Bijlage 2: Publieksvriendelijke versie Integraal Beleid Sociaal Domein.pdf

 ET RIDDERKERKERS, M VOOR RIDDERKERKERS NIEUW BELEID VOOR HET SOCIAAL DOMEIN IN RIDDERKERK De gemeente is sinds 2015 verantwoordelijk voor veel sociale taken. Het gaat om bijvoorbeeld welzijn, (jeugd)zorg, ondersteuning en begeleiding bij opgroeien, inkomen en gezondheid. Sindsdien zijn al veel stappen gezet. Zo heeft de gemeente de wijkteams opgericht en verschillende vormen van zorg en ondersteuning ingekocht bij verschillende partijen. Met deze nota integraal beleid sociaal domein beschrijven we de plannen voor de komende jaren. Een belangrijk doel is dat ondersteuners elkaar beter leren kennen en met elkaar samenwerken. Ook willen we vraaggerichter werken en er vroeg bij zijn als er pro­blemen ontstaan of wanneer zorg nodig is om te voorkomen dat problemen groter worden. Deze zorg organiseren we zo veel mogelijk dichtbij, in de eigen wijk. We werken hierbij samen met onze partners.

SAMEN ZORGEN VOOR ELKAAR We willen dat alle mensen zich kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen in onze samenleving. Dat betekent dat we naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen. En een vangnet organiseren voor mensen die (al dan niet tijdelijk) zorg of ondersteuning nodig hebben. Dat geldt voor zowel fysieke, emotionele, sociale als financiële problemen. Inwoners krijgen hulp van de gemeente (of organisaties waarmee de gemeente samenwerkt) op het moment dat zij dat nodig hebben. Die hulp moeten ze makkelijk kunnen vinden. Daarnaast moet deze hulp leiden tot een blijvend resultaat. De gemeente ziet dit als een belangrijke opdracht. De komende jaren werkt de gemeente Ridderkerk daarom samen met inwoners en haar partners aan een, zoals we dat noemen, inclusieve samenleving. Ons doel is dat iedereen –kind, jongere, volwassene, oudere- zich kan ontwikkelen en zich volwaardig onderdeel voelt van zijn of haar woonomgeving. En op de gemeente kan rekenen als het (even) niet lukt.

VERBETERPUNTEN VOOR DE KOMENDE PERIODE Veel zaken hebben we de afgelopen jaren in Ridderkerk al goed georganiseerd. Zo zijn de wijkteams opgericht en heeft de gemeente verschillende vormen van zorg en ondersteuning ingekocht bij meerdere professionele organisaties. Maar er zijn ook dingen die nog beter kunnen. Samen met onze partners gaan we de komende jaren aan die verbeteringen werken. De gemeente gaat de kwaliteit van de dienstverlening voor inwoners die zorg, ondersteuning of begeleiding naar of bij werk nodig hebben verder verbeteren. Dat doen we samen met maatschappelijke partners en inwoners. We zorgen er samen met de maatschappelijke partners voor dat mensen sneller (tijdelijke) hulp of ondersteuning krijgen als ze dat nodig hebben, zodat voorkomen

wordt dat problemen groter worden. Door eerder hulp in te zetten, zal de hulp minder intensief zijn en korter duren. Bovendien komen de mens en de vraag centraler te staan in plaats van het systeem. We zijn er voor diegenen die zich door omstandigheden minder goed kunnen ontwikkelen of minder goed kunnen meedoen in de maatschappij, voor mensen die hun baan zijn verloren of begeleiding nodig hebben bij het werken, voor mensen die zich eenzaam voelen of met lichamelijke of psychische klachten te maken krijgen, voor inwoners die in armoede leven enzovoorts. Ook verbeteren we de samenwerking tussen professionele hulpverleners, zodat zij samen goed op elkaar afgestemde hulp kunnen bieden. En we vinden het belangrijk dat de professionele hulpverleners goed luisteren naar en samenwerken met mantelzorgers en betrokken vrijwilligers. De grootste winst kunnen we behalen als we problemen zoveel mogelijk weten te voorkomen. Daarvoor willen we investeren in een samenleving waarin mensen gezond en vitaal zijn, zich prettig voelen in hun omgeving, sociale contacten hebben, kunnen rekenen op goed onderwijs en voldoende mogelijkheden hebben voor cultuur, sport en beweging.

