Document · PDF

Accountantsverslag Jaarrekening 2023 gemeente Ridderkerk - was getekend.pdf

Gemeenteraad RK 4 juli 2024, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 5: Jaarstukken 202312.075 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ridderkerk, 4 juli 2024

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Ridderkerk Postbus 271 2980 AG RIDDERKERK Onderwerp Accountantsverslag 2023 Datum 4 juli 2024 Ons kenmerk 24074451E9/DD Behandeld door drs. R.M.J. van Vugt RA 088 288 1108 RvanVugt@deloitte.nl C.L. Aleman MSc RA 088 288 4667 Roaleman@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Ridderkerk. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Ridderkerk. De jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ridderkerk. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 25 oktober 2023 en met ons auditplan, dat op 10 oktober 2023 is besproken in uw auditcommissie. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk afgestemd met de gemeentecontroller en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën d.d. 21 juni 2024. Wij hebben dit rapport ook toegelicht aan de Commissie Samen Leven Samen Wonen tijdens de vergadering d.d. 27 juni 2024 en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole Boekjaar 2023 was een bijzondere controle, vooral door de ingrijpende ontvlechting van de GR BAR en de daarbij ontstane uitdagingen. Wij hebben geconstateerd dat dit gevolgen heeft gehad voor de gehele organisatie. Veel processen zijn op een goede wijze doorgelopen, andere processen stonden juist onder druk. Dit hebben wij vooral geconstateerd bij de controle van met name de Rechtmatigheidsverantwoording, de SiSa en het Sociaal Domein. Ditzelfde geldt ook voor de veranderende situatie rondom de verantwoording van de gelden van de GR Jeugdhulp Rijnmond, waarbij er sprake was van een laat gecommuniceerde verandering t.o.v. 2022 naar de uitvoering in mandaat. Ook deze verandering heeft een behoorlijke impact gehad op de verantwoording en onzekerheid van de jeugdzorgkosten aan de deelnemende gemeenten, en dus ook voor de gemeente Ridderkerk. In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. De onderwerpen linken dan ook door naar de verdiepende teksten en zijn te raadplegen door op de categorie of het onderwerp te klikken. Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. We hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarstukken 2023 verstrekt.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording wel rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

3. Fraude

3. De gemeente heeft een actuele frauderisicoanalyse opgesteld, welke medio 2023 door het college is vastgesteld en door de gemeenteraad ter kennisname is aangenomen.

1. Financiële positie

1. De reservepositie ultimo 2023 is met € 0,2 miljoen licht verbeterd ten opzichte van 2022. Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2023 ad € 5,7 miljoen.

Financiën

2. Realiteitsgehalte begroting

2. Ten opzichte van de actuele begroting 2023 liggen baten en lasten (exclusief mutaties reserves) op totaalniveau redelijk in lijn, respectievelijk 4,2 miljoen hogere baten dan begroot en 5,7 miljoen lager lagere lasten dan begroot (na wijziging).

Sociaal domein

1. GR Jeugdhulp Rijnmond 2. Productieverantwoordingen WMO en Jeugd

1. Wij hebben middels de afstemming met de accountant van de GR Jeugdhulp Rijnmond vast kunnen stellen dat er sprake is van een onzekerheid als gevolg van het ontbreken van toewijzingen in de administratie, waarvoor wel een productie is geleverd. Deze onzekerheid bedraagt € 1,06 miljoen. 2. Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO is dit € 0,28 miljoen en voor Jeugd is € 0,11 miljoen aangemerkt als onzeker. Dit ligt in lijn met voorgaand jaar.

1. Schattingen

1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven blijkens onze controlewerkzaamheden.

2. Voorziening

2. De gemeente Ridderkerk heeft haar voorziening geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie.

3. Winstname

3. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2023 € 2,2 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2022: € 0,43 miljoen). Deze winstname ziet enkel toe op het complex Cornelisland.

Speerpunten auditcommissie

1. Toelichting realisatiekracht in jaarrekening

1. De baten en lasten (exclusief mutaties reserves) liggen op totaalniveau redelijk in lijn, respectievelijk 4,2 miljoen hogere baten dan begroot en 5,7 miljoen lager lagere lasten dan begroot (na wijziging). In de programmaverantwoording geeft het college per programma een heldere verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.

