2021-01-29 RIB Monitor Discriminatie 2019 - monitor RADAR.pdf
Tekst van het document
politie-eenheid rotterdam
cijfers
MONITOR discriminatie 2019
cases analyse april 2020
2
Discriminatiecijfers in beeld discriminatie
Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van persoonlijke kenmerken die er niet toe doen in de betreffende situatie. Mensen die discriminatie hebben ervaren of waargenomen kunnen dit melden bij een antidiscriminatievoorziening (ADV). De ADV’s in de politie-eenheid Rotterdam zijn RADAR en Discriminatie Meldpunt Gemeente Goeree-Overflakkee (hierna: de meldpunten). Afhankelijk van de situatie kan iemand zich ook wenden tot de politie of het College voor de Rechten van de Mens (hierna: het College).
Monitor
De Monitor Discriminatie 2019 Rotterdam geeft een overzicht van meldingen bij meldpunten en door de politie geregistreerde discriminatie-incidenten in 2019. Daarnaast wordt aandacht besteed aan (verzoeken om) oordelen van het College. Een uitgebreide toelichting op alle discriminatiecijfers staat op discriminatie.nl onder het kopje ‘Cijfers’.
Onderrapportage
Deze monitor brengt de aard en omvang in beeld van geregistreerde incidenten en discriminatie-ervaringen in de politieeenheid Rotterdam in 2019 (zie kaart op pagina 8-9). Het is aannemelijk dat het aantal incidenten in werkelijkheid hoger ligt. Mensen vinden het herkennen, benoemen en/of melden van discriminatie vaak lastig. Om die reden is er sprake van onderrapportage (SCP, Discriminatie herkennen, benoemen en melden, 2017).
Regionaal en landelijk
Deze monitor verschijnt gelijktijdig met negen andere regionale rapporten en het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2019. Dit rapport benadrukt regionale ontwikkelingen in de politie-eenheid Rotterdam. Informatie op gemeentelijk niveau is beknopt weergegeven op pagina 8-9. In de digitale versie staan meerdere tabellen en informatie over alle gemeenten en politiebasisteams in de politie-eenheid. Alle rapporten zijn te vinden op de website discriminatie.nl.
HIGHLIGHTS Thema islamofobie In 2019 werd een nieuwe Nederlandse wet ingevoerd die het dragen van gezichtsbedekkende kleding verbiedt in het openbaar vervoer, overheidsgebouwen en onderwijs- en zorginstellingen. De wet heet in de volksmond ‘het boerkaverbod’ en was aanleiding voor een brede maatschappelijke discussie over de positie en godsdienstvrijheid van moslims in Nederland. Daarom besteden we dit jaar in de Monitor Discriminatie aandacht aan het thema islamofobie.
Racisme De meest voorkomende discriminatiegrond in de meldingen bij de meldpunten en in de politieregistraties is herkomst/ huidskleur. Een opvallend deel hiervan gaat over discriminatie vanwege een donkere huidskleur. Bij discriminatie van moslims vanwege godsdienst valt op dat
Inhoud
Wat is islamofobie? .................................................................................................. 3 Samenvatting .......................................................................................................... 3
Tabellen: Registraties per instantie ............................................................................ 4 De cijfers van 2019 | Totalen en gronden ..................................................................... 6
Gender en islamofobie ............................................................................................ 7 De cijfers van 2019 | Gronden (vervolg) ..................................................................... 7 Kaart Rotterdam: Registraties per gemeente ............................................................ 8 De cijfers van 2019 | Gronden (vervolg) ..................................................................... 10
Impact van islamofobie .......................................................................................... 11 College voor de Rechten van de Mens ....................................................................... 11
dit vaak samenhangt met herkomst.
Onderwijs De helft van de meldingen over discriminatie in het onderwijs gaat over de grond herkomst/huidskleur. Het valt op dat bijna de helft van het totaal gaat over ervaringen van kinderen, onder andere op de basisschool.
De cijfers van 2019 | Terreinen ................................................................................. 12
De cijfers van 2019 | Vormen en gemeenten ............................................................... 14
Islam en seksuele diversiteit ..................................................................................... 15 Over RADAR .......................................................................................................... 15
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Wat is islamofobie?
Er zijn verschillende definities van islamofobie. In de kern komen de verschillende
3
definities overeen. Islamofobie is een vorm van angst, afkeer en vijandigheid tegenover ‘de islam’ en ‘moslims’. Hierbij wordt ‘de islam’ beschouwd als een homogene eenheid met een wereldbeeld en opvattingen die haaks staan op westerse normen en
waarden (Monitor Moslimdiscriminatie, 2015). Islamofobie uit zich in stereotypering en stigmatisering, zoals de associatie van moslims met radicalisering en terreur.
Deze associatie werd in 2019 (opnieuw) versterkt door de maatschappelijke discussie over de terugkeer van Nederlanders uit het gebied van Islamitische Staat in Irak en Syrië. Islamofobie kan ook leiden tot fysiek of verbaal geweld tegenover moslims,
bijvoorbeeld het uitschelden van vrouwen die een hoofddoek of gezichtssluier dragen, of bekladding van een moskee. En het zorgt voor ongelijke behandeling en uitsluiting van moslims, onder andere op de arbeidsmarkt en de woningmarkt. Door de link die veel mensen leggen tussen religie en etniciteit, ervaren ook mensen die zich niet
als moslim identificeren moslimdiscriminatie. Ook zij kunnen op basis van uiterlijke
kenmerken, zoals hun fysieke voorkomen en hun naam, gelabeld worden als ‘moslim’ (Monitor Moslimdiscriminatie, 2015).
Samenvatting Een man met een donkere huidskleur werkt via een detacheringsbureau als toezichthouder veiligheid op een bouwplaats. Sinds hij op de bouwplaats werkt noemt een liftenbouwer hem ‘aapje’. Als hij hem hierop aanspreekt, krijgt hij te horen dat hij ‘niet moet zeiken’ en ‘zijn bek dicht moet houden’. Daarop neemt de man contact op met de werkgever van de liftenbouwer, die toezegt het conflict met de medewerker te bespreken. Kort daarna haalt het detacheringsbureau de toezichthouder veiligheid van het project af. De werkgever van de liftenbouwer blijkt over hem geklaagd te hebben.
In 2019 ontvingen de meldpunten in de politie-eenheid Rotterdam 475 meldingen van discriminatie van inwoners van gemeenten in de politie-eenheid. 327 van deze meldingen hadden betrekking op een incident of situatie die fysiek plaatsvond in een gemeente binnen de politie-eenheid Rotterdam. In de Monitor Discriminatie wordt aandacht besteed aan deze meldingen over incidenten die zich hebben voorgedaan in een gemeente in de politie-eenheid. In 2019 registreerde de politie in totaal 822 discriminatie-incidenten. Ook registraties over incidenten gericht tegen werknemers met een publieke taak zijn onderdeel van dit totaal.
Discriminatiegronden Ruim de helft van de meldingen bij de meldpunten ging over de grond herkomst/ huidskleur. Ook in de politieregistraties was herkomst/huidskleur met ruim 40% de grootste grond. Van de meldingen bij de meldpunten ging 11% over discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte. 10% van de meldingen betrof de grond godsdienst, waarvan het grootste deel ging om discriminatie van moslims. Discriminatie op grond van geslacht kwam in 9% van de meldingen voor en gaat onder andere over zwangerschapsdiscriminatie en discriminatie van transgender personen. Bij de politie was seksuele gerichtheid met 29% van het totaalaantal registraties na herkomst/ huidskleur de meest geregistreerde discriminatiegrond. Antisemitisme werd daarna het meest geregistreerd. Zowel bij de grond seksuele gerichtheid als bij antisemitisme ging een groot deel van de registraties over discriminatie-incidenten die waren gericht tegen politiemensen en andere werknemers met een publieke taak.
