2020-09-18 RIB Evaluatie minimabeleid en schuldhulpverlening 2019 - resultaat SHV.pdf

Resultaat schuldhulpverlening 2019 Inleiding Voor u ligt het resultaat schuldhulpverlening over het jaar 2019. Hieronder valt tevens de uitvoering van onze uitvoerder PLANgroep. De taken aannemen en behandelen van aanmeldingen, het voeren van screeninggesprekken, het doorverwijzen naar partners, waaronder PLANgroep voor het vervolgtraject, worden in eigen beheer uitgevoerd. PLANgroep voert de toeleiding naar het minnelijke en wettelijke schuldhulpverleningstraject uit. Het jaarverslag van Plangroep maakt dan ook deel uit van dit document en is hier geïntegreerd.

Curatieve schuldhulpverlening Melding Als een inwoner een betalingsachterstand heeft van ten minste twee maanden, ontvangt de gemeente een melding. Hiertoe zijn afspraken gemaakt met derden zoals de woningcorporatie, de energieleverancier, het waterbedrijf en ziektekostenverzekeraar. Deze melding is op te vatten als vroegsignalering. De inwoner ontvangt van het betreffende bedrijf een brief over de mogelijkheden van schulddienstverlening door de gemeente, terwijl de gemeente zelf ook schriftelijk contact opneemt met de inwoner. Het aantal meldingen is ten opzichte van 2018 gestegen. Meldingen Door woningcorporatie Door energieleverancier Door waterleverancier Door zorgverzekeraar Totaal

2019 27 520 21 165 733

2018 32 286 3 60 381

2017 10 51 0 101 162

2016 19 209 31 2 261

Aanmelding Inwoners krijgen toegang tot de schulddienstverlening door zich aan te melden bij de gemeente. Bij deze aanmelding wordt de inwoner geïnformeerd over het verdere proces en wordt hem meegedeeld welke zaken hij op orde moet hebben voor de screening. De inwoner kan zich in persoon aanmelden bij het loket of digitaal via het webloket. Het aantal aanmeldingen is van 199 in 2018 gedaald naar 176 in 2019. Binnen 4 weken na de aanmelding volgt een screening. In deze screening wordt de hulpvraag en de mogelijke dienstverlening in kaart gebracht. Dit kan betekenen dat de inwoner een advies krijgt hoe hij het probleem zelf kan oplossen of wordt hij doorverwezen naar een maatschappelijke partner. Hiermee is de inwoner niet toegelaten tot de schulddienstverlening in de zin van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, maar hij krijgt wel alle hulp en ondersteuning die hem in het kader van het gemeentelijke beleid kan worden geboden. Wanneer de inwoner niet zelf in staat is om zijn problemen op te lossen, volgt een doorgeleiding naar de schuldregeling. Er volgt dan een intakegesprek met de uitvoerder, PLANgroep. Op basis van dit intakegesprek wordt de inwoner wel of niet toegelaten tot de schulddienstverlening in de zin van de Wgs. 1 Resultaat schuldhulpverlening 2019 Ridderkerk

Factsheet 2019

2 Resultaat schuldhulpverlening 2019 Ridderkerk

Afgeronde dienstverlening Aanmelding Crisisinterventie, waarvan geslaagd Moratorium, waarvan toegekend Intake Stabilisatie 100% regeling Schuldbemiddeling, waarvan geslaagd Dwangakkoord, waarvan toegekend WSNP, waarvan toegekend Nazorg Budgetbeheer Budgetbegeleiding Klachten

96 17 (14 geslaagd) 4 (1 toegekend, 1 afgewezen, 2 ingetrokken) 90 64 1 56 (41 geslaagd) 9 (7 toegekend, 1 afgewezen, 1 ingetrokken) 22 (12 toegekend, 5 afgewezen, 5 ingetrokken) 8 53 17 2