IT-omgeving

1. General IT Controls

1. Op basis van de bevindingen concluderen wij dat de kwaliteit van de GITCs op dit moment nog onvoldoende is om in het kader van de (financiële) audit een systeemgerichte controleaanpak te ondersteunen. Ondanks de bevindingen die wij hebben geconstateerd zijn wij bij de jaarrekeningcontrole in staat geweest dataanalyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak.

Grondexploitatie

2. Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen zien wij?

Welke aandachtspunten zien wij?

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,66 miljoen respectievelijk € 4,99 miljoen.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording wel fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. Het totaal van onrechtmatigheden bedraagt € 4,5 miljoen. Onderdeel hiervan betreffen overschrijding van lasten en onderschrijding van baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid (op programmaniveau) voor een bedrag van € 4,0 miljoen en overschrijdingen op investeringskredieten voor een bedrag van € 0,5 miljoen. Uw college merkt alle onrechtmatigheden als acceptabel aan.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 1,66 miljoen respectievelijk € 0,1 miljoen.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •

Verdere verbetering van onze samenwerking, waarbij wij in staat zijn om samen tijdig (potentiële) knelpunten te signaleren en hierop te anticiperen. De onderlinge communicatie is open en transparant over zowel onderwerpen die kwalitatief op orde zijn als de onderwerpen met aandachtspunten waarop wij de juiste focus te leggen.

•

De voorspellende waarde van de begroting en het capaciteitsvraagstuk is bij het college goed onder de aandacht. Het college neemt hiertoe initiatieven die de komende jaren effect moeten sorteren in het realistisch begroten met aandacht voor de uitvoeringskracht van uw organisatie.

•

De gemeente Ridderkerk besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit, en treedt daarover tijdig met ons in contact.

•

Er is geen sprake van aanbestedingsfouten.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Specifieke uitkeringen (SiSa): Wij constateren dat het controle- en verantwoordingsproces omtrent de SiSa-bijlage nog altijd niet optimaal is verlopen. In 2023 zien wij wederom een toename van het aantal SiSa-regelingen naar 25 regelingen, waardoor de omvang en complexiteit van de controle door zowel ambtelijke organisatie als voor ons wordt vergroot. Door alle uitdagingen in het kader van de ontvlechting van de GR BAR is een deel van de verantwoordingsdossiers niet altijd juist en volledig aangeleverd bij de medewerkers die centraal coördineren en verantwoordelijk zijn voor de kwaliteitscontrole op deze dossiers. Wij benadrukken dan ook het belang dat gedurende het jaar al gestart wordt met de verantwoordingsdossiers conform de gestandaardiseerde (centrale) werkinstructie en er tijdige afstemming is tussen uw organisatie en de accountant wanneer er vragen of onduidelijkheden zijn. Deze afstemming heeft niet altijd of pas te laat plaatsgevonden.

•

Wij merken op dat uw gemeente voor boekjaar 2023 weer een uitgangspuntennotitie heeft opgesteld inzake de grondexploitaties. De uitgangspuntennotitie zal verder in kwaliteit toenemen door vermelding en toelichting van de gehanteerde uitgangspunten voor het maken van de kosten- en opbrengstramingen. De uitgangspuntennotitie heeft nog steeds het karakter van een intern controlerapport grondexploitaties.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Financiële positie

•

De reservepositie ultimo 2023 is licht verbeterd ten opzichte van 2022.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2023 bedraagt € 36,0 miljoen (2022: € 32,8 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Ridderkerk onderkende en aanwezige risico’s van € 4,6 miljoen (2022: € 5,1 miljoen) en kan worden aangemerkt als sterk.

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2023 ad € 5,7 miljoen (2022: voordelig € 7,0 miljoen). Per saldo is tussentijds € 5,5 miljoen (2022: € 5,5 miljoen) aan de reserves onttrokken, waardoor het eigen vermogen t.o.v. 2022 met € 0,2 miljoen is gestegen.