Terreinen van discriminatie Meer dan een kwart van de meldingen bij de meldpunten ging over discriminatie op de arbeidsmarkt. Discriminatie in de buurt of wijk en discriminatie door collectieve voorzieningen kwamen beide in 13% van de meldingen voor. Deze discriminatieterreinen worden gevolgd door commerciële dienstverlening, onderwijs en openbare ruimte.
p o l i t i e - e e n h e i d r ot t e r d a m
4
De cijfers van 2019 Totalen politie-eenheid Rotterdam
Meldpunten discriminatie
Totaal aantal discriminatieregistraties
2019
Meldpunten discriminatie Meldingen inwoner* Meldingen plaats voorval*
475 327
Politie 1 Discriminatie-incidenten
822
College voor de Rechten van de Mens Instroom verzoeken om oordeel
71
* Meldingen inwoner betreft door ADV’s in de politie-eenheid ontvangen meldingen. Meldingen plaats voorval betreft meldingen over incidenten die in een gemeente in de politieeenheid zijn voorgevallen. Er is een overlap tussen deze twee getallen.
Werkwijze Meldpunten discriminatie*
2019
Alleen registratie Advies en informatie Beïnvloeding beleid Bemiddeling Bijstaan in procedures Doorverwijzing Eigen onderzoek Meldpunt discriminatie Overig
71 397 5 50 14 33 4 4
Bij Werkwijze Meldpunten discriminatie * Deze cijfers geven een beeld van wat er gedaan is door de meldpunten met de meldingen van inwoners uit de politie-eenheid Rotterdam. Bij Meldpunten discriminatie 1 Antisemitische incidenten vallen juridisch gezien onder discriminatie op grond van herkomst en/of onder discriminatie op grond van godsdienst. Omdat dit onderscheid bij de registratie lastig is te maken, is ervoor gekozen om antisemitisme apart weer te geven.
Aantal meldingen (plaats voorval)
Discriminatiegrond Antisemitisme 1 Arbeidscontract Arbeidsduur Burgerlijke staat Geslacht waarvan tegen transgender personen Godsdienst waarvan tegen moslims Handicap/chronische ziekte Herkomst, huidskleur Leeftijd Levensovertuiging Nationaliteit Politieke gezindheid Seksuele gerichtheid Niet-wettelijke gronden Onbekend Terrein Arbeidsmarkt Buurt/wijk Collectieve voorzieningen Commerciële dienstverlening Horeca/amusement Huisvesting Media en reclame Onderwijs Openbare ruimte
2019
8 2 1 3 31 (6) 32 (23) 35 167 10 0 6 1 17 15 8
Privésfeer Publieke/politieke opinie Sport en recreatie Overig Onbekend/niet van toepassing
89 41 43 34 14 15 3 25 21 14 6 4 15 2 1
Wijze van discriminatie Bedreiging Geweld Omstreden behandeling Vijandige bejegening Overig Onbekend/niet van toepassing
14 10 186 133 4 0
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
5 College voor de Rechten van de Mens
Politie Aantal discriminatie-incidenten1
2019
Discriminatiegrond Antisemitisme Geslacht Godsdienst Handicap Herkomst, huidskleur Levensovertuiging Seksuele gerichtheid Onbekend/overig
149 5 36 4 343 2 237 46
Wijze van discriminatie Bedreiging Bekladding Bespugen Geweld Geweld in combinatie met uitlating Pesterij Uitlating Vernieling Weigering Onbekend/overig
115 35 3 9 121 8 483 38 5 5
Aantal verzoeken om een oordeel (instroom)
2019
Discriminatiegrond Geslacht Herkomst, huidskleur (ras) Nationaliteit Godsdienst Seksuele gerichtheid Burgerlijke staat Politieke overtuiging Levensovertuiging Arbeidsduur Vaste/tijdelijke arbeidscontracten Handicap/chronische ziekte Leeftijd Grond onbekend
20 15 1 2 1 2 0 1 1 1 19 8 0
Terrein Arbeid – Werving en selectie Arbeid – Aanstelling Arbeid – Beëindiging arbeidsrelatie Arbeid – Arbeidsvoorwaarden Arbeid – Arbeidsomstandigheden Goederen en Diensten Geen terrein Onbekend
16 7 6 4 8 22 8 0
Aantal oordelen en uitspraken1 • Oordelen met minstens een uitspraak verboden onderscheid/in strijd met de wet • Oordelen zonder onderscheid/ niet in strijd met de wet
Bij Politie 1 De politie heeft in 2019 bij de registratie geen onderscheid meer gemaakt tussen reguliere discriminatie-incidenten en discriminatie-incidenten jegens werknemers met een publieke taak. Hierdoor zijn deze cijfers niet goed vergelijkbaar met voorgaande jaren en worden hier alleen cijfers over 2019 gepresenteerd. De vergelijking met 2018 wordt uitsluitend op landelijk niveau in het landelijk rapport Discriminatiecijfers in 2019 opgenomen. Ook de locatie van incidenten is in 2019 niet meer geregistreerd.
p o l i t i e - e e n h e i d r ot t e r d a m
Bij College voor de Rechten van de Mens 1 Niet alle verzoeken/klachten leiden uiteindelijk tot een oordeel. Verzoeken zijn bijvoorbeeld niet-ontvankelijk, worden ingetrokken of er is sprake van een tussentijdse oplossing.
12 6
6
De cijfers van 2019 | Totalen en gronden Meldingen
In 2019 ontvingen de meldpunten in de politie-eenheid Rotterdam 475 meldingen van discriminatie van inwoners van gemeenten in de politie-eenheid. Hiervan kwamen 465 meldingen binnen bij RADAR en 10 meldingen bij het Discriminatie Meldpunt Gemeente Goeree-Overflakkee. 327 van deze meldingen hadden betrekking op een incident of situatie die fysiek plaatsvond in een gemeente binnen de politie-eenheid Rotterdam. Dit tweede totaal is lager, omdat verschillende meldingen er niet in zijn meegenomen. Zo zijn er meldingen over landelijke kwesties (bijvoorbeeld over een uitspraak van een politicus in een televisieprogramma), over uitingen op internet, over incidenten buiten de politie-eenheid en is bij sommige meldingen niet bekend waar het voorval plaatsvond. In deze Monitor Discriminatie worden de meldingen geanalyseerd waarbij het incident zich heeft voorgedaan in een gemeente in de politie-eenheid Rotterdam. In een enkel geval zal aandacht worden besteed aan opvallende meldingen over andere incidenten.
hiervan zijn melders die op hun werk geconfronteerd worden met discriminerende uitspraken over zwarte mensen door leidinggevenden en/of collega’s, over racistische uitlatingen door cliënten of klanten en over kinderen die vanwege hun huidskleur in de klas of voetbalteam worden uitgescholden en gepest. Een aantal meldingen betrof zwarte piet. Zo was er een meldster bij wie op de voordeur is gebonkt en zeer luid ‘zwarte piet’ door de brievenbus is geroepen.
Politieregistraties
Antisemitisme
De politie registreerde in 2019 in totaal 822 discriminatie-incidenten. De politieregistraties betroffen niet alleen meldingen en aangiften van discriminatiedelicten, maar ook andere incidenten met een discriminatoir aspect. Voorbeelden van een discriminatoir aspect zijn het uiten van discriminerende scheldwoorden bij een mishandeling of een discriminerende belediging. De cijfers zijn niet goed vergelijkbaar met de cijfers van 2018 als gevolg van een wijziging die de politie heeft doorgevoerd in de registratie. In voorgaande jaren werd onderscheid gemaakt tussen reguliere registraties en registraties over incidenten gericht tegen werknemers met een publieke taak, zoals politiemensen, medewerkers van het openbaar vervoer en zorgpersoneel. Dit jaar zijn alle registraties onderdeel van het totaal.
