dat is minder dan het Nederlandse gemiddelde van 7%.

Lage koopkracht 2017

5% van de huishoudens had een lage koopkracht in 2017 (het inkomen stijgt minder hard dan de prijs). Het landelijk gemiddelde was 10% in 2017.

Pagina | 25

Jongeren Conclusies - Het aantal kinderen in jeugdzorg lijkt iets toe te nemen tot 2018. - Het aantal kinderen in jeugdbescherming nam tot 2015 toe, latere cijfers zijn niet bekend. - Het aantal kinderen dat opgroeit in een bijstandsgezin neemt toe sinds 2010 en is nu bijna verdubbeld van 280 naar 560. - Het aantal kinderen in pleegzorg neemt landelijk toe en het tekort aan pleeggezinnen wordt groter. - De werkloosheid onder jongeren in gelijk aan het landelijk gemiddelde. - Het aantal jongeren in de bijstand is lager dan het Nederlandse gemiddelde. - De verwijzingen naar bureau HALT nemen toe in Ridderkerk, terwijl de landelijke trend juist laat zien dat het aantal afneemt. - Het aantal schoolverlaters op het MBO daalde tot 2015 en is sindsdien weer aan het stijgen. Dit is in lijn met de landelijke trend. Een mogelijke oorzaak is het tekort aan MBO-opgeleiden in de arbeidssector, waardoor MBO’ers sneller aan het werk gaan zonder diploma. Aantallen in jeugdzorg 2015 – 2019 Databron Jeugdzorg is het geheel van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering dat onder verantwoordelijkheid van de gemeente wordt uitgevoerd volgens de Jeugdwet (2014). Deze data zijn verzameld door CBS Jeugd. LET OP: 2019 is nog niet compleet. Dit zijn voorlopige cijfers.

Pagina | 26

Aantallen in jeugdbescherming 2015 Databron In 2015 waren 90 kinderen in jeugdbescherming. Cijfers over latere jaren zijn niet bekend (Verwey-Jonker Instituut, rapport Kinderen in Tel).

Kinderen in uitkeringsgezinnen tot 2018 Databron Met kinderen uit uitkeringsgezinnen wordt gedoeld op kinderen tot 18 jaar, die opgroeien in een huishouden dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Een bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. De cijfers tot en met 2015 zijn afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut. Vanaf 2016 zijn de cijfers afkomstig van het CBS.

Pagina | 27

Pleegzorg 2015 Databron Pleegzorg is het stelsel waarbinnen kinderen niet door hun eigen biologische ouders, maar door vervangende ouders verzorgd en opgevoed worden. Pleegzorg betekent dat een kind tijdelijk in een ander gezin gaat wonen. Zeven dagen in de week of af en toe een weekend of vakantie. Onder deze indicator worden alle kinderen meegeteld die in een bepaald jaar minimaal één dag in pleegzorg hebben verbleven. Conclusie Cijfers hierover zijn alleen over 2015 beschikbaar. In dat jaar verbleven 60 kinderen in pleegzorg (Verwey-Jonker Instituut, rapport Kinderen in Tel). De landelijke trend is dat het aantal kinderen in pleegzorg toeneemt. Het aantal nieuwe pleegzorggezinnen neemt echter af, waardoor het tekort groter wordt en het moeilijker is een goede match te vinden tussen kind en gezin.

Pagina | 28

Werkloosheid onder jongeren tot 2018 Databron Onder de categorie werkloze jongeren worden jongeren van 16 tot 22 jaar gerekend die ingeschreven staan bij het UWV WERKbedrijf en geen geregistreerde baan hebben volgens de Polisadministratie.

In bovenstaande grafiek is te zien dat 60 jongeren in 2018 werkloos waren. Dit is 2% van het totale aantal jongeren in de betreffende leeftijdscategorie. Dit percentage is gelijk aan het Nederlands gemiddelde.

Jongeren met een werkloosheidsuitkering of bijstand 2018 In de gemeente Ridderkerk ontving 0,5% van de 15- tot 27-jarigen in 2018 een werkloosheidsuitkering. Dat is ongeveer evenveel als in de arbeidsmarktregio Rijnmond, en ongeveer evenveel als het Nederlands gemiddelde (jeugdmonitor CBS, 2018). Een uitkering is onafhankelijk van de leeftijd, maar de aanvraag moet wel voldoen aan de door de Rijksoverheid opgestelde landelijke criteria. Verder zit 1,6% procent van deze jongeren in de gemeente Ridderkerk in de bijstand. Dat is minder dan in de arbeidsmarktregio Rijnmond en minder dan in het hele land (jeugdmonitor CBS, 2018).

Pagina | 29

Verwijzingen naar bureau HALT 2014 - 2018 Databron Deze cijfers komen uit de registratie van bureau HALT en worden gepresenteerd in aantallen per 1000 en absolute aantallen.

Pagina | 30

Vroegtijdige schoolverlaters tot 2017 Databron Deze cijfers komen uit de registratie van DUO.