Realiteitsgehalte begroting

Ten opzichte van de actuele gewijzigde begroting 2023 liggen baten en lasten (exclusief mutaties reserves) op totaalniveau redelijk in lijn, respectievelijk 4,2 miljoen hogere baten dan begroot en 5,7 miljoen lager lagere lasten dan begroot (na wijziging). Ten aanzien van de baten is de realisatie van Algemene middelen (met name de uitkering van het gemeentefonds) 2,7 miljoen hoger dan begroot en op programma 7 Sociaal Domein zijn de baten € 1,3 miljoen hoger dan begroot. Ten aanzien van de lasten is de realisatie van de lasten op programma 3 Verkeer, vervoer en wegen, programma 8 Gezondheid en Duurzaamheid en programma 9 Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en maatschappelijk vastgoed van respectievelijk € 1,2 miljoen, € 0,76 miljoen en 2,6 miljoen lager dan begroot. Voor een nadere uiteenzetting verwijzen wij naar de Toelichting baten en lasten in de jaarrekening.

Kwaliteit verslaggeving

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de controle van de WNTverantwoording.

Frauderisicoanalyse

Via (thema)onderzoeken en interne controles besteedt uw gemeente passende aandacht aan de onderwerpen fraude en integriteit. Daarnaast actualiseert u ieder jaar uw interne frauderisicoanalyse. Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2023 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd. Op basis van uw actuele frauderisicoanalyse adviseren wij u om:

Interne beheersing

•

De frauderisico’s en beschreven interne beheersmaatregelen verder te betrekken in uw verbijzonderde interne controles (VIC-plannen en VIC’s) om bestaan en werking van beheersmaatregelen te kunnen toetsen.

•

Aandacht te besteden aan financiële verslaggevingsrisico’s, waaronder (fraude)mogelijkheden ten aanzien van resultaatsturing.

•

De frauderisicoanalyse periodiek te betrekken in de communicatie tussen het college en de Auditcommissie/de gemeenteraad.

•

Op basis van de interim-controle 2023 hebben wij bevindingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Uit onze werkzaamheden op de General IT Controls (GITC’s) zijn bevindingen naar voren gekomen met een diversiteit aan impact. Op basis van deze bevindingen concluderen wij dat de kwaliteit van de GITC’s op dit moment nog onvoldoende is om in het kader van de audit een systeemgerichte controleaanpak te hanteren. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.

•

Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Sociaal domein

Grondexploitatie

•

In 2023 is de controle van het Sociaal Domein wat stroever verlopen, vooral in de beantwoording van onze vragen inzake de aansluitingen van de transactiestromen en het aanleveren van de productieverantwoordingen en controleverklaringen. Dit zag vooral toe op de niet volledige aanlevering van de onderbouwingen. De verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders waren op basis van de later aangeleverde verantwoordingen wel duidelijk aan te sluiten op de financiële administratie.

•

Ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van uw gemeente is er echter nog geen gecontroleerde, gecertificeerde en vastgestelde jaarrekening 2023 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond beschikbaar. Wij hebben middels de afstemming met de accountant van de GR Jeugdhulp Rijnmond tevens vast kunnen stellen dat er sprake is van een onzekerheid als gevolg van het ontbreken van toewijzingen in de administratie, waarvoor wel een productie is geleverd. Deze onzekerheid bedraagt € 1,06 miljoen.

•

Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien wij in 2023 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Deze ontwikkeling is ook zichtbaar voor de gemeente Ridderkerk en heeft mogelijk financiële consequenties.

•

Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven. Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd.

•

Daarnaast is een toenemende schaarste in beschikbaarheid van zorgpersoneel zichtbaar. Dit leidt er toe dat de toenemende zorgvraag steeds vaker niet meer in balans is met het zorgaanbod. Zowel in de WMO als Jeugdzorg is deze ontwikkeling zichtbaar. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn in de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit is een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken.

•

Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO is dit € 0,28 miljoen en voor Jeugd is € 0,11 miljoen aangemerkt als onzeker. Dit ligt in lijn met voorgaand jaar.

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Tevens hebben wij detailwerkzaamheden verricht op belangrijke schattingsonderdelen in de voor de accountantscontrole relevante grondexploitatie-begrotingen, waarbij aandacht besteed is aan de aannemelijkheid van de gedane veronderstellingen en aan de juiste toepassing van het Besluit Begroting en Verantwoording hierin. Op grond van de door ons verrichtte werkzaamheden concluderen wij dat de uitgangspunten die in de grondexploitaties, en dus in de jaarrekening 2023, zijn verwerkt, door ons zijn getoetst als aannemelijk kunnen worden aangemerkt.

