2020-12-04 RIB Evaluatie stimuleringsregelingen Ridderkerk 2020 - evaluatie totaal.pdf
Tekst van het document
Evaluatie 2019 - 2020 Stimuleringsregelingen SVn Ridderkerk d.d. 13-11-2020
Voorwoord Gemeente Ridderkerk kent stimuleringsregelingen die als doel hebben bij te dragen aan maatschappelijke opgaven en overheidsdoelstellingen. Deze stimuleringsregelingen ondersteunen onze inwoners bij het aankopen van een eerste koopwoning en het verduurzamen, veiliger en/of comfortabeler maken van de eigen woning of huurwoning. De stimuleringsregelingen zijn producten van Stichting stimuleringsfonds Volkshuisvesting nederlandse gemeenten (hierna: SVn). SVn ondersteunt haar deelnemers door het aangaan van overeenkomsten van geldlening, met als doel zorg te dragen voor de verbetering van de kwaliteit van de volkshuisvesting en stedelijke- en plattelandsvernieuwing in brede zin in Nederland. Gemeente Ridderkerk neemt de producten Starterslening, Duurzaamheidslening, Blijverslening en Verzilverlening af bij SVn. Bij de behandeling van de Verordening Verzilverlening in de commissie samen Wonen in juli 2019, is de raad toegezegd na te gaan of alle stimuleringsregelingen gelijktijdig en in samenhang geëvalueerd kunnen worden. Elke stimuleringsregeling heeft een eigen verordening en kent zijn eigen doelen en uitvoeringspraktijk. Dit resulteert in een andere invulling van evalueren. De stimuleringsregelingen worden ieder geëvalueerd op een voor deze regeling passende wijze. Deze evaluaties zijn als bijlage opgenomen.
De samenhang van de stimuleringsregelingen bevindt zich voornamelijk op het gebied van de financiën. Deze evaluatie start met het gezamenlijk financieel overzicht.
1
Evaluatie 2019 - 2020 Stimuleringsregelingen SVn Ridderkerk d.d. 13-11-2020
Inhoud Voorwoord
1
Inhoud
2
1. Financiën
3
Gezamenlijk budget Stimuleringsregelingen
3
Stimuleringsleningen sinds 2017
4
Verzilverlening in 2019 toegevoegd
5
2. Bijlagen Bijlage 1 Evaluatie Verordening Starterslening Ridderkerk 2019 Bijlage 2 Evaluatie Verordening Blijverslening Ridderkerk 2017 Bijlage 3 Evaluatie Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid Ridderkerk 2019 – 2023 Bijlage 4 Evaluatie Verordening Verzilverlening Ridderkerk 2019
2
5
Evaluatie 2019 - 2020 Stimuleringsregelingen SVn Ridderkerk d.d. 13-11-2020
1. Financiën Gezamenlijk budget Stimuleringsregelingen De raad heeft in 2017 voor (toen) drie stimuleringsregelingen één budget ter beschikking gesteld. Het college is bevoegd het bij SVn beschikbare budget te verdelen over de stimuleringsregelingen. Uit de evaluaties van de stimuleringsregelingen blijkt dat er behoefte is aan aanvullend geld voor de Stimuleringslening Duurzaamheid en Startersleningen. Dit geld kan deels beschikbaar worden gesteld door een deel van het geld van de Blijversleningen over te hevelen. Aanvullend kan het saldo van het Startersfonds 2006 worden ingezet. Gedacht wordt aan de inzet van € 300.000,-. Starterslening Ridderkerk 2006 Ridderkerk kent sinds 1 mei 2006 een Verordening Starterslening. Deze verordening is ingetrokken bij de vaststelling van de Verordening Starterslening 2017, welke is opgevolgd door in 2019 vastgestelde verordening. Om de geldstromen te kunnen blijven onderscheiden heeft de regeling uit 2006 haar eigen rekening courant ‘Startersfonds’, behouden. De Starterslening kent een revolverende werking. Dit betekent dat de uitgeleend budget door ontvangst van rente en aflossing weer terugkomt op de rekening. Door de revolverende werking van de oude starterslening, vloeit er in het daarbij behorende Startersfonds nog steeds geld terug.
Tabel 1: Startersfonds (voor 2017) (RC 3075) Jaar
2020
Aantal leningen
0 (laatste lening 2011 verstrekt)
Totaal verstrekt bedrag
€ 1.192.714,00
Totaal schuldrest
€ 695.334,10
Huidig saldo
€ 323.302,25
Bron: SVn overzicht peildatum 03-09-2020
3
Evaluatie 2019 - 2020 Stimuleringsregelingen SVn Ridderkerk d.d. 13-11-2020
Stimuleringsleningen sinds 2017 In 2017 zijn de Verordeningen Starterslening, Blijverslening en stimuleringslening Duurzaamheid vastgesteld. Toen is voor deze stimuleringsregelingen € 600.000 beschikbaar gesteld. Daarnaast is toen uit het Startersfonds (tabel 1) € 195.000,- extra beschikbaar gesteld. Ook zijn de aflossingen uit 2016 en 2017 zijn aan het budget voor de stimuleringsleningen toegevoegd. Saldo op 1 januari 2016: Extra storting op 1 januari 2017: Aflossingen in 2016 en 2017:
€ 195.000 € 600.000 € 280.000 +
Totaal:
€ 1.075.000 (voor 2017 en 2018)
Het college is bevoegd de gelden over de stimuleringsregelingen te verdelen. De verdeling over de verschillende stimuleringsregelingen is terug te zien in de bijschriften bij de tabellen hieronder. Deze tabellen geven ook het bedrag aan verstrekte leningen en de bestedingsruimte weer.