Pagina | 31

Mensen met dementie/alzheimer Databron De ramingen in de ROS-Wijkscan geven een indicatie voor de toekomstige ontwikkeling van de zorgvraag. Deze basiscijfers worden door NIVEL zorgregistraties gegenereerd. Op basis van een raming van Primos wordt een prognose tot 2040 gemaakt. In deze raming wordt per postcodegebied rekening gehouden met de huidige en toekomstige bevolking naar leeftijd, geslacht, huishoudtype, opleidingsniveau, inkomen en etniciteit. In deze raming zijn dementie en alzheimer onder dezelfde noemer genomen. Deze zijn daarom niet los van elkaar in te zien. Conclusie In onderstaande grafiek is te zien dat het aantal mensen met dementie/alzheimer in de postcodegebieden West, Bolnes en Drievliet/Crezeepolder het grootst is. Dit hangt samen met het aantal 75+’ers in die wijken, zie de kaart op de volgende pagina. De stijging van het aantal inwoners met dementie/alzheimer hangt samen met de stijging van het aantal inwoners van 75 jaar en ouder. Het aantal 75+’ers met dementie/alzheimer blijft tot 2040 rond de 7% in alle postcodegebieden.

Totaal aantal mensen met dementie/alzheimer in Ridderkerk 2019

Pagina | 32

Aantal 75+’ers in Ridderkerk per postcodegebied 2019

Pagina | 33

Aantal mensen met dementie/alzheimer – prognose per postcode 2019 - 2040

Pagina | 34

Kwetsbare ouderen Conclusie Het aantal kwetsbare ouderen neemt in alle postcodegebieden toe, maar stijgt het sterkst in West, Bolnes en Bolnes/Slikkerveer. Ook het aantal alleenstaande 65+’ers in Ridderkerk is toegenomen van 2.722 in 2010 naar 3.025 in 2018. Prognose kwetsbare ouderen 65+ per postcode 2019 – 2040 Databron Voor het definiëren van kwetsbare ouderen van 65 jaar en ouder is in dit rapport in navolging van het SCP-rapport gebruik gemaakt van de zogenaamde Tilburg Frailty Indicator (TFI). De TFI is gebaseerd op het model van kwetsbaarheid van Gobbens en bestaat uit twee delen. Deel A bevat tien vragen over determinanten van kwetsbaarheid zoals leeftijd, geslacht, leefstijl en levensgebeurtenissen. Deel B bevat vijftien vragen over componenten van fragiliteit in het lichamelijke, psychische en sociale domein (zie onderstaand schema). ABF research heeft op basis van een raming de prognose tot 2040 kunnen maken in aantallen per postcode.

Pagina | 35

Alleenstaande 65+’ers in Ridderkerk 1995 - 2019 Databron De huidige Huishoudensstatistiek is grotendeels gebaseerd op integrale gegevens afkomstig uit de GBA (Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens). Deze gegevens kunnen niet per postcode verkregen worden vanwege de privacy en onbetrouwbaarheid van de voorspelling met kleine aantallen.

Pagina | 36

Gezondheid 65+ Conclusies - 64,8% van de inwoners van 65 jaar en ouder ervaart zijn of haar gezondheid als goed/zeer goed. - 65+’ers in Ridderkerk zijn gemiddeld minder lichamelijk actief dan landelijk. - 65+’ers in Ridderkerk hebben vaker overgewicht dan landelijk. - 65+’ers in Ridderkerk hebben minder beperkingen in gezondheid, horen, zien en bewegen dan landelijk.

Ervaren gezondheid 65+ in 2016 Databron De Gezondheidsmonitor wordt eens in de vier jaar uitgevoerd en levert informatie op over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van de Nederlandse bevolking van 19 jaar of ouder, woonachtig in particuliere huishoudens. Het gaat om een onderzoek dat wordt uitgevoerd in samenwerking tussen GGD’en, RIVM en CBS. Het betreft een steekproef waarbij de cijfers geëxtrapoleerd zijn. De laatste gezondheidsmonitor is uitgevoerd in 2016.

64,8% van de inwoners van 65 jaar en ouder ervaart zijn of haar gezondheid volgens de gezondheidsmonitor 2016 als goed/zeer goed In 2012 was dit 65,1%. Het Nederlandse gemiddelde was in 2012 60,6% en in 2016 62,4% en stijgt daarmee licht.

Pagina | 37

Lichamelijke activiteit 65+ in 2016 Databron In de Gezondheidsmonitor 2016 is de zogeheten Short Questionnaire to Assess Health Enhancing Physical Activity (SQUASH) opgenomen. Deze vragenlijst is ontwikkeld door het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en beoogt een volledig beeld te leveren van de lichamelijke activiteit, aangepast naar leefstijl. Gevraagd wordt naar frequentie, duur en intensiteit van de lichamelijke activiteit betreffende woon-werk of woon-schoolverkeer, activiteiten op het werk of op school, activiteiten in het huishouden, sporten en andere vrijetijdsactiviteiten. Om aan de Fitnorm te voldoen moet een persoon tenminste drie keer per week gedurende minimaal 20 minuten zwaar intensieve lichamelijke activiteit verrichten.