•

De belangrijke thema’s die in 2023 gespeeld hebben bij de controle van de waardering van de grondexploitaties, zoals de macro economische ontwikkelingen en de impact hiervan op het verwachte resultaat van de grondexploitaties, hebben wij verder uitgewerkt in het onderdeel “Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)”.

•

Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2023 € 2,2 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2022: € 0,43 miljoen). Deze winstname ziet enkel toe op het complex Cornelisland. Daarnaast is in 2023 voor complex Het Zand de voorziening nadelig bijgesteld naar € 0,67 miljoen (2022: € 0,16 miljoen).

•

Uw gemeente participeert in de Gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard. Dit betreft het realiseren van een bedrijventerrein, de nog te realiseren kosten en opbrengsten zijn met € 80 miljoen respectievelijk € 137 miljoen hoog. De grondexploitatie sluit momenteel op een positief saldo van € 0,4 miljoen euro. Gezien de onzekerheid die in het project zit, met name het effect van eventuele toekomstige negatieve prijsontwikkelingen, is dit een heel beperkte marge.

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar. Accountantsverslag 2023 – 24074451E9/DD/9

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Speerpunten auditcommissie

IT-omgeving

Overig

Uw auditcommissie heeft ons de volgende aandachtspunten meegegeven: •

De Auditcommissie heeft het college verzocht in de jaarrekening 2023 apart in te gaan op de realisatiekracht van de organisatie en deze goed zichtbaar te maken. De Auditcommissie wil de resultaten kunnen gebruiken als nulmeting. Speerpunt voor de accountant is de controle op de verslaglegging hierover door het college. Onderwerp van onderzoek is of de (samenvattende) toelichting op het resultaat van de jaarrekening voldoende aanknopingspunten biedt om het gevraagde beeld over de realisatiekracht te vormen en of het college voldoende controle heeft op de realisatie. Wij hebben de voorspellende waarde van de begroting en de kwaliteit van de toelichtingen op de afwijkingen van de realisatie ten opzichte van de begroting meegenomen in onze controle. Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2023 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 0,2 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 9,9 miljoen (begroting na wijziging). De baten en lasten (exclusief mutaties reserves) liggen op totaalniveau redelijk in lijn, respectievelijk 4,2 miljoen hogere baten dan begroot en 5,7 miljoen lager lagere lasten dan begroot (na wijziging). In de programmaverantwoording geeft het college per programma een heldere verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.

Voor de verder analyse verwijzen wij naar het hoofdstuk Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente.

•

Wij hebben geen significante tekortkomingen gesignaleerd in de automatiseringsomgeving.

•

Wij beperken ons dit boekjaar tot de minimaal noodzakelijke IT-werkzaamheden wat betreft de opzet en het bestaan van de interne-beheersing(smaatregelen), en dus niet op de werking, monitoring en/of eventuele continue verbetering. Net als in voorgaande jaren hanteren wij tijdens onze controle op voorhand een aanpak waarbij wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden buiten de ITomgeving plannen, om in te spelen op de onderkende risico’s.

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Bevindingen jaarrekening

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 0,2 miljoen voordelig, waarmee het eigen vermogen met hetzelfde bedrag is toegenomen. Per saldo is tussentijds € 5,5 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 5,7 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2023 circa 52% van het balanstotaal (ultimo 2022: 59,3% van het balanstotaal). Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2023

2022

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

95,1

93,7

95,6

54,8

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 5,5

-/- 6,6

42,1

Gerealiseerd resultaat

5,7

7,0

4,7

-/- 1,3

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

0,2

1,5

-/- 1,9

40,8

Eigen vermogen per 31 december

95,3

95,1

93,7

95,6

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Totale baten

164,0

Totale lasten

-/- 163,8

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

0,2

Af: stortingen in reserves

-/-2,8

Bij: onttrekkingen aan reserves

8,3

Saldo mutaties reserves

5,5

Gerealiseerd resultaat

5,7

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2023 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 0,2 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 9,9 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 45 40 35 30 25 20 15 10 5 (5)

De jaarrekening 2023 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 5,7 miljoen. Het gerealiseerde totaalsaldo baten en lasten in 2023 wordt grotendeels verklaard door de grootste voordelen op de lasten ten opzichte van de begroting na wijziging op de volgende programma’s: •

Programma 3 Verkeer, vervoer en wegen: € 1,2 miljoen.

•

Programma 5 Onderwijs: € 0,72 miljoen.