Tabel 2: Starterslening (huidig RC 3078) In 2017 en 2018: 2x € 250.000 = € 500.000,- beschikbaar gesteld. Jaar
2018
2019
2020
Aantal leningen
1 (€ 20.000,00)
1 (€ 29.550,00)
10 (€ 6.800,00 - € 40.000,00)
Totaal verstrekt bedrag
€ 20.000,00
€ 29.550,00
€ 299.342,-
Bestedingsruimte
-
-
€ 150.760,-*
* De bestedingsruimte in september 2020. De 10e lening is in behandeling bij SVn. Bron: SVn.
Tabel 3: Blijverslening (RC 3077) In 2017 en 2018: 2x € 143.750 = € 287.500,- beschikbaar gesteld.
4
Jaar
2019 en 2020
Aantal leningen
0
Totaal verstrekt bedrag
€ 0,00
Bestedingsruimte
€ 287.500,00
Evaluatie 2019 - 2020 Stimuleringsregelingen SVn Ridderkerk d.d. 13-11-2020
Tabel 4: Stimuleringslening duurzaamheid (RC 3076) In 2017 en 2018: 2x € 143.750 = € 287.500,- beschikbaar gesteld. Jaar
2019 en 2020
Aantal leningen
40
Totaal verstrekt bedrag
€ 289.440,00
Bestedingsruimte
€ -1.940,00*
*De overschrijding van de bestedingsruimte valt binnen de tolerantiegrens van SVn.
Verzilverlening in 2019 toegevoegd De Verordening Verzilverlening is in 2019 aan de Ridderkerkse stimuleringsleningen toegevoegd. Voor de uitvoering van deze verordening is € 105.000,- uit het startersfonds (tabel 1) beschikbaar gesteld.
Tabel 5: Verzilverlening (RC 3079) In 2019: 1x € 105.000,- beschikbaar gesteld. Jaar
2019
2020
Aantal leningen
4 (€ 10.500,00 - € 25.000,00)
0
Totaal verstrekt bedrag
€ 79.292,00
€ 0,00
Bestedingsruimte
-
€ 85.933,- *
Toelichting huidig saldo: Ridderkerk was koploper met de vaststelling van de Verordening Verzilverlening. Daardoor zijn drie Verzilverleningen gefinancierd door SVn. Deze leningen hebben een totaal bedrag van € 60.500,-. * De bestedingsruimte in september 2020. Bron: SVn.
2. Bijlagen Bijlage 1 Evaluatie 2019-2020 Verordening Starterslening Ridderkerk 2019 Bijlage 2 Evaluatie 2019-2020 Verordening Blijverslening Ridderkerk 2017 Bijlage 3 Evaluatie 2019-2020 Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid Ridderkerk Bijlage 4 Evaluatie 2019-2020 Verordening Verzilverlening Ridderkerk 2019
5
Bijlage 1 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Starterslening Ridderkerk 2019 d.d. 29-10-2020
1. Inleiding De Verordening Starterslening Ridderkerk 2019 is op 1 oktober 2019 in werking getreden. Tijdens de behandeling van de Verordening Verzilverlening in de commissie samen Wonen in juli 2019, is de raad toegezegd na te gaan of alle stimuleringsregelingen gelijktijdig en in samenhang geëvalueerd kunnen worden. Deze evaluatie is uitgevoerd om inzicht te krijgen in het resultaat van de aanpassingen aan de huidige Verordening Startersleningen. 1.2 Relatie met beleidskaders
Er is een relatie met de Woningbouwstrategie Ridderkerk.
2. Conclusie De Verordening Starterslening draagt bij aan het gestelde doel de druk op de (sociale) huurwoningmarkt te verlagen. De aanpassingen aan de verordening hebben geleid tot een verhoging van het aantal verstrekte leningen en het wegnemen van de noodzaak de hardheidsclausule toe te passen op de voorwaarden in het toepassingsbereik. We constateren dat de Starterslening ook vooral voor jonge ridderkerkers is ingezet. De evaluatie in samenhang met de overige stimuleringsregelingen laat zien dat er per regeling verschillende behoefte aan geld bestaat. Om de Starterslening ook in 2021 beschikbaar te houden, voorzien wij een behoefte aan aanvullende gelden van € 150.000,- in 2021.
3. Evaluatie 3.1 Het aantal verstrekte Startersleningen is toegenomen Dit is te danken aan de verruiming van het toepassingsbereik. Het maximale leenbedrag en de maximale aankoopprijs zijn verhoogd. De splitsing van doelgroepen (vanuit inwonende situatie of doorstroming vanuit huurwoning) is vervallen en hiermee ook de koppeling tussen doelgroep en woningtype. Daarnaast is de maximale leeftijd van de aanvrager verhoogd en is de verordening van toepassing geworden op vanuit andere gemeenten terugkerende Ridderkerkers. In 2017/2018 is één starterslening verstrekt. Op basis van de verordening uit 2017 zou slechts één van de huidige negen startersleningen zijn verstrekt. Het meest effectief was het verhogen van het maximale leenbedrag en de maximale aankoopprijs. Daarna het opheffen van de koppeling tussen woningtype en doelgroep, waardoor voor de aankoop van een eengezinswoning geen extra voorwaarden gelden.