VIJF MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN VAN HET BELEID Om onze missie te bereiken, gaan we samen met partners, zoals scholen, de Stichting Facet, zorgaanbieders, maar ook (een vertegenwoordiging van) doelgroepen, verenigingen en/of buurtbewoners gericht werken aan een aantal doelen. Deze doelen worden ‘maatschappelijke effecten’ genoemd. Door het stellen van deze doelen, werken we gerichter aan de resultaten die we met het beleid voor ogen hebben. Hieronder zetten we uiteen welke maatschappelijke effecten we met ons nieuwe beleid willen bereiken en geven we bij ieder maatschappelijk effect een toelichting.

Samen met inwoners en maatschappelijke partners wil de gemeente werken aan een vitale samenleving waarin iedereen mee kan doen. Voor inwoners die (tijdelijk) hulp en ondersteuning nodig hebben, is een vangnet aanwezig. - De missie van gemeente Ridderkerk

1 Ridderkerkers ontwikkelen zich optimaal Dit geldt in eerste instantie voor onze jonge inwoners. Een goede start in het leven kan veel problemen op latere leeftijd voorkomen. We vinden het daarnaast belangrijk dat kinderen en jongeren de kans krijgen hun talenten te ontwikkelen. Zijn er factoren die dat belemmeren, dan proberen we daar in een vroeg stadium aan te werken. Daarbij is ook aandacht voor de thuissituatie, omdat sommige problemen bij kinderen of jongeren veroorzaakt worden door problemen of bepaalde omstandigheden van hun ouders of omdat ouders aangeven dat zij ondersteuning nodig hebben bij het opvoeden. Taal- en ontwikkelachterstanden willen we zo vroeg mogelijk aanpakken. Daarbij hebben we ook aandacht voor de thuissituatie. Als ouders ondersteuning nodig hebben bij het opvoeden, moeten ze die makkelijk kunnen vinden. En

we werken aan problemen die ouders mogelijk zelf hebben (ziekte, schulden, sociaal isolement, psychische problemen) en van invloed kunnen zijn op de opgroeimogelijkheden van hun kinderen. Uit onderzoek blijkt dat jongeren in Ridderkerk meer dan gemiddeld last hebben van psychosociale problemen, zoals stress, agressie of somberheid. Samen met het onderwijs willen we jongeren leren beter voor zichzelf op te komen. Dat kan ook leiden tot minder gebruik van genotsmiddelen. Daarnaast willen we samen met betrokken partners het voortijdig schoolverlaten intensiever aanpakken. Ook voor volwassenen vinden we het belangrijk dat zij zich blijven ontwikkelen. De wereld verandert; de digitalisering heeft bijvoorbeeld veel invloed op ons dagelijks leven. Dat biedt kansen (contact houden met anderen) en geeft risico’s (digitale criminaliteit). Het aanleren van vaardigheden zorgt ervoor dat de voordelen groter zijn dan de nadelen.

2 Iedereen heeft gelijke kansen om mee te doen We vinden het belangrijk dat alle inwoners zich onderdeel voelen van de loka­le samenleving. Ze doen mee, bijvoorbeeld op school, op het werk, bij de sport­vereniging of via vrijwilligerswerk. Soms staat iets het meedoen in de weg, zoals gezondheidsproblemen of een lichamelijke beperking, een verstandelijke beperking, psychische problemen, sociaal isolement of armoede. Samen gaan we aan de slag om deze hindernissen zoveel mogelijk weg te nemen of ervoor te zorgen dat mensen ondanks hun lichamelijke beperking of hun problemen

toch actief mee kunnen doen. Dat doen we met eenvoudige ondersteuning als dat kan, met zwaardere zorg als dat moet. Binnen deze doelstelling geeft de gemeente de komende jaren extra aandacht aan het herkennen en begeleiden van mensen met een lichte verstandelijke beperking, re-integratie op de arbeidsmarkt van mensen zonder werk, deel­name aan vrijwilligerswerk, de aanpak van taalachterstanden en het voorkomen van en omgaan met schulden.

