Bijlage 1 Schetsontwerp St. Jorisplein Ridderkerk.pdf

ST. JORISPLEIN RIDDERKERK SCHETSONTWERP DECEMBER 2022

BURO POELMANS REESINK LANDSCHAPSARCHITECTUUR

ST. JORISPLEIN RIDDERKERK SCHETSONTWERP - 7 DECEMBER 2022

Colofon Dit Voorlopig ontwerp is in opdracht van gemeente Ridderkerk gemaakt door Buro Poelmans Reesink Landschapsarchitectuur en in nauwe samenwerking met de opdrachtgever tot stand gekomen.

ANALYSE EN VISIE

4

VARIANTENSTUDIE

12

SCHETSONTWERP

16

BURO POELMANS REESINK LANDSCHAPSARCHITECTUUR

3

ANALYSE EN VISIE OP HET ST. JORISPLEIN

4

HISTORIE VAN RIDDERKERK Ridderkerk werd in 1446 officieel gesticht; het dorp was ontstaan op het hoogste punt van de Reijerwaard; de polder die is drooggelegd rond 1400. De inwoners leefden vooral van akkerbouw, veeteelt en vlasbewerking. Het centrum van Ridderkerk bevond zich rondom de Kerksingel met als doorgaande route de Lagendijk. Sinds de bouw van het overdekte winkelcentrum is deze historische verbinding verbroken. Langs de Kerksingel en aan de Lagendijk zijn deze historische gebouwen en boerderijen nog zichtbaar. Ter plaatse van het winkelcentrum is deze helaas volledig verdwenen.

verdwenen historische verbinding

Historische lijnen uit de cultuurhistorische kaart van 1900 met in het rood de overgebleven historische bebouwing

De Lagendijk in 1910 ter plaatse van het huidige winkelcentrum

Luchtfoto Ridderkerk uit 1930 5

DE GROENSTRUCTUUR VAN RIDDERKERK De groenstructuur van Ridderkerk is vooral te herkennen in de oude historische structuren; de Kerksingel met oude rode beuken, de begraafplaats aan de Lagendijk, het Sint Jorispark en het park rond de Blaakwetering. Het winkelcentrum doorbreekt deze groene structuren en is hierin een stenige omgeving. Het is de opgave om een groene verbinding te creëren tussen de oude Lagendijk en het Sint Jorispark en de Kerksingel. Daarnaast is een vergroening van het plein gewenst om een prettige verblijfsplek te creëren.

wetering

kerksingel

Begraafplaats Rusthof

begraafplaats

Groenstructuren in Ridderkerk 6

Sint Jorispark

Kerksingel

PLEINEN IN RIDDERKERK In het centrum van Ridderkerk zijn drie pleinen die elk hun eigen identiteit hebben. De Kerksingel; het historische hart van Ridderkerk, het Koningsplein met daaraan diverse horeca en het St. Jorisplein als winkelhart van Ridderkerk. Dit plein is de plek voor het dorp waar men elkaar ontmoet tijdens het dagelijkse winkelen, maar ook tijdens dorpsevenementen en -feesten.

Koningsplein horeca- en cultuur

Het historische dorpshart

Kerksingel historisch hart

St. Jorisplein winkelhart / dorpsplein

Pleinen in het centrum van Ridderkerk

De vrijmarkt op het St. Jorisplein

Terrassen aan het Koningsplein 7

WINKELHART Het huidige winkelcentrum is erg naar binnen gericht; met daarin winkelstraten en de overdekte passages van de Ridderhof. Aan de buitenzijde van het winkelcentrum; met name de west- en de zuidzijde liggen parkeerplaatsen en daarnaast heeft het winkelcentrum twee parkeergarages. Het St. Jorisplein ligt als hart in dit winkelcircuit en heeft hierin ook de functie als ontmoetings- en dorpsplein.

P P Winkelstraat

P

winkelstraat

winkelpassage

P

Winkelpassage Ridderhof 8

VISIE OP HET ST. JORISPLEIN Het St. Jorisplein is onderdeel van een belangrijke historische route in het centrum van Ridderkerk. Het plein heeft mooie proporties en een belangrijke betekenis als knooppunt in het winkelgebied van de stad. De uitstraling is echter gedateerd, zowel in de inrichting van het plein als een deel van de belendende bebouwing. Er zijn ontwikkelingen voor het vernieuwen van enkele panden. Dit is de uitgelezen kans om een ontwerp te maken voor de openbare ruimte van het Sint Jorisplein. In Ridderkerk wordt de draak gestoken met St. Joris. In andere steden waar St. Joris de beschermheilige is staat hij fier overeind als ruiterstandbeeld op een sokkel. Op het St. Jorisplein in Ridderkerk viert het kleine rode draakje feest met de kinderen uit het dorp. De kinderen glijden vrolijk van zijn rug terwijl St. Joris in geen velden of wegen te bekennen is. De schoonheid hiervan schuilt in de kleine details en deze details kunnen nog beter uitgelicht worden op het plein vandaar ons motto: klein, kleiner, kleinst waarbij we voorstellen om op drie schaalniveaus ingrepen te doen op het plein.