1
Bijlage 1 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Starterslening Ridderkerk 2019 d.d. 29-10-2020
Een paar feiten:
Er zijn 9 leningen verstrekt van in totaal € 260.000,-. (Een 10e lening is in behandeling bij SVn.) - Er zijn 2 startersleningen met een leenbedrag kleiner dan € 20.000,-. - Er is 3 maal gebruik gemaakt van het maximale leenbedrag van € 40.000,-. - De gemiddelde starterslening bedraagt € 29.000,-.
De starterslening is 4 maal gebruikt voor de aankoop van een eengezinswoning en 5 maal voor de aankoop van een appartement. - De aankoopprijs van de appartementen lag tussen de € 129.5000,- en € 190.000,-. - Er is één appartement aangekocht voor een aankoopprijs onder de € 150.000,-. - De aankoopprijs van de eengezinswoningen lag tussen de € 240.000,- en € 270.000,-.
Van de aanvragers woonden er 8 in Ridderkerk en keerde er 1 terug naar Ridderkerk.
De gemiddelde leeftijd van de aanvragers was 26 jaar, waarvan de jongste 22 en de oudste 30 jaar.
Geen van de aanvragers is doorgestroomd vanuit een sociale huurwoning in Ridderkerk.
Er zijn 12 aanvragen door de gemeente goedgekeurd. Hiervan is één aanvraag afgewezen door SVn vanwege onvoldoende inkomensgroei en één aanvrager heeft zijn aanvraag niet bij SVn ingediend. Op dit moment is de 10e starterslening in behandeling bij SVn.
3.2 Het toepassingsbereik is effectief
Naast de 12 aanvragen die in behandeling zijn genomen is ca. 8 maal telefonisch geïnformeerd. Tijdens deze telefonische intakes bleek dat de situatie van een aanvrager niet past binnen de voorwaarden van de verordening. De meest voorkomende reden was dat de aanvrager(s) geen maatschappelijke binding met Ridderkerk hadden. In deze situaties is van inschrijving afgezien. 3.3 De Verordening Starterslening draagt bij aan het verlagen van de druk op de sociale woningmarkt
Net als in 2018 kunnen we ook nu concluderen dat het beoogde doel van de Verordening Startersleningen Ridderkerk,- het vrij krijgen van sociale huurwoningen voor de lage inkomensgroep, waaronder de primaire doelgroep-, nog steeds actueel is. De starterslening levert een bijdrage aan dit doel, wanneer een koopwoning bereikbaar wordt en daardoor niet gekozen wordt voor een huurwoning. 3.4 De starterslening is onder de aandacht gebracht bij onze inwoners
De Starterslening is via verschillende communicatiekanalen onder de aandacht van de doelgroep gebracht. Er is tweemaal een artikel geplaatst in De Blauwkai en twee maal is de Starterslening op facebook gepromoot. Dit heeft geleid tot twee informatie aanvragen via facebook en twee 2
Bijlage 1 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Starterslening Ridderkerk 2019 d.d. 29-10-2020
informatie aanvragen naar aanleiding van het krantenbericht. Daarnaast is er een flyer ontwikkeld die aan een deel van de lokale hypotheek adviseurs is gestuurd. Een aantal van de adviseurs heeft de flyer opgenomen in hun informatiefolder. De overige keren dat geïnformeerd werd naar de starterslening, was omdat de starter werd doorverwezen door een financieel adviseur. De Starterslening zal met enige regelmaat onder de aandacht gebracht worden bij de doelgroep. Hiervoor gebruiken we lokale communicatiekanalen en sociale media.
4. Afwegingen en Aanbevelingen 4.1 Geen aanpassingen aan de verordening
De aanpassingen doorgevoerd in de huidige verordening sluiten goed aan op het doel en de doelgroep van de verordening. Het aantal verstrekte startersleningen is gestegen. Op basis van deze evaluatie zien wij geen reden om de verordening aan te passen. 4.2 Reserveer € 150.000,- voor startersleningen in 2021
Het beschikbare geld voor startersleningen is € 150.000,- (peildatum september 2020). Met een gemiddelde van € 29.000,- per lening, kunnen nog vijf startersleningen worden verstrekt. Op basis van de ervaring van afgelopen jaar, is het budget 2e kwartaal 2021 uitgeput. Daarnaast vervalt vanaf 1 januari 2021 de overdrachtsbelasting voor starters van 18 tot 35 jaar. Dit kan tot gevolg hebben dat de vraag naar startersleningen in Ridderkerk toeneemt. Om de Starterslening ook in 2021 beschikbaar te houden, hebben wij besloten hiervoor € 150.000,beschikbaar te stellen.
5. Financiën In de begroting van 2017 en 2018 is in totaal € 500.000,- opgenomen voor de Verordening Startersleningen. Hiervan is nog € 150.000,- beschikbaar.