Pagina | 38

Overgewicht 65+ in 2016 Databron De gezondheidsmonitor 2016 bevat ook vragen over het gewicht. Een maat voor onderof overgewicht is de Body Mass Index (BMI). Het is het quotiënt van het gewicht in kilogrammen en het kwadraat van de lengte in meters [kg/m2]. Het is een algemeen aanvaarde maat voor het bepalen van onder- en overgewicht. De criteria luiden als volgt: -

BMI < 18,5 kg/m2 = ondergewicht BMI 18,5 kg/m2 tot 25,0 kg/m2 = normaal gewicht BMI >= 25,0 kg/m2 = overgewicht BMI 25,0 kg/m2 tot 30,0 kg/m2 = matig overgewicht BMI >= 30,0 kg/m2 = ernstig overgewicht

Pagina | 39

Beperkingen in horen, zien en bewegen 65+ in 2016 Databron In de gezondheidsmonitor 2016 worden beperkingen gemeten volgens de OESO-indicator (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling).

Pagina | 40

Zorg en welzijnsvoorzieningen Tevredenheid zorg- en welzijnsvoorzieningen in nabije omgeving in 2018 Databron Het percentage inwoners dat (zeer) tevreden is over het aanbod van welzijnsvoorzieningen (buurtwerk, jongeren- /ouderenvoorzieningen etc.) en (gezondheids-) zorgvoorzieningen in de nabije omgeving (Burgerpeiling VNG).

Conclusie

85% is (zeer)tevreden over de gezondheidsvoorzieningen in Ridderkerk in 2019, ten opzichte van 81% in Nederland. In 2017 was 86% (zeer)tevreden ten opzichte van 83% in Nederland. Hierin een lichte daling zichtbaar.

56% is (zeer)tevreden over de welzijnsvoorzieningen in Ridderkerk in 2019, ten opzichte van 59% in Nederland. In 2017 was 57% (zeer)tevreden ten opzichte van 58% in Nederland.

Pagina | 41

Ggz Databron Deze cijfers komen uit de Vektis-registraties. Conclusie Basis ggz-zorg wordt door de huisarts en/of POH-ggz geleverd. In Ridderkerk (groen) maakten de bewoners in 2014 minder gebruik van de basis-ggz dan het Nederlands gemiddelde (bauw). In 2016 is dit andersom en ligt Ridderkerk boven het landelijk gemiddelde. Het grootste gebruik ligt procentueel in de wijken Centrum, Het Zand en Oostendam. De totale ggz-kosten in de zorgverzekeringswet voor inwoners tussen de 16 en 65 jaar stijgen procentueel, maar blijven onder het landelijk gemiddelde. Boven de 65 jaar stijgen de kosten ook procentueel en liggen de kosten boven het landelijk gemiddelde.

Gebruik basis-ggz en/of POH-ggz 2014 – 2016

Gebruik basis-ggz en/of POH-ggz per wijk Centrum

5,2%

West

3,8%

Oost

4,3%

Drievliet

4,2%

Het Zand

4,7%

Slikkerveer

4,2%

Bolnes

4,7%

Rijsoord

3,4%

Oostendam

4,8%

Donkersloot

1,3%

Verenambacht

-

Cornelisland

-

Nederland

4,0%

Pagina | 42

Zie volgende bladzijde voor wijkindeling Wijkindeling Ridderkerk

Totale ggz-kosten in Zorgverzekeringswet 18-65 jaar

Pagina | 43

Totale ggz-kosten in Zorgverzekeringswet 65+ jaar

Pagina | 44

Mensen met depressie Databron De ramingen in de ROS-wijkscan geven een indicatie voor de toekomstige ontwikkeling van de zorgvraag. Deze basiscijfers worden door NIVEL zorgregistraties gegenereerd. Op basis van een raming van Primos wordt een prognose tot 2040 gemaakt. In deze raming wordt per postcodegebied rekening gehouden met de huidige en toekomstige bevolking naar leeftijd, geslacht, huishoudtype, opleidingsniveau, inkomen en etniciteit. Conclusie Depressie komt per 1.00 inwoners in alle postcodegebieden ongeveer evenveel voor. Postcodegebied West ligt in 2019 iets boven het gemiddelde. De komende jaren zullen de aantallen in postcodegebieden Drievliet/Crezeepolder, Bolnes en Oost afnemen. In Bolnes Slikkerveer en West zullen de aantallen depressie juist toenemen. Niet alleen de totale aantallen in Ridderkerk, maar ook het aantal mensen met een depressie per 1.000 inwoners wordt hoger.

Mensen met depressie per postcode 2019

Pagina | 45

Mensen met depressie - prognose per postcode in aantallen 2014 - 2040

Pagina | 46

Mensen met depressie per postcode per 1.000 inwoners 2019 - 2040

Pagina | 47

Steunpunt KOEL IJsselmeer 34 3332 EX Zwijndrecht www.steunpuntkoel.nl Meer info of vragen? Adja Strijker – ROS adviseur a.strijker@steunpuntkoel.nl

Pagina | 48