Aanvraagformulier Vangnet 2022 Ridderkerk.pdf

Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet over 20221 Versie: basisverzoek

Wat is een vangnetuitkering? Gemeenten ontvangen op grond van de Participatiewet budget voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Dit budget wordt ook wel het BUIG-budget genoemd. Gemeenten die een tekort hebben kunnen in aanmerking komen voor een vangnetuitkering. De voorwaarden op hoofdlijnen: -

het tekort is groter dan een bepaalde toegangsdrempel; het college verklaart maatregelen te hebben getroffen om te komen tot tekortreductie; het college geeft een toelichting op deze verklaring; de gemeenteraad stemt in met de verklaring van het college.

Bekostiging door en verantwoording aan andere gemeenten Met de verklaring verantwoordt u zich als college niet alleen naar de gemeenteraad, maar ook naar andere gemeenten. Deze gemeenten dragen financieel bij aan de vangnetuitkering waarop uw gemeente een beroep doet. Het gaat dus om solidariteit tussen gemeenten. De vangnetuitkeringen worden bekostigd uit het macrobudget (voor alle gemeenten) van twee jaar na het tekortjaar. Daarom moet het college inzicht geven in de maatregelen die het heeft getroffen om het tekort te reduceren.

Wat wordt verwacht van het college en de gemeenteraad? Bij het indienen van het verzoek moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad. Ook moet deze verklaring worden toegelicht, zoals gevraagd in het aanvraagformulier (op het formulier de onderdelen A, B en C).

Wat is de autonome rol van de gemeenteraad t.a.v. de vangnetuitkering? Het college vraagt de gemeenteraad om in te stemmen met de verklaring van het college. Met deze instemming bevestigt de gemeenteraad dat het college inzicht heeft gegeven in de maatregelen die zijn getroffen om het tekort te reduceren. De gemeenteraad moet in staat worden gesteld om de verklaring van het college adequaat te kunnen beoordelen. Het gaat hierbij dus om een gelijkwaardige informatiepositie van de gemeenteraad ten opzichte van het college. Daarom moet het college een samenvatting van de verklaring maken. De toetsingscommissie heeft een checklist voor raadsleden gemaakt, waarmee raadsleden de verklaring inhoudelijk kunnen controleren Deze checklist wordt tezamen met andere informatie door VNG aangeboden op de website van VNG, zie link website VNG pagina raadsleden

1

Versie aanvraagformulier d.d. 5 oktober 2021 1

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? Een belangrijke veronderstelling bij het vangnet is dat gemeenteraad en college regelmatig in gesprek zijn over ontwikkelingen in het bijstandsvolume (bijv. middels kwartaalrapportages). Op dit niveau wordt inhoudelijk gesproken over maatregelen (beleid en uitvoering) om eventuele tekorten te reduceren. Het college wordt verzocht te beschrijven op welke wijze de gemeenteraad is betrokken vanaf het moment dat het tekort door het college wordt gesignaleerd tot en met het treffen van de maatregelen en de monitoring daarvan. Dit onderdeel is opgenomen na de samenvatting.

Wat mag de gemeenteraad van het college verwachten? 

Het college en de gemeenteraad moeten een gelijkwaardige informatiepositie hebben, daarom maakt het college een samenvatting van de toelichting.  Het college beschrijft op welke wijze de gemeenteraad is betrokken vanaf het moment dat het tekort door het college wordt gesignaleerd tot en met het treffen van de maatregelen en de monitoring daarvan.  Onderdeel A: Het college geeft de gemeenteraad via een analyse inzicht in de oorzaken van het tekort op de gebundelde uitkering (ook wel BUIG genoemd). Deze analyse kan zowel kwantitatieve als kwalitatieve elementen bevatten.  Onderdeel B: Het college geeft de gemeenteraad inzicht in de (interne en externe) maatregelen, met een kwantitatieve en kwalitatieve toelichting waarom die naar verwachting leiden tot een reductie van het tekort.  Onderdeel C: Het college geeft de gemeenteraad inzicht in welke mate (interne en externe) maatregelen beogen bij te dragen aan het (verder) reduceren van het tekort.  Het college geeft de gemeenteraad inzicht in de planning en control-cyclus ten aanzien van het vangnet. Bovenstaande informatie staat ook op de website van de VNG2.

Op welke wijze wordt de gemeenteraad gefaciliteerd? De toetsingscommissie heeft een checklist gemaakt voor gemeenteraadsleden. Het is een handzaam lijstje vragen en aandachtspunten. Raadsleden kunnen dit lijstje gebruiken bij het beoordelen van de vangnetaanvraag van het college. Deze checklist is opgesteld in samenwerking met raadsleden uit verschillende gemeenten en de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. De checklist staat samen met andere informatie op de website van de VNG. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om in de aanvraag vangnetuitkering zijn opvattingen te geven over de verklaring van het college (in de verklaring staan de oorzaken van het tekort, de maatregelen om het tekort te reduceren, etc.). In het formulier zal op hoofdlijnen het proces worden beschreven hoe de gemeenteraad betrokken is. Dit is vanaf het moment van signalering van het tekort en het daaropvolgend proces van treffen van maatregelen waar de raad bij betrokken is voordat de raad instemt met de verklaring van het college. De voorzitter van de gemeenteraad en de griffier tekenen voor de juistheid hiervan en worden in de gelegenheid gesteld om dit overzicht aan te vullen. 2

https://vng.nl/artikelen/vangnetuitkering-participatiewet-2022-informatie-voor-raadsleden 2

