Document · PDF

Bijlage 1 - Notitie scenarios ontwerpend onderzoek.pdf

Commissie Samen leven en Samen wonen RK 9 oktober 2024, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 4: Scenario’s voor het ontwerpend onderzoek2.867 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

NOTITIE

Onderwerp Project Opdrachtgever Projectcode Status Datum Bijlage(n)

Scenario’s omgevingsvisie Ridderkerk Omgevingsvisie Ridderkerk Gemeente Ridderkerk 141592 Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend) 22 augustus 2024 Uitgangspunten scenario’s Ridderkerk

INLEIDING

De gemeente Ridderkerk actualiseert haar omgevingsvisie. In de eerste fase van dit proces zijn het huidig beleid, de staat en toekomstige trends geanalyseerd. Deze fase is inmiddels afgerond. Om vanuit ambities naar één toekomstbeeld (de visie) te komen, wordt een ontwerpend onderzoek uitgevoerd. In het ontwerpend onderzoek worden twee uiterste toekomstscenario’s voor de gemeente verkend. Deze twee scenario’s zoeken de hoeken van het speelveld op, waarmee de bandbreedte van opgaven en kansen inzichtelijk wordt. De twee toekomstscenario’s worden beoordeeld op hun omgevingseffecten in het Omgevingseffectrapport [OER]. De inzichten uit deze beoordeling helpen bij het inzichtelijk maken van de effecten van mogelijke beleidsingrepen en voeden de beleidsvorming. Door dit inzicht kan er een afgewogen en onderbouwd besluit ten aanzien van de omgevingsvisie (beleidsvoornemen) genomen worden. In deze notitie worden de twee uiterste toekomstscenario’s geïntroduceerd. Scenario 1 richt zich op de versterking van het groene, dorpse karakter. Scenario 2 richt zich op een ondernemend en innovatief Ridderkerk met een stedelijk karakter. In beide scenario’s staan de drie kernwaarden van Ridderkerk centraal: (1) Sterke wijken, goed verbonden, (2) groenblauwe oase en (3) kloppend hart. Per scenario komen de kernwaardes op andere manier tot uiting.

Het doel van deze notitie is om de scenario’s toe te lichten. Beide scenario’s worden ondersteund door een kaartbeeld. In bijlage I van deze notitie zijn de uitgangspunten per scenario terug te vinden. Deze uitgangspunten bevatten meer details over de onderscheidende kenmerken van de scenario’s.

SCENARIO 1

De gemeente Ridderkerk ontwikkelt zich in dit scenario tot een groene gemeente waar het dorpse karakter centraal staat. In dit scenario wordt prioriteit gegeven aan de kernwaarde ‘groenblauwe oase’. kernbegrippen groenblauwe dooradering

2.1

duurzaamheid

lokaal

Sterke wijken, goed verbonden

In dit scenario 1 ontwikkelt de gemeente zich tot een groene, duurzame gemeente. De gemeente Ridderkerk staat in sterke verbinding met haar inwoners, met respect voor de grenzen van de natuur en het landschap. Ontwikkelen gebeurt met oog voor het water- en bodemsysteem. Dit betekent dat woningbouw alleen plaatsvindt in bestaande wijken. Daarom is er bijvoorbeeld niet langs de rivieroevers gebouwd. Ook vinden er geen ontwikkelingen plaats op de agrarische gronden ten behoeve van het behoud van de groene kraag. De woningbouwopgave richt zich op de lokale vraag en behoefte, met voorrang voor de lokale bewoners rekening houdend met bestaande wet- en regelgeving. Er is ruimte voor de opzet van collectieve woonvormen, zoals Knarrenhofjes. De bouwhoogte bedraagt maximaal zes bouwlagen. Dit behoudt het dorps karakter en de cultuurhistorisch waardevolle structuren en gebouwen. Nieuwbouw, transformatie en herstructurering gebeurt waar mogelijk met duurzame en natuurinclusieve materialen. Verduurzamingsmaatregelen zoals isolatie en groene gevels zijn op buurtniveau georganiseerd en worden collectief onderhouden. Op het perceel bij de Sportlaan-Benedenrijweg is een collectieve wijk gerealiseerd waarbij de eigenaren de bouw gezamenlijk hebben opgezet. In het mobiliteitssysteem staat inclusiviteit voorop.

Er is een zero-emissie zone ingesteld in het centrum van Ridderkerk om zo een gezonde en veilige leefomgeving te creëren. In wijkcentra worden wijkhubs gerealiseerd, deze bewoners en bezoekers de mogelijkheid om de auto kunnen parkeren en zich vanuit de hub ook kunnen verplaatsen met deelvervoer. Tussen de wijkhubs rijdt een toegankelijke buurtbus, de huidige Rnet-verbindingen en de waterbus blijven behouden, volgens de huidige dienstregeling. Daarnaast zijn de snelwegen overkapt. De maximale snelheden zijn waar mogelijk verlaagd van 50 km/u naar 30 km/u. De Rotterdamseweg is verdiept aangelegd en de maximale snelheid is 70 km/h. De groene kraag is via groene inprikkers naar het centrum doorgetrokken. Hierdoor ontstaat een aantrekkelijke leefomgeving. Het groen biedt voldoende schaduwplekken aan waar ook ruimte is om te rusten. Voor de dagelijkse voorzieningen en zorg kunnen bewoners in de wijk terecht. Ook wordt er in iedere wijk ruimte geboden aan maatschappelijke functies. Zo is bij de wijkcentra een buurthuis. Dat kan bijvoorbeeld in cultuurhistorische waardevolle panden, gebedshuizen, leegstaande panden of nieuwbouw. Dit stimuleert bewoners om elkaar (spontaan) te ontmoeten en bevordert de sociale cohesie. De inwoners bieden elkaar een breed vangnet.

2.2

Groenblauwe oase

De groene overkapping van de snelwegen heeft ertoe geleid dat de groenblauwe dooradering flink is uitgebreid. Waar oorspronkelijk de snelwegen als barrière in het landschap lagen, wordt nu ruimte geboden aan het groen. De overkapping biedt voldoende mogelijkheden om te sporten en te ontspannen. Ook is hier een fietsroute aangelegd. Om de waterveiligheid te waarborgen, is er ruimte aan de rivier geboden (nature based solutions). De uiterwaarden en andere natuurgebieden van hoge (potentiële) natuurwaarden zijn tijdens het broedseizoen niet toegankelijk. Vrijkomende agrarische gronden worden ingezet voor natuurontwikkeling en waterberging. De grenzen van het agrarisch gebied en het glastuinbouwconcentratiegebied zijn hard. De oude dijk is beleefbaar gemaakt door combinatie met de functie van waterberging.

Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

Energie wordt lokaal opgewekt met zon op daken. Ook wordt de restwarmte uit de glastuinbouw waar mogelijk benut. Inwoners zijn aangemoedigd om financieel te participeren via de lokale energiecoöperaties, zo kunnen zij meedelen in de voordelen van de opbrengst van de duurzame opwek. De energieopslag- en infrastructuur is ingepast en georganiseerd op wijkniveau. Er zijn geen zoekgebieden voor zon- en windenergie op land.

2.3

Kloppend hart

Ridderkerk staat in dit scenario bekend om haar duurzame imago. Het areaal van bedrijventerreinen blijft bestaan. Dit draagt bij aan de ambitie om zo min mogelijk landelijk gebied ten koste van uitbreiding van het bebouwd gebied te laten gaan. Er is een aantrekkelijk vestigingsklimaat ontstaan waar de duurzame maakindustrie voor bijvoorbeeld biobased bouwmaterialen floreert. De agro-verwerkingsclusters en het agrarisch gebied zijn behouden en er is ruimte geboden aan nevenactiviteiten. Ook is Ridderkerk een gevestigde entiteit in de circulaire economie. Er is een circulaire hub voor opslag en recycling gevestigd. Door dit type bedrijvigheid zijn bedrijventerreinen veelal monofunctioneel ingericht, maar gemengde gebieden aan de randen zijn mogelijk als de milieucategorisering dat toelaat. De bedrijventerreinen krijgen door herstructurering een aantrekkelijk en groen karakter.

Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

SCENARIO 2

De gemeente Ridderkerk ontwikkelt zich in dit scenario tot een innovatieve en ondernemende gemeente. In dit scenario wordt prioriteit gegeven aan de kernwaarde ‘kloppend hart’. kernbegrippen innovatief

3.1

ondernemend

regionaal verbonden

Sterke wijken, goed verbonden

In dit scenario typeert de woningvoorraad van Ridderkerk zich door haar onderscheidende stijl: het ontwikkelprincipe gaat uit van landschappelijk wonen in een hogere dichtheid, waarbij wordt ingezet op veel verticaal groen en het gebruik van natuurinclusieve materialen. Dit leidt tot een toename van aantrekkelijke meergezinswoningen, om zo starters en urban professionals aan te trekken. Naast inbreiding is er daarom ook ingezet op uitbreiding bij uitleglocaties. Ruimtelijke beperkingen ten gevolge van het water- en bodemsysteem zijn aangepakt met innovatieve, technologische oplossingen. Hierdoor is het mogelijk om bijvoorbeeld langs de oevers van de Nieuwe Maas en bij Nieuw Reijerwaard te bouwen. Op bepaalde plekken zijn bouwhoogtes tot boven de zes lagen mogelijk. De ontwikkelingen worden zorgvuldig ingepast in de bestaande omgeving. Bij de meergezinswoningen wordt ingezet op gemengd wonen op gebouwniveau. Dat betekent dat wonen, werken en ontspanning in een pand worden gecombineerd voor verschillende doelgroepen, van starters tot senioren. Op deze manier kunnen bewoners elkaar helpen en worden onderlinge banden versterkt. Ook zijn in dit scenario flexibele vormen van wonen mogelijk, om tegemoet te komen aan de diversiteit van de woningvraag (bijvoorbeeld flexwoningen en tiny houses). In dit scenario zet Ridderkerk in op haar strategische ligging.

De gemeente is sterk verbonden met de regio door investeringen in het Rnet en de waterbus. Zo is er een nieuwe, snelle Rnet-verbinding met station Barendrecht gerealiseerd. De waterbus vaart frequent en er is een extra halte gerealiseerd bij Bolnes Werfkade. Bij de haltes van de watertaxi is een P&R gevestigd. Daarnaast is er bij Bolnes en bij Drievliet een stadsrandhub gerealiseerd. Bij deze hubs gelden gunstige parkeervoorwaarden en is het aantrekkelijk om over te stappen op deelmodaliteiten. Voor de bevoorrading van het centrum is er een logistieke hub gerealiseerd waar overslag plaatsvindt. De Rotterdamseweg is afgewaardeerd naar 50 km/u. Om het centrum ligt een autoluwe schil en in het centrum zelf is een autovrije zone en zero emissie zone ingesteld. Door deze ingrepen neemt de personenauto een minder prominente plaats in. Bewoners, bezoekers en ondernemers verplaatsen zich snel, gemakkelijk en veilig, zowel binnen Ridderkerk als de regio. De openbare ruimte is aantrekkelijk ingericht en nodigt uit tot beweging. Door schaduwplekken langs de hoofdwegen en waterpartijen ontstaat een aantrekkelijke verblijfplaats. Zorgcentra en stedelijke voorzieningen bevinden zich op een gecentraliseerde locatie. Ook worden er binnensportvoorzieningen toegevoegd.

Ridderkerk is dé plek in de metropoolregio waar een aantrekkelijke, moderne omgeving met voldoende ruimte voor ontspanning en recreatie samenkomen.

