2025-11-28 RIB Regionale transformatieplannen Integraal Zorgakkoord IZA.pdf

Gemeenteraad van Ridderkerk p/a griffie

Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n):

-

Ons kenmerk: 2025-077043 Contact: J. Brandwijk Doorkiesnummer: 0180-451717 E-mailadres: j.brandwijk@ridderkerk.nl Datum: 28 november 2025

Betreft: Regionale transformatieplannen Integraal Zorgakkoord (IZA) en stand van zaken IZA & Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO)

Geachte raadsleden, Op 29 september 2023 en 22 maart 2024 bent u geïnformeerd over respectievelijk het regiobeeld Integraal Zorgakkoord (kenmerk 881237) en het regioplan Integraal Zorgakkoord (kenmerk 2024016695). Middels deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de stand van zaken rondom het landelijk afgesloten Integraal Zorgakkoord (IZA) en diens opvolger: het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Daarnaast vindt u in deze brief informatie over de afgesloten transformatieplannen Mentale Gezondheidsnetwerken en Versterken zelf- en samenredzaamheid vanuit de regio Zuid-Hollandse Eilanden- BAR (ZHE-BAR). 1 Regionale transformatieplannen Transformatieplan Mentale Gezondheidsnetwerken Het college heeft op 8 juli 2025 ingestemd met deelname aan het transformatieplan Mentaal Gezondheidsnetwerk. Met dit transformatieplan wordt in de regio een Mentaal Gezondheidsnetwerk (MGN) opgericht. Het MGN is een regionaal samenwerkingsverband tussen de huisartsen, GGZ en het sociaal domein. Het doel ervan is om mensen met psychische klachten snel en op de juiste plek te helpen. Hiermee wordt eveneens beoogd: • meer inwoners te helpen in het sociaal domein (in plaats van in de GGZ); • de druk op de GGZ en de huisartsenzorg te verminderen; • Crisissituaties en crisisinterventies zoveel als mogelijk te voorkomen.

Dit wordt bereikt door middel van vier kernfuncties (bouwstenen) in het transformatieplan: ▪ het aanbieden van verkennende gesprekken; ▪ het onderhouden van een transfermechanisme; ▪ het verstrekken van informatie over wachttijden en aanbod in de zorg; ▪ en het organiseren van domeinoverstijgend casusoverleg. 1

Dit betreft de gemeenten Hoeksche Waard, Goeree-Overflakkee, Voorne Putten, Nissewaard, Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk.

Koningsplein 1 Postbus 271 2980 AG Ridderkerk

Voor gemeenten is het opzetten van een mentaal gezondheidsnetwerk van groot belang. Het bevordert een integrale aanpak van mentale gezondheidsproblemen, vermindert de druk op huisartsen en ggzinstellingen en zorgt voor kortere wachttijden. Bovendien draagt het bij aan het bieden van passende ondersteuning aan inwoners, waardoor escalatie van problemen wordt voorkomen en de beschikbare capaciteit in de regio optimaal wordt benut. Meer mensen zullen terechtkomen in het sociaal domein, aangezien de verwachting is dat de toeleiding naar een voorliggende voorziening toeneemt. Kernpunt voor gemeenten is dat wij ten behoeve van een betere zorg en ondersteuning van onze inwoners meer inwoners in het sociaal domein zullen moeten ondersteunen. Het transformatieplan sluit aan op de ambities uit ons lokale beleid 2 om de samenwerking met de GGZinstellingen en de huisartsen te verbeteren en biedt de mogelijkheid om tijdelijk extra te investeren in de uitvoering daarvan. Transformatieplan Versterken zelf- en samenredzaamheid Op 25 november 2025 heeft het college besloten deel te nemen aan het transformatieplan op het thema ‘Ouder wordende samenleving’. Het transformatieplan Versterken zelf- en samenredzaamheid beoogt invulling te geven aan een transformatie op dit onderwerp.

Het plan is een netwerksamenwerking met meer dan veertig regionale partners, waaronder regiogemeenten, welzijnspartijen, zorgpartijen, zorgverzekeraar, zorgkantoor, huisartsen, ziekenhuizen en inwoners. De gemeenten zijn één van de partners. Op sommige onderdelen hebben gemeenten een trekkersrol, op andere onderdelen een deelnemende rol. Deze vorm van samenwerken sluit aan op de nota Integraal Beleid Sociaal Domein 2021.3 Het transformatieplan richt zich op het versterken van de zelf- en samenredzaamheid van inwoners, zodat zij langer zelfstandig kunnen wonen en minder een beroep hoeven doen op formele zorg. Uitgangspunt is de gedeelde visie dat bewustwording van eigen kracht en mogelijkheden leidt tot meer eigen regie, welbevinden en minder zorgvragen. Er wordt in gezamenlijkheid gestreefd naar: • een toename van het aantal zelfredzame 65+’ers tot 2040; • een afname van welzijnsvragen en gemeentelijke ondersteuningsvragen; • minder huisartsenzorgvragen en een halvering van de stijging in de wijkverpleging; en • een uitgestelde instroom van cliënten in langdurige zorg (ZZP4–6). Een vermindering van de stijging van het aantal zorg- en ondersteuningsvragen wordt beoogd. De ambities, doelen en prestatie-indicatoren van het plan zijn domein-overstijgend en richten zich niet enkel op gemeentelijke opgaven.