3 Alle inwoners kunnen voor zichzelf en elkaar zorgen Veel mensen redden zich prima en voelen zich goed. Toch zijn er in onze samen­leving steeds meer mensen die eenzaam zijn. Dat komt voor onder alle leeftijden. Het is belangrijk dat we naar elkaar omzien. Naar onze naasten, maar ook naar mensen in de buurt waarin we wonen.Veel mensen in Ridderkerk doen dat gelukkig al. Maar het kan altijd beter. Mensen kunnen elkaar helpen, bijvoorbeeld als ‘maatje’ voor een jongere met problemen of koken en eten met buurtgenoten of gaan wandelen met een oudere. We noemen dit ‘samenkracht’ in de nota. Die samenkracht gaan we verder versterken. Daarnaast gaan we mantelzorgers en vrijwilligers beter ondersteunen. We waarderen hun bijdrage enorm; deze vormt het sociale cement van de samenleving. Tegelijkertijd willen we voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken. Dat kan door hen meer in contact te brengen met professionele zorgverleners en ook door op zoek te gaan naar méér vrijwilligers.

4 Ridderkerkers zijn langer vitaal en gezond Om mee te kunnen doen, is het belangrijk dat onze inwoners vitaal blijven. Wie energiek en gezond is, voelt zich beter en is beter in staat om zich voor zijn of haar omgeving in te zetten. Tegelijk zorgt een grote vitaliteit ervoor dat mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen en minder snel hulp nodig hebben. De gemeente maakt daarom onder meer werk van het verbeteren van de leefstijl onder alle leeftijdsgroepen, het terugdringen van overgewicht en het ontmoedigen van middelengebruik (roken, alcohol, drugs). Ook het terugdringen van eenzaamheid gaan we samen met onze partners aanpakken. En we willen oudere inwoners graag meer betrekken bij het vrijwilligerswerk.

Sommige senioren willen dicht bij elkaar wonen om elkaar te kunnen helpen en bijvoorbeeld gezamenlijk te eten of andere activiteiten met elkaar te ondernemen. Dat worden ‘collectieve woonvoorzieningen’ voor senioren genoemd. Daar waar dat kan en gewenst is, stimuleren we de komst van dergelijke collectieve woonvoorzieningen. Hetzelfde geldt voor woonvoorzieningen voor mensen met een andere hulpvraag, zoals psychiatrische problemen of een lichamelijke of verstandelijke beperking. Juist in zo’n thuisomgeving kan de zorg voor deze inwoners efficiënt plaatsvinden. Voor kinderen en jongeren geldt dat een veilig thuis een garantie hoort te zijn wanneer zij opgroeien.Veiligheid is erg belangrijk voor een gezonde ontwikkeling en een recht van ieder opgroeiend kind. Het beste is natuurlijk om huiselijk geweld en kindermishandeling te voorkomen door op tijd de oorzaken ervan aan te pakken en ouders bijvoorbeeld extra (opvoed-) ondersteuning te bieden. Maar soms is dat helaas niet genoeg. De gemeente zorgt er dan voor dat het kind of de jongere ergens anders opgevangen kan worden. Tijdelijk als dat kan, structureel wanneer het moet en het liefst zoveel mo­gelijk in de eigen omgeving. Daarnaast besteden we extra aandacht aan ouderenmishandeling, een vorm van mishandeling die nog te vaak verborgen blijft.

5 Inwoners kunnen zo lang mogelijk veilig thuis wonen Door alle veranderingen in de zorg komen mensen steeds moeilijker terecht in een zorgcentrum waar zij ook kunnen wonen (het vroegere verzorgingshuis). Zij blijven thuis wonen en wanneer zij daar hulp bij nodig hebben, kan er een beroep op zorg of ondersteuning worden gedaan. Door deze veranderingen hebben steeds meer mensen dat soort zorg nodig en die groep wordt alleen maar groter, omdat het aantal ouderen in Ridderkerk de komende jaren flink stijgt.

BETERE KWALITEIT VAN DIENSTVERLENING We gaan samen met onze partners aan de slag om deze vijf maatschappelijke effecten te bereiken. Het resultaat dat onze inwoners ervaren, staat centraal. We doen het immers voor hen. Daarom gaan we de doelgroepen van dit beleid, mantelzorgers en vrijwilligers ook meer betrekken bij de uitvoering en de verbeteringen in de aanpak. Dat betekent onder meer dat we regelmatig aan onze inwoners zullen vragen wat ze van de begeleiding, hulp of ondersteuning vinden. Zo weten we of we de juiste dingen doen en hoe we de dienstverlening nog verder kunnen verbeteren. Het zorgt er tegelijk voor dat we het beschikbare geld voor zorg en ondersteuning effectief kunnen inzetten.