Herkomst/huidskleur
Ruim de helft van de meldingen bij de meldpunten ging over de grond herkomst/ huidskleur (hierna: herkomst), wat iets meer is dan het landelijk gemiddelde. Ook in de politieregistraties was herkomst/ huidskleur met ruim 40% de grootste
grond. De meldingen en registraties handelden over uiteenlopende situaties, onder andere over discriminatie op de werkvloer, op scholen, in het verkeer en tijdens conflicten tussen buren en expartners. Diverse meldingen en registraties gingen over uitspraken als ‘ga terug naar je eigen land’ of ‘jij hoort hier niet’, soms ook gericht tegen kinderen. Een ander voorbeeld betrof een melder van kleur die in een supermarkt geen gebruik mocht maken van de zelfscankassa’s en van een beveiliger als reden te horen kreeg: ‘Ik heb vaker te dealen met mensen zoals jij.’ Ook voelde een vader zich gediscrimineerd vanwege zijn Turkse herkomst toen hij het slot van de fiets van zijn dochter probeerde open te breken en niet werd geloofd door de politie. Een laatste voorbeeld was de ervaring van een eigenaar van een Chinees restaurant die dagelijks door klanten op zijn afkomst wordt gewezen en bijvoorbeeld uitspraken te horen krijgt als: ‘Ik eet geen vlees bij de Chinees, want je weet niet wat je krijgt. Voor je het weet eet je hond of kat of misschien zelfs erger.’ Van de meldingen met deze grond ging een vijfde over discriminatie vanwege een donkere huidskleur. Voorbeelden
In de politieregistraties was antisemitisme met 18% van de registraties na herkomst/ huidskleur en seksuele gerichtheid (waarover meer op pagina 10) de meest geregistreerde grond. Een groot deel van deze registraties ging over discriminatie-incidenten die zijn gericht tegen politiemensen. Agenten werden regelmatig uitgescholden voor ‘kankerjood’, waarbij hun (vermeende) etnische of religieuze achtergrond vermoedelijk vaak geen rol speelde. Soms ging dit gepaard met bedreiging en agressie, zoals in het voorbeeld van een aangehouden winkeldief die tegen schenen schopte en onder andere zei: ‘Ik ga de ramen van het Doelwater ingooien, want jullie zijn allemaal kankerjoden en een dode jood is het beste. Jullie zijn lelijk, ik maak jullie dood.’ Bij de meldpunten werden een aantal meldingen over antisemitisme gedaan. Deze waren onder andere afkomstig van een melder die vermoedt dat zijn geloof een rol speelt bij het niet krijgen van salarisverhoging, een melder die is afgewezen voor een baan vanwege zijn beperkte beschikbaarheid op Sabbat en een meldster die door een onderbuurman is uitgescholden en bedreigd.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Gender en islamofobie
Moslimvrouwen ervaren islamofobie op een specifieke manier. De positie van
7
vrouwen binnen religies is van oudsher vaak anders dan die van mannen. Juist
de positie van vrouwen binnen de islam krijgt de afgelopen jaren veel aandacht in het publieke debat. Aan de ene kant bestaat vooral bij niet-moslims het
(stereotiepe) beeld van moslimvrouwen als ‘onderdanig slachtoffer van de religie’, waardoor vrouwen worden gezien als onderdrukt. Dit versterkt het beeld van de islam als vrouwonterende en onderdrukkende religie en dat van de superieure westerse normen en waarden die hen moeten bevrijden. Anderzijds staan
vrouwen die een gezichtssluier of hoofddoek dragen symbool voor ‘de islam’
en ervaren juist veel moslimvrouwen discriminatie (Dumon, 2019). Met name
vrouwen met zo’n zichtbare islamitische identiteit zijn doelwit van islamofobie. Hierbij gaat het om diverse verbale en fysieke uitingen in de openbare ruimte,
zoals uitschelden, duwen of aan kleding trekken (Abaâziz, 2019). Sinds 1 augustus 2019 verbiedt een nieuwe Nederlandse wet het dragen van gezichtsbedekkende kleding in het openbaar vervoer, overheidsgebouwen en onderwijs- en
zorginstellingen. Deze wet, die in de volksmond ‘het boerkaverbod’ heet, heeft tot gevolg dat gesluierde vrouwen meer negatieve reacties ervaren (RTLnieuws, 2019).
De cijfers van 2019 | Gronden vervolg Sinds een islamitische vrouw
Discriminatie van moslims
een hoofddoek draagt, wordt zij
Van de meldingen bij de meldpunten en politieregistraties met de grond godsdienst
lastiggevallen door een buurvrouw. In
(respectievelijk 10% en 4% van het totaal) ging het grootste deel over discriminatie van
het verleden heeft de buurvrouw gezegd
moslims. In veel gevallen waren vrouwen die een hoofddoek dragen het slachtoffer. Zo
dat zij wil dat de vrouw gaat verhuizen.
waren er meldingen van vrouwen die vanwege hun hoofddoek zijn afgewezen voor een
Regelmatig haalt de buurvrouw haar
baan of vrijwilligerswerk, of in een sportschool geen (sport)hoofddoek mogen dragen.
post uit de brievenbus en opent de
Een andere melding ging over de ervaring van vrijwilligers van een organisatie gericht
enveloppen. Ook zorgt zij ’s avonds
op vrouwenemancipatie die een hoofddoek dragen, die tijdens een presentatie voor een
voor geluidsoverlast door met een hard
fonds vragen kregen als: ‘Zijn jullie nog niet geïntegreerd?’, ‘Hoelang zijn jullie al hier?’
voorwerp op de grond te bonken. Als ze
en ‘Werken jullie wel?’. Ook kreeg een nikabdragende vrouw in de supermarkt van een
elkaar tegenkomen scheldt en schreeuwt
andere klant te horen dat zij ‘niet in Nederland hoort te zijn’.
de buurvrouw dingen als ‘Rot toch op met je stomme hoofddoek’ en ‘Jullie
Agressie jegens moslims
horen hier niet’. Door de gebeurtenissen
De politieregistraties gingen over discriminatie-incidenten tegen moslims waarbij
voelt de meldster zich niet meer veilig in
regelmatig ook sprake was van bedreiging of geweld. Meerdere registraties gingen
haar eigen woning.
over vernielingen aan moskeeën, een paar over de verspreiding van een sticker met de tekst ‘stop islamisering, geen jihad in onze straat’ van ‘Voorpost.org’ en over bedreigende teksten op sociale media, zoals ‘Afschieten die Moslim Klootzakken’. Er waren verschillende conflicten met buren of onbekenden, waarbij tegen vrouwen onder andere discriminerende opmerkingen over hun hoofddoek werden gemaakt. Ook ging een registratie over de ervaring van een caissière die een klant tot drie keer toe groette en uiteindelijk als reactie kreeg: ‘Ik ben niet doof, hoor. Na de aanslag in Australië groet ik jullie niet meer. Ga je me dan neersteken? Dat is toch wat jullie moslims doen!?!’