3.2

Groenblauwe oase

De groene kraag rondom het bebouwd gebied blijft bestaan, maar wordt niet vergroot. De landschappelijke grenzen van het agrarisch gebied en de glastuinbouwsector zijn hard. Het landelijk gebied is wel toegankelijk en beleefbaar gemaakt. Langs de Nieuwe Maas wordt een getijdenpark gerealiseerd waar ecologie, recreatie, klimaatadaptatie en innovatie samen komen. De oude dijkstructuur en het industrieel erfgoed zijn in dit scenario beter zichtbaar en beleefbaar gemaakt. Daarnaast zijn er klimaatparken gerealiseerd, hier wordt waterberging in een natuurlijk waterlandschap gecombineerd met recreatie. Vrijkomende agrarische gebieden zijn herbestemd of getransformeerd naar bijvoorbeeld een woonfunctie, maatschappelijke functie of recreatieve functie.

Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

Gezien haar innovatieve karakter heeft de energietransitie voor Ridderkerk in dit scenario prioriteit. De energietransitie is een van de randvoorwaarden voor de groei in dit scenario en dat drukt zich uit in ruimteclaims, bijvoorbeeld voor de 380 kV hoogspanningsleiding. Er is ingezet op verschillende hernieuwbare bronnen. De verkeersknooppunten en de geluidsschermen bieden ruimte aan zoekgebieden voor hernieuwbare energie. Daarnaast wordt er ingezet op zon op dak en aquathermie. Ook is er een transformatorstation en waterstofopslag gesitueerd in Bolnes-Zuid. Deze worden aan het zicht onttrokken door een groenblauwe inpassing. In ’t Zand en Nieuw Reijerwaard worden de mogelijkheden voor geothermie en een warmte-koude-opslag verkend, met afzet naar bedrijven en woningen in de nabije omgeving. De benodigde energievoorzieningen en infrastructuur worden ingepast in het landschap.

3.3

Kloppend hart

Ridderkerk is in dit scenario een innovatieve en ondernemende gemeente met een stedelijk karakter. De goed ontsloten, aantrekkelijke woonmilieus gaan hand in hand met het ontstane aantrekkelijk vestigingsklimaat voor zakelijke dienstverlening in sectoren zoals ICT, en landbouw- en energietechnologie. Ook stimuleert de gemeente de komst van start-ups. De genoemde sectoren bevinden zich in lage milieucategorieën. Het bestaande areaal van bedrijventerrein is daarom geherstructureerd en getransformeerd naar aantrekkelijke, gemengde woon-werklocaties, waar ruimte wordt geboden aan de bovengenoemde sectoren. Dit leidt tot een grotere arbeidsdeelname per vierkante meter en de gemengde inrichting verbetert de omgevingsveiligheid. Op de agrarische gronden vindt voornamelijk verticale landbouw plaats. De glastuinbouwsector is innovatief en efficiënt ingericht. Nieuw Reijerwaard ontwikkelt zich in samenwerking met universiteiten en onderzoeksinstellingen tot een gerenommeerd kenniscluster. De genoemde economische sectoren en de ontwikkelingen in de woningvoorraad trekken urban professionals aan. Hierdoor ontstaat er een toenemende vraag naar speciaalzaken. Dit biedt kansen voor lokale ondernemers.

I Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

BIJLAGE: UITGANGSPUNTEN SCENARIO’S OP HOOFDLIJNEN

Tabel 1 Uitgangspunten scenario’s op hoofdlijnen naar kernwaarden / beoordelingskader NRD Ridderkerkse kernwaarde

Scenario 1

Scenario 2

aantal

1300 woningen (harde en kansrijke plannen)