VOORWAARDEN VOOR DE NIEUWE AANPAK Gemeente, partners en inwoners gaan dus meer met elkaar optrekken. Dat vraagt om een gerichte focus: wat willen we precies bereiken en hoe? Om te bereiken wat in de nota integraal beleid sociaal domein staat, gaat de gemeente ook anders werken. In de nota integraal beleid sociaal domein is dit uitgewerkt in drie thema’s:

1. P  artnerschap en ruimte voor burgerinitiatief De medewerkers van de gemeente beschikken vaak over veel kennis en ervaring. Maar hetzelfde geldt voor de mensen die onze hulp nodig hebben, hun mantelzorgers en betrokken vrijwilligers. Zij weten vaak heel goed wat ze in hun situatie nodig hebben en wat de oorzaak is van bepaalde problemen. Het is belangrijk dat meer ruimte wordt gegeven aan hun ideeën. Als inwoners interessante ideeën hebben voor de aanpak van een maat­ schappelijk probleem, gaat de gemeente hierover graag met hen in gesprek. Zo geven we ruimte aan ideeën die in de samenleving leven en ontstaan. De gemeente is dus zeker niet de partij die alles bepaalt. Eigenlijk regisseren we het proces vooral. Op sommige gebieden nemen we zelf het initiatief, bijvoorbeeld als het gaat om inkoop en bekostiging van zorg, ondersteuning of begeleiding. Of om de uitvoering van wetten en fraudebestrijding. Maar op heel veel vlakken gaan we meer verbinden, faciliteren en stimuleren. We gaan samenwerking organiseren tussen inwoners en betrokken partners. Want echt vernieuwen en verbeteren, lukt alleen als we het samen doen.

2. Opgavetafels De gemeente gaat regelmatig met partners om de tafel om te bespreken hoe het proces verloopt. Met elkaar bepalen we wat er goed gaat en wat we moeten veranderen om onze doelen te bereiken. De tafels waar deze gesprekken plaatsvinden, noemen we opgavetafels. We vormen vijf opgave­ tafels, één voor elk maatschappelijk effect dat we willen bereiken.

3. Ruimte voor leren en experimenteren Om iets te kunnen verbeteren, moet vaak eerst worden geëxperimenteerd.Vooral bij ingewikkelde vraagstukken, zoals die we bij de aanpak binnen het sociaal domein tegenkomen.

• Preventief werken en op tijd signaleren van problemen. •  De doelgroep actief opzoeken, behoeften in kaart brengen en indien nodig doorverwijzen. •  Het (laten) opzetten van voorzieningen voor bepaalde groepen inwoners. •  Contact onderhouden met mantelzorgers, vrijwilligers en familie van hulpbehoevenden. Integrale hulpverlening betekent dat de gemeente en de wijkteams ook goed samenwerken met andere organisaties die doorverwijzen naar hulp, zoals huisartsen en de jeugdbescherming. Maar ook met partners in de wijk, zoals de thuiszorg, wijkverpleging, de (jeugd)gezondheidszorg, wijkverenigingen, vrijwilligersorganisaties, sport- en cultuurverenigingen en het welzijnswerk. De gemeente gaat de samenwerking op het gebied van hulp en ondersteuning in de wijk verder versterken.

Met onze partners aan de opgavetafels gaan we onderzoeken welk aanbod het beste past bij bepaalde vraagstukken. We zullen dingen uitproberen en daarvan leren, zodat we onze inwoners steeds beter kunnen helpen. We bekijken met el­kaar welke nieuwe projecten we kunnen opzetten. En we benutten de kennis en ervaring die elders in het land is opgedaan, want ook daarvan kunnen we leren.

DE INZET VAN ONZE WIJKTEAMS Ridderkerkers die hulp zoeken, weten hun weg naar de wijkteams steeds beter te vinden.Velen van hen zijn de afgelopen jaren goed geholpen. Daar zijn we blij mee. De komende jaren worden samenwerking met het netwerk, hulpverlening en een regisserende rol de belangrijkste taken van de wijkteams. De gemeente komt prominenter in beeld als mensen naar specialistische hulp­verlening moeten worden begeleid. Wijkteams gaan zich meer bezig­ houden met:

Bezoekadres Koningsplein 1 2981 EA Ridderkerk

Postadres Postbus 271 2980 AG Ridderkerk

www.ridderkerk.nl +31 (0)180 451 234