p o l i t i e - e e n h e i d r ot t e r d a m
Maassluis n 7
* 4
p 10
Vlaardingen n 11
* 5
Schiedam n 27
* 15
p 35
p 37
Westvoorne n 1
* 2
Brielle n 1
p 3
* 2
p 5
Albrandsw n 1
* 0
Hellevoetsluis n 9
* 6 p 8
p 7
Nissewaard n 18
* 12
p 33
Goeree-Overflakkee n 10
* 1
p 4
Lansingerland n 13
* 3
p 16
Capelle aan de IJssel n 10
* 3
p 18
Rotterdam n 281
Krimpen aan de IJssel n 4
* 1
p 4
* 229 p 452
Molenlanden n 1
* 1
p 6
Ridderkerk n 9
swaard Barendrecht n 10
Alblasserdam n 6
* 9 p 12
* 1
p 7
Hendrik-IdoAmbacht n 4
* 4
p 9
Zwijndrecht n 7
* 3
* 2 p 6
Papendrecht n 3
* 1
p 9
p 17
hoeksche waard n 11
* 7 p 17
Sliedrecht n 2
* 0 p 7
HardinxveldGiessendam n 1
* 3 p 5
Dordrecht n 14
* 7
p 77
Registraties discriminatie politie-eenheid Rotterdam
n Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij het meldpunt discriminatie
* Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de meldpunten discriminatie
p Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
Gorinchem n 6
* 6
p 18
10
De cijfers van 2019 | Gronden vervolg Seksuele gerichtheid
In overeenstemming met de landelijke cijfers was seksuele gerichtheid in de politieregistraties met 29% van het totaalaantal registraties na herkomst/huidskleur de meest geregistreerde discriminatiegrond. Net als bij de grond antisemitisme ging een groot deel van deze registraties over incidenten die zijn gericht tegen politiemensen en andere werknemers met een publieke taak, zoals beveiligingspersoneel, medewerkers van het openbaar vervoer en zorgpersoneel. Regelmatig werden deze werknemers uitgescholden voor ‘kankerhomo’ of ‘flikker’ als zij mensen aanspraken op ongewenst gedrag. Vermoedelijk speelde de (vermeende) seksuele gerichtheid van de werknemer(s) in veel van deze gevallen geen rol. Soms speelde dit echter wel een rol, zoals in het voorbeeld van een hulpverlener die in een volle wachtruimte van de instelling door een cliënt wordt uitgejouwd met: ‘Jij bent homo. Jij bent van de verkeerde kant.’ Schelden met ‘kankerhomo’ of ‘vieze homo’ kwam ook regelmatig voor in de relationele sfeer of tussen buren, soms over en weer tijdens conflicten over bijvoorbeeld geluidsoverlast. In een deel van de politieregistraties en meldingen bij de meldpunten was de seksuele gerichtheid van het slachtoffer duidelijk de aanleiding voor het discriminerende gedrag.
Er waren diverse voorbeelden van homoseksuele mannen die door buren of familieleden werden uitgescholden, lastiggevallen en soms zelfs met fysiek geweld te maken kregen. Een voorbeeld van een conflict binnen een gezin was een homoseksuele jongen die door zijn stiefvader werd uitgescholden en geslagen, omdat die zijn seksuele gerichtheid niet accepteert. Verder waren er onder meer registraties over discriminatie en bedreiging door collega’s en over een kraamzorgorganisatie die weigert zorg te verlenen aan een homoseksueel koppel. Een landelijke kwestie waarover meerdere meldingen binnenkwamen is de Nashville-verklaring, waarin onder andere staat hoe christenen moeten omgaan met homoseksualiteit en genderdiversiteit. De verklaring, die is ondertekend door ruim tweehonderd prominente christenen, zorgde voor veel ophef vanwege discriminerende opvattingen over lhbt-personen.
Een deel van de registraties ging over discriminatie in de openbare ruimte, zoals het uitschelden, uitlachen, bespugen en soms mishandelen van homoseksuele mannen of lesbiennes. Zo kreeg een man zonder aanleiding naar zijn hoofd: ‘Jouw vader schaamt zich, want je bent homo.’ Uit het onderzoek Onzichtbaar is veilig van RADAR bleek dat lhbt-personen in Rotterdam op straat zo onopvallend mogelijk proberen te zijn om negatieve reacties te voorkomen. Alle geïnterviewden hebben discriminatie-ervaringen en de meesten durven in de openbare ruimte niet openlijk zichzelf te zijn. Zij passen zich noodgedwongen aan de hetero- en cisgendernormen aan, bijvoorbeeld door niet hand in hand te lopen en geen opvallende kleding en make-up te dragen.
Geslacht
Van de meldingen bij de meldpunten en politieregistraties met de grond geslacht (respectievelijk 9% en 1% van het totaal) betrof een deel discriminatie van transgender personen. Zo waren er bijvoorbeeld registraties van trans vrouwen die regelmatig op straat door onbekenden werden uitgescholden en lastiggevallen en door buren of via sociale media werden gediscrimineerd met uitlatingen als ‘je lijkt wel een vent’, ‘omgebouwde’ en ‘flikker’.
Bijna de helft van de meldingen bij de meldpunten met de grond geslacht ging over discriminatie op de arbeidsmarkt. Een kwart van de meldingen betrof ongelijke behandeling van zwangere vrouwen door werkgevers (waarover meer op pagina 12). Verder was een aantal meldingen afkomstig van vrouwen die zich ongelijk behandeld voelden omdat een mannelijke collega (relatief) meer verdient dan zijzelf. Ook waren er meldingen van vaders die zich gediscrimineerd voelden door hulpverleningsinstanties die telkens ten gunste van de moeder beslisten en van een man die niet mocht deelnemen aan een breiclub, omdat hij ‘niet in de groep’ zou passen.
Handicap/chronische ziekte
Van alle meldingen bij de meldpunten betrof 11% discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte (hierna: handicap), wat iets minder is dan het landelijk gemiddelde. Hiervan had bijna de helft betrekking op de arbeidsmarkt en het onderwijs. Er waren verschillende mensen die discriminatie door hun werkgever meldden: bijvoorbeeld een vrouw die van haar teamleider te horen kreeg dat haar contract niet werd verlengd omdat er diabetes bij haar is geconstateerd en een man die vermoedde dat hij geen salarisverhoging heeft gekregen vanwege zijn chronische ziekte. Ook was er een melder met hiv die door een collega werd uitgescholden voor ‘kanker aidspatiëntje’. De meldingen over het onderwijs gingen onder andere over opleidingsinstituten die onvoldoende rekening wilden houden met beperkingen van studenten, waardoor melders vanwege slechtziendheid of dyslexie niet de opleiding van hun keuze konden volgen.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Impact van islamofobie
Naar de impact van islamofobie op getroffenen is nog weinig onderzoek gedaan.
11
In het verkennende onderzoek ‘Alledaagse Islamofobie in Nederland’ komt naar
voren dat moslims die persoonlijke ervaringen hebben met moslimdiscriminatie zich minder veilig voelen dan moslims zonder die ervaringen. Alle respondenten voelen zich minder veilig dan vijf jaar geleden en meer dan de helft maakt zich in meer of
mindere mate zorgen over hun toekomst als moslim in Nederland. Bijna de helft van de respondenten met een discriminatie-ervaring voelt zich niet volledig vrij om hun moslim-zijn zo in te vullen als zij willen (Abaâziz, 2019). Zo zijn er vrouwen die hun
uiterlijk aanpassen om negatieve reacties te voorkomen, bijvoorbeeld door ervoor te kiezen om geen of een minder opvallende hoofddoek te dragen (OneWorld, 2019).
Islamofobie heeft ook invloed op de kansen die moslims hebben in de Nederlandse samenleving. Uit diverse onderzoeken blijkt dat moslims discriminatie ervaren op de arbeidsmarkt en op de woningmarkt, onder andere op basis van hun naam en vanwege hun uiterlijke verschijning. Zo verkleint het dragen van een hoofddoek
iemands kansen in een sollicitatieprocedure. Ook op de werkvloer ervaren moslims discriminatie, bijvoorbeeld in de vorm van suggestieve opmerkingen over hun
loyaliteit aan Nederland of kwetsende opmerkingen over moslims (Abaâziz, 2019).