•

Programma 8 Gezondheid en Duurzaamheid: € 0,76 miljoen.

•

Programma 9 Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en maatschappelijk vastgoed: € 2,6 miljoen.

€40,70

€1,50

€0,20

2022

2023

€(1,90)

2020

2021

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) (5) (10) (15) (20) (25) (30) (35) (40) (45) (50)

In de programmaverantwoording geeft het college per programma een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college een overzicht opgenomen van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau. Daarbij heeft het college onderscheid gemaakt tussen overschrijdingen die zij aanmerkt als acceptabel en niet acceptabel. In de paragraaf bedrijfsvoering geeft het college een nadere toelichting op de niet acceptabele begrotingsafwijkingen boven de vastgestelde rapportagegrens van € 100.000.

€(6,60)

€(5,50)

2021

2022

2023

€(42,90)

2020

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 10 8 6 4 2 (2)

€7,00 €5,70 €4,70

€(1,30)

2020

2021

2022

2023 Accountantsverslag 2023 – 24074451E9/DD/13

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Ridderkerk (begroot en werkelijk over de periode 2020-2023)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De gemeente Ridderkerk heeft voor 2023 een solvabiliteitsratio van 52,3% en kan worden aangemerkt als goed Grondexploitatiequote

60%

58,0% 57,0%

58,0% 59,0%

Netto schuldquote

59,00% 52,30%

50%

41,10%

38,70%

40%

De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Deze is voor 2023 2,3% negatief en daarmee loopt de gemeente Ridderkerk eigenlijk geen risico over de grondposities.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

70%

-1% -1,0%

30%

-2%

20%

-3%

10%

-4%

-5%

80%

Structurele exploitatieruimte

70%

Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. Deze bedraagt voor 2023 0,0% en laat zien dat de structurele baten gelijk zijn aan de structurele lasten.

60%

-2,30% -3,0% -3,0%

2020

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Voor 2023 bedraagt deze 26,8% en laat daarmee een relatief lage schuldenlast zien ten opzichte van de eigen middelen. Ten opzichte van de begroting ligt deze fors lager als het gevolg van het niet aantrekken van nieuwe leningen.

0,4%

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

-4,20% -4,6% -4,6%

2020

2021

2022

Begroot

Werkelijk

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote 8%

71,0%

6,7%

62%

3,80%

50% 37,0%

40%

2023

2,5% 1,6%

1,2%

27%

30%

0,00%

20% 10%

6,0%

-2%

6,0% 1,1%

-2,1%

0,0%

-4% 2020

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

-2,8%

2020

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2023 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 5,7 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.

20 15 10 5 (5) (10)

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.

€1,40

€1,90

Realisatie 2022

Begroting 2023

€0,20

€(1,90) €(8,00)

Begroting 2021

U onderkent het belang dat budgetten, capaciteit en taken in samenhang worden bezien en dat uw organisatie verder toewerkt naar een begroting die is gebaseerd op een realistische planning van activiteiten.

€(5,00)

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2023

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.

200

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

150

€ 155 € 126

€ 164 € 139

100 -

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2023 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Wij concluderen dat de toelichtingen en analyses in de jaarstukken aan deze criteria voldoen.

Begroting 2021

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 200 150

€ 156 € 132

€ 154 € 131

€ 164 € 137

100 50 Begroting 2021

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2023; de ratio weerstandsvermogen is met 1,4 toegenomen. De ratio weerstandsvermogen bedraagt voor 2023 7,8 en is daarmee ruim boven de grens voor een sterk weerstandsvermogen.

€ 74,8

60 50

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 36,0 miljoen (2022: € 32,8 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

€ 32,8

€ 32,7

€ 36,0

20 € 8,1

Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

€ 4,4

€ 4,6

€ 5,1

2020

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit

2023

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

10,00

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 4,6 miljoen (2022: € 5,1 miljoen). Ten opzichte van 2022 is hiermee sprake van een afname.

