Document · PDF

2020-09-18 RIB Evaluatie minimabeleid en schuldhulpverlening 2019 - Inkomens Effect Rapportage 2020.pdf

Commissie Samen leven RK 23 oktober 2024, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 4: Actualiseren Minimabeleid en beleid Schuldhulpverlening6.739 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2020

Inkomens Effect Rapportage gemeente Ridderkerk 2020 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens in de gemeente Ridderkerk.

Colofon Opdrachtgever Gemeente Ridderkerk Datum Mei 2020 Auteurs Michelle Ellens Reimer Vonk Grafische ondersteuning Senne Trip KWIZ Stavangerweg 23 - 5 9723 JC Groningen 050 - 5252473 contact@kwiz.nl Uitgave Deze publicatie is een uitgave van KWIZ B.V.. Het overnemen van cijfers en / of teksten is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en / of openbaar gemaakt worden in welke vorm dan ook zonder voorafgaande toestemming van KWIZ B.V..

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................... 2 1. Onderzoeksmethodiek .............................................................................................................. 3 1.1. Huishoudens en inkomensgrenzen .................................................................................... 3 1.2. Inkomsten landelijke regelingen ......................................................................................... 3 1.3. Inkomsten gemeentelijke minimaregelingen ...................................................................... 4 1.4. Uitgaven .............................................................................................................................. 5 1.5. Vrije bestedingen ................................................................................................................ 5 1.6. Aannames ........................................................................................................................... 6 2. De inkomenseffecten................................................................................................................. 7 2.1. Het effect van het landelijk beleid is groter dan het gemeentelijk beleid ............................ 7 2.2.

De gemeentelijke bijdragen geven meer ruimte voor vrije bestedingen ............................ 8 2.3. Werken vanuit de bijstand loont in de meeste situaties ..................................................... 9 3. Bevindingen ............................................................................................................................. 13 Bijlage 1. Financieel maandoverzicht .......................................................................................... 15

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Inleiding De gemeente Ridderkerk is geïnteresseerd in de effecten van het lokale en landelijke beleid op de inkomens van minimahuishoudens. Dit vanuit de visie dat werken moet lonen. De centrale onderzoeksvraag van de gemeente luidt: wat zijn de effecten van het landelijke en lokale beleid op de inkomens van de minima en in welke situatie(s) treedt er een armoedeval op? De Inkomenseffect Rapportage geeft antwoord op deze vraag en biedt inzicht in de actuele financiële positie van minima en in de mate waarin het huidige (lokale) beleid een bijdrage daaraan levert. De centrale onderzoeksvraag valt uiteen in de volgende deelvragen: • • •

Hoe hoog is de maximale bijdrage van de gemeente en van het Rijk voor minimahuishoudens? Hoeveel geld houden minimahuishoudens per maand over (of komen zij tekort) voor het doen van vrije bestedingen? Wat is het financiële effect van inkomensverhoging door vanuit de bijstand aan het werk te gaan: is er sprake van een armoedeval?

Opzet van het onderzoek Voor zes verschillende huishoudtypen met vijf verschillende inkomens ten opzichte van het Wettelijk sociaal minimum worden de effecten berekend. Met behulp van landelijke inkomensnormen, landelijke toeslagen en informatie over gemeentelijke regelingen is per huishoudtype het inkomen bepaald. Voor de vaste uitgaven is uitgegaan van cijfers en normen van het Nibud1. Voor de andere uitgaven is waar mogelijk gebruikgemaakt van lokale tarieven (zoals huur en waterschapsbelasting). Tenslotte worden de gemeentelijke regelingen omgezet in een maandbedrag. Op de manier ontstaat per huishoudtype een overzicht van de inkomsten en uitgaven per maand. Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt de onderzoeksmethodiek nader toegelicht. Vervolgens worden in hoofdstuk 2 de inkomenseffecten van zowel de landelijke als de lokale inkomensondersteunende regelingen beschreven. In hoofdstuk 3 benoemen we de belangrijkste bevindingen. In bijlage 1 staat per huishoudtype het financieel maandoverzicht.

1 Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) is een onafhankelijke stichting die informeert en

adviseert over financiën van huishoudens.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

1. Onderzoeksmethodiek In dit hoofdstuk schetsen we de onderzoeksmethodiek van de Inkomenseffect Rapportage aan de hand van de verschillende inkomsten en uitgaven die worden onderscheiden.

1.1. Huishoudens en inkomensgrenzen We berekenen de inkomenseffecten van het lokale en landelijke beleid in 2020 voor de volgende huishoudtypen: • • • • • •

alleenstaande, jonger dan de AOW-gerechtigde leeftijd; alleenstaande ouder, jonger dan de AOW-gerechtigde leeftijd, twee kinderen (8 en 13 jaar); paar (twee volwassenen), niet AOW-gerechtigd; paar (twee volwassenen), niet AOW-gerechtigd, twee kinderen (8 en 13 jaar); alleenstaande, AOW-gerechtigd; paar (twee volwassenen), AOW-gerechtigd.