College voor de Rechten van de Mens Een blinde man reist regelmatig met
Veel verzoeken over geslacht en handicap In 2019 ontving het College
het openbaar vervoer. Sinds een paar
71 verzoeken om een oordeel van inwoners uit de politie-eenheid Rotterdam. Ruim een
maanden is de werkwijze veranderd van
kwart van de verzoeken ging over de discriminatiegrond geslacht en een ander kwart
de loketten waar hij zijn kaartje moet
over handicap. Verzoeken over de grond geslacht gingen vaker over de arbeidsmarkt en
kopen. De loketten werken met een
verzoeken over handicap juist vaker over het terrein goederen en diensten. Verzoeken
nummertjessysteem dat hij vanwege zijn
kunnen bijvoorbeeld gaan over een werkgever die het contract van een zwangere vrouw
visuele beperking niet zelfstandig kan
niet verlengde of over een aanbieder van openbaar vervoer die onvoldoende rekening
gebruiken. Het systeem werkt met een
hield met reizigers met een beperking. Ruim een vijfde van de verzoeken ging over
touchscreen, dat een bonnetje met een
de discriminatiegrond herkomst. Deze verzoeken kunnen onder andere gaan over de
nummer produceert. Op een bord wordt
behandeling van een klacht van een werknemer over discriminatie op de werkvloer door
vervolgens weergegeven welk nummer
een bedrijf of over het aanbod van woonwagenstandplaatsen in een gemeente.
aan de beurt is. De man heeft hulp nodig bij gebruik van het systeem en als het
Oordelen over verschillende gronden In 2019 bracht het College 18 oordelen
druk is hebben de loketmedewerkers
uit over zaken van inwoners uit de politie-eenheid Rotterdam. In 12 gevallen was volgens
geen tijd om hem te assisteren.
het College sprake van verboden onderscheid en/of strijdigheid met de wet. De meest voorkomende grond is handicap, maar ook waren er oordelen over discriminatie vanwege leeftijd, nationaliteit, geslacht, herkomst en politieke gezindheid. Zo oordeelde het College dat een woningcorporatie een huurder discrimineerde door de mogelijkheden voor een rolstoeltoegankelijke parkeerplaats in een wooncomplex onvoldoende te onderzoeken en dat een beheerder van een recreatiegebied een jongen met autisme discrimineerde door zijn assistentiehond niet toe te laten tot de camping. Tevens oordeelde het College dat twee bedrijven in een personeelsadvertentie discrimineerden op grond van leeftijd en twee telefonieaanbieders op grond van nationaliteit.
p o l i t i e - e e n h e i d r ot t e r d a m
12
De cijfers van 2019 | Terreinen
Terrein arbeidsmarkt
15
10
13
35
buurt/wijk
2
2
3
27
4
collectieve voorzieningen
4
2
3
26
1
onderwijs
1
6
1
13
1
11
6
godsdienst
herkomst/huidskleur
seksuele gerichtheid
openbare ruimte
Discriminatiegrond
geslacht
handicap/chronische ziekte
Meldingen bij meldpunten naar grond en terrein
Een vrouw werkt ruim een jaar bij een welzijnsorganisatie en krijgt een goede beoordeling. Als zij tijdelijk op een andere locatie wordt geplaatst, haalt haar teamleider haar eerder terug omdat collega’s haar deskundigheid missen. Als een collega tijdens een vergadering vertelt dat zij zwanger is, zegt de directeur van de organisatie dat er voorlopig niemand meer zwanger mag worden. Een paar maanden later is de vrouw zwanger en vertelt dit aan haar teamleider. Vervolgens wordt haar contract niet opnieuw verlengd.
Zwangerschapsdiscriminatie
Discriminatie van vrouwen op de arbeidsmarkt vanwege zwangerschap of jong moederschap werd in 2019 regelmatig gemeld. In de meeste gevallen kregen vrouwen bij goed functioneren geen contractverlenging en vermoedden zij dat dit te maken had met hun zwangerschap. Verschillende meldsters liepen bijvoorbeeld een vast contract of promotie mis, terwijl hierover wel toezeggingen waren gedaan. Ook werd een melding gemaakt over een werkgever die de wettelijke uren voor borstvoeding en kolven niet uitbetaalt aan een jonge moeder, vermoedelijk omdat zij tijdelijk is uitgevallen door een postnatale depressie. Uit onderzoek
voor de Monitor arbeidsdiscriminatie 2015-2019 van discriminatie.nl blijkt dat de meeste meldingen over zwangerschapsdiscriminatie bij meldpunten gaan over het niet verlengen van een tijdelijk contract. Vrouwen kunnen de beslissing van de werkgever aanvechten via het College of de rechter, wat hen erkenning kan opleveren en mogelijk een schadevergoeding. In de praktijk blijkt dit vaak een ingewikkeld traject dat het nodige vergt van een gedupeerde.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
13
Discriminatie op de arbeidsmarkt
Arbeidsmarktdiscriminatie vanwege herkomst
Bijna 40% van de arbeidsmeldingen bij meldpunten betrof discriminatie vanwege herkomst. Ongelijke behandeling bij werving en selectie en discriminatie op de werkvloer vanwege deze grond werden regelmatig gemeld. Zo meldde een man dat hij tijdens een sollicitatiegesprek de vraag kreeg waar hij vandaan komt. Toen hij ‘Irak’ antwoordde, reageerde de werkgever: ‘Dus je bent een terrorist.’ Ook waren er een paar mensen die meldden dat zij werden afgewezen voor een vacature toen zij met hun eigen naam solliciteerden en wel werden uitgenodigd toen zij dit opnieuw probeerden onder een Nederlands klinkende naam. Diverse melders hebben discriminatie door leidinggevenden of collega’s ervaren. Een Griekse vrouw die in een winkel werkte werd door haar teamleider ‘souvlaki’ genoemd, haar diensten werden zonder overleg gewijzigd en op een gegeven moment kreeg zij zelfs te horen: ‘Jij bent lui en waardeloos, net als alle Grieken.’ Een andere meldster werd ontslagen nadat zij had aangekaart dat zij het discriminerend vond dat Aziatische werknemers van een internationaal bedrijf niet in de reguliere kantine mogen lunchen omdat zij warm eten meenemen van huis en dat andere werknemers zeggen dat hun eten ‘dogfood’ is en stinkt.
Een trans vrouw bestelt eten. Als de bezorger arriveert bespuugt hij haar en zegt: ‘Je bent een homo, travestiet, flikker, pedofiel. Als wij je op straat zien, maken we jou dood.’ ’s Nachts komt de bezorger met een aantal andere mannen terug naar haar huis en schoppen zij tegen de deur. Ook proberen ze een ruit in te gooien. De volgende dag ziet de vrouw de bezorger opnieuw voor haar deur staan. Zij durft niet meer naar buiten te gaan, omdat zij bang is om de mannen tegen te komen.
De eerdergenoemde Monitor arbeidsdiscriminatie laat zien dat discriminatie bij werving en selectie op individueel niveau vaak moeilijk te bewijzen is. In navolging van onderzoeksmatig uitgevoerde praktijktesten, die discriminatie op grond van herkomst wel keer op keer aantonen, kunnen gedupeerden een persoonlijke praktijktest uitvoeren om hun vermoeden te onderbouwen. Uit de voorbeelden hierboven blijkt dat melders dit middel inderdaad inzetten. Verder blijkt uit het onderzoek dat discriminatie op de werkvloer het meest schadelijk lijkt voor alle betrokken partijen. Een situatie waarin sprake is van uitsluiting, pesten of racistische opmerkingen kan langdurig aanhouden en daarmee een negatieve invloed hebben op een complete organisatie. Tijdig en adequaat ingrijpen door leidinggevenden is van groot belang om dit te doorbreken, maar leidinggevenden lijken vaak niet goed te weten hoe zij dit moeten aanpakken. Ook melders bij de meldpunten die discriminatie op de werkvloer (hebben) ervaren delen het signaal van handelingsverlegenheid bij leidinggevenden.
p o l i t i e - e e n h e i d r ot t e r d a m
Vanwege godsdienst
Van de meldingen over arbeidsmarktdiscriminatie met de grond godsdienst was het grootste deel (10 van de 13 meldingen) afkomstig van vrouwen die een hoofddoek dragen. Voorbeelden waren vrouwen die voor een baan werden afgewezen of geen contractverlenging kregen, omdat zij een hoofddoek dragen of die hierop kritiek kregen van hun werkgever. Een studente met een hoofddoek die solliciteerde voor een stageplek op een middelbare school werd zeer geraakt door een kwetsende opmerking van de stagecoördinator, een dag na een uitzending van Nieuwsuur over het salafisme in Nederland: ‘Ik zie het al voor me: Ik heet Iman en ik geef salafistische maatschappijleer.’ Verder was er een meldster die door de directeur werd aangesproken op de lange, donkere jurken die zij draagt en het vermoeden heeft dat eigenlijk haar hoofddoek het probleem is.