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Het college dient het aanvraagformulier in bij de onafhankelijke Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. De commissie moet de aanvraag uiterlijk op 15 augustus 2023 hebben ontvangen. De aanvraag dient met behulp van dit, door de minister vastgestelde aanvraagformulier, voor instemming aan de raad te worden voorgelegd en wordt naar ondertekening aangeboden aan de commissie via de website. De Toetsingscommissie beoordeelt de aanvraag procedureel. Dit betekent dat wordt beoordeeld of het college en de gemeenteraad een aantal processtappen hebben doorlopen: het tekort is groter dan de drempelwaarde; het college heeft in de verklaring toegelicht dat maatregelen zijn getroffen om het tekort te reduceren en de gemeenteraad heeft ingestemd met de verklaring. De commissie geeft dus geen inhoudelijk oordeel over de aanvraag. Vervolgens adviseert deze commissie de Minister. Deze adviezen worden in beginsel overgenomen. Gemeenten die interesse hebben in de maatregelen van andere gemeenten, kunnen terecht op de website van het vangnet. Hier zijn alle aanvragen gepubliceerd en gerubriceerd naar type maatregel, omvang van de gemeente en omvang van het tekort. Aan het eind van het aanvraagformulier is een uitgebreide toelichting per vraag opgenomen voor de ambtelijke ondersteuning van het college.

Voor een verdere toelichting op dit formulier wordt verwezen naar de informatie op de website: https://www.toetsingscommissievp.nl/vangnetuitkering-2022

3

1. Verklaring college bij een basisverzoek

Dit gedeelte bestaat de volgende onderdelen: -

Samenvatting van de verklaring De beschrijving van de wijze waarop de gemeenteraad is geïnformeerd door het college A. Analyse van de oorzaken van het tekort B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren C. Beoogde effect van de genoemde maatregelen D. Ondertekening door het college

4

Samenvatting van de verklaring van het college De verklaring van het college bestaat uit vier subonderdelen: A) analyse van de oorzaken van het tekort, B) getroffen interne en externe maatregelen om het tekort verder te reduceren, C) beoogd effect van de genoemde maatregelen & D) ondertekening door het college. Het college geeft hieronder een samenvatting van onderdeel A, B en C. Dat geeft de gemeenteraad een kernachtig overzicht, op basis waarvan het raadslid kan vaststellen waarmee hij instemt voordat hij ondertekent. Voor het gemeenteraadslid dat zich wil verdiepen in de verklaring van het college, wordt verwezen naar onderdelen A, B, C en D van het aanvraagformulier. Richtlijn voor de omvang van de samenvatting van de drie onderdelen is in totaal maximaal twee A4. Het ligt voor de hand dat een gemeenteraadslid de antwoorden op de checklist (zie achteraan dit formulier) terug kan vinden in de samenvatting. A. Samenvatting onderdeel analyse van de oorzaken van het tekort Het college maakt in dit onderdeel duidelijk wat het probleem is. Het aantal klanten blijkt aan het eind van jaar licht te zijn toegenomen, tegen de landelijke trend in. Wij hebben gehoor gegeven aan de oproep van het kabinet om extra statushouders te huisvesten, waardoor het aantal klanten sterker is toegenomen dan normaal.

In de nasleep van de COVID maatregelen heeft een relatief groot aantal ondernemers een beroep gedaan op de Bbz. Daartegenover is er wel een sterke uitstroom naar werk en opleiding gerealiseerd. Per saldo is het aantal klanten zo goed als gelijk gebleven. In de samenstelling van het klantenbestand is een toename te zien van het aantal alleenstaanden en alleenstaande ouders en een afname van het aantal echtparen. Hierdoor is het gemiddelde bedrag van de verstrekte uitkeringen per dossier lager geworden. Het BUIG budget is met bijna 1 miljoen euro naar beneden bijgesteld, zodat er nu een tekort is ontstaan. B.

Samenvatting onderdeel getroffen maatregelen om het tekort te reduceren. Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken.

We hebben de begeleiding van klanten verder geïntensiveerd, naar zowel voltijds als deeltijd werk. Via HalloWerk en Baanbrekend worden werkgevers en werkzoekenden sneller en eenvoudiger bij elkaar gebracht, via ons eigen werkgeversservicepunt. Jongeren worden direct, of zo snel mogelijk, naar werk of opleiding geleid. We maken goed gebruik van loonkostensubsidies en van leerwerkplekken voor o.a. mensen met een beperking. Met de inzet van gespecialiseerde klantmanagers worden statushouders strakker begeleid naar werk. Via de periodieke rechtmatigheidsonderzoeken zorgen we ervoor dat uitkeringen rechtmatig worden verstrekt en zien erop toe dat onterechte uitkeringen worden terugbetaald. We passen hier echter wel de menselijke maat toe.

5

C. Samenvatting onderdeel beoogd effect van de genoemde maatregelen Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot tekortreductie, waarbij het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt. De maatregelen moeten leiden tot meer uitstroom naar werk: direct, via een traject of met een loonkostensubsidie, en daarmee tot lagere uitgaven. Preventie aan de poort moet vooral jongeren direct leiden naar werk of opleiding. De directe toeleiding via Baanbrekend en de verbinding via het eigen werkgeversservicepunt leiden mensen direct naar werk. Via o.a. leerwerkplekken worden mensen dichter bij werk gebracht.