3
Bijlage 2 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Blijverslening Ridderkerk 2017 d.d. 29-10-2020
1. Doel Blijverslening De Blijverslening is een initiatief van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) en is bedoeld om uw woning levensloopbestendig te maken waardoor inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. De lening is er in twee vormen: een hypothecaire lening en een consumptief krediet (persoonlijke lening). Vanzelfsprekend is de Blijverslening geen doel op zich. Wanneer niemand van de Blijverslening gebruik hoeft te maken maar iedereen wel bezig is met de vraag of hij/zij er lang kan blijven wonen, is dat ook succesvol. Het is pas kwalijk als iemand de lening nodig had maar deze niet beschikbaar was. De financiering met een Blijverslening is het sluitstuk van een voor ouderen moeilijk proces. Dat proces begint met bewustwording en het stellen van veel vragen over de huidige woonsituatie. Blijf ik hier wonen of niet en waarom? Kan ik hier blijven wonen? Welke technische oplossingen vraagt dit, welke aannemer is betrouwbaar en tenslotte hoe ga ik het financieren? Het verstrekken van zoveel mogelijk leningen is geen doel op zich.
2. Conclusie evaluatie De Blijverslening is in de periode 2017-2020 geen enkele keer ingezet. In de achterliggende jaren is geen enkele lening verstrekt en zijn er slechts enkele aanvragen in behandeling genomen. Door de Blijverslening aan de voorkant van het Wmo-toegangsproces te positioneren vergroten we de doelgroep en mogelijk het gebruik van de Blijverslening. Ook blijven we inzetten op de bekendheid van de regeling.
3. Kerncijfers Omschrijving Saldo Bestedingsruimte Aantal uitstaande leningen Aantal aanvragen 2020 Aantal toekenningen 2020
Status oktober 2020 € 287.500,00 € 287.500,00 0 0 0
4. Analyse knelpunten Het feit dat in de afgelopen drie jaar geen gebruik is gemaakt van de Blijverslening geeft te denken. Waardoor wordt de Blijverslening niet gevonden of toegekend? Uit de evaluatie blijkt dat hier 3 knelpunten aan ten grondslag liggen: de positionering in het toegangsproces, de financiële aantrekkelijkheid Wmo Woonvoorzieningen én de bekendheid van het product.
1
Bijlage 2 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Blijverslening Ridderkerk 2017 d.d. 29-10-2020
4.1 Positionering in het toegangsproces Wmo
Op dit moment komt de Blijverslening ter sprake wanneer een Wmo Woonvoorziening wordt afgewezen. De klantmanager Wmo bespreekt de alternatieven met de inwoner. Een van de alternatieven is de Blijverslening. De positionering van de Blijverslening in het Wmo-proces na afwijzing van een Wmo woonvoorzieningen verkleind de mogelijke gebruikersgroep van de Blijverslening. Ook maakt het het preventief inzetten van de Blijverslening ter voorkoming van een beroep op de Wmo onmogelijk. Positionering aan de voorkant van het Wmo-proces is ook mogelijk. De Wmo klantmanager kan de Blijverslening dan als alternatief van een Wmo-voorzieningen ter sprake brengen. Doormiddel van een moreelappél kan de Wmo Klantmanager de inwoners bewegen zelf te voorzien in de nodige woonvoorziening(en). Dit door inzet van eigen middelen of de Blijverslening. Een inwoner kan bijvoorbeeld met de Blijverslening de waarde van de woning gebruiken voor private realisatie van woonvoorzieningen. De Blijverslening positioneren als voorliggende voorziening alvorens de inwoner een beroep mag doen op de Wmo is juridisch niet toegestaan. Verbetermaatregel proces: Aanpassing van de verordening Blijverslening Ridderkerk 2017 zodat deze regeling preventief kan worden ingezet binnen de toegang van de Wmo (voorwaarde afwijzing Wmo voorziening schrappen). 4.2 Lage financiële drempel voor Wmo-voorzieningen
Vóór de invoering van het abonnementstarief (januari 2019) vormde de Wmo eigen bijdrage een financiële en procesmatige drempel waardoor inwoners met voldoende financiële eigenkracht vaker Woonvoorzieningen uit private middelen realiseerden. Met de invoering van het Abonnementstarief is deze drempel sterk verlaagd. Dit is terug te zien in het aantal geïndiceerde trapliften in Ridderkerk. In 2019 is het aantal geïndiceerde trapliften gestegen naar 22 ten opzichte van 7 in 2018 (een toename van totaal 15 trapliften ofwel 214%). Deze lage financiële drempel voor Wmo voorzieningen verkleind de kans dat inwoners Wmo Woonvoorzieningen uit eigen middelen realiseren én verkleind dus ook de kans op het gebruik van de Blijverslening. De Wmo eigen bijdrage is wettelijk vastgelegd en kan niet lokaal worden gewijzigd. 4.3 Bekendheid
Het kan zo zijn dat de Blijverslening onvoldoende bekendheid heeft onder de doelgroep en dat mogelijke gebruikers dus niet weten dat de Blijverslening bestaat. Om dit te voorkomen is ook in 2020 inzet op de bekendheid van de Blijverslening. In het eerste halfjaar van 2020 is een Flyer verspreid. Ook wordt de Blijverslening geregeld bij de Klantmanagers Wmo onder de aandacht gebracht.
2
Bijlage 2 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Blijverslening Ridderkerk 2017 d.d. 29-10-2020
Verbetermaatregel: Door de Blijverslening bij het keukentafelgesprek actief ter sprake te brengen informeren we de doelgroep direct over de mogelijkheden van de Blijverslening en vergroten we de naamsbekendheid.
3
Bijlage 3 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk d.d. 29-10-2020
Op 11 april 2019 heeft de raad de Verordening Stimuleringsregeling Duurzaamheid 2019-2023 vastgesteld. De stimuleringslening duurzaamheid is één van de drie stimuleringsregelingen waarvoor in de begroting van 2017 één gezamenlijk budget is toegekend. De andere twee stimuleringsregelingen zijn de Starterslening en de Blijverslening. Elke stimuleringsregeling heeft een eigen verordening en kent zijn eigen doelen en uitvoeringspraktijk. Dit resulteert in een andere invulling van evalueren. De stimuleringsregelingen worden ieder geëvalueerd op een voor deze regeling passende wijze. Deze evaluatie is uitgevoerd om inzicht te krijgen in het resultaat ten opzichte van het gestelde doel, de behoefte vanuit de doelgroep en een vergelijking t.o.v. landelijke cijfers. Hieronder leest u de uitkomst van de evaluatie Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk 2019.
1.1 Inleiding We staan aan de vooravond van een grote verbouwing. De transformatie van 7 miljoen huizen en 1 miljoen gebouwen in Nederland. Veel woningen en gebouwen zijn nu nog onvoldoende geïsoleerd en vrijwel allemaal verwarmd door aardgas. Klimaatverandering is een belangrijke reden voor deze transformatie. Maar er is meer. We willen ook minder energieverbruik en -verlies, meer wooncomfort, een gezond(er) binnenklimaat en een hogere woningwaarde. De uitdaging is dat de transformatie niet gratis is. Het vraagt om investeringen van inwoners en bedrijven. De overheid werkt aan het verbeteren van de randvoorwaarden, zoals de betaalbaarheid. Hierbij is woonlastenneutraliteit het uitgangspunt, waarbij de maandlasten niet hoger worden dan het voordeel op de energierekening. Deze verbouwing moet voor iedereen betaalbaar zijn. In Ridderkerk hebben we hiervoor reeds een start gemaakt door de stimuleringsregeling duurzaamheid te initiëren. Met de stimuleringslening Duurzaamheid heeft de gemeente Ridderkerk het mogelijk gemaakt energiebesparende maatregelen te financieren voor particuliere woningeigenaren, non-profit organisaties, schoolbesturen, Vereniging van Eigenaren, (sport)verenigingen en energie coöperaties. De lening heeft aantrekkelijke voorwaarden, zoals een rente van 1%.
Voorbeelden van energiebesparende maatregelen zijn: een warmtepomp, zonnepanelen, zonneboiler, isolatie, groen dak en LED verlichting. Een stimuleringslening is een product van Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) waarbij op maat voor verschillende doelen, doelgroepen en financieringsvormen gekozen kan worden.
1
Bijlage 3 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk d.d. 29-10-2020
1.2 Relatie met beleidskaders Er is een relatie met het Milieu- en duurzaamheidsprogramma 2016 – 2020. In de Verordening(en) worden de beleidsdoelstellingen beschreven, namelijk het verminderen van de CO2 uitstoot en verhogen van het aandeel duurzame energie. Dit sluit aan bij de doelstellingen uit het Milieu- en duurzaamheidsprogramma 2016-2020.
2. Evaluatie 2.1 Gestelde doel: Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed
Het beoogde doel van de Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk 2017 is bij te dragen aan het verduurzamen van particuliere woningen, maatschappelijk vastgoed, appartementencomplexen met verenigingen van eigenaren en het bevorderen van duurzame energie. Inmiddels loopt de lening 4 jaar en heeft deze enige naamsbekendheid. Zo nu en dan promotie via de gemeentelijke krant vindt plaats en dat zal worden gecontinueerd. Door deze leningen meer te promoten kan de gemeente bijdragen aan CO2 reductie. 2.2. Resultaat
Voor de doelgroepen particuliere woningeigenaren, non-profit organisaties, schoolbesturen, Vereniging van Eigenaren, verenigingen die gebouwen beheren en energie coöperaties geldt dat er in 2019 en 2020 42 aanvragen (21-10-20) zijn geweest. Dit zijn allen particuliere woningeigenaren, geen non-profit organisaties hebben er gebruik van gemaakt. Er is 1 aanvraag voortijdig stopgezet door de aanvrager en 1 aanvraag afgewezen. In september 2020 zijn er opvallend veel aanvragen geweest, 7 aanvragen. Dit is te relateren aan een zonnepanelen actie van Zonneplan (zij verwijzen naar lening). Ook is afgesproken met SVn om het drempelbedrag voor woningeigenaren te verlagen van EUR 5.000-, naar EUR 2.500,-, zodat er meer mensen gebruik van kunnen maken. Voorheen was het bedrag van EUR 5.000,- gesteld vanwege administratieve lasten bij SVn, maar dit kan nu sneller worden opgepakt bij hen waardoor ze meer inwoners kunnen bedienen. Bovenstaande heeft naar alle waarschijnlijkheid geleid tot meer aanvragen. Het budget is sinds eind september verbruikt, het leningaanbod is stopgezet.
