2021-09-17 RIB GGD Koers voor de toekomst - context in kaart.pdf

Soa/hiv-preventie en –bestrijding • •

9

Het voorkomen van introductie en (verdere) verspreiding van infectieziekten en waar nodig bestrijden van infectieziekten. Het via surveillance monitoren van de ontwikkeling van infectieziekten, beleid op dit terrein ontwikkelen en waar nodig de bestrijding van infectieziekten coördineren. Bestrijding Antibiotica Resistentie is een speerpunt voor GGD Rotterdam-Rijnmond. Rotter-dam-Rijnmond is door het ministerie van VWS aangewezen als pilotregio voor het oprichten van een regionaal zorgnetwerk voor preventie en bestrijding Antibiotica Resistentie (ABR). Binnen dit kader is een regionaal meldpunt uitbraken ontwikkeld

Technische hygiënezorg vindt plaats in situaties waar veel mensen van gemeenschappelijke/collectieve voorzieningen gebruik maken. Dit zijn veelal specifieke doelgroepen (bijv. asielzoekerscentra, basisscholen, grote evenementen, collectieve ruimten, prostitutiebedrijven etc.) die op basis van bijvoorbeeld leeftijd en gezondheid extra risico kunnen lopen op infectieziekten. Centraal staat het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door een veilige en hygiënische omgeving (LCHV-hygiënerichlijnen GGD) van basisvoorzieningen te controleren en indien nodig te bevorderen.

Inspectie kinderopvang en peuterspeelzalen •

Toezicht op de kwaliteit van kinderdagverblijven, locaties voor buitenschoolse opvang (BSO), gastouderbureaus (GOB) en voorzieningen voor gastouderopvang in gemeenten van het werkgebied van GGD Rotterdam-Rijnmond.

28

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage B: Korte omschrijving per basisproduct GGD RR 11

Medische milieukunde •

Het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door het contact met milieuverontreiniging te beperken en een veilige en aantrekkelijke leefomgeving te bevorderen die uitnodigt tot gezond gedrag.

Zie Begroting 2021 Basistakenpakket Gemeenschappelijke regeling GGD RR, Bijlage 3, voor een uitgebreide beschrijving van het basistakenpakket.

29

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage C: Landelijke programma’s en ambities per thema Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 1. Gezondheid in de sociale en fysieke leefomgeving

2. Gezondheidsachterstanden verkleinen

3. Druk op het dagelijks leven bij jongeren en jongvolwassenen

4. Vitaal ouder worden

Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 (VWS, 2020)

30

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage D: Focus op preventie gezonde leefstijl in verkiezingsprogramma’s 2020-2025 • VVD – Samen aan de slag: • Nederland moet zich voorbereiden op een intensievere bescherming van de volksgezondheid en de aanpak van nieuwe gezondheidscrises. Dat vereist ook investeringen in preventie. • Voorlichting over preventie rond een ongezonde levensstijl, met het Nationaal Preventieakkoord als leidraad. • Hulp aan mensen die gezonder willen leven, onder andere door het verder ontwikkelen van zogenaamde ‘gecombineerde leefstijlinterventies’. • Stimuleren van sport, bijvoorbeeld door naschoolse opvang en sportclubs en zorgorganisaties en sportclubs met elkaar te laten samenwerken. • Afspraken met producenten van levensmiddelen en supermarkten over het gezonder maken van producten én het meer promoten van gezonde producten.

• D66 – Een nieuw begin: • Het is beter om de ziektes te voorkomen en ze waar mogelijk te behandelen met leefstijlverandering. • De beste kans op een gezond leven bestaat uit goed eten, voldoende bewegen, niet roken en weinig alcohol. Dat is de basis. • Voor een bredere blik op gezondheid moeten financiering en samenwerking ook anders. Er bestaan nu weinig prikkels om in preventie te investeren, omdat degene die de investering moet doen nu niet profiteert van minder zorg. Door de financiering te verbeteren, kunnen we sociale en medische problemen vroeger signaleren en in samenhang aanpakken. • Het is een schrijnend dat mensen met een praktische opleiding of een lager inkomen jaren korter leven, in slechtere gezondheid. We investeren in alle factoren die dit verschil verkleinen: goed onderwijs, voldoende werk, gezonde leefomgeving en levensstijl.

• CDA – Zorg voor elkaar: • Wij houden de zorg voor iedereen bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar door de zorg beter te organiseren, te blijven innoveren en meer te investeren in preventie en gezondheid. • Met preventie is nog veel gezondheidswinst te behalen. Positieve gezondheid, preventie en meer aandacht voor gezond eten, sporten, overgewicht en niet-roken vergroten de kwaliteit van leven en verlagen de druk op de zorg. • Wij willen regionale preventiefondsen waarin gemeenten, zorgkantoren, verzekeraars en zorgorganisaties gezamenlijk investeren in preventie en gezond leven en vervolgens gezamenlijk delen in de opbrengsten van lagere zorgkosten. • Sport en gezondheidspreventie zijn een gouden koppel. Wij willen bekende sporters inzetten als ambassadeur voor een gezonde levensstijl.