6

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? In dit onderdeel wordt het proces op hoofdlijnen beschreven hoe de raad betrokken is vanaf het moment van signalering van het tekort op het BUIG-budget en het daaropvolgend proces van bepalen en treffen van maatregelen, tot aan het moment dat de verklaring van het college voor instemming wordt voorgelegd aan de raad. Ten einde dit zo eenvoudig mogelijk te beschrijven wordt gevraagd aan te kruisen op welke momenten de raad hierbij is betrokken. Dit geschiedt d.m.v. het plaatsen van een X voor het betreffende onderdeel. Daarnaast is er ruimte voor aanvullingen. Op welke momenten werd de raad geïnformeerd over beleid, uitvoering en sturing van de Participatiewet en meer specifiek over het tekort op de BUIG, de maatregelen en de beoogde effecten daarvan? X Moment in het proces x

De kadernota, de begroting.

x

Voorjaars- en najaarsbericht en jaarrekening.

x

Maand-, kwartaal- of halfjaarrapportage. (ook wel genoemd Turap, Marap etc) Beleidsplannen, strategie- of koersdocumenten, plannen van aanpak of evaluaties. Informatie over bestandsontwikkelingen of over de voortgang van maatregelen. Nieuwsbrieven, bijeenkomsten en/of presentaties.

7

1. Verklaring college bij een basisverzoek Dit gedeelte bestaat uit de volgende vier onderdelen: A. Analyse van de oorzaken van het tekort B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren C. Beoogde effect van de genoemde maatregelen D. Ondertekening door het college

A. Analyse van de oorzaken van het tekort Hieronder beschrijft het college de analyse van de oorzaken van het tekort. Algemeen We hebben een behoorlijke uitstroom gerealiseerd, die echter door de extra instroom niet heeft geleid tot een afname van de bijstandsuitgaven. Deze extra instroom bestaat uit extra gehuisveste statushouders en zelfstandigen die vanuit de TOZO naar de Bbz zijn doorgestroomd. Het definitieve BUIG budget is afgenomen t.o.v. de voorlopige vaststelling, zodat het budget niet meer toereikend is gebleken. 1. Ontwikkeling van het klantenbestand in 2022 Het aantal klanten (niet IOAW/IOAZ/Bbz) is met 3 dossiers toegenomen van 851 in januari tot 854 in december. Daartegenover is het aantal klanten IOAW/IOAZ met 6 dossiers gedaald van 50 in januari naar 44 in december. Het totaal aantal dossiers in december bedraagt daarmee 898. Per saldo is er een daling van 3 dossiers (Pw: +3, IOAW/Z: -6 -> -3). Het saldo is het verschil tussen instroom en uitstroom. Een aantal van 3 dossiers op een totaal van 898 betekent een afname van 0,3%. Dit achten wij verwaarloosbaar, zodat we stellen dat op het einde van het jaar de uitstroom ongeveer gelijk is aan de instroom.

8

Maar dit resultaat is pas in het laatste kwartaal van 2022 bereikt. Gedurende het tweede kwartaal, met name in april, was er sprake van een sterke toename en daarmee van de bijstandsuitgaven. Deze hebben doorgewerkt in het uiteindelijke resultaat over 2022. We hebben de Bbz-verstrekkingen hier niet vermeld, aangezien dit, vanuit de aard van de regeling, tijdelijke verstrekkingen zijn en bovendien in beginsel moeten worden terug betaald. Zie ook punt 4. 2. Extra inspanning voor de huisvesting van statushouders Het kabinet heeft gemeenten verzocht om extra inspanningen te leveren om statushouders te huisvesten, om de AZC’s te ontlasten. Hierover zijn bestuurlijke afspraken gemaakt. Ridderkerk heeft gehoor gegeven aan dit verzoek en is, gevolg gevend aan de bestuurlijke afspraken, vooruitgelopen op de huisvesting van statushouders. Dit heeft gezorgd voor een extra instroom.

2022

Huisvesting statushouders 60 50 40 30 20 10

Aantal gehuisveste personen halfjaarlijkse taakstelling

december

november

oktober

augustus

september

juli

juni

mei

april

maart

januari

februari

0

januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december Uiteindelijke Realisatie

Aantal gehuisveste personen 9 16 25 36 39 41 8 14 18 40 41 52

realisatie t.o.v. taakstelling 2022-1: 23 2022-2: 18 -14 -7 2 13 16 18 -10 -4 0 22 23 34 34

Te zien is, dat zowel in de eerste als de helft van het jaar ruim boven de taakstelling is gerealiseerd. De taakstelling vanuit de provincie voor de eerste helft van 2022 is 27. Er was een kleine voorsprong opgebouwd in 2021 van 4. Dat betekent dat de taakstelling uitkomt op 23. Er zijn 41 mensen gehuisvest. Dat betekent een voorsprong van 18 personen. De taakstelling voor de tweede helft van 2022 is 36. Er is in de eerste helft een voorsprong van 18 opgebouwd. Dat betekent dat de taakstelling voor de tweede helft 18 personen bedraagt. Er zijn 52 mensen gehuisvest. Dat betekent een cumulatief resultaat in 2022 van 34. 3. Samenstelling van het bestand In 2022 zien we een sterke toename van het aantal alleenstaanden, een lichte toename van het aantal alleenstaande ouders en een duidelijke afname van het aantal gehuwden.

9

Dit heeft een redelijk gunstig effect gehad op de uitgaven, nu een uitkering voor een alleenstaande minder drukt op het budget dan een uitkering voor een echtpaar. 4. Doorstroom zelfstandigen van TOZO naar Bbz In de nasleep van COVID zijn niet alle zelfstandigen in staat gebleken om zelf weer verder te gaan met hun bedrijf. In 2022 zijn 26 ondernemers, die gebruik hebben gemaakt van de TOZO, doorgestroomd naar de Bbz en zijn daarmee ten laste gekomen van het BUIG-budget. Naast deze 26 ondernemers hebben nog 8 ondernemers een beroep gedaan op de Bbz, zodat in totaal 34 ondernemers een beroep hebben gedaan op de Bbz. 5. Bijstelling van het BUIG budget Het aantal bijstandsgerechtigden is landelijk afgenomen, waardoor het macrobudget over 2022 naar beneden is bijgesteld. Het BUIG budget voor Ridderkerk was oorspronkelijk bepaald op € 13.893.333,-, is nader bepaald op € 13.090.609,- en is uiteindelijk definitief vastgesteld op € 12.975.214,-. Ten opzichte van de oorspronkelijke verlening is dit een afname van € 918.119,-, en ten opzichte van de nadere verlening € 115.395,-. Zoals hierboven is toegelicht, is in Ridderkerk het bestand juist toegenomen, zij het licht, als gevolg van de extra inspanningen voor de huisvesting van statushouders, en is er een extra instroom van Bbz-ers geweest vanuit de TOZO.

Hiermee zijn ook de bijstandsuitgaven toegenomen, in tegenstelling tot de landelijke trend. Maandelijks worden ambtelijk zogeheten budgetgesprekken gevoerd waarin de ontwikkelingen van de diverse budgetten (in het sociale domein) worden geanalyseerd en worden prognoses gemaakt. Omstreeks de aanvang van het laatste kwartaal werd duidelijk, dat er een overschrijding zou zijn en dat deze overschrijding hoger zou zijn dan het eigen risico van 7,5%.

B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren Hieronder beschrijft het college maatregelen die zijn getroffen om een bijdrage te leveren aan het reduceren van het tekort. Voor (onder meer) de uitvoering van de Participatiewet werkt Ridderkerk samen met Barendrecht en Albrandswaard in de zogeheten BAR-organisatie. INZET OP VERMINDERING We hebben, samen met Barendrecht en Albrandswaard, een eigen werkgeversservicepunt (WSP BAR), waar vacatures uit onze regio worden gekoppeld aan klanten uit onze eigen bestanden. Het WSP BAR werkt hierin nauw samen met het WSP Rijnmond. In de regio Rijnmond kunnen we via HalloWerk snel en eenvoudig werkgevers en werkzoekenden bij elkaar brengen. We hebben Baanbrekend ingekocht (een samenwerking met Randstad) als instrument om meteen al aan de poort kandidaten naar werk te kunnen (bege)leiden.

10

Verder besteden we bijzondere aandacht aan jongeren. Aan de poort onderzoeken we zorgvuldig, of voor de jongere een opleiding passend zou zijn of dat er een mogelijkheid is voor de jongere om aan het werk te gaan. We hebben de toeleiding naar scholing en opleiding als een maatwerkvoorziening beschikbaar gesteld voor jongeren, waarmee we jongeren sneller en eenvoudiger een opleiding kunnen aanbieden. Voor jongeren met een beperking werken we samen met een aanbieder van leerwerkplekken. Deze is nu nog in Alblasserdam gevestigd, maar in 2023 zal er ook een vestiging in Ridderkerk worden gerealiseerd, zodat we nog meer jongeren een leerwerkplek kunnen aanbieden. Maar ook andere bijstandsgerechtigden kunnen daar terecht, wanneer een leerwerkplek voor hen het best passende traject is. We maken ook goed gebruik van loonkostensubsidies om mensen in het kader van het Banenplan aan werk te helpen. In het (definitieve) BUIG-budget is het component voor loonkostensubsidies gesteld op € 471.674,-. In 2022 hebben wij bijna € 395.000,- besteed aan loonkostensubsidies, waarmee wij bijna 84% van deze component hebben benut voor het beoogde doel. De begeleiding van klanten hebben wij verder geïntensiveerd. Als voltijds werk niet mogelijk is, dan wordt er gekeken naar mogelijkheden voor parttime werk.