8,00

Uw weerstandscapaciteit van € 36,0 miljoen is ruimschoots toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 4,6 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

4,00

9,20

7,80

7,50 6,40

6,00

2,00 2020

2021

2022

Ratio weerstandscapaciteit

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2023

Accountantsverslag 2023 – 24074451E9/DD/16

Interne beheersing

Bijlagen

Rechtmatigheidsverantwoording Beoogd was dat in de jaarrekening 2023 van decentrale overheden, op grond van aangepaste wet- en regelgeving, een verantwoording over de financiële rechtmatigheid ('rechtmatigheidsverantwoording') zou worden opgenomen. Maar relevante regelgeving over de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring is niet tijdig aangepast. Vanaf het boekjaar 2023 wordt geadviseerd om in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin het college zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens De gemeenteraad heeft de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen.

De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Het totaal van onrechtmatigheden bedraagt € 4,5 miljoen, waarvan uw college het gehele bedrag aan onrechtmatigheden overeenkomstig de regels in de financiële verordening als acceptabel aanmerkt. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 25 mei 2023. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening en controleverordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 25 mei 2023. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod.

Voorwaardencriterium

Begrotingscriterium

Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening.

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn. Lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Hieruit blijkt het volgende: Kredietoverschrijdingen

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

Begrotingsrechtmatigheid

Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben wij onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.

€ 4,0 miljoen, waarvan het volledige bedrag als acceptabel is aangemerkt.

Aanbestedingen

Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium

Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit die in samenspraak met ons tot stand komt. Er zijn ook dit jaar geen onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels geconstateerd.

€ 0,5 miljoen, waarvan het volledige bedrag als acceptabel is aangemerkt.

Uw college heeft conform bijlage 4 van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV de opboeking van fraudevorderingen opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Sociaal domein Actualiteiten Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien wij in 2023 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Dezelfde ontwikkeling is zichtbaar voor de gemeente Ridderkerk en heeft mogelijk financiële consequenties. Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven. Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd.

Daarnaast doet er zich een aanhoudend probleem voor: zorginstellingen hebben moeite om aan deze stijgende vraag te voldoen. Capaciteitsbeperkingen en een gebrek aan personeel belemmeren het vermogen van de gemeente om adequate zorg in te kopen, ondanks de beschikbare financiële middelen. Dit resulteert in een kloof tussen wat de gemeente wenst te bieden en wat feitelijk haalbaar is. Dit speelt in zowel WMO als Jeugdzorg. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn in de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit is een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken. Sociaal domein | PGB-bestedingen

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2023 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2023 bedragen circa € 1,0 miljoen (2022: € 1,0 miljoen).

Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen aanvullende internebeheersmaatregelen en interne controles ook over 2023 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. Met de getroffen beheersmaatregelen en uitgevoerde interne controles is voor de PGB-bestedingen over 2023 voldoende zekerheid verkregen wat betreft zowel de getrouwheid als rechtmatigheid van deze bestedingen. Sociaal domein | Productieverantwoordingen De gemeente heeft voor de uitvoering van de Wmo en de lokale Jeugdzorg overeenkomsten gesloten met zorgaanbieders. De zorgaanbieders verantwoorden jaarlijks hun productie (aantal zorgleveringen maal de afgesproken prijs) door middel van een productieverantwoording. Afhankelijk van de omvang van de productie moet de zorgaanbieder de verantwoording voorzien van een controleverklaring van een accountant. Op deze manier verkrijgt de gemeente zekerheid over de rechtmatigheid van de zorgkosten. Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO is dit € 0,28 miljoen en voor Jeugd is € 0,11 miljoen aangemerkt als onzeker.

Dit ligt in lijn met voorgaand jaar. Controle jaarrekening 2023 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond

Dit betekent dat uw gemeente de verantwoorde deelnemersbijdrage inzake de Jeugdhulp bovenlokaal bepaald heeft op basis van de laatste versie van de conceptjaarstukken 2023 van deze verbonden partij. Verder hebben wij middels de afstemming met de accountant van de GR Jeugdhulp Rijnmond tevens vast kunnen stellen dat er sprake is van een onzekerheid als gevolg van het ontbreken van toewijzingen in de administratie, waarvoor wel een productie is geleverd. Deze onzekerheid bedraagt € 1,06 miljoen. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, waardoor dit in 2023 nog een mogelijk effect kan hebben op enerzijds het resultaat van uw organisatie door wijzigingen in de deelnemersbijdrage en anderzijds op de omvang van de onzekerheid. SiSa Wij constateren dat het controle- en verantwoordingsproces omtrent de SiSa-bijlage nog altijd niet optimaal is verlopen. In 2023 zien wij wederom een toename van het aantal SiSa-regelingen naar 25 regelingen, waardoor de omvang en complexiteit van de controle door zowel ambtelijke organisatie als voor ons wordt vergroot. Door alle uitdagingen in het kader van de ontvlechting van de GR BAR is een deel van de verantwoordingsdossiers niet altijd juist en volledig aangeleverd bij de medewerkers die centraal coördineren en verantwoordelijk zijn voor de kwaliteitscontrole op deze dossiers.