3300 woningen (harde, kansrijke en reserveplannen)

kenmerken

geen flexwonen

tijdelijke locaties voor flexwonen zijn toegestaan

enkel inbreiding

inbreiding en uitbreiding (waaronder uitleglocaties bij rivieroevers, Nieuw Reijerwaard)

maximaal 6 bouwlagen

> 6 bouwlagen zijn mogelijk

collectieve bouw mogelijk

geen collectieve bouw

geen gemengd wonen op gebouwniveau

gemengd wonen op gebouwniveau (wonen, werken en ontspanning)

meerderheid totale woningvoorraad bestaat uit eengezinswoningen

50/50 een grotere toename van meergezinswoningen (aantrekken starters / urban professionals)

zorgcentra in de wijken (decentraal)

centraal zorgcentrum

dagelijkse voorzieningen geclusterd nabij de wijken

voorzieningen zijn op een locatie gecentraliseerd (nabij het getijdenpark)

buurthuis in iedere wijk

bestaande buurthuizen behouden

behoud onderwijsvoorzieningen

kenniscluster Nieuw Reijerwaard

openbare ruimte

investeren in bestaand gebied (inprikkers vanuit groene kraag) en investeren bij nieuwe ontwikkelingen

investeren bij nieuwe ontwikkelingen (bijv. P.C. Hooftstraat en Centrum-Oost)

sociale cohesie

nieuwe buurtcentra in de wijken

geen nieuwe buurtcentra

gezonde leefstijl

schaduwplekken nabij groene inprikkers

schaduwplekken langs de hoofd(fiets)wegen

toevoeging sportvoorzieningen in de buitenruimte (bijv. op de overkapping)

toevoeging indoor sportvoorzieningen

sociaaleconomische positie

duurzame maakindustrie

zakelijke dienstverlening

gezondheidsbescherming

overkapping snelwegen

geen overkapping snelwegen

inbreiding

naast inbreiding ook uitbreiding

werkgelegenheid in hogere milieucategorie [HMC]

werkgelegenheid in lage milieucategorie

bedrijventerreinen zijn monofunctioneel in geval van HMC, waar mogelijk inzetten op

bedrijventerreinen zijn zoveel mogelijk gemengd ingericht

Sterke wijken, goed verbonden Wonen en fysieke leefomgeving

voorzieningenaanbod

Gezondheid en sociaal domein

omgevingsveiligheid

Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

Ridderkerkse kernwaarde

Scenario 1

Scenario 2

gemengde gebieden aan de randen van bestaande terreinen

Mobiliteit

circulaire hub (opslag en recycling)

toevoeging waterstoffabriek

bereikbaarheid

mobiliteit gericht op korte afstandsverplaatsingen

mobiliteit gerichte op langere afstandsverplaatsingen met regio

huidige Rnet-verbindingen blijven behouden

in aanvulling op de huidige verbindingen wordt er een directe, volwaardige lijn naar station Barendrecht opgezet

buurtbussen voor ouderen

geen buurtbussen

behoud huidige dienstregeling waterbus, P&R bij halte

frequentere dienstverlening waterbus, P&R bij halte

geen extra haltes waterbus

extra halte waterbus Bolnes Werfkade

metropolitane fietsroute Dordrecht-Rotterdam is gerealiseerd

fiets- en wandelroutes conform mobiliteitsplan gerealiseerd

wijkhubs (deelmobiliteit primair voor gebruik binnen de gemeente)

stadsrandhubs aan de randen van de gemeente (omvangrijke hub met deelmobiliteit)

logistieke opslag van gekoelde goederen [reeferhub] (gericht op Nieuw Reijerwaard)

reeferhub inclusief logistieke hub voor o.a. de bevoorrading van de kern.

parkeernorm 2024

toepassing reductiefactor bovenop parkeernorm 2024

verspreid parkeren in de buurt

geconcentreerd parkeren

zero emissie zone in het centrum

geen autovrij centrum

autovrij centrum

geen autoluwe schil

autoluwe schil om het centrum

snelwegen overkappen

geen snelwegen overkappen

Rotterdamseweg verdiept aanleggen (barrière Slikkerveer en West wegnemen)

Rotterdamseweg afwaarderen naar 50 km/u

30 km/u, tenzij

verbetering verkeersveiligheid door getroffen maatregelen

fiets en wandelen

deelmobiliteit

auto

verkeersveiligheid

Kloppend hart

Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

Ridderkerkse kernwaarde

Scenario 1

Scenario 2

Economie

werkgelegenheid

vestigingsklimaat voor duurzame maakindustrie (productie biobased bouwmaterialen, circulaire hub voor inzameling en recycling)

vestigingsklimaat voor kennisclusters technologie/innovatie/ICT

vestigingsklimaat

bestaand areaal bedrijventerrein behouden, met monofunctionele inrichting (bedrijfsfunctie)

bestaand areaal bedrijventerrein behouden, maar transformatie naar werklocaties en gemengde functie (wonen/werken)

agro-verwerkingscluster

agro-verwerkingscluster met toegenomen focus op innovatie

horizontale, natuurinclusieve voedselproductie

verticale landbouw in glastuinbouwconcentratiegebied

behoud agrarisch gebied / glastuinbouwconcentratiegebied

nevenactiviteiten toestaan bij agrarische bedrijven

geen nevenactiviteiten toestaan bij agrarische bedrijven

groene kraag verbinden en doortrekken naar centrum

groene kraag behouden, geen toevoegingen

natuurgebieden van hoge (potentiële) natuurwaarden seizoensgebonden niet toegankelijk voor recreatie (rivier / NNN)

toegankelijke natuurgebieden met multifunctioneel gebruik

doortrekken groene kraag, inbreiding, ruimte voor de rivier

behoud groene kraag, naast inbreiding ook uitbreiding, getijdenpark, reservering tracé 380 kV

vrijkomende agrarische bebouwing inzetten voor natuurontwikkeling / vernatting

vrijkomende agrarische bebouwing herbestemmen / transformeren (woonfunctie, maatschappelijke functie, recreatieve functie)

structuur oude dijk zichtbaar maken door de functie van waterberging

structuur oude dijk zichtbaar en beleefbaar maken voor multifunctioneel gebruik

industrieel erfgoed niet zichtbaar en beleefbaar maken

industrieel erfgoed zichtbaar en beleefbaar maken

geen aantasting aan monumenten

vernatten van gebied BolnesZuid, ten westen van de A38

klimaatpark in Bolnes-Zuid, ten westen van de A38

water- en bodemsturend werken

waterveiligheid door technologische oplossingen

ruimte voor de rivier

realisatie getijdenpark aan de Nieuwe Maas

waterberging in gebouwde omgeving

natuurinclusief bouwen

landbouwareaal

Groenblauwe oase Groen-blauw

natuur

landschap en cultuurhistorie

water, bodem en klimaat(adaptatie)

Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

Ridderkerkse kernwaarde

energie

materiaal

Scenario 1

Scenario 2

doortrekken groene kraag (vier inprikkers)

behoud groene kraag

schaduwrijke plekken bij buurtcentra en de vier inprikkers

schaduwrijke plekken bij hoofdroutes (fiets en wandel)

zon op dak

geen windmolens / zon op veld

duurzame energieopwek bij de knooppunten

geen duurzame energieopwek op het geluidsscherm langs de A16

duurzame energieopwek op het geluidsscherm langs de A16/A38

geen klimaatpark in Bolnes-Zuid (wel inzet op vernatting)

klimaatpark in Bolnes-Zuid, ten westen van de A38

buurtbatterijen bij buurtcentra

geen buurtbatterijen

lokale energiecorporaties

geen lokale energiecorporaties

collectieve organisatie en onderhoud verduurzamingsmaatregelen

geen collectieve organisatie en onderhoud verduurzamingsmaatregelen

reservering waterstoftransport

geen reservering 380kV verbinding

reservering 380kV verbinding (inclusief buffer)

geen aquathermie

aquathermie

geen geothermie / WKO

geothermie / WKO bij ’t Zand en Nieuw Reijerwaard

restwarmte glastuinbouw benutten

circulaire hub (inzameling en recycling)

geen circulaire hub

Witteveen+Bos | referentie_txt_05 | Bijlage I | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/1123/documents/38999