14
De cijfers van 2019 | Vormen en gemeenten Discriminatievormen meldpunten In overeenstemming met de landelijke cijfers ging meer dan de helft van de meldingen bij meldpunten over omstreden behandeling en ruim 40% over vijandige bejegening. Discriminatie in de vorm van omstreden behandeling kwam vaak voor op de arbeidsmarkt en betrof ook regelmatig collectieve voorzieningen, zoals een overheidsinstantie of zorgverlener. Zo mocht een autistische jongen van de instelling die hem begeleidt niet mee met een uitje naar het strand, omdat hij in een rolstoel zit. En meldde een homoseksuele man dat hij vanwege zijn seksuele gerichtheid werd geweigerd als bloeddonor. Vijandige bejegening kwam vooral voor in de buurt of wijk waar mensen wonen, in de openbare ruimte, door commerciële dienstverleners of op de arbeidsmarkt. Zo werden melders door buren uitgescholden voor ‘kankeraap’ of ‘stinkpool’. Een installatiemonteur zei tegen een melder met een migratieachtergrond die probeerde te onderhandelen over de prijs: ‘Het is altijd te duur voor jullie, ga toch terug naar je eigen land.’ Meldingen over bedreiging en geweld kwamen bij de meldpunten weinig voor.
Discriminatievormen politie
Net als landelijk betroffen meer dan de helft van de politieregistraties
discriminatoire uitlatingen. Bij een (aanzienlijk) deel van deze incidenten ging het om algemeen schelden met ‘homo’ of ‘jood’ waarbij vermoedelijk de (vermeende) seksuele gerichtheid of etnische en/of religieuze achtergrond van het slachtoffer geen rol speelt. Dit soort incidenten hebben desalniettemin een discriminerend effect, want deze manier van schelden houdt een negatief en vijandig beeld in stand van lhbti-personen en van Joodse mensen. In de politieregistraties kwam geweld vaker voor dan bij de meldpunten: 16% van de registraties is een geweldsincident. Voorbeelden van geweld in combinatie met discriminatie betroffen een vrouw die in het afhaalrestaurant waar zij werkt werd uitgescholden voor ‘kankerzwarte’ en geslagen werd door een klant toen zij hem verzocht om te vertrekken, omdat hij overlast veroorzaakte met zijn luidruchtige gedrag; en het uitschelden voor ‘vieze potten’, bespugen en slaan van twee lesbische vrouwen op een terras. Bedreiging kwam in 14% van de registraties voor en 9% betrof bekladding en/of vernieling. Voorbeelden waren de bedreiging van een homoseksuele jongen door zijn broer vanwege zijn seksuele gerichtheid, het ingooien van de ruiten van een moskee en de volgende agressie die een man over zich heen kreeg toen hij in de metro iemand aansprak over zijn fiets die de doorgang versperde: ‘Ik maak je af, kankerzwarte. Ik sla je kankerkop van je
Twee vrouwen lopen met hun teckel in het park als een man met een grote hond hen tegemoetkomt. Zij verzoeken de man om enige afstand te houden met zijn hond, omdat hun hond angstig kan reageren. De man laat zijn hond toch naar hen toe rennen en zegt: ‘Kanker op met je gezeik, kankerlesbo’s. Wij komen hier al jaren en ik laat mijn hond gewoon los, stelletje vieze potten.’ Zijn hond pakt ondertussen de bal van de hond van
Een homoseksuele man loopt ’s avonds op straat en wordt aangesproken door drie onbekende mannen. Zij maken allerlei beledigende opmerkingen tegen hem en zeggen onder andere: ‘Vieze homo, wat ben je glad! Je ziet er wel heel erg gelikt uit.’ Ook vragen ze hem wat hij in zijn tas heeft zitten. Daarna duwen ze hem meerdere keren, pakken zijn tas af en gooien de inhoud ervan op de grond. Tenslotte pakken ze zijn geld en betaalpassen en rennen weg.
romp af, zwarte aap. Ik vermoord je!! Mijn fiets staat daar goed. Wie ben jij om te bepalen dat mijn fiets daar niet goed staat. Wie denk je wel dat je bent.’
Gemeenten en basisteams
Een groot deel van de discriminatieincidenten die in 2019 bij de meldpunten zijn gemeld en door de politie zijn geregistreerd vond plaats in de gemeente Rotterdam en de Rotterdamse basisteams (Centrum, Maas-Rotte, IJsselland en Delfshaven). Verder gingen de meeste meldingen bij de meldpunten over incidenten in de gemeenten Schiedam (15), Nissewaard (12), Ridderkerk (9), Dordrecht (7) en Hoeksche Waard (7). De grootste aantallen discriminatie-incidenten die de politie registreerde buiten Rotterdam vonden plaats in Dordrecht (77), Vlaardingen (37), Schiedam (35) en Nissewaard (33) en overeenkomstig in de basisteams Drechtsteden Binnen en Waterweg. De geregistreerde geweldsincidenten vonden naast deze gemeenten ook plaats in onder andere Ridderkerk (4), Zwijndrecht (4) en Maassluis (4).
de vrouwen af. Als een van de vrouwen hem vraagt om de bal terug te geven, zegt hij dat die nu van hen is en loopt weg met zijn hond.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Islam en seksuele diversiteit
In lijn met de veronderstelde tegenstelling tussen ‘de islam’ en westerse
15
opvattingen, bestaat het beeld van ‘de moslim’ die seksuele diversiteit niet
accepteert en Nederlandse lhbti-personen discrimineert. Volgens antropologe
Gloria Wekker is er in Nederland sprake van ‘homonationalisme’ of ‘homonostalgie’ en circuleert het dominante verhaal dat de emancipatie van homoseksuelen en
lesbiennes voorspoedig verliep totdat de islam ten tonele verscheen (G. Wekker, 2009). Deze tegenstelling komt terug in de commotie na een artikel in NRC
over het boek Help! Ik word volwassen, een lesmethode voor seksuele vorming voor islamitische basisscholen. In het boek wordt homoseksualiteit vanuit een
islamitische levensovertuiging afgekeurd. Voor sommige politici was dit aanleiding om artikel 23 uit de Grondwet – de vrijheid van onderwijs – te bediscussiëren
(Trouw, 2019). Integratie-expert en gepensioneerd ambtenaar Walter Palm vindt
dat de politiek daarmee een verkeerd signaal afgeeft. Hoewel hij van mening is dat homovijandige teksten in schoolboeken niet onder de vrijheid van godsdienst en
onderwijs vallen, had de politiek volgens hem juist een gebaar moeten maken naar
de moslimgemeenschap en moeten opkomen voor de Grondwet, ook waar het gaat om de vrijheid van religieuze scholen. ‘De politiek moet uitspreken dat ze [moslims] hier thuishoren’, zegt Palm (Het Parool, 2019).