2. KLEINER Het dorpse karakter van Ridderkerk komt fraai tot uiting in de gelaagde opbouw van de Kerksingel. Rondom de kerk zijn diverse zones aangebracht: grind, gazon, water, kademuur en de straat. Die gelaagde opbouw willen wij terug laten komen bij de inrichting van het St. Jorisplein. Wij stellen voor om in relatie tot de winkelgalerij en het overdekte podium een arcade of pergola te plaatsen rond het plein en zo een nog kleinere schaal (intiemere ruimte) te introduceren. Het middendeel van het plein kan dan lager komen te liggen en aansluiten op het lagere niveau van de winkelpassage in Ridderhof I. Hoe de omarming van het plein er precies uit gaat zien, bijvoorbeeld door bomen, een begroeide pergola of bloemperken willen we graag samen met de inwoners van Ridderkerk verder uitwerken.

Mogelijke pleingrootte voorkeursmodel

1. KLEIN Als de verdiepingen van Ridderhof I en II worden omgevormd tot wonen krijgt het plein een heel ander aanzicht. De zuidwand wordt gesloten en het plein krijgt een aantrekkelijke kop. De pleinwanden rondom zijn meer in balans met elkaar, het plein wint aan intimiteit en er ontstaat uitzicht op de kerktoren van het dorp. Het is hierbij niet passend om het bestaande ronde overdekte podium te behouden. Wij stellen voor om op diezelfde plek een kleinere overkapping te realiseren van twee verdiepingen hoog. De pergola doet dienst als zuidentree van het winkelcentrum en maakt onderdeel uit van de overdekte route in het winkelcircuit. De overkapping kan tevens dienst doen als overdekt podium voor allerlei dorpsactiviteiten.

3. KLEINST Op het kleinste niveau krijgt het rode draakje een nieuw speelveld. Of dit nu een grasveld is, een nieuwe pleinverharding of een complete drakentuin, ook dat willen we graag met de bewoners bespreken. Details in de vorm van verlichting, water, meubilair en beplanting spelen daarbij een belangrijke rol en kunnen bijdragen aan een vergroting van de intieme sfeer op het plein zodat het St. Jorisplein in de toekomst een aangenamere plek wordt om te verblijven, feest te vieren en dorpsgenoten te ontmoeten.

9

STUDIE PLEINRUIMTE

10

HISTORISCHE ROUTE

? 11

VARIANTENSTUDIE Tijdens de eerste inloopavond zijn er drie ontwerpvarianten gepresenteerd aan bewoners en participanten. De drie varianten laten ieder een andere invulling zien voor het plein. Er is informatie opgehaald over de wensen en eisen voor het plein en daarnaast zijn er opmerkingen opgehaald over de verschillende ontwerpvarianten. Het ontwerp is ook digitaal met gedeeld via een online platform. Hier kon men de verschillende varianten bekijken en opmerkingen plaatsen. Er was een duidelijke voorkeur voor de eerste variant: de dorpstuin. Deze variant is samen met de opmerkingen verwerkt in een voorkeursvariant. Tijdens een pleinbijeenkomst is het voorkeursontwerp gepresenteerd en zijn er wederom opmerkingen opgehaald die zijn verwerkt in het ontwerp.

12

VARIANT 1 - DE DORPSTUIN

• • • •

centrale groene plek zorgt voor schaalverkleining op het plein podium op de kruising bij entree passage het terras wordt onderdeel van het plein struinpaadjes doorkruisen het middenvlak

N

Schaal 1:2000

Struinpaadjes door de vaste planten - Piet Oudolf

Verlichting zorgt voor intieme sfeer bij avond - Toulouse

Zitplekken langs looproute - Piet Soerplein Havelte 13

VARIANT 2 - HET GROENE TAPIJT

• • • • •

formele pleinindeling draakje krijgt eigen plek in tuin het terras ligt aan het groen de pergola accentueert entree van de passage zitplekken langs het groen

N

Schaal 1:2000 14

Vergroening van het plein - Piet Soerplein Havelte

Plek voor dorpsfeesten en bijeenkomsten - Laurenskerk Rotterdam

Plek in het groen - Varkensmarkt Den Haag

VARIANT 3 - DE GROENE SCHAKEL

• het podium krijgt een plek centraal op het plein • historische route wordt begeleidt door groen • grote en kleine ontmoetingsplekken • het terras ligt centraal op het plein • vakken met vaste planten