2
Bijlage 3 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk d.d. 29-10-2020
Ridderkerk
gemiddelde gemeente
Doorlooptijd van aanvraag tot lening in dagen
8,9
15,1
Aantal aanvragen (hieronder onderverdeeld)
14
48
verstrekt
7
33
ingetrokken/verlopen
1
6
afgewezen
1
6
nog in behandeling
5
3
€6.805
€7.150
Gemiddelde hoofdsom
Aanvragen ingediend vanaf 1 januari 2020 (deze precieze cijfers worden door SVn pas sinds 2020 bijgehouden, zijn niet beschikbaar voor 2019) Uit bovenstaande kan worden geconcludeerd dat de doorlooptijd van de aanvraag bijna twee keer zo snel is als het landelijk gemiddelde, de aanvrager wordt snel geholpen. Het aantal aanvragen ligt wel onder het gemiddelde (grotere gemeentes die lening aanbieden trekken gemiddelde omhoog) en de hoofdsom ligt iets lager dan gemiddeld. 2.3 Landelijke trends en aanbod
In 2019 werd voor 147 miljoen euro aan Energiebespaarleningen verstrekt door het Nationaal Energiebespaarfonds, een toename van 30% tegenover 2018. 8.193 particuliere woningeigenaren en 66 VvE’s sloten in 2019 een Energiebespaarlening af. Er bestaan naast de SVn lening verschillende manieren om energiebesparende maatregelen te financieren, namelijk: - Nationale Energiebespaarfonds: via het Nationale Energiebespaarfonds kunnen particuliere woningeigenaren een lening aanvragen voor energiebesparende maatregelen, zoals de isolatie van een woning. Het is mogelijk om een bedrag tot €25.000 te lenen, met een looptijd van 7 tot 10 jaar. Het rentepercentage hangt af van de gekozen looptijd van de lening. Bij een looptijd van 10 jaar is de rent 1,8% (september 2020). Ook VvE’s kunnen de lening aanvragen. Voorwaarde is wel dat de VvE uit minimaal 8 appartementsrechten bestaat. Het te lenen bedrag is hier hoger, namelijk minimaal €25.000 tot maximaal €10 miljoen (looptijd maximaal 30 jaar);
3
Bijlage 3 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk d.d. 29-10-2020
-
-
Greenloans (ABN Amro): is bedoeld voor de aanschaf van o.a. zonnepanelen, zonneboiler, isolatiemateriaal, WTW, biomassaketel, warmtepomp, etc. Lenen tussen EUR 5.000,- en EUR 50.000,-; looptijd tussen 5-15 jaar; 4,2% rente. Lening Rabobank: lening voor energiebesparende maatregelen; leningbedrag EUR 2.500,- en EUR 50.000,- tegen 4%, looptijd 5 jaar. Meefinancieren in de hypotheek : een andere mogelijkheid is energiebesparende maatregelen mee te financieren in de hypotheek. Dit is bij meerdere geldverstrekkers mogelijk onder bepaalde voorwaarden. De meefinanciering mag tot 106% van de woningwaarde.
Tabel 1.1
Gemeente Woningen % Koopwoningen Koopwoningen Aanvragen Leningen
Ridderkerk (2019-2020) 21.140 54% 11.415 38 38
3. Afwegingen en Aanbevelingen 3.1 Extra geld voor Stimuleringslening Duurzaamheid
Steeds meer Ridderkerkers zijn geïnteresseerd in met name zon-pv. Volgens Zonneplan (dat inwoners begeleidt met zon-pv) hebben zich bij hen alleen al 92 serieus geïnteresseerden gemeld (peildatum 16-09-20). Ook los van een dergelijke partij als Zonneplan weten inwoners de lening te vinden. Het voorstel is om extra geld vrij te spelen, door te schuiven met de gelden binnen het Ridderkerkse SVn fonds. Er is een mogelijkheid om een deel van het geld van de Startersfonds 2006 en Blijverslening (tijdelijk) over te hevelen naar de Stimuleringslening Duurzaamheid, omdat er van deze eerstgenoemde leningen de laatste jaren geen gebruik is gemaakt. Extra geld is benodigd omdat: - Het huidige budget is verbruikt (inclusief gereserveerde aanvragen die nog door SVn moeten worden verwerkt) – het is een succes en draagt bij aan de verduurzaming van woningen/maatschappelijk vastgoed in Ridderkerk; -
4
Het is een revolverend fonds (uitgeleend geld komt terug inclusief rente) maar door de beperkte omvang van het fonds en de looptijden revolveert het niet snel genoeg. Als er geen budget bijkomt zal het fonds de komende tijd uitgeput blijven. Het zal dan een tijd kosten voordat andere inwoners/organisaties van de lening gebruik kunnen maken.
Bijlage 3 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk d.d. 29-10-2020
3.3 Aanpassen hypothecaire voorwaarde
Het is aanbevolen een aantal voorwaarden voor de lening aan te passen vanwege aantrekkelijkheid van de lening. En om de voorwaarden van de lening te verduidelijken: De eis voor een hypothecaire garantie wordt versoepeld – het vereiste bedrag wordt opgehoogd van EUR 12.500,- naar EUR 25.000,- waardoor voor velen een administratieve drempel wordt weggenomen, dit zal de groep geïnteresseerden voor de lening kunnen vergroten. 3.4 Waarom leningen lokaal blijven aanbieden?