We brengen de inkomenseffecten in beeld voor huishoudens met inkomens van 100, 110, 120 130 en 140 procent van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm). Daarnaast berekenen we de inkomenseffecten voor huishoudens die al langer dan drie jaar een inkomen van 100 procent Wsm hebben.

1.2. Inkomsten landelijke regelingen De inkomsten bestaan uit het netto-inkomen en diverse bijdragen van het Rijk. Specifiek gaat het om de volgende categorieën: • •

netto-inkomen inclusief vakantietoeslag; bijdrage Rijk: o huurtoeslag; o zorgtoeslag o combinatiekorting; o kinderbijslag; o kindgebonden budget.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

1.3. Inkomsten gemeentelijke minimaregelingen Onderstaand volgt een overzicht van de gemeentelijke minimaregelingen in 2020. Tabel 1.3.1 Gemeentelijke minimaregelingen in Ridderkerk Inkomensgrens Regeling (Maximaal) bedrag t.o.v. Wsm Kwijtschelding lokale Tot 100% Wsm heffingen Individuele vergoedingen;

Bijzondere bijstand

Tot 110% Wsm

Individuele inkomenstoeslag

Minimaal 3 jaar tot 110% Wsm

Collectieve zorgverzekering

Tot 130% Wsm

Vergoeding van 50 procent van het wettelijk eigen risico (€ 192,50 van € 385) tenzij gebruik wordt gemaakt van het pakket CZ Zorg-opmaatpolis AV Extra Uitgebreid of pakket DSW Zorgpolis AV-BAR Top. Alleenstaande € 394. Alleenstaande ouder € 505. Paar € 598. CZ: Pakket CZ Zorg-op-maatpolis AV Extra: € 136,59 i.p.v. € 167,15; Pakket CZ Zorg-op-maatpolis AV Extra Uitgebreid: € 156,03 i.p.v. € 209,38 met verzekering eigen risico. DSW: Pakket DSW Zorgpolis AV-BAR Standaard: € 122,25 i.p.v. € 149,75;

Meedoen: Volwassenen

Tot 110% Wsm

Meedoen: Kindpakket

Tot 110% Wsm

Meedoen: Schoolkosten

Tot 110% Wsm

Gratis openbaar vervoer voor AOW-gerechtigden

Voor alle AOWgerechtigden.

Pakket DSW Zorgpolis AV-BAR Top: € 148,50 i.p.v. € 197,25 met verzekering eigen risico. € 150 per volwassene per jaar. Kinderen van 0 t/m 3 jaar: € 200 per kind, per jaar; Kinderen van 4 t/m 11 jaar: € 350 per kind, per jaar; Kinderen van 12 t/m 17 jaar: € 450 per kind, per jaar. € 250 per kind in de brugklas per jaar; € 100 per kind, per schooljaar van het voortgezet onderwijs na de brugklas. Gratis openbaar vervoer via de RET.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

In de berekening van de inkomenseffecten worden de volgende regelingen meegenomen: o o o o o o o o

kwijtschelding van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en waterschapsbelasting; de totale korting op de collectieve zorgverzekering bij deelname aan pakket CZ Zorg-op-maatpolis AV gemeenten Extra2 vergoeding van (de helft) van het eigen risico van de zorgverzekering vanuit de bijzondere bijstand; de individuele inkomenstoeslag; Meedoen: Volwassenen; Meedoen: Kindpakket; Meedoen: Schoolkosten; Gratis OV voor AOW-gerechtigden3.

De volgende gemeentelijke regelingen zijn niet meegenomen in het financieel maandoverzicht en de inkomenseffecten: o

Individuele vergoedingen vanuit de bijzondere bijstand.

Bijzondere bijstand is (op de vergoeding van het eigen risico na) niet opgenomen omdat deze vorm van bijstand wordt verstrekt voor noodzakelijke onvermijdbare individuele uitgaven en dit niet maandelijks bij iedereen voorkomt. Dit is dus geen structureel maandelijks inkomen.

1.4. Uitgaven De uitgaven zijn gecategoriseerd naar: • •

•

vaste lasten. Dit zijn uitgaven die regelmatig terugkomen. Er ligt meestal een contract aan ten grondslag. Voorbeelden zijn huur 4, energiekosten5; en verzekeringen; reserveringsuitgaven. Dit zijn uitgaven die niet regelmatig voorkomen en waarvan de hoogte vooraf niet bekend is. Er moet in principe een bedrag voor gereserveerd worden. Voorbeelden zijn kosten voor inventaris, kleding en (indien aan de orde) het eigen risico voor de zorgverzekering; huishoudelijke uitgaven. Dit zijn terugkerende uitgaven aan voeding, persoonlijke verzorging en dergelijke.

Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van lokale tarieven. Voorbeelden hiervan zijn de huur en lokale heffingen. De andere bedragen zijn gebaseerd op landelijke berekeningen van het Nibud. De normbedragen staan per huishoudtype in het financieel maandoverzicht in de bijlage. We benadrukken dat het bij alle posten gaat om de basale uitgaven en dat de normbedragen gemiddelden betreffen. Het is mogelijk dat een huishouden maandelijks minder uitgeeft dan de normbedragen waarmee in deze rapportage wordt gerekend, bijvoorbeeld omdat het huishouden minder geld per maand reserveert voor onregelmatige uitgaven.