Wij benadrukken dan ook het belang dat gedurende het jaar al gestart wordt met de verantwoordingsdossiers conform de gestandaardiseerde (centrale) werkinstructie en er tijdige afstemming is tussen uw organisatie en de accountant wanneer er vragen of onduidelijkheden zijn. Deze afstemming heeft niet altijd of pas te laat plaatsgevonden.

De uitvoering van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente belegd bij de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. Met de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond rekent u op basis van een deelnemersbijdrage af. Daarnaast kan er sprake zijn van eventuele extra, direct opeisbare tekorten. Ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van uw gemeente is er echter nog geen gecontroleerde, gecertificeerde en vastgestelde jaarrekening 2023 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond beschikbaar.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2023 – 24074451E9/DD/18 Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2023 ad € 3,7 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2024 e.v. nog te realiseren baten ad € 3,3 miljoen en lasten ad € 5,2 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2023 gaat het om 3 individuele projecten.

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 2 (2) (4) (6) (8) (10)

Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk

Parameters

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

€ 2,40

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2023

€ 2,40 € 2,30

Analyse grondexploitaties

Bij de controle van de gehanteerde parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, disconteringsvoet en rente) hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Daarmee achten wij de parameters voor de waardering van de grondexploitatie aannemelijk.

2022

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen)

Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde en/of de geraamde baten en lasten van de bouwgronden in exploitatie in 2023 is toegenomen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de realisatie van de opbrengsten van € 1,4 miljoen en de realisatie van de investeringen van € 3,1 miljoen in 2023.

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

2021

Ontwikkeling boekwaarde

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

•

€(3,70) €(7,20)

€(4,60)

2020

Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zal worden. De gemeente Ridderkerk schat per 31 december 2023 in dat er voor Het Zand sprake zal zijn van toekomstige verliezen. De voorziening is nadelig bijgesteld naar € 0,67 miljoen (2022: € 0,16 miljoen). Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en verantwoording.

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:

€0,70

€ 0,90

€ 0,50 € 0,02

Het Zand

Cornelisland

Nog te realiseren baten

Prunuslaan

Nog te realiseren lasten

Accountantsverslag 2023 – 24074451E9/DD/19 Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

•

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2023 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2023 voor € 2,2 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties (2022: € 0,43 miljoen) welke volledig toeziet op complex Cornelisland. Voor complex Het Zand is de verliesvoorziening nadelig bijgesteld naar € 0,67 miljoen (2022: € 0,16 miljoen), waardoor er geen sprake is van een tussentijdse winstname. De eerder opgenomen winst op dit project was in voorgaande jaren al teruggenomen. Prijs-component (opbrengsten) De nog te realiseren opbrengsten bedragen € 3,3 miljoen. Bij deze controle hebben wij onder andere een aansluiting gemaakt met de plangebieden (juistheid aantal m2’s) en een vergelijking met gerealiseerde grondprijzen in het verleden. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Prijs-component (opbrengsten)

Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties binnen uw gemeente materieel zijn, waarbij wij alle grondexploitaties oor onze controle op deelcomplexniveau hebben geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Van deze (deel)projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Wij verwachten dat uw gemeente in 2024 blijvend de projecten opnieuw actualiseert en beoordeeld of baten en lasten waar in de berekening rekening mee gehouden wordt nog gerealiseerd gaan worden. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt

In 2023 zijn voor de plankosten gedegen P*Q-ramingen opgesteld. Wij hebben vastgesteld dat de ingerekende plankosten niet onaannemelijk zijn en hebben wij geen materiële bijstellingen in 2023 geconstateerd.

Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.

Kostenontwikkeling

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken planen civiele kosten.

De afgelopen maanden is sprake geweest van een forse stijging van bepaalde kostensoorten, waaronder bouwmaterialen. Dit kan een belangrijke impact hebben op de omvang van de nog te maken kosten. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).

Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2023 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente. Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/1062/documents/38480