• GroenLinks - Tijd voor nieuw realisme: • Met de introductie van een landelijke basisfinanciering voor de GGD’en brengen we onze publieke gezondheidzorg op het niveau dat nodig is. • Voorkomen is beter dan genezen. Of het nu gaat om schulden, geestelijke gezondheid of problematisch overgewicht, het is cruciaal om problemen aan te pakken voordat mensen gezondheidsproblemen krijgen. Daarom besteden we een vast percentage van de regionale zorgbudgetten aan preventie. Daarmee investeren we in betere samenwerking binnen en buiten de zorg en in hulpverlening op plaatsen waar problemen het eerst kunnen worden gesignaleerd. • Sporten is gezond en brengt mensen met verschillende achtergronden, leefstijlen en mogelijkheden samen. We ondersteunen sportverenigingen en garanderen de toegang tot sport voor kinderen,

31

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage E: Kernboodschappen VTV-2018 1.

2.

De vergrijzing heeft grote impact op de volksgezondheid en zorg. Het aandeel ouderen in de samenleving neemt toe. Ook bereiken mensen steeds vaker een hoge leeftijd. Hierdoor hebben steeds meer mensen een chronische aandoening zoals artrose, nek- en rugklachten, diabetes en dementie. Bovendien hebben mensen steeds vaker meerdere aandoeningen tegelijk. Dementie veroorzaakt in 2040 de meeste sterfte en de hoogste ziektelast. Niet alleen medische maar ook sociale problemen nemen toe. Het aantal eenzame ouderen stijgt. Ouderen wonen vaker zelfstandig en ook vaker alleen. Door deze ontwikkelingen ontstaat er meer druk op zowel de formele als de informele zorg. Zorgvoorzieningen komen het meest onder druk te staan in de krimpregio’s. Meer gezondheid maar ook meer ziekte. De levensverwachting stijgt van 81,5 jaar in 2015 naar bijna 86 jaar in 2040. Nagenoeg alle jaren die we er bij krijgen, zijn in goede ervaren gezondheid. Ook gaan we niet meer beperkingen ervaren. Wél stijgt het aantal mensen met een chronische aandoening. We worden steeds ouder doordat mensen vaker aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en kanker overleven, onder meer door betere behandelingen. Dit is, naast de vergrijzing, een belangrijke oorzaak voor de sterke toename van dementie als doodsoorzaak.

Doordat steeds minder mensen overlijden aan hart- en vaatziekten en kanker, hebben steeds meer mensen te maken met de langetermijngevolgen ervan.

3.

De druk op ons dagelijkse leven neemt toe. Door de COVID-19 pandemie is er extra nadruk komen te liggen op de voordelen van het digitaliseren van de dienstverlening van de GGD. Denk bijvoorbeeld aan het inzetten van digitale consulten. Hiernaast sluit digitalisering van de dienstverlening ook goed aan bij de taakopvattingen rondom preventie en leefstijladvies in GGD2.0: digitale tools zijn mogelijk een efficiënte manier om bepaalde doelgroepen te bereiken en helpen.

4.

Leefstijl én leefomgeving hebben invloed op gezondheid: Op het gebied van leefstijl zijn er zowel gunstige als ongunstige toekomstige ontwikkelingen. Minder mensen roken en meer mensen bewegen. Daar staat tegenover dat meer mensen te zwaar zijn. Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20 procent van de ziektelast. Roken is hiervan de belangrijkste oorzaak. Een ongezond binnen- en buitenmilieu veroorzaakt 4 procent van de ziektelast, met luchtverontreiniging als de belangrijkste oorzaak. Ongezonde arbeidsomstandigheden veroorzaken bijna 5 procent van de ziektelast. Deze ontwikkelingen zijn niet voor alle bevolkingsgroepen hetzelfde. Roken daalt harder bij mensen met een hoge sociaaleconomische status, en ernstig overgewicht stijgt harder bij degenen die een lage sociaaleconomische status hebben.

5.

Vaak opeenstapeling van gezondheids- én sociale problemen bij kwetsbare groepen. Een deel van de ouderen bevindt zich door een opeenstapeling van chronische aandoeningen en andere medische en sociale problemen in een kwetsbare situatie. Deze groep wordt groter in de toekomst. Mensen met een lagere sociaaleconomische status hebben vaker een ongezonde leefstijl. Ook hebben zij vaker te maken met sociale problemen, die stress met zich meebrengen. Negatieve effecten van ontwikkelingen op de arbeidsmarkt als robotisering en digitalisering treffen vooral laagopgeleiden. Dit kan de sociale problemen en stress in deze groep versterken. Vaak moeten eerst deze achterliggende sociale problemen worden opgelost, voordat er ruimte ontstaat om aan een gezonde leefstijl te werken.

32

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage E: Kernboodschappen VTV-2018 6.