Aanmelding De aanmelding verloopt meestal via doorverwijzing door andere instanties. Voorbeelden hiervan zijn sociale zaken (brede uitvraag), maatschappelijk werk en lokale schuldeisers. Het is belangrijk dat signalering en verwijzing in een vroeg stadium van de schuldsituatie plaatsvindt. Na aanmelding ontvangt de cliënt een aanvraagformulier. Na ontvangst van het ingevulde en ondertekende aanvraagformulier, nemen we de aanvraag in behandeling. Crisisinterventie Bij een crisis zoals huisuitzetting of afsluiting van gas en/of elektriciteit, bieden wij de cliënt binnen 24 uur crisisinterventie aan. PLANgroep gaat dan meteen aan de slag om de acute crisis op te lossen. Met het wettelijke moratorium kunnen we een huisuitzetting of afsluiting van water, gas en elektriciteit voorkomen. Ook maken wij gebruik van landelijke convenanten om een crisis af te wenden. Project specifieke afspraken met plaatselijke bedrijven zijn daarnaast van groot belang. Na de interventie starten we zo snel mogelijk met een stabilisatietraject en/of schuldsanering. Aanvraag smal moratorium Met het moratorium kunnen schuldhulpverleners woningbouwcorporaties, energiemaatschappijen en zorgverzekeraars dwingen om hun invorderingsmaatregelen een half jaar op te schorten. Doel is dat de schuldhulpverlener de tijd krijgt om daadwerkelijk de schulden te regelen.

Het moratorium wordt alleen gegeven indien er sprake is van een dreigende situatie. Het moratorium is gericht op het bereiken van een soort adempauze. De schuldhulpverlener krijgt zo voldoende tijd om een minnelijk traject op te zetten of te vervolgen zónder dat hij hierbij gehinderd wordt door schuldeisers. Intake In deze fase verhelderen wij de hulpvraag en beoordelen we welke producten we moeten inzetten. Na aanmelding houdt de schuldhulpverlener een intakegesprek met de cliënt. We verzamelen alle financiële gegevens (inkomsten, uitgaven en schulden) en berekenen het vrij te laten bedrag (VTLB) voor de cliënt en de aflossingscapaciteit. Het VTLB is het volgens de NVVK-norm berekende bedrag dat de schuldenaar minimaal nodig heeft voor levensonderhoud en vaste lasten. De aflossingscapaciteit is al het inkomen boven het VTLB. Vervolgens bepalen we of er sprake is van een problematische schuldsituatie. Daarna stellen we een plan van aanpak op. Dit plan bespreken we samen met de cliënt(en).

3 Resultaat schuldhulpverlening 2019 Ridderkerk

Stabilisatie Het doel van stabilisatie is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de klant. Daarnaast willen we rust te creëren voor de klant, zodat ingezet kan worden op gedragsverandering. Het is van belang dat de klant in deze fase “schuldregelingsrijp’’ wordt gemaakt en dat belemmerende factoren voor een minnelijke schuldregeling zijn weggenomen. Inkomensreparatie De schuldhulpverlener checkt samen met de klant of hij gebruikmaakt van alle overige voorliggende voorzieningen. Met deze extra middelen heeft de klant meer afloscapaciteit bij een schuldregeling, waardoor de slagingskans toeneemt. Het treffen van een betalingsregeling Indien de klant nog niet saneringsrijp is, treft PLANgroep indien nodig een betalingsregeling met één of meerdere schuldeisers eventueel in combinatie met budgetbeheer. 100% betalingsregeling Indien schuldenaren voldoende draagkracht hebben om de volledige schuld binnen 5 jaar terug te betalen, treffen we voor de schuldenaar een 100% betalingsregeling met de schuldeisers. PLANgroep ziet er tijdens de looptijd op toe dat de schuldenaar zijn verplichtingen nakomt binnen de gestelde termijn. Schuldregeling We starten alleen met een schuldregeling als er sprake is van een problematische schuldsituatie. Zodra alle schulden bekend zijn, proberen we een minnelijke regeling tot stand te brengen.

Hiervoor leggen we eerst schriftelijke contacten met de schuldeisers. Daarin verzoeken we schuldeisers om verdere invorderingsmaatregelen en renteberekening te stoppen. Daarnaast vragen we ze de hoogte van het saldo schriftelijk aan PLANgroep door te geven. Vervolgens doet de schuldhulpverlener een betalingsvoorstel aan alle schuldeisers voor terugbetaling van een deel van de schuld. Een minnelijke schuldregeling lukt alleen als alle schuldeisers akkoord gaan met het betalingsvoorstel. Als dat gebeurt dan komt de minnelijke schuldregeling tot stand. Aanvraag dwangakkoord Het dwangakkoord geeft de schuldhulpverlener de mogelijkheid om weigerachtige schuldeisers te dwingen om mee te werken aan een minnelijke regeling. Dit gebeurt tijdens een kort geding. Met een dwangakkoord voorkom je dat schuldenaren in de WSNP terechtkomen omdat een of meerdere weigerachtige schuldeisers niet willen instemmen met een minnelijke regeling. (Budget)begeleiding en budgetbeheer De cliënt heeft vaak advies nodig en begeleiding bij het voeren van een financieel gezond huishouden. Een belangrijk hulpmiddel daarbij is budgetbeheer. Cliënten machtigen in dit geval PLANgroep om hun inkomen te ontvangen. Vervolgens voldoet PLANgroep alle betalingen die zijn opgenomen in het budgetplan. PLANgroep opent hiervoor een speciale rekening op naam van de cliënt.

Het belangrijkste doel van (budget)begeleiding is bevordering van de zelfredzaamheid van de klant. (Budget)begeleiding en budgetbeheer worden steeds belangrijker tijdens een schuldregeling. Door deze producten in te zetten, stabiliseren we de situatie van de cliënt en creëren we rust en orde. Daarnaast geven budgetbegeleiding en budgetbeheer de schuldeisers meer zekerheid om het meest haalbare bedrag daadwerkelijk te ontvangen. Dit alles vergroot de slagingskans van een minnelijke regeling. Bijkomend en doelmatig effect is dat het de kans op het maken van nieuwe schulden minimaliseert.

4 Resultaat schuldhulpverlening 2019 Ridderkerk

Heronderzoek Dit houdt in dat de minnelijke regeling is geslaagd en de cliënt elk jaar een oproep ontvangt voor een hercontrolegesprek. Daarna ontvangen de schuldeisers de uitbetaling. De heronderzoeken vinden plaats aan het einde van het eerste, tweede en derde jaar. Vanuit de begeleidingstaak roepen we deze cliënten vaker op. Tijdens een heronderzoek maken we een herberekening van het VTLB. Tevens controleren we of de cliënt zich aan de schuldregeling heeft gehouden. Wanneer een schuldregeling na het derde jaar positief is afgesloten, krijgt de schuldenaar kwijtschelding van het restant van de vordering. Aanvragen voorlopige voorziening De voorlopige voorziening is bedoeld om tijdens de behandeling van de aanvraag WSNP een crisis te voorkomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor een acuut dreigende huisuitzetting, afsluiting van nutsvoorzieningen, openbare verkoop van de inventaris of faillissement. Wet schuldsanering natuurlijke personen (WSNP) WSNP staat voor ‘Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen’. Een beroep op de WSNP kan als blijkt dat het minnelijke traject niet mogelijk is. Via deze weg wordt er toch nog een oplossing gevonden voor de schuldenproblematiek van de cliënt. Het wettelijke traject is echter wel een zwaar traject. Om deze reden kiezen we er steeds vaker voor om het budgetbeheer tijdelijk door te laten lopen en een vinger aan de pols te houden.

Duurzame financiële dienstverlening Het doel van Duurzame Financiële Dienstverlening (DFD) is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de schuldenaar, waarbij is vastgesteld dat het bestaande schuldprobleem nog niet duurzaam opgelost kan worden. DFD is erop gericht om de maatschappelijke positie van de schuldenaar niet te laten verslechteren. De schuldhulpverlener draagt hieraan bij door voor een financiële basis te zorgen. Nazorg Na afronding van het zware curatieve traject is het belangrijk om recidive te voorkomen. De cliënt krijgt in veel gevallen weer het beheer van zijn eigen financiën. Daarnaast is het aannemelijk dat er meer financiële ruimte is in zijn budget. Om te zorgen dat de klant na schuldsanering zelfstandig zijn financiën op orde kan houden, toetsen we tijdens een of meerdere gesprekken of de gedragsverandering ook blijvend is. Als interventies noodzakelijk zijn, stemmen wij dit af met de gemeente.

De gesprekken (maximaal vier) bevatten onder andere de volgende onderwerpen:  Hoe is de regeling verlopen?  Hoe gaat het na de regeling met het budget?  Zijn er nieuwe schulden ontstaan?  Is het gedrag veranderd?  Is er meer inzicht verkregen in het budget?  Zijn er veranderende omstandigheden binnen het gezin?  Is ondersteuning nodig bij bijvoorbeeld het opnieuw aanvragen van toeslagen etc.?  Hoe verloopt het contact met de WSNP bewindvoerder?

