Bijlage 1 - aanpak-oosterpark-mei-2021.pdf

Aanpak

Oosterpark mei 2021

De plannen voor het Oosterpark

Meer biodiversiteit

Participatie

Het Oosterpark is een belangrijk park voor Ridderkerk. Het is een van de grotere parken in onze gemeente. Veel inwoners maken er gebruik van: direct omwonenden maar ook inwoners van andere wijken. Door de mogelijkheden om te recreëren en te ontspannen levert het Oosterpark een bijdrage aan de fysieke en geestelijke gezondheid van de bezoekers.

In de plannen voor het Oosterpark streven we naar meer biodiversiteit. Een aantal jaren geleden heeft de kap van de essen als gevolg van de essentaksterfte veel impact gehad. Ook daarom is het belangrijk om de biodiversiteit in het park te vergroten. Een minder eenzijdig bomenbestand maakt bomen minder vatbaar voor ziekten. En als er ziekten zijn, blijven de gevolgen voor het bomenbestand beperkt.

De huidige aanpak is ontwikkeld en afgestemd met verschillende belangenbehartigers door middel van de uitkomsten van de enquête, verschillende bijeenkomsten en mailreacties.

Het Oosterpark is nu belangrijk. Dat is het ook in de toekomst. Onze plannen met het Oosterpark zijn erop gericht dit groengebied toekomstbestendig te maken en een duurzaam karakter te geven, zodat ook de generaties na ons er plezier aan beleven. Het Oosterpark bestaat niet alleen uit bomen. Er zijn wandelpaden en er is recreatiewater. Honden moeten er kunnen rennen, en ruiters te paard zijn eveneens welkom. Daarnaast is ruimte nodig voor de uitbreiding van honk- en softbalvereniging Ridderkerk Rowdies en de aanleg van een geluidsscherm langs de A15.

De huidige bomenpopulatie in het midden, oosten en langs de snelweg bestaat voornamelijk uit (half) pioniersoorten (populieren en wilgen). Deze boomsoorten hebben een relatief korte levensduur. Als we daar de komende jaren niets aan doen, hebben we op de middellange termijn geen bomen meer in het Oosterpark. We willen naar een duurzaam bosbeheer waarin ook ruimte is voor duurzame houtsoorten, die ook de ruimte krijgen om te groeien en groot te worden. Het doel van deze aanpak is om naast de twee grote ontwikkelingen ook het totaalbeeld voor het Oosterpark voor ogen te houden. Op die manier sluiten deze ontwikkelingen logisch aan op de rest van het bestaande park. Een belangrijk uitgangspunt voor de aanpak is handhaven wat al een goede kwaliteit heeft en ingrepen doen waar verbeteringen mogelijk en noodzakelijk zijn om het park toekomstbestendig te maken.

De aanpak van het Oosterpark maakt veel los. Het participatieboekje maakt dat goed duidelijk. Bij alle stappen in het proces hebben we veel mensen betrokken. In totaal zijn er in zes maanden tijd 14 bijeenkomsten geweest (exclusief de raadscommissie in december over Ridderkerk Rowdies) en er is goed gebruik gemaakt van de mogelijkheid om via de mail te reageren. Alle reacties zijn opgenomen in het boekje. Mede dankzij de participatie en betrokkenheid van alle mensen die gereageerd hebben kreeg de tekening van het toekomstbestendige Oosterpark de vorm die nu aan u wordt gepresenteerd.

2.

Aanpak Oosterpark P P P

Waterpartij Hondenstrandje

Picknickweide Bomencarré

Rietput

Knuppelpad

Eilandjes

Pluklaan

Rolstoeltoegankelijke

steiger

Speelheuvel Uitkijkpunt Amfitheater

Kinderboerderij Rowdies

T.V. d’Oudelande

De Hole Ridders

P

Parkeerplaats west

P

Parkeerplaats oost

Pannekoekenrestaurant Speelplekken

Trapveldje

Brug

Bosvak

Watercompensatie

Geluidsscherm

Fiets en wandelpad asfalt

Mantelzoom

Graspad

Ruiterspoor

Wandelpad halfverharding

3.