De zorguitgaven stijgen door demografie en technologie. De zorguitgaven stijgen met gemiddeld 2,9 procent per jaar tot 174 miljard euro in 2040. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 2015. Een derde deel van deze groei komt door de vergrijzing en de groei van de bevolking, en twee derde door andere factoren zoals technologie. Technologische ontwikkelingen, waaronder (vaak dure) nieuwe medicijnen, zorgen voor een grote groei in de uitgaven aan bijvoorbeeld kanker. In 2040 wordt ruim vier maal zoveel uitgegeven aan de behandeling van kanker als in 2015. De relatie tussen technologie en zorguitgaven is complex. Technologische innovaties in de zorg kunnen kosten besparen, maar dan moeten wel kosteneffectieve interventies worden gebruikt en de oude technologie worden vervangen. Dit vraagt veel van de manier waarop de zorg wordt georganiseerd.

7.

De zorg verandert door technologie en veranderende rol patiënt. Technologie kan veel voor onze volksgezondheid betekenen en de zorg ingrijpend veranderen. Het gebruik van technologie in de zorg neemt toe, maar vooral de digitalisering gaat minder snel dan in andere domeinen van ons dagelijks leven. Hieraan liggen verschillende oorzaken ten grondslag, zowel binnen als buiten de zorg. Dit maakt het ingewikkeld om technologie in de zorg uit te breiden. Patiënten doen steeds meer zelf en dit wordt versterkt door nieuwe technologische mogelijkheden. Dit vergt nieuwe en andere vaardigheden van zorgverleners en patiënten, maar ook aandacht voor groepen die er moeite mee hebben.

8.

Alertheid op bekende én nieuwe risico’s nodig. Antibioticaresistentie blijft een bedreiging vormen voor onze volksgezondheid. Blijvende aandacht voor dit probleem is nodig. Andere aandachtspunten zijn het goed inzetten van groen en water in de leefomgeving om de effecten van klimaatverandering op te vangen en de dalende vaccinatiegraad. Er zijn ook nieuwe ontwikkelingen die mogelijk risico’s met zich meebrengen. Zo kunnen technologieën als virtual reality en 3D-printing nog onbekende gezondheidseffecten hebben als ze vaker gebruikt gaan worden. Verder zullen er meer medicijnresten, microplastics en nanodeeltjes in ons milieu komen. De gezondheidseffecten hiervan zijn nu nog niet duidelijk.

33

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage F: Demografische en economische ontwikkelingen werkgebied Rotterdam-Rijnmond

Demografische ontwikkelingen

Inwoners1 aantallen (per 1 jan. [jaar]) [aantal x1000]

Bevolking per leeftijdscategorie1 (per 1 jan. [jaar]) [aantal x1000]

+0,6% 1.265

2012

1.286

1.323

2016

2020

2012

2016

2020

Bevolking tot 65 jaar [aantal]

Netto schuld per inwoner1 [€]

Werkloosheidspercentage1 [%]

Economische ontwikkelingen

Bevolking tot 35 jaar [aantal]

237 (17,9%)

219 (17,0%)

197 (15,6%)

Inwoners begin periode [aantal]

569 518 (43,0%) (39,1%)

553 514 (43,0%) (40,0%)

548 521 (43,3%) (41,2%)

Huishoudens met bijstandsuitkeringen1 [aantal]

+0,9% 9%

8% 6%

6%

+0,03%

€ 2.530 € 2.476 € 2.469 € 2.486 € 2.445 € 1.971 € 1.914 € 1.894 € 1.901 € 1.825

50.480 17.740

2012

2016

2013

2014

2015

Bevolking tot 65+ jaar [aantal]

2016

2017

2012

57.070 21.293 2016

50.620 19.802 2020

(1) Waarstaatjegemeente.nl/jive (VNG, 2020)

34

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage G: Bijdrage van verschillende determinanten aan ziektelast, sterfte en zorguitgave

Volksgezondheid Toekomst Verkenning (RIVM, 2018)

35

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage H: Bijdrage risicofactoren alcoholgebruik, roken en overgewicht 1

NL: 7,2% GGD RR: 6,1 %

1

NL: 18,4% GGD RR: 13,4 %

* Het drinken van 5 glazen alcohol of meer bij één gelegenheid. Synoniemen: binge drinken (1) Overmatige drinkers per GGD-regio (RIVM, 2020)

36

VOOR BESPREKINGSDOELEINDEN

Bijlage H: Bijdrage risicofactoren alcoholgebruik, roken en overgewicht 1

2

NL: 42,9% GGD RR: 51,7 %

NL: 20,5% GGD RR: 23,7 %

Gezondheidsrisico's ontwikkelingen

Overgewicht3 [%]

Roken3 [%]

+0,9% 50%

2012

52%

-0,8%

2016

25%

24%

2012

2016

GGD Rotterdam-Rijnmond

(1) Overgewicht per GGD-regio (RIVM, 2020), (2) Rokers per GGD-regio (RIVM, 2020), (3) Waarstaatjegemeente.nl/jive (VNG, 2020)

37