Waarom de lokale leningen aanbieden als de landelijke zo goed lopen? Het voorstel is om juist lokaal deze stimuleringslening te continueren, omdat: - Gemeenten en provincies vormen lokale fondsen; - Om mensen in staat te stellen om alleen zonnepanelen aan te schaffen. Aangezien 100% van je lening besteden aan zonnepanelen is niet is toegestaan bij de Nationale Energiebesparingslening (NEF); - Om deelname in een postcoderoosregeling mogelijk te maken; - Om aan te sluiten op wijkacties vanuit een energiecorporatie; - Om maatregelen op te nemen die niet door het NEF gefinancierd kunnen worden; - Om een combinatie te maken met bijvoorbeeld langer thuis wonen, klimaatadaptatie, asbestsanering of particuliere woningverbetering; - Om een combinatie te maken met andere financieringsvormen om zo een deel van de ‘nietkunners’ in staat te stellen om mee te doen; - Maar soms ook simpelweg om de touwtjes zelf in handen te hebben en te kunnen monitoren. 3.5 Alleen particulieren gebruiken de lening
Op het moment is de lening alleen door particulieren gebruikt, niet door non-profit organisaties. De vraag is of dat te betreuren is. Nu zijn de geleende bedragen relatief laag (tussen EUR 3.000,- en 10.000) en daardoor kunnen er veel particulieren aanspraak op maken. Indien een grotere non-profit organisatie aanspraak wil maken op de lening, is de kans groot dat meteen een groot deel van het budget wordt gebruikt. Nu worden veel mensen met een kleiner bedrag geholpen en zijn de zonnepanelen, warmtepompen en isolatiemaatregelen meer verspreid en beter zichtbaar in Ridderkerk. De meeste mensen nemen pas zonnepanelen als ze zien hoe ze bij de buren staan en met hen in gesprek gaan. Duurzame maatregelen bij één locatie van een maatschappelijke organisatie spreekt minder tot de verbeelding. 3.6 Communicatie
Tips: -
5
Eens in de zoveel tijd de lening onder de aandacht brengen via lokale communicatiekanalen Het meenemen in individuele gesprekken met de doelgroepen en/of bewonersavonden
Bijlage 3 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk d.d. 29-10-2020
4. Financiën In de begroting van 2017 is € 287.500,- opgenomen voor de stimuleringslening Duurzaamheid. Op 21-10-20 is het geld geheel verbruikt.
5. Conclusie Het beoogde doel van de lening - het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed – is actueel en wordt steeds belangrijker. De roep om een betaalbare energietransitie wordt luider. Deze lening met aantrekkelijke voorwaarden kan hier een bijdrage aan leveren. Daarom is het wenselijk de aanbevelingen over te nemen en de lening te continueren.
6
Bijlage 4 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Verzilverlening Ridderkerk 2019 d.d. 29-10-2020
1. Inleiding De Verordening Verzilverlening Ridderkerk 2019 is op 1 juli 2019 vastgesteld. Ridderkerk was de eerste gemeente in Zuid Holland, die de Verzilverlening beschikbaar stelde aan haar inwoners. Tijdens de behandeling in de commissie samen Wonen, is de raad toegezegd na te gaan of alle stimuleringsregelingen gelijktijdig en in samenhang geëvalueerd kunnen worden. Deze evaluatie is uitgevoerd om inzicht te krijgen in het resultaat ten opzichte van het gestelde doel. 1.2 Relatie met beleidskaders
Er is een relatie met de Woningbouwstrategie Ridderkerk en de Wet maatschappelijke ondersteuning.
2. Conclusie De Verzilverlening draagt bij aan realiseren van maatschappelijk opgaven en overheidsdoelstellingen. Uit de verstrekte Verzilverleningen blijkt dat de verordening de juiste doelgroep bereikt. De met de lening gefinancierde woningaanpassingen sluiten aan op de doelstellingen comfortabel en veilig wonen en verduurzaming van de particuliere woningvoorraad. In 2020 zijn de aanvragen voor Verzilverleningen stil gevallen. Dit is niet gerelateerd aan de werking van de verordening, maar vermoedelijk een gevolg van de corona crisis.
3. Evaluatie 3.1 De Verzilverlening draagt bij aan het realiseren van maatschappelijke opgaven en overheidsdoelstellingen
De Verzilverlening kan worden aangewend voor investeringen aan particuliere woningen, die bijdragen aan: •
•
•
1
Comfortabel en veilig wonen, zoals doelstellingen uit de Wmo: het stimuleren van langer zelfstandig thuis blijven wonen. De lening stimuleert het uitbreiden van de voorraad levensloopbestendige woningen. Deze lening wordt verstrekt als de woningeigenaar niet in aanmerking komt voor een Wmo voorziening of hij een lening verkiest boven de Wmo. Het verduurzamen van de particuliere woningvoorraad. Daardoor het beperken van de energievraag dan wel vermindering van CO2 uitstoot. En het verhogen van het aantal duurzame energiebronnen. De lening is inzetbaar op maatregelen die bijdragen aan het behalen van de opgave uit de Klimaatwet. Het verwijderen van asbesthoudende daken. De regering werk aan een verbod op asbestdaken dat vanaf 2025 moet gaan gelden.