Zo bevat het plan ook onderdelen die specifiek betrekking hebben op de medische zorg, zoals het gebruik van een oogdruppelbril en een medicijndispenser.

2 - Coalitieakkoord, p. 20: “Extra aandacht geven we aan inwoners met zorgwekkend/verward gedrag.”

- Collegeprogramma, actie 149, In de komende periode zetten we de inzet voort die gericht is op een betere verbinding tussen de eerstelijnszorg en het sociaal domein, o.a. door op lokaal niveau de samenwerking met de huisartsen te verstevigen. - Collegeprogramma, actie 157: “We zetten in op versterking van de samenwerking met GGZ-instellingen.” - Integraal Beleid Sociaal Domein, p. 31: “Het gebruik van geestelijke gezondheidszorg (ggz-zorg) is de afgelopen jaren gestegen in Ridderkerk. Wij vinden het van belang dat psychische problemen zo vroeg mogelijk gesignaleerd worden en willen de inzet van lichte ggz-zorg bevorderen om escalatie van problemen en een beroep op zware ggzzorg te voorkomen.” 3 Daarin wordt de beweging beschreven van een presterende, rechtmatige overheid naar een samenwerkende, responsieve overheid. Deze regionale samenwerkingsvorm is daar een goed voorbeeld van.

Deelname door Ridderkerk aan de transformatieplannen Door deelname aan de plannen nemen we onze verantwoordelijkheid in de regionale samenwerking. We zien immers dat het sociaal domein door de beweging van ‘zorg naar gezondheid’ een steeds belangrijkere positie inneemt in het zorgstelsel. Daarnaast zien we het als een kans om met de tijdelijk beschikbare middelen (2025-2027) een impuls te geven aan het welzijn en welbevinden van onze inwoners. De transformatieplannen sluiten aan op verschillende doelstellingen uit het Integraal Beleid Sociaal Domein 2021. Met name op de maatschappelijke effecten 3) ‘Inwoners kunnen voor zichzelf en elkaar zorgen’, 4) ‘Inwoners zijn langer vitaal en gezond’ en 5) ‘Inwoners kunnen zo lang mogelijk veilig thuis wonen’. Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat het slechts tijdelijke financiering betreft voor een structureel beoogde beweging van ‘zorg naar gezondheid’. Door deze beweging verwachten we dat de druk op het sociaal domein in de komende jaren verder toeneemt (door meer en complexere hulpvragen en meer nadruk op welzijn en preventie). Stand van zaken IZA en AZWA Na ruim een jaar overleg is het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) tot stand gekomen, als aanvulling op het Integraal Zorgakkoord (IZA) en in samenhang met het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO).

In dit akkoord is de rol van gemeenten, het sociaal domein en publieke gezondheid nadrukkelijker vastgelegd, met structurele middelen voor preventie, gezondheid en versterking van de sociale basis. Ook mantelzorgondersteuning en respijtzorg krijgen hierin een vaste plek. Gemeenten kunnen hierdoor samen met partners in de regio verder bouwen aan de beweging naar preventie en gezondheid. Tegelijkertijd heeft de uitvoeringstoets van de VNG een aantal kritische punten blootgelegd. Onder andere de onzekerheid over huidige en toekomstige middelen en hun verdeling, beperkte doorlooptijd voor implementatie, blijvende druk op de uitvoeringskracht (mede door bestaande knelpunten bij Jeugd en Wmo), en het belang van structurele financiering ook na 2030. Ook op monitoring (en eventuele afrekening) van effecten is realisme nodig: gemeenten leveren een belangrijke bijdrage aan maatschappelijke effecten, maar hebben hierop niet altijd directe invloed. Met de ministeries van VWS en BZK is afgesproken dat de aandachtspunten van gemeenten uit de uitvoeringstoets expliciet worden meegenomen in de monitoringsafspraken én de evaluatie van het AZWA. Via de ledenraadpleging van de VNG hebben wij ingestemd met de continuering van het IZA en de deelname aan het AZWA en HLO. Wij hebben voldoende basis en aanleiding gevonden om een positieve stem uit te brengen.

Wel hebben we dit gedaan met de kanttekening dat we de conclusie en de aanbevelingen uit de uitvoeringstoets onderschrijven en deze (in het kader van AZWA en in relatie tot de bestaande gemeentelijke taken op het gebied van jeugd, wmo en participatie) geborgd en behartigd willen zien bij verdere vervolgstappen en -afspraken met de ministeries van VWS en BZK. Met een resolutie die 28 november 2025 aan de ledenvergadering van de VNG wordt voorgelegd spreekt de VNG uit dat zij, namens alle gemeenten, zich de komende periode blijft inzetten voor structurele middelen voor het sociaal domein en de beweging naar de voorkant die meegroeien met de gezamenlijke ambitie. Wij vertrouwen erop u voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Ridderkerk, de secretaris

de burgemeester,

mevr. M. Kitselar

dhr. C.A. Oosterwijk

Bijlagen 1. Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord 2. Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg