ZOUTverslag2022 lr losse pags

Jaarverslag 2022

wijzer · ontmoeting 1

Inhoud 3 Voorwoord 4 De Bibliotheek Z-O-U-T: wegwijzer, ontmoeting en basisvaardigheden 8 Maatschappelijke waarde 10 Ruimte voor ontmoeting 12 De Zoute Inval 15 Educatie: een sterke basis 18 Kunst en cultuur verbindt 21 Het Taalhuis ondersteunt 24 Wegwijzer in de digitale wereld 25 Een lokaal en divers bereik 27 Organisatie van de Bibliotheek Z-O-U-T

Hoofdstraat 164 3972 LG Driebergen www.bibliotheekzout.nl De Bibliotheek Z-O-U-T is door de Belastingdienst geregistreerd als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI)

2

2

Voorwoord Begin 2022 zat Nederland opnieuw in lockdown vanwege de coronapandemie. Bibliotheken waren inmiddels aangemerkt als essentiële dienstverlening en mochten beperkt open blijven. De eerdere sluiting van bibliotheken en de coronabeperkingen van de voorgaande jaren maakten zichtbaar welke belangrijke rol bibliotheken in het leven van mensen spelen: bibliotheken zijn de motor van een vaardige samenleving! Wij gingen dan ook voortvarend te werk toen Nederland zich weer mocht openstellen. Het beloofde een rustiger jaar te worden met tijd en ruimte voor nieuwe initiatieven. Maar in februari werden we opgeschrikt door de oorlog in Oekraïne en de daarbij behorende ellende. Al snel werden er fondsenwervende activiteiten georganiseerd en dachten medewerkers mee over opvang, activiteiten en taallessen voor vluchtelingen.

huiskamerfestival Gluren op de Heuvelrug en de rijke culturele programmering van de Cultuurhuizen Heuvelrug zijn hier een goed voorbeeld van. Om onze ambitie en visie mogelijk te blijven maken, zijn er een aantal ontwikkelingen van belang: de verdere uitrol van de IDO’s (Informatiepunten Digitale Overheid), de hiervoor benodigde scholing van de medewerkers op het gebied van privacy en basisvaardigheden, de projecten rondom ouderbetrokkenheid zoals DigiTaal is OK, de intensieve samenwerking met het onderwijs, de start van de Digitale VoorleesExpress en Walk & Talk. Ook in de bedrijfsvoering werden processen, zoals declareren, geautomatiseerd en vereenvoudigd. De functies van de medewerkers werden opnieuw gewogen aan de hand van criteria van het FunctieWaarderingssysteem. En als finale hadden we de effectmeting onder de leden en bezoekers, om zo onze dienstverlening te blijven toetsen en alert te kunnen reageren op wensen en veranderingen.

2022 Dit gaf ons jaar een bewogen start. Met onze ambitie dat alle inwoners mee kunnen doen en onze visie dat de bibliotheek zich transformeert van een klassieke ‘boekenuitleenfabriek’ tot de huiskamer van de dorpen en steden, zaten we er meteen weer vol in. We konden onze waarde bewijzen door ons te richten op ontmoeting en ontwikkeling voor, door en met de inwoners van onze gemeenten. Het

Het resultaat ligt hier: duidelijk is te zien dat de bibliotheek relevanter is dan ooit! Voor de informatie, voor de hulp en vooral ook als plek: om gewoon even fijn onder de mensen te zijn. 3

‘Mensen noemen de bieb wel eens de hemel of het toonbeeld van vrijheid. Het is een plek die je horizon verbreedt. Je leent er niet alleen boeken. Bibliotheken zijn bij uitstek locaties waar mensen cultureel ontwaken en cultureel volwassen kunnen worden. Het zijn plekken waar mensen groeien, leren, oefenen, of juist even de stilte opzoeken. Plekken waar je je wereld vergroot, door een ontmoeting met een dorps- of stadsgenoot die je nog niet kende. Doordat je voor het eerst een boek van Annie M.G. Schmidt, Gerard Reve, of Arnon Grunberg in handen hebt. Of verhalen en stemmen van andere continenten, en landen en mensen waar je je nauw mee verbonden voelt.’ Staatssecretaris Gunay Uslu van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (OCW) tijdens de Huizingalezing 2022

Voorthuizen

Hooglanderveen

Hoogland

De Bibliotheek Z-O-U-T: wegwijzer, ontmoeting en basisvaardigheden Hoevelaken Soest Amersfoort

De Bibliotheek Z-O-U-T is meer dan boeken. De Bibliotheek Z-O-U-T wil dat alle optimaal mee kunnen Deninwoners Dolder blijven doen met de maatschappij. Door te ondersteunen bij lezen, leren, informeren, thoven ontmoetenVliegveld Soesterberg en debatteren. Zo kunnen de Bosch en Duin inwoners van deSoesterberg gemeenten de weg vinden in de wereld. Dit geldt ook voor de digitale Huis ter Heide t wereld, die steeds belangrijker wordt. De bibliotheek streeft naar (digi)taalvaardige inwoners, die zich onderdeel voelen van de gemeenschap en in interactie zijn met de Zeist omgeving. Dit doet de bibliotheek directe Austerlitz door samen te werken én door het bieden van onalledaagse oplossingen. unnik

1. Ruimte voor ontmoeting - door middel van het bieden van een dorpshuiskamer; Achterveld het bieden van activiteitenprogramma’s; Leusden het ondersteunen van digitaal vaardig zijn en online ontmoeten.

Scherpenzeel

Woudenberg

Doorn

Utrechtse Heuvelrug

lkwijk

Langbroek

3. Stimuleren van basisvaardigheden - door een plek te bieden waar iedereen zich kan voorbereiden op zijn of haar toekomst; lokale en landelijke netwerken te gebruiken en inwoners te helpen op het gebied van (digi-) Lunteren taalontwikkeling om zo toegang te krijgen tot de maatschappij.

Ederveen

Maarsbergen

Revius Doorn

Kromme Rijnstreek

2. Wegwijzer zijn - door middel van de Kootwijkerbroek juiste vraagafhandeling; het helpen en ondersteunen bij gebruik van online diensten; het zijn van een Barneveld Informatiepunt Digitale Overheid (IDO).

Renswoude

Maarn

Driebergen-Rijsenburg Odijk

De drie pijlers van de Bibliotheek Z-O-U-T

Leersum Amerongen

Een greep uit de lokale samenwerkingspartners: scholen, kinderdagverblijven, sociale Ede dorpsteams, dorps- en buurthuizen, welzijnsorganisaties, muziekscholen, netwerkorganisaties, andere regiobibliotheken en gemeenten. Veenendaal

Cothen Elst

Wijk bij Duurstede

Culemborg

Wageningen Rhenen Maurik

4

5

6

De Bibliotheek Z-O-U-T is geen eiland, maar haar medewerkers nemen deel aan landelijke werkgroepen, trainingen, opleidingen en projectgroepen als Visievorming Sociaal Rhenen, Toekomstverkenning Bibliotheek in het Digitale Domein, het Netwerk Informele Zorg Utrechtse Heuvelrug en de coalitie Kansrijke Start in zowel Wijk bij Duurstede als in de gemeente Utrechtse Heuvelrug.

Laagdrempelig en toegankelijk 11 vestigingen en 1 mediatheek op school Circa 369 uren per week open waarvan: 152 uur met medewerkers 217 uur met zelfservice

Hoe vaak wordt er geleend? Er is 385.963 keer iets uitgeleend, waarvan:

135.000 keer aan volwassenen [18+] 250.963 keer aan jongeren [0-18 jaar] Er zijn 34.639 e-books uitgeleend en 16.942 luisterboeken 25.036 uitleningen via de Bibliotheek Op

School (dBos) Er zijn 75 themacollecties uitgeleend aan kinderopvanginstellingen. De themacollecties voor het primair onderwijs (4-12 jaar) zijn 476 keer uitgeleend

Hoeveel leden heeft de bieb? Het totaal aantal leden is 18.374 waarvan

Een enorme bron van kennis De Bibliotheek Z-O-U-T bezit 114.738 boeken, waarvan: 55.716 boeken voor volwassenen 59.022 boeken voor de jeugd. 9.359 tijdschriften en kranten 230 collecties voor onderwijs en

5.667 volwassenen

35.500 e-books

180 school- en instellingspassen

kinderdagverblijven

Meer dan een boekencollectie

De Bibliotheek Z-O-U-T biedt vrije toegang tot fysieke en digitale informatie voor inwoners en bezoekers van de gemeenten Renswoude, Rhenen, de Utrechtse Heuvelrug en Wijk bij Duurstede. De fysieke collectie bestaat uit boeken voor volwassenen, jeugdboeken, kookboeken, zelfhulpboeken, tijdschriften, kranten, films, educatief thema-aanbod, leesbevorderingsprojecten en nog veel meer. De digitale collectie bestaat onder andere uit e-books, luisterboeken, muziek, games en boeken die zijn aangepast voor leden met een beperking. Daarnaast biedt de bibliotheek voor iedereen online cursussen aan, van leren programmeren tot mindfulness.

10.300 kinderen en jongeren

Leden lenen in 2022

1875 leerlingen van het Revius Lyceum

gemiddeld 21 items per jaar.

294 personeelsleden en vrijwilligers 58 digitale abonnementen

Met een biebpas ben je ook lid van de online Bibliotheek: altijd en overal e-books, luisterboeken en tijdschriften.

7

Maatschappelijke waarde van de Bibliotheek Z-O-U-T 66% is meer gaan (voor-) lezen

Mensen vinden de bibliotheek belangrijk als:

99% 990+ 10= 85% 850+ 150= 90% 900+ 100= 85% 150= 850+ 90% 900+ 100= 570+430= Waardering activiteiten 8,14 140+860= Tevredenheid leden en bezoekers 7,6

8% is zelfredzamer

Neutrale en toegankelijke plek:

67% zegt wijzer te zijn geworden

Plek voor digitale cursussen:

33% komt meer met kunst en cultuur in aanraking 23% voelt zich meer betrokken bij de omgeving

Plek om jezelf te ontwikkelen:

52% is beter op de hoogte van de activiteiten in de buurt

Plek om andere mensen te ontmoeten:

42% weet waar je antwoorden op vragen kunt krijgen 64% heeft nieuwe kennis opgedaan

Plek om te studeren:

Waardering medewerkers

43% vindt dat nog te weinig mensen de weg naar de bibliotheek weten te vinden

57% van de doelgroep bezoekers/ deelnemers van de activiteiten zegt door het bezoek aan de bibliotheek minder eenzaamheid te ervaren. 14% van de ontvangers van de nieuwsbrief ervaart minder eenzaamheid

8,01

Samenwerken met Strategos - Eind 2022 heeft de Bibliotheek Z-O-U-T in opdracht van de vier [4] gemeenten de mate van tevredenheid over de bibliotheek en haar dienstverlening onderzocht en wat de persoonlijke en maatschappelijke impact van de bibliotheek is. Deze effectmeting, in samenwerking met Strategos, vindt eens in de vier jaar plaats. Een aantal relevante resultaten uit dit onderzoek staan hier en in de volgende hoofdstukken weergegeven.

Rapportcijfers 8

“De bibliotheek is een plek waar iedereen elkaar kan ontmoeten.”

“Het is heel belangrijk om een bibliotheek in het dorp te hebben!”

“Het is een stilteruimte, een rustige plek om te werken, waar je niet gestoord wordt.”

“De bibliotheek is een plek voor iedereen.”

9

Ruimte voor ontmoeting De Bibliotheek Z-O-U-T wil kennis bevorderen, debat aanjagen, participatie en co-creatie stimuleren, ontmoeting faciliteren, ontspanning bieden en de digitale kloof voorkomen. Dit alles doet de bibliotheek door het aanbieden van laagdrempelige, zinvolle en verrassende activiteiten.

Het hele jaar rond

Infobijeenkomst over laaggeletterdheid met VR brillen

Classic Filmcafé (maandelijks) 64 bezoekers Inloop Digitale Hulp (wekelijks) ca. 1560 bezoekers Zoute Inval (wekelijks) ca. 6500 bezoekers Doornse Dis (maandelijks) ca. 800 bezoekers Wekelijks Voorlezen 312 kinderen Samen Soepen (maandelijks) ca. 240 bezoekers Klik & Tik basiscursus (wekelijks) 160 deelnemers Informatiebijeenkomst Buddy to Buddy (4x) 40 deelnemers Taalcafé in Rhenen, Elst en Renswoude ca. 540 bezoekers Walk & Talk jobcoaching (7x) 35 deelnemers Wisselende kunstexposities in Cultuurhuis Doorn Cultuurcafé (3x) 75 bezoekers Netwerkbijeenkomsten voor jonge vrouwen (3x) 30 bezoekers Taalles voor Oekraïners (vanaf maart) 13 deelnemers Vakanties vol Cultuur (3x) 843 deelnemers

Stoepplantjessafari tijdens Kinderboekenweek

Voorleeswedstrijd tijdens de Nationale Voorleesdagen 2022

Januari

Nationale Voorleesdagen

Februari

Kinderjury Leesweken Voorleeswedstrijden 19 scholen Kindervoorstelling De Nachtfantasten 30 bezoekers Cabaretvoorstelling van Klaas Prins 54 bezoekers Theaterconcert Oukje Den Hollander 23 bezoekers