N

Schaal 1:2000

Zitplekken langs de looproute - Piet Soerplein Havelte

Terras op het plein - Café Cook Amsterdam West

Zitplekjes in het groen - Laurenskerk Rotterdam 15

SCHETSONTWERP De vormgeving van het ontwerp voegt zich naar de natuurlijke bewegingen die aanwezig zijn op het plein. De historische route wordt begeleid door het groen met daaraan zitranden die de wandelaar natuurlijk leiden van de Lagendijk naar de Sint Jorisstraat. Een tweede beweging over het plein uit zich in de vorm van een pergola die zorgt voor samenhang op het plein en verbinding legt met de winkelstraat. Daarnaast creëert de pergola verschillende luwe plekken op het plein. Onder deze pergola ontstaat ruimte voor een podium, een klein concert of andere dorpsactiviteiten. De beplanting op het plein bestaat uit sierplantsoen met bloeiende vaste planten meerstammige heesters zodat er luwteplekken ontstaan op het plein.

16

KONINGSPLEIN VERLENGDE KERKWEG

JORISHOF

RIDDERHOF 2 RIDDERHOF 1

RIDDERHOF 2

RIDDERHOF

17

18

19

20

PRINCIPEDOORSNEDE AA’

Schaal 1:100 21

PRINCIPEDOORSNEDE BB’

Schaal 1:100 22

PRINCIPEDOORSNEDE CC’

Schaal 1:100 23

PRINCIPEDOORSNEDE DD’

Schaal 1:100 24

25

PRINCIPEDOORSNEDE EE’

Schaal 1:100 26

EXPEDITIEVERKEER EN DRAAICIRKELS

27

BRANDWEEROPSTELPLEK

28

BOMEN EN MEERSTAMMIGE HEESTERS

Ai

Pp Me Me

Aa Te verplanten boom 4x

Ck

Pp

Nieuwe bomen 17x

Zs

Bestaande bomen 2x AgL

GtS

GtS Aa Zs

Me

SORTIMENT

Aa Ck AgL

Ai

Aesculus indica

AgL

Alnus glutinosa ‘Laciniata’

GtS

Gleditsia triacanthos ‘Sunburst’

Aa

Amelanchier arborea ‘Robin Hill’

Ck

Cornus kousa ‘China Girl’

Me

Malus ‘Evereste’

Zs

Zelkova serrata

Pp

Parrotia persica

29

30

Aesculus indica

Alnus glutinosa ‘Laciniata’

Amelanchier arborea ‘Robin Hill’

Cornus kousa ‘China Girl’

Gleditsia triacanthos ‘Sunburst’

Malus ‘Evereste’

Zelkova serrata

Parrotia persica

SIERPLANTSOEN

SORTIMENT Vaste plantenmengsel met een basis van gecultiveerde vaste planten en siergrassen, aangevuld door inheemse vaste planten en groepen of solitaire heesters.

31

SIERHEESTERS

32

Euonymus alatus ‘Timber Creek’

Hibiscus syriacus ‘Hamabo’

Viburnum opulus ‘Nanum’

Perovskia atriplicifolia ‘Blue Spire’

Buddleja ‘Blue Chip’

Syringa ‘Minuet’

ZONZIJDE CULTIVARS

INHEEMSE SOORTEN

Echinacea purpurea

Veronicastrum virginicum ‘Album’

Achillea millefolium

Sanguisorba officinalis

Aster amellus ‘Sonora’

Centranthus ruber ‘Coccineus’

Salvia pratensis

Knautia arvensis

Gypsophila paniculata

Hemerocallis ‘Stella d’oro’

Leucanthemum vulgare

Persicaria bistorta 33

SIERGRASSEN

Calamagrostis acutiflora ‘Avalanche’

Panicum virgatum ‘Rotstrahlbusch’

34

BOLLEN

Miscanthus sinensis ‘Silberfeder’

Allium ‘Purple Sensation’

Crocosmia ‘Carmen ‘Briljant’

Chionodoxa forbesii

Tulipa sylvestris

SCHADUWZIJDE CULTIVARS

INHEEMSE SOORTEN

Alchemilla mollis

Anemone hybrida ‘Honorine Jobert’

Geranium pratense

Campanula trachelium

Brunnera macrophylla

Heuchera micrantha ‘Palace Purple’

Silene dioica

Aquilegia vulgaris

Actaea racemosa

Hemerocallis ‘Lemon Bells’