1.5. Vrije bestedingen Het budget dat overblijft is vrij besteedbaar en kan worden uitgegeven aan bijvoorbeeld een lidmaatschap voor een (sport)vereniging of de bibliotheek, sociale en recreatieve activiteiten of aan zakgeld voor kinderen. Voor deze vrije bestedingen hanteert het Nibud per huishoudtype eveneens een normbedrag. 2 In de gemeente Ridderkerk wordt dit pakket van CZ het vaakst gekozen. Daarom nemen we deze mee in

de berekening. 3 Het Nibud hanteert voor een AOW-gerechtigde een normbedrag van € 13 voor vervoer.. 4 We gaan uit van € 525 kale huur per maand voor een alleenstaande en € 570 kale huur per maand voor een meerpersoonshuishouden. Deze bedragen zijn gebaseerd op huurtoeslaggegevens van de Rijksoverheid over de gemeente Ridderkerk. 5 Kosten gas en elektriciteit zijn gebaseerd op tarieven van Essent (stroom en gas 3 jaar zeker), de kosten voor water op de tarieven van Evides. Heffingskortingen zijn in de maandprijs verrekend. Gegevens over het gemiddelde gebruik per huishoudtype zijn afkomstig van het Nibud.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

1.6. Aannames Voor de inkomsten en uitgaven doen we de volgende aannames: • • •

•

de huishoudens maken van alle regelingen gebruik en ontvangen daarvoor het maximale bedrag; iedereen woont in een huurwoning; alleenstaande ouders met een inkomen gelijk aan de bijstandsnorm werken niet of zitten in een traject waarbij de kinderopvang wordt vergoed. Alleenstaande ouders met een inkomen boven de bijstandsnorm hebben voor hun jongste kind 40 uur buitenschoolse opvang per maand nodig tegen een tarief van € 7,47 (gemiddelde uurprijs in 2020); bij een paar met twee kinderen en een inkomen boven de bijstandsnorm werkt slechts één van beide partners. Anders is het huishoudinkomen hoger. Daarom gaan we ervan uit dat deze huishoudens geen kinderopvang nodig hebben omdat één van beide partners thuis is voor de kinderen. Door deze aanname maken paren met kinderen ook geen aanspraak op de inkomensafhankelijke combinatiekorting; huishoudens die (op basis van hun inkomen) geen gebruik kunnen maken van de collectieve zorgverzekering van de gemeente, maken een eigen keuze uit verschillende zorgverzekeraars. Op basis van de meest gekozen pakketten6 bij de grootste zeven zorgverzekeraars is daarvoor een gemiddelde prijs berekend van € 145 per polis.

6 Een basisverzekering met een aanvullende verzekering waarbij 9 fysiotherapie behandelingen worden

verzekerd en een tandartsverzekering.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

2. De inkomenseffecten In dit hoofdstuk staan de inkomenseffecten.

2.1. Het effect van het landelijk beleid is groter dan het gemeentelijk beleid De financiële ondersteuning vanuit het Rijk is veel hoger dan vanuit de gemeente, zoals uit figuur 2.1.1. blijkt. Daarnaast verschilt de gemeentelijke vergoeding per huishoudtype: minimahuishoudens met kinderen hebben recht op meer regelingen dan minimahuishoudens zonder kinderen, waardoor het bedrag dat zij daarvan kunnen ontvangen ook hoger is. Ook krijgen zij vanuit het Rijk extra toeslagen, zoals het kindgebonden budget. Het bedrag aan landelijke toeslagen neemt geleidelijk af bij een hoger inkomen, al verschilt deze afname per huishoudtype. Voor meerpersoonshuishoudens loopt dit bedrag sneller terug dan voor alleenstaanden. Voor alleenstaande ouders neemt dit bedrag iets toe omdat zij gebruik kunnen maken van de combinatiekorting. Het bedrag aan gemeentelijke regelingen neemt eveneens af bij een hoger inkomen. Bij een inkomen hoger dan 110 procent Wsm hebben minima alleen nog recht op de collectieve zorgverzekering. Huishoudens jonger dan AOW-gerechtigde leeftijd met een inkomen van 140 procent Wsm hebben op geen enkele regeling meer recht. AOW-gerechtigden maken bij alle inkomensniveaus nog aanspraak op gratis openbaar vervoer. Maandelijkse bijdrages Rijk en gemeente, minima niet AOW-gerechtigd Bijdrage gemeente

Bijdrage Rijk

Alleenstaande € 98

100% Wsm 110% Wsm

€ 59

120% Wsm

€ 31

130% Wsm

€ 31

140% Wsm

€ 364 € 364 € 364 € 336

€0

€ 300

Alleenstaande ouder met twee… € 190

100% Wsm 120% Wsm

€ 31

130% Wsm

€ 31

140% Wsm

€ 1.056

€ 134

110% Wsm

€ 1.092 € 1.097 € 1.101

€0

€ 1.106

Paar zonder kinderen € 174

100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm

€ 61

130% Wsm

€ 61

140% Wsm

€ 488

€ 118

€0

€ 483 € 389 € 289

€ 181

Paar met twee kinderen € 249

100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm

€ 61

130% Wsm

€ 61

140% Wsm

€ 885

€ 193

€ 880 € 786 € 686

€0

€ 578

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Maandelijkse bijdrages Rijk en gemeente, minima AOW-gerechtigd Bijdrage gemeente Alleenstaande AOW-leeftijd 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm Paar AOW-leeftijd 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm

Bijdrage Rijk

€ 111 € 72 € 44 € 44 € 13

€ 366 € 366 € 366 € 366 € 325

€ 200 € 144

€ 492 € 492 € 475 € 455

€ 87 € 87 € 26

€ 358

2.2. De gemeentelijke bijdragen geven meer ruimte voor vrije bestedingen Alle minimahuishoudens houden door de gemeentelijke regelingen (meer) geld over voor het doen van vrije bestedingen. Dat zijn uitgaven voor bijvoorbeeld lidmaatschap bij een (sport)vereniging, bibliotheek, zakgeld, een dagje weg etc.. Per huishoudtype en inkomensgrens verschilt het bedrag dat ze voor vrije bestedingen overhouden echter aanzienlijk: •

•

• •

•

Ook zonder de gemeentelijke regelingen houden minima geld over voor het doen van vrije bestedingen, maar het bedrag dat hiervoor wordt overhouden verschilt aanzienlijk per huishoudtype. Met name paren (met en zonder kinderen) zouden bij een inkomen tot 100 procent Wsm zonder de gemeentelijke regelingen bijna geen budget overhouden voor vrije besteding; Een alleenstaande ouder met een inkomen tot 110 procent Wsm heeft € 461 per maand voor vrije bestedingen, een paar met twee kinderen van dezelfde leeftijd en eveneens een inkomen van 110 procent Wsm heeft daar maandelijks minder geld voor: € 374 voor; Het recht op de meeste minimaregelingen vanuit de gemeente vervalt bij een inkomen boven 110 procent Wsm. In combinatie met de teruglopende bijdrage van het Rijk houden paren (zonder kinderen en met kinderen) bij een inkomen tot 120 procent Wsm minder ruimte over voor vrije bestedingen ten opzichte van een inkomen gelijk aan 110 procent Wsm; Door het bedrag aan gemeentelijke regelingen hebben paren met kinderen bij een inkomen van 110 procent Wsm een groter vrij besteedbaar budget dan bij een inkomen van 120 en 130 procent Wsm; Bij een inkomen vanaf 110 procent Wsm heeft een alleenstaande zonder gemeentelijke bijdragen een groter vrij besteedbaar budget dan een paar zonder kinderen.

Doordat het recht op de meeste minimaregelingen komt te vervallen bij een inkomen hoger dan 110 procent Wsm is het vrij besteedbaar budget inclusief gemeentelijke bijdragen voor alleenstaanden ook hoger dan voor paren; Bij AOW’ers met een inkomen tot 130 procent Wsm is het vrij te besteden budget exclusief gemeentelijke bijdragen voor alleenstaanden hoger dan voor paren. Met de gemeentelijke bijdragen is het vrij besteedbaar budget op deze inkomensniveaus wel groter voor paren.

Het budget dat huishoudens nodig hebben voor, of zullen uitgeven aan vrije bestedingen verschilt per huishoudtype. Een paar met kinderen zal daar meer aan (willen) uitgeven dan een alleenstaande. In bijlage 1 staat per huishoudtype het normbudget voor vrije bestedingen. Uiteraard zal iemand die nauwelijks geld meer over heeft, dat niet per se daar aan besteden. 8

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Tabel 2.2.1 Vrij besteedbaar budget per huishoudtype, minima niet AOW-gerechtigd Huishoudtype Alleenstaande Exclusief gemeente Inclusief gemeente Alleenstaande ouder, 2 kinderen Exclusief gemeente Inclusief gemeente Paar zonder kinderen Exclusief gemeente Inclusief gemeente Paar, 2 kinderen Exclusief gemeente Inclusief gemeente

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

> 3 jaar 100% Wsm

82 180

188 247

293 323

370 401

462 462

82 213

216 407

327 461

437 468

548 578

680 680

216 449

39 213

184 303

241 302

291 352

378 378

39 263

35 285

180 374

237 298

287 348

374 374

35 334

Tabel 2.2.2 Vrij besteedbaar budget per huishoudtype, minima AOW-gerechtigd 100% 110% 120% 130% 140% Huishoudtype Wsm Wsm Wsm Wsm Wsm Alleenstaande (AOW-leeftijd) Exclusief gemeente 185 302 420 538 637 Inclusief gemeente 296 375 464 581 650 Paar (AOW-leeftijd) Exclusief gemeente 111 270 413 552 659 Inclusief gemeente 311 415 500 639 685