Het streven is om alle kandidaten goed in beeld te hebben en een passend traject aan te bieden die hen – uiteindelijk – naar werk moeten leiden. We hebben de begeleiding van statushouders goed ingebed in onze uitvoering van de Wet Inburgering, met gespecialiseerde klantmanagers en een permanente regievoering. De resultaten hiervan zijn in 2022 uiteraard nog niet zichtbaar, maar het zal voor de komende jaren de kansen op uitstroom voor deze doelgroep vergroten. HANDHAVING Via de periodieke rechtmatigheidsonderzoeken zien we erop toe, dat wie geen recht heeft op een uitkering ook geen uitkering ontvangt. Ook bij een bijstandsaanvraag wordt zorgvuldig het recht op bijstand beoordeeld. In het afgelopen jaar is een externe partij ingezet op handhaving. Hiermee hebben we een extra inspanning geleverd om onrechtmatige verstrekkingen op te sporen en daarmee de uitgaven te verminderen. Deze inspanningen leiden ook tot terugvorderingen van bijstand. Bijstand die terug wordt betaald reduceert de uitgaven. Bij handhaving hebben we wel rekening gehouden met de maatschappelijke tendensen en de inzichten die zijn ontstaan, zowel in onze gemeenteraad als, en met name, in de Tweede Kamer en het Kabinet. Een strenge en strikte toepassing van de Participatiewet kan leiden tot onbegrijpelijke en soms schrijnende situaties. De Tweede Kamer heeft o.a.

een motie aangenomen om schenkingen tot € 1.200,- buiten beschouwing te laten.

11

Tevens hebben wij reeds de inhoudingen op de uitkeringen gesteld op 5% ingevolge de nieuwe regels voor de vaststelling van de beslagvrije voet en hebben wij de mogelijkheden voor kwijtschelding (van niet-fraude vorderingen) versoepeld. Dit betekent dat wij onze debiteuren niet, bij wijze van spreken, tot op het bot uitkleden.

C. Beoogd effect van de genoemde maatregelen op de tekortreductie Hieronder maakt het college inzichtelijk dat de getroffen maatregelen bijdragen aan het reduceren van het tekort. Hierbij gaat het om een inschatting van het beoogde effect. De maatregelen behoren de uitstroom naar werk of opleiding te bevorderen. Dit is ook voor een goed deel gerealiseerd: in 2022 zijn 83 klanten naar werk uitgestroomd en zijn 9 klanten (jongeren) een opleiding gaan volgen. De controles op de rechtmatigheid hebben geleid tot 8 beëindigingen.

Een groot deel van de uitstroom ligt buiten onze invloed: verhuizingen, samenwoningen, pensioneringen, enzovoort. Deze zijn samengevat onder “overige oorzaken”. Baanbrekend is bedoeld voor alle bijstandsgerechtigden (en aanvragers) die direct aan het werk kunnen. Onze verwachting is, dat 90% van de aanmeldingen bij Baanbrekend resulteert in een baan. Van deze 90% dient 75% duurzaam te zijn (langer dan 6 maanden werk). Het aantal aanmeldingen is direct afhankelijk van het aantal personen in de doelgroep. De bijzondere aandacht voor jongeren behoort te leiden tot een afname van het aantal uitkeringen aan jongeren, maar deze is juist gestegen van 96 naar 108. Voor een belangrijk deel is dit toe te schrijven aan de toestroom van jongeren die niet direct naar werk of opleiding zijn toe te leiden. Veel

12

van deze jongeren komen uit het speciaal onderwijs (VSO) en het Praktijkonderwijs (Pro). Deze aantallen fluctueren jaarlijks. Het inzetten van loonkostensubsidies blijkt een goed middel om mensen met een beperking naar werk te leiden. Dit worden er steeds meer, maar we zijn hier wel voor een belangrijk deel afhankelijk van het aantal mensen in het doelgroepregister. In 2022 waren 202 personen in dit register opgenomen, en we verwachten dat dit aantal zal toenemen. In 2022 zijn 28 garantiebanen gerealiseerd, waarmee het totaal komt op 88 lopende garantiebanen. Daarnaast zijn 6 personen in beschut werk geplaatst.

D. Ondertekening Een verzoek tot vangnetuitkering dient door het college van burgemeester en wethouders te worden ingediend, ook indien de uitvoering van de Participatiewet aan een samenwerkingsverband is overgedragen. De ondertekening geschiedt door burgemeester en secretaris. De ondertekening is volledig indien de naam van de gemeente en de naam van de ondertekenaar zijn ingevuld, de datum is ingevuld en de handtekening is gezet. De verklaring is slechts geldig indien dit door middel van het door de minister van SZW ter beschikking gestelde aanvraagformulier wordt aangeboden aan de raad. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ridderkerk verklaart dat het voor 15 augustus 2023 de genoemde maatregelen heeft getroffen om te komen tot tekortreductie. Datum: 4 april 2023 De secretaris,

Naam van de ondertekenaar: dhr. H.W.J. Klaucke De burgemeester,

Naam van de ondertekenaar: mw. A. Attema

13

2. Instemming gemeenteraad In artikel art. 10, eerste lid, onderdeel d, BPw staat dat de verklaring van het college de instemming van de gemeenteraad moet hebben. De instemming is pas geldig indien de verklaring aan de raad is aangeboden in de vorm van het door de minister vastgestelde aanvraagformulier.

De gemeenteraad stemt in met de verklaring van het college. Daarmee bevestigt de gemeenteraad dat het college: 1. voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; 2. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat het pakket van maatregelen effectief is om de geschetste problemen aan te pakken, binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft; 3. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen, voor zo ver door de gemeente beïnvloedbaar is, leidt tot een beoogde tekortreductie. Daarbij wordt het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief inzichtelijk gemaakt.