Polygonatum multiflorum

Osmunda regalis 35

SIERGRASSEN

Deschampsia cespitosa

Stipa tenuissima ‘Ponytails’

36

BOLLEN

Molinia arundinacea ‘Cordoba’

Anemone nemorosa

Corydalis solida

Arum italicum

KLIMPLANTEN EN GEVELGROEN

SORTIMENT klimsysteem aan de gevel balkon vergroenen gevelgroen

37

38

Sedumdak

Daktuin

Klimsysteem aan de gevel

Vergroenen van balkons d.m.v. (hang) planten

Gezamelijk systeem van bloembakken aan de balkons

Gevelgroen

VERGROENING VAN DE BALKONS

Hangplanten aan balkon

Vergroening balkons

Balkontuintje met potten en planten 39

VERPLAATSEN KUNSTWERK

Zicht op het kunstwerk vanuit de zijstraat

Verplaatsen kunstwerk 40

Zicht op kunstwerk vanaf het plein

ZITPLEKKEN

boombank

schommelbank

zitrand

Muurtje met houten zitelementen

Boombank Plane

bankje

Dubbelzits Plane Plus 41

42

Gemetseld muurtje met zitrand van hout

Gemetseld keermuurtje en traptreden

Verhoogde rand rondom plantvakken met openingen voor waterafvoer

Schommelbank aan de pergola

DE DRAKENTUIN

nieuw te maken minidraakjes

bestaande speeldraak terugplaatsen

Natuurlijke overgang beplanting naar halfverharding

Draakje herplaatsen op eigen plek in de tuin 43

TERRASSEN EN MARKTKRAMEN

terras Bram Ladage

ruimtereservering marktkraam

ruimtereservering marktkraam terras Forty-One 96 m2 Groen als natuurlijke afscheiding (Marktplein Ede)

Heldere scheiding in functie gebruik door materialisatie 44

PERGOLA

Langsdoorsnede pergola schaal 1:200 45

PODIUMVARIANT 1

publiek podium

46

PODIUMVARIANT 2

podium

publiek

47

PODIUMVARIANT 3

podium publiek

48

RUIMTE VOOR EVENEMENTEN Op het plein zijn meerdere ruimten die geschikt zijn voor (kleinschalige) evenementen; zoals een orkest, jaarlijkse pinkstermarkt, een viskraam of de vrijmarkt op koningsdag.

Zomeravondconcert De Noordzangers (RTV Ridderkerk)

Zomermarkt op het Sint Jorisplein (RTV Ridderkerk) 49

VERLICHTINGSPLAN

Vorkmast type: Cercle 50

MATERIALISATIE

PLEIN

PLEINRAND

TERRAS

Gebakken klinkerverharding, dikformaat, grijs-beige genuanceerd, keperverband

Gebakken klinkerverharding, dikformaat, grijs-beige genuanceerd, halfsteensverband, hiermee wordt de overgang naar de architectuur vormgegeven, strook van ca. 50 cm.

Gebakken klinkerverharding, dikformaat, antraciet

AFVALBAK

BOOMROOSTER

HALFVERHARDING

Afvalbak type constructo 70

Boomrooster type Prius Grijsen

Gebonden halfverharding, Stabilizer Maas mix 51

WATERBERGING

GLOBALE BEREKENING WATERBERGING Oppervlakte verharding: Benodigde volume berging (T=100):

2300 m2 138 m3

Oppervlakte permavoid stroken (85 mm): Volume permavoid stroken: Oppervlakte permavoid berging (150 mm): Volume permavoid berging: Totaal volume waterberging:

330 m2 23 m3 770 m2 104 m3 127 m3

zoekgebied waterberging ca. 767 m2

permavoid stroken 1 meter breedt

Permavoid Capillair Irrigatiesysteem 52

GEFASEERDE UITVOERING FASE 1

FASE 2

In deze fase wordt het eerste gedeelte van het Sint Jorisplein gerealiseerd. Dit gedeelte staat los van de nieuwbouwontwikkelingen van de Ridderhof. De realisatie van de pergola maakt onderdeel uit van deze fase. De huidige overkapping ter plaatse van de entree van de Ridderhof blijft in deze fase behouden. De groenstrook die deels in fase 1 en 2 ligt zal in fase 2 worden gerealiseerd, in deze tijdelijke situatie zal hier verharding komen wat herstraat wordt in de tweede fase.

Na realisatie van de nieuwbouwontwikkelingen van de Ridderhof kan het tweede deel van het Sint Jorisplein worden gerealiseerd. De huidige tent wordt in deze fase verwijderd. De groenstrook die deels in de eerste fase is gelegen wordt in deze fase gerealiseerd.

Fase 1

Fase 2 53