1o

Activiteite

Maart

Oktober

Media Ukkie Dagen Boekverkoop & lidmaatschappen voor mensen uit Oekraïne Theaterconcert Lavalu 12 bezoekers

Maand van de Geschiedenis Expositie Rampjaar 1672 Geschiedenislezing over Hollandse Oorlog 60 bezoekers Kinderboekenweek - Stoepplantjessafari 23 bezoekers Concert Magna Carta 170 bezoekers Cabaretvoorstelling Esther van der Voort 70 bezoekers Gestart met Ouderscafé 30 bezoekers Bijeenkomsten tegen Eenzaamheid: Renswoude voor Elkaar 150 bezoekers

April

Boekenweek Boekenweeklezing met Aleid Truijens 57 bezoekers Kindervoorstelling Echt Wel! 39 bezoekers

Mei

November

Informatiebijeenkomst Laaggeletterdheid 10 deelnemers Klassiek concert Jan-Willem Rozenboom 42 bezoekers Theatervoorstelling i.s.m. AZC Leersum 50 bezoekers

Nederland Leest 2.800 boekjes Mantelzorgconcert Autunno Ensemble 125 bezoekers Concert Piano Man Band 75 bezoekers Theatervoorstelling Zwarte Miep 22 bezoekers Week van de Mediawijsheid Ladies Night Rhenen 40 bezoekers

Juni

Zomerlezen + Week van het Spannende Boek Vakantielezen Jeugd - Voorkom de zomerdip en Leesbingo BoekStartdag Bijeenkomst over de laatste levensfase i.s.m. het Bezinningshuis 30 bezoekers Leesoffensief: Filmavond met Pizza voor jongeren 25 bezoekers Huiskamerfestival Gluren op de Heuvelrug 1700 bezoekers

December

Bijeenkomsten Grip Op Je Energiekosten 60 bezoekers

32% geeft aan dat men met andere mensen in contact is gekomen

Augustus

14% van de respondenten voelt zich minder eenzaam

Wieleravond in het fietscafé 88 bezoekers Asterix Speurtochten 450 kinderen

8% kan beter voor zichzelf zorgen

September

23% voelt zich meer opgenomen en betrokken bij hun omgeving

Week van het Lezen en Schrijven Bijeenkomst Aanpak Laaggeletterdheid 50 deelnemers Klassiek concert Trio BesC 45 bezoekers Kindervoorstelling BLIEP BLIEP 25 bezoekers Literaire avond met Arthur Japin 200 bezoekers

en 2022

29% geeft aan meer geïnteresseerd te zijn in onderwerpen die spelen binnen de gemeente

9% laat van zich horen over onderwerpen binnen de gemeente, dankzij de bibliotheek

11

De Zoute Inval De Zoute Inval is inmiddels een bekend begrip in de regio. In meer dan de helft van de bibliotheken van Z-O-U-T vinden wekelijks laagdrempelige activiteiten plaats, waar iedereen welkom is. Dit zijn inlopen waar men elkaar kan ontmoeten, koffie komt drinken, samen kan breien of een spelletje kan spelen. De verschillende vestigingen organiseren daarnaast themalezingen, creatieve workshops of een actieve activiteit, zoals wandelen met een wandelcoach. De bibliotheek in Elst is een voorbeeld van het succes van de Zoute Inval: naast de wekelijkse koffie-inloop, wordt sinds 2022 de bibliotheek elke ochtend omgetoverd tot huiskamer. In samenwerking met de gemeente en Welzijn Rivierstroom is daar de Huiskamer van Elst in het leven geroepen.

Minder eenzaam, meer contact De Zoute Inval: 6.500 keer per jaar bezocht,

75% van de respondenten geeft aan met andere mensen in contact te zijn gekomen 66% geeft aan makkelijker een praatje te maken met mensen uit de eigen omgeving/buurt

59% is zich meer thuis gaan voelen in de eigen buurt 57% geeft aan zich minder eenzaam te voelen 41% kan beter voor zichzelf zorgen 39% geeft aan weer mee te doen aan de maatschappij Klassieke concerten, lezingen, proeverijen, creatieve workshops: de Zoute Inval is interessant en toegankelijk voor een breed publiek.

waarvan gemiddeld: Amerongen 12 per week Doorn 20 per week Driebergen 18 per week Elst 17 per week Leersum 15 per week Maarn 25 per week Renswoude 18 per week

12

Wekelijks biljarten en samenkomen in de laagdrempelige, centrale ruimte in Doorn. In Doorn is ook de Cantina, waar elke week vrije inloop is voor een praatje met een kop koffie.