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? Voorafgaand aan, het hiervoor opgenomen onderdeel A. Analyse, is door het college het proces op hoofdlijnen beschreven hoe de raad betrokken is: vanaf het moment van signalering van het tekort op het BUIG-budget en het daarop volgend proces van bepalen en treffen van maatregelen, tot aan het moment dat de verklaring van het college voor instemming wordt voorgelegd aan de raad. Hieronder is er ruimte voor de gemeenteraad voor aanvullingen op het genoemde overzicht.

Samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad In de samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad staat op hoofdlijnen op welke onderwerpen de raad heeft gereageerd op de verklaring van het college. De onderdelen van de verklaring zijn vaak al eerder in de raad besproken. Het gaat dus om het gehele proces vanaf de signalering van het tekort. Verder betreft het hier alleen onderwerpen die in de raadsbesluiten zijn opgenomen, die afwijkend zijn van het raadsvoorstel. Om de beschrijving zo eenvoudig mogelijk te houden wordt gebruik gemaakt van een checklist die kan worden aangevuld. Het verzoek is om aan te kruisen welke onderwerpen in de raadsbesluiten zijn opgenomen. Dit geschiedt d.m.v. het plaatsen van een X voor de betreffende onderdelen. Daarnaast is er ruimte voor aanvullingen. X Typering van de reacties die in de raadsbesluiten zijn opgenomen gedurende het gehele proces Expliciet goedkeurend, waardering over analyse en maatregelen uitgesproken Impliciet goedkeurend, is behandeld als hamerstuk Afkeurend en gevraagd het plan te herzien Verzoek om onderdelen van de globale analyse te herzien of aan te vullen Verzoek om bepaalde maatregelen te schrappen of aanvullend maatregelen te treffen. Verzoek om het tempo van invoering en/of uitvoering van maatregelen te versnellen.

14

Verzoek om extra informatie over maatregelen Verzoek on meer informatie t.a.v. de beoogde effecten van maatregelen Verzoek om gerealiseerde effecten te monitoren en terug te koppelen Motie om een andere beleidsmaatregel te treffen

Ondertekening De ondertekening geschiedt door voorzitter en griffier. De gemeenteraad dient voor het moment van indiening van het verzoek zijn instemming te hebben gegeven. De aanvraag dient uiterlijk 15 augustus 2023 door de Toetsingscommissie te zijn ontvangen. De gemeenteraad van de gemeente Ridderkerk stemt in met de onder 1 afgegeven verklaring door het college van deze gemeente. Met de ondertekening gaat de gemeenteraad akkoord met de beschrijving van de wijze waarop hij is geïnformeerd door het college en met de weergave van de samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad.

De voorzitter,

Naam van de ondertekenaar: mw. A. Attema De griffier,

Naam van de ondertekenaar: drs. J. van Straalen

15

Toelichting op het aanvraagformulier bij het basis verzoek voor de ambtelijke ondersteuning van het college Voor de juistheid en beoordeling van de aanvraag is het niet toegestaan dat u het format van de pagina’s aanpast. U vindt in deze toelichting  Hoe verloopt de aanvraagprocedure?  Waarom zijn er twee versies van dit formulier?  Hoe is het aanvraagformulier opgebouwd?  Waarom is er een samenvatting in het aanvraagformulier opgenomen?  Waarom is er een procesvraag in het aanvraagformulier opgenomen over de wisselwerking tussen het college en de gemeenteraad?  Hoe uitgebreid moet het aanvraagformulier worden ingevuld en is hier een extern bureau bij nodig?  Toelichting per vraag Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Een verzoek om een vangnetuitkering over 2022 dient uiterlijk op 15 augustus 2023 te zijn ontvangen door de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Omdat sprake is van een fatale termijn worden verzoeken die na 15 augustus 2023 door de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet worden ontvangen, niet in behandeling genomen. Het college dient het verzoek digitaal door middel van het webformulier op www.toetsingscommissievp.nl in te dienen. Na de aangegeven datum is dit webformulier niet meer beschikbaar.

U vindt onderaan dit formulier meer achtergrondinformatie over de aanvraagprocedure, de wet- en regelgeving, de relatie met jaarcijfers (SiSa verantwoording) en de ondersteuning vanuit Divosa. Op de website www.toetsingscommissievp.nl kunt u meer informatie vinden over de aanvraagprocedure en de deadline voor het indienen van een complete aanvraag. Waarom zijn er twee versies van dit formulier? Van dit formulier bestaan twee versies: ‘basisverzoek’ en ‘uitgebreid verzoek’. De versie die u moet gebruiken is afhankelijk van het volgende: 

indien uw gemeente zowel over 2020 als over 2021 geen vangnetuitkering is verleend, gebruikt u de versie ‘basisverzoek’.



indien uw gemeente over 2020 en/of over 2021 wel een vangnetuitkering is verleend, gebruikt u de versie ‘uitgebreid verzoek’.