2.3. Werken vanuit de bijstand loont in de meeste situaties Wanneer iemand vanuit de bijstand gaat werken (tegen een loon van 110 tot140 procent Wsm) kan dit ertoe leiden dat het recht op gemeentelijke regelingen komt te vervallen en het bedrag aan toeslagen van het Rijk afneemt. Dit heeft tot gevolg dat het huishouden er per saldo niet of slechts in beperkte mate op vooruit gaat in totaal inkomen. Dit totaal inkomen bestaat uit het netto inkomen inclusief vakantietoeslag, toeslagen vanuit het Rijk en de gemeentelijke minimaregelingen. Paren met kinderen krijgen met deze terugval in inkomen te maken, financieel gezien is werken voor deze huishoudens het minst aantrekkelijk 7. Wel gaan alle huishoudens er bij een hoger inkomen altijd op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie Alleenstaanden gaan bij een hoger inkomen er steeds op vooruit. • Werken vanuit de bijstand heeft voor alleenstaanden bij ieder inkomen (tussen 110 en 140 procent Wsm) financieel gezien nut: bij elke stap in het inkomen gaan zij er meer op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie. Bij een loon gelijk aan 140 procent Wsm stijgt zijn totaal inkomen met € 259 (17 procent) per maand ten opzichte van de bijstandssituatie; • Een alleenstaande krijgt bij een loon gelijk aan 100 tot 120 procent Wsm hetzelfde bedrag aan toeslagen vanuit het Rijk.

Vanaf een inkomen boven 120 procent Wsm loopt de bijdrage van het Rijk terug. Dit komt doordat hij dan minder huurtoeslag ontvangt, de zorgtoeslag blijft hetzelfde; • De gemeentelijke bijdrage neemt geleidelijk af bij een hoger inkomen. Bij een inkomen gelijk aan 140 procent Wsm heeft een alleenstaande geen recht meer op gemeentelijke regelingen. 7 In deze Inkomenseffecten Rapportage zijn de financiële effecten berekend van de inkomensgrenzen

100 tot 140 procent Wsm. Er kunnen daarom alleen uitspraken worden gedaan over het financieel effect tot 140 procent Wsm.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Alleenstaande ouders behouden het langst recht op hetzelfde bedrag aan toeslagen. • Alleenstaande ouders gaan er bij ieder hoger inkomen steeds op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie als ze werk aanvaarden tegen een loon tussen 110 en 140 procent Wsm; • De landelijke toeslagen lopen niet af, maar nemen juist toe omdat een werkende alleenstaande ouder de inkomensafhankelijke combinatiekorting ontvang. Het bedrag aan huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget blijft even hoog blijft voor een alleenstaande ouder op alle inkomensniveaus (tot 140 procent Wsm) gelijk; • Doordat het recht op de meeste gemeentelijke regelingen komt te vervallen bij een inkomen hoger dan 110 procent Wsm gaan alleenstaande ouders er bij een inkomen gelijk aan 120 procent Wsm nauwelijks meer op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie dan bij een inkomen gelijk aan 110 procent Wsm (de vooruitgang in totaal inkomen tussen 110 en 120 procent Wsm is slechts € 7); • Het totaal inkomen van een alleenstaande ouder bij een loon gelijk aan 140 procent Wsm is 12 procent (€ 281) hoger dan het totaal inkomen bij een loon gelijk aan 100 procent Wsm. Paren zonder kinderen hebben € 120 extra aan inkomen bij werkaanvaarding tegen 140 procent Wsm. • Paren zonder kinderen die vanuit de bijstandssituatie werk aanvaarden tegen een loon van maximaal tot 140 procent gaan er op vooruit.

Wanneer een van hen werk aanvaardt waarbij hij een loon van 140 procent Wsm verdient, dan hebben zij maandelijks € 120 (6 procent) meer te besteden; • Tussen de inkomenscategorieën zit echter verschil: Een loon van 110 procent Wsm leidt tot een iets hoger totaal inkomen dan een loon van 120 procent Wsm. Ook bij een loon van 140 procent Wsm is het totaal inkomen iets lager dan bij een loon van 13 procent Wsm. De toename in loon kan de afname van toeslagen en regelingen niet voldoende compenseren; • De toeslagen van het Rijk lopen geleidelijk terug. Een paar zonder kinderen met een bijstandsuitkering ontvangt maandelijks € 488 aan landelijke toeslagen, een paar met een inkomen van 140 procent Wsm ontvangt maandelijks € 181 aan toeslagen; • De bijdrage vanuit de gemeentelijke regelingen loopt terug van € 174 per maand in de bijstandssituatie naar € 0 bij een loon gelijk aan 140 procent Wsm. Paren met kinderen gaan er enkele procenten op vooruit bij werkaanvaarding. • Paren met twee kinderen gaan er ten opzichte van de bijstandssituatie slechts een paar procent op vooruit als zij gaan werken tegen een hoger loon. Daarnaast hebben zij bij een loon gelijk aan 110 procent Wsm een hoger totaal inkomen dan bij een loon van 120, 130 of 140 procent Wsm; • De toeslagen van het Rijk lopen geleidelijk terug.