Bijlage 4 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Verzilverlening Ridderkerk 2019 d.d. 29-10-2020
3.2 Er zijn vier Verzilverlening verstrekt, waarvan er drie zijn gefinancierd door SVn
Omdat Ridderkerk de eerste gemeente in Zuid Holland was waar de Verordening Verzilverlening is vastgesteld profiteren onze inwoners van meer besteedbaar budget. SVn heeft namelijk een steuntje in de rug gegeven door de financiering van een aantal leningen voor haar rekening te nemen. Er zijn vier Verzilverleningen verstrekt, waarvan er drie zijn gefinancierd door SVn. Deze leningen hebben een totaal bedrag van € 60.500,-. Eén lening is gefinancierd vanuit het budget van gemeente Ridderkerk. Alle verstrekte leningen dateren uit 2019. Nu is nog ruim € 85.000,- beschikbaar voor het verstrekken van Verzilverleningen. • •
• •
Er zijn 4 leningen verstrekt van in totaal € 79.292,-. Er zijn 7 toewijzingen afgegeven. In 3 gevallen heeft de klant geen aanvraag bij SVn ingediend. De redenen voor het niet indienen van de aanvragen blijken uit navraag persoonlijk en corona gerelateerd. De toewijzingen variëren van € 5.000,- tot € 25.000,- (gemiddeld € 17.000,-). Naast de 7 toewijzingen is 4 maal geïnformeerd naar de Verzilverlening.
3.3 In 2020 zijn geen Verzilverleningen verstrekt
Van de 7 toewijzingen stamt er één uit 2020. Deze aanvrager heeft toch besloten de lening niet bij SVn aan te vragen. In de rest van dit jaar zijn geen aanvragen ingediend. In 2019 is gebleken dat de verordening bekend is bij onze inwoners en goed functioneert, de oorzaak van de afname aan aanvragen heeft hiermee geen verband. 3.4 De Verzilverlening wordt vooral gebruikt voor verduurzaming en comfortabel en veilig wonen
De leningen worden besteed aan zowel verduurzaming van de woning als het levensloop bestendig maken. We kunnen concluderen dat de Verzilverlening bijdraagt aan maatschappelijke opgaven en overheidsdoelstellingen. De leningen worden onder andere gebruikt voor het plaatsen van kunststof kozijnen en/of dubbel glas, het aanbrengen van spouwmuur isolatie en/of zonnepanelen en voor het rolstoel / rollator toegankelijk maken van de woning. 3.5 Landelijke trends en aanbod
Er zijn commerciële alternatieven voor het omzetten van de overwaarde van woningen naar een lening. Dit kan in de huidige tijd tegen een relatief lage rente. Banken bieden bijvoorbeeld hypotheken aan die worden afgesloten op de overwaarde van de eigen woning zodat er extra geld beschikbaar komt voor eventuele aanpassingen aan de woning. Meestal bestaat de lening uit twee delen; het ene deel wordt dan ineens of in delen opgenomen en uit het andere deel wordt de hypotheekrente betaald. Ook is het mogelijk de overwaarde van een huis te verzilveren door het te verkopen en terug te huren van de koper voor een marktconforme huur. Er zijn specifieke bedrijven die dit aanbieden.
2
Bijlage 4 Evaluatie 2019 - 2020 Verordening Verzilverlening Ridderkerk 2019 d.d. 29-10-2020
Het verschil tussen commerciële alternatieven en de Verzilverlening is dat voor de Verzilverlening geen toets op inkomen en vermogen nodig is. Daarnaast is de lening beschikbaar vanaf 10 jaar voor de pensioendatum en kent deze geen maximum leeftijd. 3.6 Communicatie
Om Verzilverlening onder aandacht te brengen is er een flyer ontwikkeld. De flyers zijn te vinden bij de folders in de hal van het gemeentehuis en zijn gestuurd naar Facet Ridderkerk. Daarnaast is o.a. informatie te vinden op de gemeentelijke website, via de websites van SVn en het Ridderkerks Dagblad.
4. Afwegingen en Aanbevelingen 4.1 Geen aanpassingen aan de verordening
De Verzilverlening draagt bij aan de gestelde doelen zoals het comfortabel en veilig wonen en het verduurzamen van de particuliere woningvoorraad. De aanvragen in 2019 bevestigen dat de verordening naar verwachting werkt, aanpassingen zijn niet nodig. 4.2 Geen extra geld
Rekening houdend met een gemiddelde lening aanvraag van € 17.000,- is het resterende geld voldoende voor vijf leningen. Het aantal verstrekte leningen in 2019 staat op vier. Doordat de aanvragen op dit moment uitblijven door vermoedelijk de corona crisis, ligt het in de lijn der verwachting dat het huidige budget voorlopig toereikend is. 4.3 Communicatie
Vanwege de corona crisis bereiken de flyers in de hal van het gemeentehuis minder inwoners dan voorheen. Om de Verzilverlening in beeld te houden bij de doelgroep wordt de lening eens in de zoveel tijd onder de aandacht worden gebracht via lokale communicatiekanalen en Facet.
5. Financiën In 2019 is € 105.000,- beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de Verordening Verzilverlening. Dit geld was afkomstig uit de Starterslening 2006. Doordat SVn drie van de vier verstrekte leningen heeft gefinancierd is de huidige bestedingsruimte € 85.933,- (Peildatum september 2020).
3