De verklaring van het college verschilt tussen een ‘basisverzoek’ en een ‘uitgebreid verzoek’. Hoe is het aanvraagformulier opgebouwd? De vangnetaanvraag bestaat uit twee gedeelten: 1. De verklaring van het college en de toelichting op de verklaring 2. De instemming van de gemeenteraad

16

Onderdeel 1 bestaat uit vier onderdelen: A, B, C en D. Het gaat om de verklaring van het college (onderdeel D) en een toelichting van het college op deze verklaring. Deze toelichting gebeurt aan de hand van drie vragen (onderdelen A, B en C). Na iedere vraag kunt u het antwoord invoegen. U kunt eventueel tabellen of grafieken invoegen. U kunt aangeven op welke brondocumenten, die eventueel in de gemeenteraad zijn besproken, de aanvraag is gebaseerd. U kunt geen bijlagen toevoegen aan deze aanvraag. Hieronder wordt per vraag aangegeven wat verwacht wordt van de beantwoording. Daarna dient in onderdeel 2 de gemeenteraad te tekenen voor zijn instemming met de verklaring van het college. Dit mag niet worden vervangen door het in- of toevoegen van een gemeenteraadbesluit. Waarom is er een samenvatting in het aanvraagformulier opgenomen? Uit het onderzoek naar de rol van de gemeenteraad is duidelijk geworden dat raadsleden behoefte hebben aan beknopte informatie op hoofdlijnen, zodat de rol van de gemeenteraad om in te stemmen met de verklaring van het college beter uitvoerbaar wordt.

Waarom is er een procesvraag in het aanvraagformulier opgenomen over de wisselwerking tussen het college en de gemeenteraad? In het aanvraagformulier is de volgende vraag opgenomen: ‘op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college?’ Onder deze vraag is een korte checklist opgenomen met een zestal punten die kunnen worden aangevuld. Vanaf de invoering van de vangnetuitkering in 2015 heeft de gemeenteraad een inhoudelijkbeoordelende ten aanzien van de vangnetuitkering; deze rol lag voorheen bij de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Uit een onderzoek door de Toetsingscommissie bleek dat gemeenteraden slechts beperkt de vangnetaanvragen inhoudelijk beoordeelden. De beantwoording van de procesvraag geeft inzicht in de mate waarin de raad is betrokken bij de processtappen van signalering tot reductie van het tekort. Hoe uitgebreid moet het aanvraagformulier worden ingevuld en is hier een extern bureau bij nodig? Het uitgangspunt van de aanvraag van de vangnetuitkering is dat elke gemeente – ongeacht het aantal inwoners – zelfstandig de aanvraag moet kunnen voorbereiden en indienen. Dat houdt in dat alleen het opstellen van de aanvraag geen reden is om een extern bureau te betrekken. Daarbij wordt benadrukt dat het aan het lokale bestuur is hoe uitgebreid de vragen in het aanvraagformulier worden beantwoord, mits deze vragen duidelijk worden beantwoord.

De beantwoording van de vragen in het aanvraagformulier is verplicht. Dat geldt niet voor de suggesties in de onderstaande toelichting. Op de pagina ‘beoordeling en advisering’ over de VU 2022 wordt een en ander eveneens toegelicht.

Toelichting per vraag Het college van de tekortgemeente verklaart dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen en geeft daarop een toelichting door het invullen van de onderdelen A, B en C. Alle vragen moeten worden beantwoord. Hieronder staat een toelichting bij vraag B en C. Hieronder staan suggesties bij vraag A, B en C.

17

Bij D volgt ondertekening door het college van de gemeente. Alle onderdelen moeten worden ingevuld.

Onderdeel A In dit onderdeel van de verklaring van het college wordt een analyse van de oorzaken van het tekort beschreven. Onder een analyse van de oorzaken van het tekort wordt verstaan: ‘de ontwikkeling van de uitgaven en de oorzaken daarvan.’ Deze analyse dient specifiek in te gaan op de situatie in de eigen gemeente of de eigen arbeidsmarktregio. Een algemene analyse, die niet ingaat op de situatie in de eigen gemeente of arbeidsmarktregio, volstaat niet als analyse van de oorzaken van het tekort. Suggesties bij de beantwoording van A   

 

Kunt u de omvang van het tekort betrekken bij uw analyse? Kunt u aangeven op welke moment het college heeft gesignaleerd dat een tekort zal ontstaan? Wilt u in uw analyse van de oorzaken de nadruk leggen op factoren die door het college kunnen worden beïnvloed? De analyse betreft dus vooral de ontwikkelingen in de uitgaven van de gemeente. U kunt hierbij ook gebruik maken van de rekentool Participatiewet 2022i en/of de Benchmark van Divosaii. U kunt in de analyse ook beschrijven wat het effect is van getroffen maatregelen in voorgaande jaren.

Onderdeel B De maatregelen kunnen worden getroffen vanaf het moment dat het tekort bekend is of dat men vanuit een prognose het tekort ziet aankomen, tot uiterlijk de datum van indiening van het verzoek. Er zijn meerdere factoren die een invloed hebben op de ontwikkeling van het tekort. Om die reden wordt gesproken van een bijdrage aan de reductie van het tekort. Hieronder staat toegelicht wat wordt bedoeld met ‘het treffen van maatregelen’.  Wat wordt verstaan onder een maatregel? o Onder een maatregel wordt verstaan: een besluit over hoe iets wordt opgelost of veranderd.  Wat wordt verstaan onder het treffen van maatregelen. o Onder het treffen van een maatregel wordt verstaan dat het besluit is genomen door het college en waarvan de uitvoering in gang is gezet voor het tijdstip van indiening van de aanvraag.  Moet het steeds een nieuwe (aanvullende) maatregel zijn? o Van het college wordt verwacht om te analyseren wat de oorzaken zijn van het tekort, wat hieraan inmiddels is gedaan en wat hiervan de effecten per jaar zijn. En vervolgens of, in dat licht, al dan niet nodig is om tot extra maatregelen te komen ten einde het tekort verder te reduceren. Die afweging is aan het lokaal bestuur. Het college dient wel de gemeenteraad inzicht te verschaffen over deze afweging. Deze afweging dient dan ook in dit onderdeel te worden beschreven.