Het bedrag van landelijke toeslagen daalt bij paren met twee kinderen van € 885 in de bijstandssituatie naar € 578 bij een inkomen gelijk aan 140 procent Wsm; • Het bedrag aan gemeentelijke regelingen loopt terug van € 249 in de bijstand tot € 61 bij een inkomen van 130 procent Wsm. Doordat het recht op de meeste gemeentelijke regelingen vervalt bij een inkomen hoger dan 110 procent, neemt het bedrag aan gemeentelijk bijdragen het meest af tussen een inkomen van 110 en 120 procent Wsm; • Door deze terugval in bijdragen vanuit het Rijk en de gemeente is het voor minima financieel gezien aantrekkelijker om te gaan werken tegen een loon gelijk aan 110 procent Wsm dan tegen een loon van 120, 130 of 140 procent Wsm.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Tabel 2.3.1 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding per huishoudtype Huishoudtype Alleenstaande 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm Alleenstaande ouder, 2 kinderen 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm Paar zonder kinderen 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm Paar, 2 kinderen 100% Wsm 110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm 140% Wsm

Netto inkomen incl. VT

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

Totaal inkomen

Verschil tov 100% Wsm (€)

Verschil tov 100% Wsm (%)

1.052 1.158 1.263 1.368 1.473

364 364 364 336 300

98 59 31 31 0

1.514 1.581 1.657 1.735 1.773

+ 66 + 143 + 220 + 259

+ 4% + 9% + 15% + 17%

1.052 1.158 1.263 1.368 1.473

1056 1092 1097 1101 1106

190 134 31 31 0

2.299 2.383 2.390 2.500 2.580

+ 84 + 91 + 201 + 281

+ 4% + 4% + 9% + 12%

1.503 1.654 1.804 1.954 2.105

488 483 389 289 181

174 118 61 61 0

2.166 2.255 2.254 2.304 2.286

+ 89 + 88 + 139 + 120

+ 4% + 4% + 6% + 6%

1.503 1.654 1.804 1.954 2.105

885 880 786 686 578

249 193 61 61 0

2.638 2.727 2.651 2.702 2.683

+ 89 + 13 + 64 + 45

+ 3% + 1% + 2% + 2%

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Met behulp van onderstaande casus, Jan die eerst een bijstandsuitkering heeft en daarna gaat werken, leggen we deze tabel uit. Voorbeeld Casus tabel 2.3.1 Jan is alleenstaand en krijgt een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.052 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Hij heeft maandelijks recht op € 364 aan toeslagen van het Rijk. Voor Jan bestaat dit uit huurtoeslag en zorgtoeslag. Tot slot kan Jan rekenen op een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 98 per maand. Dit bestaat uit de kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen, korting op de collectieve zorgverzekering de regeling Meedoen voor volwassenen en de vergoeding voor de helft van het Eigen risico van zijn zorgverzekering. In totaal heeft Jan een inkomen van €1.514 per maand. Als Jan werk krijgt tegen een inkomen van 110 procent Wsm, dan stijgt zijn netto-inkomen naar € 1.158 per maand. Hij houdt recht op huurtoeslag en zorgtoeslag en deze bedragen blijven onveranderd, dus € 364 per maand. Het recht op minimaregelingen komt deels te vervallen. Jan heeft alleen nog recht op dezelfde minimaregelingen als in de bijstandssituatie, hij kan alleen geen kwijtschelding meer aanvragen. De gemeentelijke bijdragen zijn samen € 59 per maand. Hij kan geen kwijtschelding meer aanvragen. Dit is een stijging van € 66 (4 procent) ten opzichte van zijn totaal inkomen bij een bijstandsuitkering.

Wanneer Jan tegen een inkomen van 120 procent Wsm gaat werken, stijgt zijn nettoinkomen naar € 1.263 per maand. De bijdrage van het Rijk blijft € 364. Het recht op de meeste minimaregelingen komt te vervallen, Jan heeft nu alleen nog recht op de korting op de collectieve zorgverzekering van € 31 per maand. Het totale inkomen van Jan is € 1.657 per maand. Dit is € 143 (9 procent) meer dan wanneer Jan een bijstandsuitkering heeft. Als Jan gaat werken tegen een inkomen van 130 procent Wsm dan stijgt zijn netto-inkomen naar € 1.368 per maand. De bijdragen van het Rijk zijn gedaald naar € 336 per maand. Jan ontvangt minder huurtoeslag, maar nog net zoveel zorgtoeslag. Jan heeft nog steeds alleen recht op de korting op de collectieve zorgverzekering vanuit de gemeente. Het totale inkomen van Jan is nu € 1.735 per maand, dit is € 220 (15 procent) meer dan toen hij een bijstandsuitkering had. Wanneer Jan werk aanvaardt tegen een loon van 140 procent Wsm, stijgt zijn netto inkomen naar € 1.473 per maand. De huurtoeslag daalt verder, de bijdrage vanuit het Rijk is nu nog € 300 per maand. De gemeentelijke bijdragen zijn komen te vervallen, want Jan heeft geen recht meer op minimaregelingen. Het totaal inkomen van Jan is dan € 1.773 per maand. Dat is € 259 oftewel 17 procent meer dan toen hij een bijstandsuitkering ontving.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