5 Resultaat schuldhulpverlening 2019 Ridderkerk

Beschikkingen en doorlooptijden Met het van kracht worden van de Wgs ontvangt iedere cliënt een beschikking waarin staat of ze wel of niet worden toegelaten tot schuldhulpverlening inclusief de aangeboden dienstverlening. In totaal zijn er in uw gemeente 70 toelatingsbeschikkingen afgegeven. In geengeval is een afwijzingsbeschikking afgegeven. Beschikkingen instroom in 2019 Toelatingsbeschikking Afwijzingsbeschikking Totaal

70 0 70

Daarnaast zijn 102 klanten met een beschikking uit het proces gekomen. Beschikkingen uitstroom 2019 Positieve beëindigingsbeschikking Negatieve beëindigingsbeschikking Totaal

86 16 102

De dienstverlening die wij hebben uitgevoerd heeft plaatsgevonden binnen de wettelijk gestelde termijnen vanuit de Wgs. Deelname naar budgetbeheerpakket Pakket 1 Pakket 2 Pakket 3 Pakket financieel beheer Totaal

1 28 130 61 220

1) Pakket 1 is de lichtste vorm en omvat het doorbetalen van de vaste lasten. Het restant van het inkomen wordt in zijn geheel overgemaakt naar de inwoner. 2) Bij pakket 2 worden ook andere rekeningen betaald en er wordt een reserve aangelegd, waarna het restant in zijn geheel naar de inwoner wordt overgemaakt. 3) Bij pakket 3 verlopen praktisch alle financiële handelingen via het budgetbeheer. De inwoner krijgt wekelijks leefgeld uitgekeerd. 4) Financieel beheer is een uiterst lichte vorm van beheer en is vooral bedoeld om te worden ingezet in combinatie met een minnelijke schuldregeling. Ondernemers en schulden Wij hebben een overeenkomst gesloten met gemeente Rotterdam over de dienstverlening aan ondernemers die ondersteuning nodig hebben op het gebied van hun financiële situatie.

6 Resultaat schuldhulpverlening 2019 Ridderkerk

Preventie In 2019 hebben wij verschillende preventie-activiteiten uitgevoerd. In dit hoofdstuk leest u meer over deze activiteiten en de resultaten daarvan. Collectieve zorgverzekering (zorgpolis minima) Inwoners met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm kunnen gebruik maken van de collectieve zorgverzekering. Hiermee kunnen zij voorkomen, dat zij door (hoge) zorgkosten in financiële problemen zullen komen. Het bereik van de collectieve zorgverzekering is gedaald van 41% naar 35% onder de minima. In 2019 hebben 895 huishoudens een collectieve zorgverzekering afgesloten. Samenwerken met partners We werken veel samen met partners op het gebied van schulddienstverlening, waaronder met SchuldHulpMaatje. Zij bieden ondersteuning bij het structureren en organiseren van de financiële situatie van de inwoner, alsmede bij begeleiding richting het minnelijke traject. Moneymaker Het doel van Money Maker is om jongeren te ondersteunen in financieel verantwoordelijk worden door het verdienen van geld en het leren ermee om te gaan. Er zijn 8 trajecten gestart, alsmede afgerond. MoneyWays MoneyWays heeft als doelstelling om jongeren tussen de 14 en 24 jaar inzicht te geven in hun financiële gedrag en de consequenties hiervan. Daarnaast maken zij jongeren bewust maken van het belang van financiële kennis en het vergroten daarvan.

Daarnaast fungeren ze als een ijsbreker: ze moedigen de jongeren aan om de sociaal emotionele kant van geld te bespreken. Daarnaast stimuleren ze de jongeren om indien nodig, hulp te zoeken. MoneyWays maakt gebruik van zogenoemde ‘peer educators’, ofwel jongeren waar de leerlingen aan kunnen relateren. Zij verzorgen ook de lessen aan de leerlingen. Het project wordt goed ontvangen op de scholen en door de leerlingen. NIBUD-geldkrant De Geldkrant is een goed middel om op een laagdrempelige, aansprekende en aanmoedigende manier de inwoner aan te zetten tot het op orde krijgen en houden van zijn financiële zaken. In deze geldkrant staan onze partners vermeld, alsmede onze gemeentelijke regelingen. De Nibud-geldkrant is verspreid onder de huishoudens van de gemeente en onze partners.

7 Resultaat schuldhulpverlening 2019 Ridderkerk