Over RADAR Een moeder doet melding van een
RADAR is het bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie in de politie-eenheid
gebeurtenis in de basisschoolklas van
Rotterdam. RADAR toetst en bewaakt artikel 1 van de Grondwet waarvan de eerste regel
haar dochter. Klasgenoten hebben in
luidt: ‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.’
de klas het lied Hankie pankie Shanghai
Burgers die worden geconfronteerd met discriminatie, kunnen bij RADAR terecht voor advies
naar haar dochter gezongen en hierbij
en ondersteuning. Gespecialiseerde klachtbehandelaars registreren meldingen, adviseren
spleetogen gemaakt. Haar dochter wist
over mogelijke vervolgstappen, bemiddelen zo nodig en ondersteunen melders bij juridische
niet hoe zij hierop moest reageren. De juf
procedures of een verzoek om een oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens.
heeft goed gehandeld door het zingen meteen te stoppen. Achteraf vertelde de
RADAR doet gevraagd en ongevraagd onderzoek naar discriminatie en beantwoordt
dochter aan haar moeder dat zij zich heel
jaarlijks honderden informatievragen van media, overheden, wetenschappers, studenten
erg buitengesloten voelde. Een week
en maatschappelijke instellingen. Het voorkomen van discriminatie kan niet zonder
later zei het meisje in een boze bui dat ze
bewustwording en educatie. RADAR ontwikkelt en verzorgt trainingen en workshops
haar ogen lelijk vond en wenste dat haar
over (omgaan met) diversiteit, cultuursensitiviteit, empowerment en weerbaarheid
ouders niet Japans waren.
tegen discriminatie en uitsluiting. Opdrachtgevers zijn onder andere gemeenten, politie, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Vandaag de dag vervult RADAR in ruim vijftig gemeenten in Zuid-Holland en Noord-Brabant de wettelijke taak van onafhankelijke antidiscriminatievoorziening. Vanuit die rol is RADAR gesprekspartner in discriminatiezaken voor gemeenten, politie, openbaar ministerie en allerhande belangenorganisaties en maatschappelijke instellingen. RADAR werkt nauw samen met zusterorganisaties Art.1, nationaal kenniscentrum discriminatie en stedelijk expertisecentrum IDEM Rotterdam. Meer weten over wat RADAR voor jou en jouw organisatie kan betekenen? Op onze website vind je berichten over actuele ontwikkelingen, publicaties, en onderzoeken. Ook bevat de
Meer informatie: www.radar.nl
website een ruim aanbod aan trainingen en workshops.
p o l i t i e - e e n h e i d r ot t e r d a m
Meer informatie Politie
Grotekerkplein 5 3011 GC Rotterdam T 010 411 39 11 E info-rotterdam@radar.nl I www.radar.nl
Politie-eenheid Rotterdam Postbus 70023 3000 LD Rotterdam T 0900 8844
Facebook adbRADAR Twitter @adbRADAR
Dit is een gezamenlijke uitgave van de politie-eenheid Rotterdam en RADAR. De politie, het College voor de Rechten van de Mens en de antidiscriminatievoorziening Discriminatie Meldpunt Gemeente GoereeOverflakkee hebben voor deze uitgave gegevens beschikbaar gesteld.
Ontwerp © Go Puck | Beeld © Shutterstock p1: Pan Xunbin, p2: AdisornSaovadee, p6: PlusONE, p10: nito, p14: boytsov, p16: chrstphr
RADAR
Bronnen
Bijlage Monitor Discriminatie 2019
> > > > > > > > > > > >
Abaâziz, I. (2019). Alledaagse islamofobie in Nederland: Een verkennend onderzoek. Meld Islamofobie. Andriessen, I. (2017). Discriminatie herkennen, benoemen en melden. Den Haag: Sociaal Cultureel Planbureau. Boersema, W. (2019). Wat wil de politiek nou eigenlijk met de onderwijsvrijheid? Trouw. Bon, S. van en Fiere, B. (2020). Monitor arbeidsdiscriminatie 2015-2019. Discriminatie.nl. (Nog te verschijnen). Dumon, M. (2019). Alledaags seksisme en islamofobie in Gent: Een situatietest. Mens en Maatschappij, 177-204. Brussel: Vrije Universiteit Brussel. Goede, A. de (2019). Nog geen boetes boerkaverbod, wél meer agressie tegen moslima’s. RTL Nieuws. OneWorld (2019). Dit doet publieke ophef met de levens van moslims: Nieuw onderzoek signaleert toegenomen intimidatie op straat. Van: oneworld.nl/mensenrechten/dit-doet-publieke-ophef-met-de-levens-van-moslims Rijksoverheid (n.d.). Gedeeltelijk verbod gezichtsbedekkende kleding. Van: rijksoverheid.nl/onderwerpen/gezichtsbedekkende-kleding-in-de-mediaboerkaverbod/gezichtsbedekkende-kleding-gedeeltelijk-verbieden Soetenhorst, B. (2019). Integratie-expert: Nederland is in de greep van islamofobie. Het Parool. Tuin, I. van der, Chantre, L., Fiere, B. en Witte, R. (2020). Onzichtbaar is veilig. Onderzoek naar de veiligheidsbeleving van lhbt-personen in Rotterdam. Rotterdam: RADAR. Valk, I. van der (2015). Monitor Moslimdiscriminatie.
Amsterdam: Universiteit van Amsterdam. Wekker, G. (2009). Van homo nostalgie en betere tijden. Multiculturaliteit en postkolonialiteit. George Mosse lezing, 16 september 2009.
p o l i t i e - e e n h e i d r ot t e r d a m
REGISTRATIE discriminatie 2019
b i j l a g e m o n i to r d i s c r i m i n at i e
G E M E E N T E N en b a s i s te a m s p o l i t i e - e e n h e i d r o t t e r d a m
Politie-eenheid Rotterdam
tabel Aantal meldingen/ registraties bij meldpunten/ politie en promillage 2019
gemeente
aantal inwoners 1
aantal meldingen bij meldpunten 2019
aantal meldingen bij meldpunten 2019 | per 1000 inwoners inwoner
aantal registraties politie 2019
voorval
aantal registraties politie 2019 | per 1000 inwoners
inwoner
voorval
Alblasserdam
20069
6
1
0,30
0,05
7
0,35
Albrandswaard
25271
1
0
0,04
0,00
7
0,28
Barendrecht
48673
10
4
0,21
0,08
9
0,18
Brielle
17182
1
2
0,06
0,12
5
0,29
Capelle aan den IJssel
66818
10
3
0,15
0,04
18
0,27
Dordrecht
118654
14
7
0,12
0,06
77
0,65
Goeree-Overflakkee
49611
10
1
0,20
0,02
4
0,08
Gorinchem
36682
6
6
0,16
0,16
18
0,49
Hardinxveld-Giessendam
18051
1
3
0,06
0,17
5
0,28
Hellevoetsluis
40049
9
6
0,22
0,15
8
0,20
Hendrik-Ido-Ambacht
30966
4
2
0,13
0,06
6
0,19
Hoeksche Waard
86656
11
7
0,13
0,08
17
0,20
Krimpen aan den IJssel
29376
4
1
0,14
0,03
4
0,14
Lansingerland
61601
13
3
0,21
0,05
16
0,26
Maassluis
32768
7
4
0,21
0,12
10
0,31
Molenlanden
43858
1
1
0,02
0,02
6
0,14
Nissewaard
84797
18
12
0,21
0,14
33
0,39
Papendrecht
32290
3
1
0,09
0,03
9
0,28
Ridderkerk
46241
9
9
0,19
0,19
12
0,26
Rotterdam
644618
281
229
0,44
0,36
452
0,70
Schiedam
77999
27
15
0,35
0,19
35
0,45
1 Aantal inwoners op 1 januari 2019
Sliedrecht
25026
2
0
0,08
0,00
7
0,28
Bron: Regioatlas
2 Het gemiddeld promillage is de
Vlaardingen
72404
11
5
0,15
0,07
37
0,51
Westvoorne
14626
1
2
0,07
0,14
3
0,21
optelsom van de promillages per
0,38
gemeente gedeeld door het aantal
0,31
gemeenten in de politie-eenheid.
Zwijndrecht
44639
Gemiddeld (promillage)2
7
3
0,16
0,07
0,16
0,10
17
De cijfers van 2019 | Gemeente Alblasserdam
Inwoneraantal Gemeente Alblasserdam 20069
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
6
0,30%0**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
1
0,05%0**
aantal
%0**
Aantal discriminatie-incidenten***
7
0,35%0**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
2
0
Antisemitisme
2
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
1
1
Geslacht
0
Bekladding
2
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
1
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
2
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
1
Geweld in combinatie met uitlating
0
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
0
0
Media en reclame
0
0
Seksuele gerichtheid
1
Uitlating
5
Herkomst, huidskleur
3
1
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
2
Vernieling
0
Leeftijd
1
0
Openbare ruimte
1
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
1
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
1
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
1
1
Alleen registratie
3
*Meldingen door een inwoner hebben niet automatisch betrekking op een voorval in de gemeente.