3. Bevindingen Wat zijn de effecten van het landelijke en lokale beleid op de inkomens van de minima en in welke situatie(s) treedt er een armoedeval op? Financieel effect Het bedrag dat minima aan toeslagen vanuit het Rijk kunnen ontvangen is veel hoger dan het bedrag dat ze uit gemeentelijke regelingen kunnen ontvangen. Financieel gezien is de invloed van de gemeente daarom kleiner dan die van het Rijk. Het bedrag aan toeslagen vanuit het Rijk neemt voor de meeste huishoudens geleidelijk af bij een hoger inkomen. Bij de minimaregelingen is dat iets anders: het recht op de meeste minimaregelingen vervalt bij een inkomen boven 110 procent Wsm. Alleen de korting op de collectieve zorgverzekering (130 procent Wsm) heeft een hogere inkomensgrens. De gemeentelijke regelingen zorgen er voor dat huishoudens meer ruimte overhouden voor het doen van vrije bestedingen. Dit geldt met name voor paren, die zonder gemeentelijke regelingen een klein budget voor vrije bestedingen over zouden houden. Het overgehouden bedrag verschilt aanzienlijk per huishoudtype en per inkomensniveau. Alleenstaande ouders houden bij elk inkomensniveau een relatief groot bedrag per maand over voor vrije besteding.

Paren (zowel met kinderen als zonder kinderen) houden bij een inkomen van 120 procent Wsm ondanks de gemeentelijke bijdragen een kleiner budget voor vrije besteding over dan bij een inkomen van 110 procent Wsm. Voor paren met kinderen is dit bij een inkomen van 130 procent Wsm nog steeds het geval. Werken loont Werken loont: wanneer huishoudens in Ridderkerk vanuit de bijstand gaan werken tegen een loon gelijk aan 110, 120, 130 of 140 procent Wsm, gaan zij er in totaal inkomen altijd op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie. Het totaal inkomen bestaat uit het netto-inkomen (inclusief vakantietoeslag), landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen. Deze vooruitgang is echter niet evenredig met de vooruitgang in loon. Landelijke toeslagen lopen terug en het recht op gemeentelijke regelingen vervalt. Voor paren heeft dit tot gevolg dat zij bij een lager loon soms toch een hoger totaal inkomen hebben dan bij een hoger loon. Alleenstaanden en alleenstaande ouders gaan er bij iedere vooruitgang in loon (tot 140%) ook in totaal inkomen op vooruit: een hoger loon leidt ook tot een hoger totaal inkomen. Alleenstaanden gaan er procentueel gezien bij ieder hoger inkomen het meest van alle huishoudtypen op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie, werken is dus het meest aantrekkelijk voor alleenstaanden. Voor paren geldt deze vooruitgang niet altijd.

Paren zonder kinderen gaan er bij een inkomen van 120 procent Wsm evenveel op vooruit ten opzichte van de bijstand als bij een inkomen van 110 procent Wsm. Een loon van 140 procent Wsm leidt zelfs tot een lager totaal inkomen dan een loon van 130 procent Wsm, hoewel het totaal inkomen dan nog wel hoger is dan bij een inkomen van 110 en 120 procent Wsm. Paren met kinderen gaan er bij een loon gelijk aan 120, 130 of 140 procent Wsm minder op vooruit in totaal inkomen dan bij een loon gelijk aan 110 procent Wsm. Bij een loon gelijk aan 120 procent Wsm gaan zij er zelfs slechts 1 procent op vooruit ten opzichte van de bijstand. Toch geldt ook voor paren dat zij bij werkaanvaarding altijd meer aan totaal inkomen hebben dan in de bijstand.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Groei in totaal inkomen t.o.v. 100 procent Wsm bij werkaanvaarding8 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

4% 9%

Alleenstaande

15% 17% 4% 4%

Alleenstaande ouder

9% 12% 4% 4%

Paar zonder kinderen

6% 6% 3%

Paar met kinderen

1% 2% 2%

8 De percentages in de grafiek zijn (voor de leesbaarheid) afgerond op hele getallen. Daarom zijn niet alle

staven met dezelfde percentages even groot.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Bijlage 1. Financieel maandoverzicht In deze bijlage staat per huishoudtype het financieel maandoverzicht. De tabellen geven een overzicht van de maandelijkse inkomsten en uitgaven, bij gebruikmaking van alle landelijke en lokale regelingen. De bedragen die horen bij de huishoudelijke uitgaven en reserveringsuitgaven zijn afkomstig van het Nibud. Tabel B1.1 Alleenstaande zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

140% Wsm

Inkomsten Netto inkomen incl VT

1.052

1.158

1.263

1.368

1.473

1.052

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

260 104 0 0 0 364

232 104 0 0 0 336

196 104 0 0 0 300

260 104 0 0 0 364

Totaal inkomsten

1.416

1.522

1.627

1.704

1.773

1.416

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en kabel Gemeentelijke heffingen (collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kosten BSO Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Totaal uitgaven

525 85 60 39 167 20 0 0 15 179 244 1.334

525 85 60 39 145 20 0 0 15 179 244 1.312

525 85 60 39 167 20 0 0 15 179 244 1.334

188

293

370

462

0 13 0 0

0 0 0 0

33 13 0 0

131

Budget inclusief regelingen gemeente

180

247

323

401

462

213

Vrije bestedingen Restant

110 70

176 71

182 141

182 219

182 280

110 103

Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Meedoen: Volwassenen Meedoen: Kindpakket Meedoen: Schoolkosten 50% Eigen risico via Bijzondere Bijstand Totaal regelingen gemeente