Suggesties bij de beantwoording van B 18

  

 



Geef waar mogelijk en voor zover relevant de relatie tussen oorzaken en maatregelen. U kunt in uw antwoord verwijzen naar eerder genomen maatregelen. Indien mogelijk kunt u de effecten van eerder genomen maatregelen betrekken bij de maatregelen die u nu treft. U kunt bij het antwoord aangeven of gebruik gemaakt is van de volgende tool(s): o de rekentool SEO o de benchmark Divosa o de tool “informatie over eerdere aanvragen”, te vinden via de gelijknamige pagina “Informatie over eerdere aanvragen”. Met deze tool kunnen aan de hand van kenmerken van gemeenten (grootteklasse, omvang tekort en arbeidsmarktregio) vergelijkbare gemeenten worden gevonden, waarbij direct zichtbaar wordt welke maatregelen deze gemeenten hebben getroffen. Dit kan nuttig zijn bij het oriënteren op de externe maatregelen. U kunt in uw antwoord bij voorkeur onderscheid maken tussen eerder getroffen maatregelen (voorafgaande jaren) en nieuwe (nog te treffen, lopende het jaar tot indiening). U kunt hierbij ook de maatregelen aangeven die in het kader van de aanpak van uw arbeidsmarktregio worden gedaan en waaraan uw gemeente een extra bijdrage levert. In het geval van externe maatregelen dient ook sprake te zijn van externe consultatie. U kunt bij het noemen van de maatregelen ook de samenhang met andere maatregelen of effecten in het sociale domein benoemen.

Onderdeel C De toetsingscommissie geeft geen oordeel over de mate van effectiviteit van de maatregelen. Bij deze vraag wordt verwacht dat het college inzichtelijk maakt dat het maatregelen treft waarmee het college beoogt/verwacht dat deze bijdragen aan een reductie van het tekort.

Suggesties bij de beantwoording van C 

 

U kunt een inschatting van het beoogde effect kwantitatief uitdrukken en als dat niet mogelijk is kunt u het beoogde effect kwalitatief uitdrukken. Onder kwantificering wordt verstaan: de beoogde opbrengst in minder uitkeringen respectievelijk in het beoogde besparingsbedrag. U kunt de beoogde effecten presenteren per maatregel of als dat niet mogelijk is voor meerdere maatregelen gezamenlijk. U kunt aangeven op welke wijze het college de effecten van de maatregelen monitort.

19

Achtergrondinformatie bij dit formulier Wet- en regelgeving In het BPw is geregeld dat het college alleen via een door de minister van SZW beschikbaar gesteld aanvraagformulier een verzoek tot een vangnetuitkering kan indienen, als bedoeld in artikel 74 van de Participatiewet. De verklaring van het college voor een basisverzoek kunt u vinden in het BPw, artikel 10, eerste lid, onder d. De verklaring van het college voor een uitgebreid verzoek kunt u vinden in het BPw artikel 10, eerste lid, onder d, jo. artikel 10, tweede lid. In het BPw staat dat de verklaring van het college een toelichting omvat zoals gevraagd in het modelaanvraagformulier (BPw, artikel 10, onderdeel e). Aanvraagprocedure De toekenning van een vangnetuitkering gebeurt uitsluitend op verzoek van het college van burgemeester en wethouders van de tekortgemeente en nadat is vastgesteld dat aan alle geldende eisen wordt voldaan. Blijkens artikel 8c, eerste lid, van de Participatiewet, kan het indienen van een verzoek tot vangnetuitkering niet worden overgedragen aan het bestuur van een openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Bij het indienen van een verzoek tot vangnetuitkering moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen.

Verdere toelichting op de aanvraagprocedure en de vangnetuitkering 2022 kunt u vinden op: www.toetsingscommissievp.nl Via het aanvraagformulier hoeft het college geen informatie te verstrekken over de jaarcijfers (toegekend budget, de netto uitkeringslasten en de door de accountant gerapporteerde foute of onzekere bestedingen), aangezien het ministerie –mede op basis van de SiSa-verantwoording- al over deze gegevens beschikt en zij de toetsingscommissie daarover zal informeren. Ondersteuning Divosa Divosa, de vereniging van leidinggevenden in het Sociaal Domein, zal periodiek bijeenkomsten organiseren waarbij wordt ingegaan op de vangnetuitkering. Daarnaast wordt de Benchmark door Divosa ondersteund en heeft Divosa een factsheet maatregelen uitgegeven. Ook heeft Divosa bijgedragen aan het beschikbaar komen van een tool waarin de aanvragen van de afgelopen drie jaar zijn verwerkt. De tool en aanvragen worden per VU-jaar op de website van de Toetsingscommissie gepubliceerd. Zie hiervoor de rubriek: informatie over eerdere aanvragen.

ihttps://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/10/15/rekentool-participatiewet-2021 iiwww.divosa.nl/diensten/divosa-benchmark

20