Uitbreiding Rowdies Bij de besluitvorming over de herhuisvesting van de Rowdies op 14 december 2020 heeft de gemeenteraad het college gevraagd om naast de voorgestelde locatie Zuid ook de locatie Zuid-Zuid te onderzoeken. Daarbij moesten in ieder geval omwonenden, Rowdies en TV Oudelande worden betrokken. De hier getoonde locatie is de gekozen locatie van de uitbreiding. Deze huisvesting heeft natuurlijk wel een impact op hoe we het park verder aan willen pakken.

gebruikers van het park. Tussen de parkeerplaats en het tennispark komt ook een groene buffer. In het oostelijke deel van het park is het nu toegestaan om met de hond los te wandelen. Dit willen we graag in stand houden.

Er komt wel straks nog een extra wandelverbinding langs het honkbalveld. Dit wordt ingericht als een zogenaamd graspad. Dit pad is vrijgemaakt van onderbeplanting en takken en moet daarom meer gezien worden als een informeel en natuurlijk pad dat gebruikt kan worden als alternatieve wandelroute.

De fietsverbinding over het Essenlaantje komt te vervallen door de komst van het nieuwe honkbalveld. Hiervoor in de plaats komt een fietsverbinding aan de noordzijde van het sportpark het Oosterpark in.

Naast het aanleggen van de nieuwe velden verhuizen de Rowdies ook in de toekomst met hun clubhuis. Deze komt ca. 100 meter zuidelijker te liggen ten opzichte van de huidige locatie. Hierdoor kunnen we met het aanplanten van nieuwe bomen en struiken een groene buffer realiseren tussen de sportvereniging en de woningen aan de overkant. De parkeerplaats wordt ook uitgebreid. Vanaf de Oosterparkweg is er zicht op deze parkeerplaats. Dit was een nadrukkelijke wens van omwonenden. Deze parkeerplaats kan zowel gebruikt worden door de sporters als

4.

Westelijk deel Qua recreatiewaarde en een goede biodiversiteit is het westelijke gedeelte van het Oosterpark al van een goede kwaliteit. Dit deel bevat namelijk al een rijk assortiment aan mooie solitaire parkbomen. Ook is hier sprake van een goede afwisseling van beeld en beleving door onder andere meanderende paden voor wandelaars. Wel hebben we geconstateerd dat er voor wat betreft de waterkwaliteit hier nog één en ander te verbeteren valt. Het gaat dan over het verbeteren van de waterdoorstroming. Dit gaan we onderzoeken, zodat we hierop in kunnen grijpen. Van het gedeelte van het Oosterpark bij de kinderboerderij, de Pannekoe en de zwemplas wordt nu ook al veel gebruik gemaakt. We hebben daar onlangs een natuurspeeltuin aangelegd waar al veel gebruik van gemaakt wordt. We willen hier ook een jeu de boulesbaan aanleggen op verzoek van bewoners.

5.

Optimaliseren van het huidige park De bestaande padenstructuur, het groen en de huidige functies en voorzieningen in het park zijn de basis voor het nieuwe ontwerp. De padenstructuur moet wel worden aangepast door de uitbreiding van de Rowdies en de aanleg van het geluidsscherm. Ook hebben we gekeken naar een padenstructuur met iets meer variatie. Het huidige fietspad naar Rijsoord moet deels aangepast worden, omdat er door de aanleg van het geluidsscherm onvoldoende ruimte is om alle paden op dezelfde manier te handhaven. De parkeerplaats in het midden van het park komt te vervallen en wordt ingepast met nieuw groen. Tijdens de werkzaamheden zal deze parkeerplaats zoveel mogelijk als bouwplaats worden gebruikt. Mensen die per auto komen kunnen straks of in het oosten bij de Rowdies, bij de kinderboerderij of bij de parkeerplaats bij de Kerkweg parkeren. In totaal zal het aantal parkeerplaatsen ongeveer gelijk blijven.