Geweld
0
0
Advies/informatie
3
Meldingen over een voorval in de gemeente kunnen gedaan zijn door een inwoner, maar ook door een niet-
Omstreden behandeling
3
0
Beïnvloeding beleid
0
inwoner. Er kan een overlap tussen deze twee getallen zijn. **Meldingen per 1000 inwoners
Vijandige bejegening
4
1
Bemiddeling
0
***De politie heeft in 2019 bij de registratie geen onderscheid meer gemaakt tussen reguliere discriminatie-
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
0
incidenten en discriminatie-incidenten jegens werknemers met een publieke taak. Hierdoor zijn deze
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
1
cijfers niet goed vergelijk-baar met voorgaande jaren en worden hier alleen cijfers over 2019 gepresenteerd.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
De vergelijking met 2018 wordt uitsluitend op landelijk niveau in het landelijk rapport Discriminatiecijfers
Overig
0
in 2019 opgenomen. Ook de locatie van incidenten is in 2019 niet meer geregistreerd.
Bijlage Monitor Discriminatie 2019 politie-eenheid rotterdam
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2019 | Gemeente Albrandswaard
Inwoneraantal Gemeente Albrandswaard 25271
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
1
0,04%0**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
0
0,00%0**
aantal
%0**
Aantal discriminatie-incidenten***
7
0,28%0**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
0
0
Antisemitisme
1
Bedreiging
2
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
5
Geweld in combinatie met uitlating
2
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
1
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
1
0
Media en reclame
0
0
Seksuele gerichtheid
1
Uitlating
3
Herkomst, huidskleur
0
0
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
0
Vernieling
0
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
1
0
Alleen registratie
0
*Meldingen door een inwoner hebben niet automatisch betrekking op een voorval in de gemeente.
Geweld
0
0
Advies/informatie
1
Meldingen over een voorval in de gemeente kunnen gedaan zijn door een inwoner, maar ook door een niet-
Omstreden behandeling
0
0
Beïnvloeding beleid
0
inwoner. Er kan een overlap tussen deze twee getallen zijn. **Meldingen per 1000 inwoners
Vijandige bejegening
0
0
Bemiddeling
0
***De politie heeft in 2019 bij de registratie geen onderscheid meer gemaakt tussen reguliere discriminatie-
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
1
incidenten en discriminatie-incidenten jegens werknemers met een publieke taak. Hierdoor zijn deze
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
cijfers niet goed vergelijk-baar met voorgaande jaren en worden hier alleen cijfers over 2019 gepresenteerd.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
De vergelijking met 2018 wordt uitsluitend op landelijk niveau in het landelijk rapport Discriminatiecijfers
Overig
0
in 2019 opgenomen. Ook de locatie van incidenten is in 2019 niet meer geregistreerd.
Bijlage Monitor Discriminatie 2019 politie-eenheid rotterdam
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2019 | Gemeente Barendrecht
Inwoneraantal Gemeente Barendrecht 48673
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
10
0,21%0**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
4
0,08%0**
aantal
%0**
Aantal discriminatie-incidenten***
9
0,18%0**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
4
1
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
1
0
Buurt/wijk
1
1
Geslacht
0
Bekladding
1
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
1
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
1
0
Commerciële dienstverlening
1
1
Handicap
0
Geweld
1
Geslacht
1
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
6
Geweld in combinatie met uitlating
1
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
1 (1)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
0
0
Media en reclame
0
0
Seksuele gerichtheid
3
Uitlating
5
Herkomst, huidskleur
3
3
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
0
Vernieling
1
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
1
1
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
2
0
Seksuele gerichtheid
3
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
1
1
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
1
*Meldingen door een inwoner hebben niet automatisch betrekking op een voorval in de gemeente.
Geweld
0
0
Advies/informatie
9
Meldingen over een voorval in de gemeente kunnen gedaan zijn door een inwoner, maar ook door een niet-
Omstreden behandeling
4
1
Beïnvloeding beleid
0
inwoner. Er kan een overlap tussen deze twee getallen zijn. **Meldingen per 1000 inwoners
Vijandige bejegening
5
3
Bemiddeling
2
***De politie heeft in 2019 bij de registratie geen onderscheid meer gemaakt tussen reguliere discriminatie-
Overig
1
0
Bijstaan in procedures
1
incidenten en discriminatie-incidenten jegens werknemers met een publieke taak. Hierdoor zijn deze
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
cijfers niet goed vergelijk-baar met voorgaande jaren en worden hier alleen cijfers over 2019 gepresenteerd.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
De vergelijking met 2018 wordt uitsluitend op landelijk niveau in het landelijk rapport Discriminatiecijfers
Overig
0
in 2019 opgenomen. Ook de locatie van incidenten is in 2019 niet meer geregistreerd.
Bijlage Monitor Discriminatie 2019 politie-eenheid rotterdam
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2019 | Gemeente Brielle
Inwoneraantal Gemeente Brielle 17182
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
1
0,06%0**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
2
0,12%0**
aantal
%0**
Aantal discriminatie-incidenten***
5
0,29%0**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
0
0
Antisemitisme
2
Bedreiging
1
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
2
Geweld in combinatie met uitlating
2
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
0
0
Media en reclame
0
0
Seksuele gerichtheid
1
Uitlating
2
Herkomst, huidskleur
1
1
Onderwijs
0
1
Onbekend/overig
0
Vernieling
0
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
1
1
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
1
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
0
*Meldingen door een inwoner hebben niet automatisch betrekking op een voorval in de gemeente.
Geweld
0
0
Advies/informatie
1
Meldingen over een voorval in de gemeente kunnen gedaan zijn door een inwoner, maar ook door een niet-
Omstreden behandeling
1
1
Beïnvloeding beleid
0
inwoner. Er kan een overlap tussen deze twee getallen zijn. **Meldingen per 1000 inwoners
Vijandige bejegening
0
1
Bemiddeling
0
***De politie heeft in 2019 bij de registratie geen onderscheid meer gemaakt tussen reguliere discriminatie-
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
0
incidenten en discriminatie-incidenten jegens werknemers met een publieke taak. Hierdoor zijn deze
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
cijfers niet goed vergelijk-baar met voorgaande jaren en worden hier alleen cijfers over 2019 gepresenteerd.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
De vergelijking met 2018 wordt uitsluitend op landelijk niveau in het landelijk rapport Discriminatiecijfers
Overig
0
in 2019 opgenomen. Ook de locatie van incidenten is in 2019 niet meer geregistreerd.
Bijlage Monitor Discriminatie 2019 politie-eenheid rotterdam
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2019 | Gemeente Capelle aan den IJssel
Inwoneraantal Gemeente Capelle aan den IJssel 66818
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
10
0,15%0**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
3
0,04%0**
aantal
%0**
Aantal discriminatie-incidenten***
18
0,27%0**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
3
1
Antisemitisme
0
Bedreiging
2
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
3
1
Godsdienst
1
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
2
1
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
1
2
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
12
Geweld in combinatie met uitlating
3
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
1 (0)
0 (0)
Huisvesting
1
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
1
Handicap/chronische ziekte
0
0
Media en reclame
0
0
Seksuele gerichtheid
5
Uitlating
12
Herkomst, huidskleur
5
1
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
0
Vernieling
0
Leeftijd
1
0
Openbare ruimte
1
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
1
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
0
Overig
0
0
Onbekend
1
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
1
*Meldingen door een inwoner hebben niet automatisch betrekking op een voorval in de gemeente.