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Tabel B1.2 Alleenstaande ouder, niet AOW-gerechtigd, 2 kinderen (8 en 13 jaar) 9 Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

140% Wsm

Inkomsten Netto inkomen incl VT

1.052

1.158

1.263

1.368

1.473

1.052

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

289 104 0 195 468 1.056

289 104 36 195 468 1.092

289 104 40 195 468 1.097

289 104 45 195 468 1.101

289 104 50 195 468 1.106

289 104 0 195 468 1.056

Totaal inkomsten

2.108

2.249

2.359

2.469

2.580

2.108

570 188 68 56 167 23 39 0 46 285 449 1.892

570 188 68 56 167 23 39 30 46 285 449 1.922

570 188 68 56 145 23 39 30 46 285 449 1.900

570 188 68 56 167 23 39 0 46 285 449 1.892

216

327

437

548

680

216

0 13 67 8

0 0 0 0

42 13 67 8

190

134

232

Budget inclusief regelingen gemeente

407

461

468

578

680

449

Vrije bestedingen Restant

227 180

297 164

312 156

312 266

312 368

227 222

9 Bij de kosten BSO is de tegemoetkoming kinderopvang al verrekend.

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Tabel B1.3 Paar, niet AOW-gerechtigd, geen kinderen Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

140% Wsm

Inkomsten Netto inkomen incl VT

1.503

1.654

1.804

1.954

2.105

1.503

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

289 199 0 0 0 488

287 196 0 0 0 483

228 161 0 0 0 389

162 127 0 0 0 289

89 92 0 0 0 181

289 199 0 0 0 488

Totaal inkomsten

1.991

2.137

2.193

2.243

2.286

1.991

570 133 68 56 334 28 0 0 33 285 444 1.952

570 133 68 56 290 28 0 0 33 285 444 1.908

570 133 68 56 334 28 0 0 33 285 444 1.952

184

241

291

378

0 25 0 0

0 0 0 0

50 25 0 0

174

118

224

Budget inclusief regelingen gemeente

213

303

302

352

378

263

Vrije bestedingen Restant

160 53

220 83

240 62

240 112

240 138

160 103

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Tabel B1.4 Paar, niet AOW-gerechtigd, 2 kinderen (8 en 13 jaar) Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

140% Wsm

Inkomsten Netto inkomen incl VT

1.503

1.654

1.804

1.954

2.105

1.503

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

289 199 0 195 202 885

287 196 0 195 202 880

228 161 0 195 202 786

162 127 0 195 202 686

89 92 0 195 202 578

289 199 0 195 202 885

Totaal inkomsten

2.388

2.534

2.590

2.640

2.683

2.388

570 225 76 56 334 29 39 0 53 385 585 2.353

570 225 76 56 290 29 39 0 53 385 585 2.309

570 225 76 56 334 29 39 0 53 385 585 2.353

180

237

287

374

0 25 67 8

0 0 0 0

50 25 67 8

249

193

299

Budget inclusief regelingen gemeente

285

374

298

348

374

334

Vrije bestedingen Restant

276 9

343 31

350 -52

350 -2

350 24

276 58

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Tabel B1.5 Alleenstaande, AOW-gerechtigd Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

140% Wsm

Inkomsten Netto inkomen incl VT

1.176

1.294

1.412

1.529

1.647

1.176

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

262 104 0 0 0 366

221 104 0 0 0 325

262 104 0 0 0 366

Totaal inkomsten

1.542

1.660

1.778

1.895

1.972

1.542

525 103 60 39 167 13 0 0 13 193 244 1.357

525 103 60 39 145 13 0 0 13 193 244 1.335

525 103 60 39 167 13 0 0 13 193 244 1.357

185

302

420

538

637

185

0 13 0 0

0 0 0 0

0 13 0 0

13 111

13 72

13 44

13 13

13 111

Budget inclusief regelingen gemeente

296

375

464

581

650

296

Vrije bestedingen Restant

111 185

154 221

159 305

159 422

159 491

111 185

Gemeente Ridderkerk

Versie 1.0

Tabel B1.6 Paar, AOW-gerechtigd Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

140% Wsm

Inkomsten Netto inkomen incl VT

1.594

1.754

1.913

2.073

2.232

1.594

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

293 199 0 0 0 492

293 182 0 0 0 475

291 164 0 0 0 455

226 132 0 0 0 358

293 199 0 0 0 492

Totaal inkomsten

2.086

2.246

2.388

2.528

2.590

2.086

570 163 68 56 334 15 0 0 26 299 444 1.976

570 163 68 56 290 15 0 0 26 299 444 1.931

570 163 68 56 334 15 0 0 26 299 444 1.976

111

270

413

552

659

111

0 25 0 0

0 0 0 0

0 25 0 0

26 200

26 144

26 87

26 26

26 200

Budget inclusief regelingen gemeente

311

415

500

639

685

311

Vrije bestedingen Restant

168 143

211 204

218 282

218 421

218 467

168 143

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/1164/documents/26576