Het ruiterspoor dat momenteel in het park ligt blijft gehandhaafd. Het Oosterpark biedt bezoekers op sommige plekken nieuwe sporttoestellen en wandelverbindingen. Burgers hebben ook gevraagd om meer bankjes om uit te rusten. Ook dit sluit mooi aan op het doel om het park voor iedereen beleefbaar te maken. Een groot deel van het Oosterpark bestaat uit monotone bosvakken met lange, kaarsrechte paden. Dit zorgt voor weinig afwisseling in beeld en beleving. Deze bosvakken zijn ook niet heel duurzaam: het bomenbestand bestaat voornamelijk uit (half)pioniersoorten zoals populier en wilg en er is weinig variatie in leeftijdsopbouw. Wanneer we meer boomsoorten aanplanten, is het park beter bestand tegen mogelijke ziektes en daarmee duurzamer en toekomstbestendig.

Wat we voor ogen hebben in het park zijn meer open plekken in het bos, van verschillende grootte, waar kruiden en struiken een plek krijgen. Zo krijg je variatie in het profiel. Dit willen we ook aan een deel van de randen van de bosvakken toepassen. Dit noemen we een mantelzoom: een overgang van hoge bomen, naar een mantel bestaande uit struiken en kleinere bomen. Dit gaat dan weer over in de zoom bestaande uit kruiden. Deze variatie zorgt voor een hogere belevingswaarde en is tevens een impuls voor de biodiversiteit. Dit is een aantrekkelijk landschap voor vogels, vlinders, bijen en meer insecten. In het park zijn er veel grasvelden die intensief worden gemaaid. Dit zijn monotone stukjes gras waar kruiden niet kunnen groeien en bloeien. Dit is jammer, omdat deze kruiden van grote waarde zijn voor veel dieren en tevens een mooi gevarieerd beeld geeft. We gaan in overleg met het Natuur- en Recreatieschap zorgen voor minder vaak maaien. Dit zorgt voor een groter nectaraanbod en dat is goed voor bijen en vlinders.

6.

Middelste deel Ons doel is het realiseren van een gevarieerd en duurzamer bos. Hiervoor zijn maatregelen nodig en daarna ook actief beheer. Het doel is om het park te verbeteren in duurzaamheid, klimaatbestendigheid, beleefbaarheid en biodiversiteit. Om dit te bereiken zijn er verschillende ingrepen nodig. Mooie, veerkrachtige bomen blijven behouden. Maar er zal ook bomenkap moeten plaats vinden waar het nodig is – om zo het bos om te vormen naar een duurzamer geheel. In sommige bosvakken is namelijk sprake van een grote concurrentiestrijd: alle bomen proberen het licht te vangen en groeien sneller dan normaal. Dit heeft geleid tot hoge, maar ook dunne bomen en weinig variatie in boomsoorten. De populieren die sneller groeien, zorgen ervoor dat andere soorten binnen de kortste keren geen licht meer krijgen en wegkwijnen. Zo krijg je monotone percelen met hoge staken die kwetsbaar zijn. Deze staken vallen eerder om bij storm. Actief beheer is nodig om dit om te vormen naar meer duurzame bospercelen. Om andere boomsoorten een kans te geven, is uitdunnen noodzakelijk – anders krijgen de bomen geen licht.

Ook op andere plekken in het park is sprake van monotone bospercelen. Dit heeft alles te maken met de originele aanleg van het park. Toen was het doel om het bos zich zo snel mogelijk te laten ontwikkelen. Er was minder aandacht voor variatie in boomsoorten. We zien hier dus opnieuw vooral populieren en wilgen. We willen dit langzaam omvormen naar een gevarieerder bos. De vele boomziektes die de afgelopen decennia hebben huisgehouden (essentaksterfte, iepenziekte, kastanjebloedingsziekte) laten wel zien waarom het verstandig is om in te zetten op een breder palet aan boomsoorten. Wanneer er dan in de toekomst een andere ziekte komt, is een kleiner deel van je bos kwetsbaar. Deze omvorming heeft voordelen voor recreatie en natuur: er ontwikkelt zich een gevarieerder bos wat zorgt voor meer belevingswaarde. Denk bijvoorbeeld aan de prachtige kleurschakeringen in de herfst door de verschillende boomsoorten.

Ook voor de natuur is het gunstig. Met meer boomsoorten en meer variatie in structuur zijn er ook meer biotopen en dit zorgt voor meer plant- en diersoorten. Niet alle gekapte bomen hoeven weg. Het laten liggen van dood hout creërt ook weer leven: het is een biotoop voor maar liefst 40% van de dieren. Hierbij moet u denken aan verschillende zwammen, mossen, insecten en vogels. Ook kunnen afstervende bomen blijven staan zolang ze geen gevaar vormen voor de bezoekers (dus niet langs een pad). Deze bomen zijn interessant als uitkijkpost voor roofvogels en spechten maken er dankbaar gebruik van. Door het veranderende klimaat is het verstandig om in te zetten op meer variatie. Dan is het risico op uitval door hogere temperaturen, droogte en piekbuien kleiner.

7.

Zwemplas Het open water van de zwemplas is qua recreatie een mooie plek. Je kunt er zwemmen in de zomer, schaatsen in de winter en heel het jaar door maken ook vissers dankbaar gebruik van de plas. Je kunt er mooi uitkijken over het water en ook watervogels hebben er hun plek. Er zijn grotendeels al natuurvriendelijke oevers. Voor het riet willen we inzetten op iets meer variatie door een gefaseerd beheer. Dit zorgt voor een afwisseling van jong en ouder riet en dit draagt bij aan een gevarieerder beeld en meer biodiversiteit. Vanuit de werkgroep aanpak Oosterpark is gevraagd om een groene afscherming tussen de waterplas en de wijk op de plekken waar die er nog niet is. Dit gaan we uitvoeren en we onderzoeken op welke manier we dit het beste kunnen vormgeven.

8.

Watergangen Het Oosterpark bevat veel watergangen. Een deel hiervan stroomt maar beperkt door. Dit heeft invloed op de waterkwaliteit. Dit willen we aanpakken en daarom onderzoeken we hoe we dit kunnen verbeteren. Om de recreatie- en natuurwaarde te verhogen, worden er eilanden aangelegd bij de zuidelijke watergang. De eilandjes zijn voorzien van natuurlijke oevers. Met de variatie aan bomen en waterplanten vormen de eilandjes een nieuw, gevarieerd uitzicht en een biotoop voor verschillende dieren zoals kikkers, salamanders, vissen en de ijsvogel. Hiervoor moet de watergang verbreed worden zodat deze langs het fietspad komt te liggen. Dit vormt een aaneenschakeling van nieuwe natuurlijke plekken die op één lijn liggen met het reeds bestaande eilandje. Er zal ook een mooi rustpunt komen met bankjes en een rolstoeltoegankelijke steiger. Aangrenzend zal er een speels bospaadje worden aangelegd. Bezoekers kunnen hierdoor het park op een andere manier beleven.

9.

Carré kastanjebomen en pluklaan De picknick weide met de kastanjebomen wordt door velen gebruikt en gewaardeerd. Er zijn hier helaas zieke kastanjebomen. Deze worden op termijn vervangen door andere bomen en de vorm (carré) waarin de bomen staan, behouden we. Er komt een nieuwe laanvormige strook vanuit de wijk Drievliet, die doorloopt van noord naar zuid. Langs deze laan komen allerlei soorten hoogstamfruit. Dit geeft deze plek extra sfeer en is goed voor vogels en bijen. Ook bij de kinderboerderij is er het plan om fruitbomen aan te planten. Dit kan goed ingezet worden bij bijvoorbeeld natuureducatie.

10.

Evenemententerrein Langs de pluklaan liggen twee nieuwe waterpartijen. Deze maken optisch een verbinding met de singel uit de wijk Drievliet. Deze zijn voorzien van rustplekken en geeft ruimte voor een andere beleving. De noordelijke waterpartij wordt als zogenaamde rietput ingericht. Een rietput is een kleine waterpartij met veel (deels overjarig) riet. Dit vormt een biotoop voor verschillende rietvogels, zoals de rietzanger en baardman. Het huidige evenemententerrein zal in de toekomst niet meer dienen voor grootschalige evenementen. Deze open vlakte wordt voorzien van nieuw groen. Bewoners kwamen eerder met het idee om met een grondwal een soort amfitheater te maken in het Oosterpark. Omdat er grond vrij komt door de werkzaamheden elders, is er een mogelijkheid om een grote heuvel te maken. Deze heuvel is open voor allerlei doeleinden: Denk hierbij aan bootcampen, als uitkijkpunt en het biedt een gelegenheid voor kleinschalige evenementen als optredens. Ook in de winter is het ideaal om er van af te sleeën! We moeten de technische mogelijkheden nog wel goed onderzoeken.

11.

Honden losloopgebied Er zijn nu verschillende losloopgebieden in het Oosterpark. Het losloopgebied in het westen blijft behouden, het losloopgebied in het oosten wordt wat groter. Of we het losloopgebied langs de snelweg kunnen handhaven, weten we nog niet. Door de aanleg van het geluidsscherm wordt de beschikbare ruimte daar veel

beperkter. Het verbeterde ruiterspoor ligt naast het geluidsscherm. Het lijkt ons geen goed idee om loslopende honden dicht naast een ruiterspoor te laten wandelen (met het gevaar dat ze bijv. achter de paarden aan gaan). Zodra het geluidsscherm is aangelegd weten we wat de precieze ruimtelijke impact hiervan is en gaan we in

gesprek met betrokken hondenbezitters en ruiters over de verdere invulling van dit gebied. We willen dan kijken of en hoe het mogelijk is om deze twee functies (losloopgebied en ruiterspoor) naast elkaar te laten bestaan. 12.

Oosterparkweg De Oosterparkweg wordt door heel veel mensen ervaren als een gevaarlijke weg. Er wordt te hard gereden en men fietst niet graag over de Oosterparkweg. Ook het oversteken van de weg wordt niet als prettig ervaren. Het fietsgebruik wordt aangemoedigd door de aanleg van een fietsstraat. We leggen ook extra snelheidsremmende voorzieningen aan om de veiligheid van fietsers te verzekeren.

Oosterparkweg inrichten als fietsstraat met verkeersremmende maatregelen.

Ook het stukje Kerkweg en Crocusstraat tot de Geerlaan wordt ingericht als een fietsstraat. Een lang gekoesterde wens van een voetpad tussen de Kerkweg en de eerste parkeerplaats aan de Oosterparkweg laten we in vervulling gaan.

Oosterparkweg richting Kerkweg inrichten met een loopstrook. Op gelijkwaardige kruisingen komen plateaus.

13.

Fasering We willen en kunnen het park niet in één keer helemaal opnieuw inrichten. We beginnen met de werkzaamheden voor het geluidsscherm en de Rowdies en werken dan in een aantal jaren richting Oosterparkweg.

In 2021 wordt nader onderzoek uitgevoerd naar de verplantbaarheid van de kansrijke bomen in de gebieden waar gekapt zal moeten worden. Ook worden voorbereidingen getroffen om de bomen te verplanten en zal ook uitvoering daarvan plaatsvinden. Op de plekken waar dat mogelijk is, omdat er geen andere werkzaamheden plaatsvinden, zal ook al beplanting worden aangebracht ter compensatie van de bomen, die weg moeten voor het geluidsscherm en de Rowdies. Tevens werken we de communicatie over de veranderingen verder uit. We willen bijvoorbeeld op verschillende plekken in het Oosterpark via informatieborden de gebruikers op de hoogte houden van de ontwikkelingen. In 2022 en 2023 zullen de werkzaamheden voor het geluidsscherm en de Rowdies worden uitgevoerd. Voorafgaand en aansluitend aan deze werkzaamheden zullen onder andere de padenstructuur moeten worden aangepast of nieuw aangelegd en de halfverhardingspaden worden omgevormd met Stabilizer. In 2024 gaan we aan de slag met het verbreden van de watergang, aanleg eilandjes en de aanleg van de steiger. In 2025 worden onder ander de pluklaan, rietput, hondenstrand en speelheuvel aangelegd. Ook zullen de halfverhardingspaden hier worden vervangen door paden met Stabilizer. In 2026 zullen onder andere de werkzaamheden aan het carré plaatsvinden.

In 2027 zullen onder andere de parkeerplaats bij de kinderboerderij worden aangepast en de parkeerplaats bij de Pelikaan worden omgevormd. Ook zal de Oosterparkweg dan worden heringericht. In 2029 zullen naar verwachting de halfverhardingspaden in het westelijk deel worden vervangen door paden met Stabilizer. In de periode 2026 tot en met 2031 zullen er ook jaarlijks werkzaamheden plaatsvinden voor het aanbrengen van mantelzoomvegetatie en verduurzaming van de bosvakken.

14.