Het 15-jarig bestaan van de Zoute Inval in Leersum, een inmiddels onmisbare ontmoetingsplek voor de bewoners.

Wethouder Hans Boerkamp van gemeente Rhenen in gesprek met bezoekers over hun dromen met betrekking tot een sociaal Rhenen in 2030.

13

Peuters en kleuters wegwijs maken in het medialandschap tijdens de Media Ukkie Dagen, met een webinar voor ouders, waarin zij leren een gezond mediamenu samen te stellen voor hun kinderen.

BoekStart stimuleert de taalontwikkeling door jonge kinderen lid te maken van de bibliotheek en kennis te laten maken met (voor)lezen. Minstens 48% van de BoekStartkoffers werd opgehaald, op de Utrechtse Heuvelrug zelfs 60%. Het landelijk gemiddelde is 45%.

14

Educatie: een sterke basis

0-4 jaar: hoera, voorlezen!

In 40% van de Nederlandse gezinnen wordt niet structureel voorgelezen aan jonge kinderen. Deze kinderen starten met een beperkte woordenschat en een taalachterstand op het basisonderwijs; een achterstand die ze vaak niet meer inhalen. (Voor)lezen stimuleert de taalontwikkeling en de cognitieve ontwikkeling van kinderen en is dus een belangrijk focuspunt. Voor de allerkleinsten is er de BoekStartkoffer. Dit jaar is een pilot gestart om peuters kennis te laten maken met de bibliotheek via de BoekStarttrommel. Het project DigiTaal is OK betrekt de ouders direct bij de leesontwikkeling van hun kind en helpt hen de (digi)taalomgeving thuis te verbeteren.

Ouders en professionals in het onderwijs ontvangen ondersteuning op het gebied van taal-, lees- en digitale vaardigheden. Het educatieteam van de Bibliotheek Z-O-U-T werkt samen met vele partners in de regio, zoals de consultatiebureaus, de kinderopvang, basisscholen en het voortgezet onderwijs. Zo zijn er projecten als de BoekStartkoffer voor baby’s, de Bibliotheek op School (dBos) en DigiTaal is OK. Ook biedt de bibliotheek trainingen om de deskundigheid bij docenten en ouders te bevorderen, kunnen scholen (thema)collecties lenen en zijn er het hele jaar door groepsbezoeken vanuit scholen in de bibliotheek. Met de programma’s BoekStart, dBos en DigiTaal is OK wordt een bijdrage geleverd aan het voorkomen van laaggeletterdheid en taalachterstanden, om zo een sterke en zelfredzame generatie te creëren.

‘Top: een diversiteit aan boeken en de leerlingen waren

Educatie in cijfers Schoolabonnementen 180 abonnementen BoekStartkoffers voor Baby’s 414 koffers opgehaald BoekStartTrommels voor Peuters 70 trommels opgehaald Collecties voor onderwijs en kinderdagverblijven 230 items Themacollecties Onderwijs 551 keer uitgeleend Schoolklassen op bezoek 75 groepsbezoeken Samenwerkingen met scholen 40 samenwerkingen Uitleningen via de Bibliotheek op School (dBos) 25.036 uitleningen DigiTaal is OK 40 ouders, 6 locaties, per locatie 8 ouderbijeenkomsten Voorleeswedstrijden voor groep 7 en 8 19 deelnemende scholen

heel enthousiast.’ Janneke, leerkracht van groep 4, over de themacollectie Communicatie.

‘Heel fijn dat we zo makkelijk mooie boeken kunnen lenen, die goede input geven in de lessen en verwerking.’ Lianne, leerkracht groep 8, over de themacollectie Grieken en Romeinen.

66% van de respondenten is meer gaan (voor)lezen door de bibliotheek 88% geeft aan vaak naar de bibliotheek te komen om voorleesmateriaal te halen

15

Groep 3 van de basisschool bezoekt de bibliotheek in Driebergen. Kinderen ontdekken spelenderwijs hoe leuk en leerzaam deze plek is. 16

4-12 jaar: lezen maakt slimmer

e Bibliotheek Z-O-U-T zoekt de structurele samenwerking op met het primaire onderwijs met als doel de intrinsieke leesmotivatie van leerlingen te vergroten en laaggeletterdheid te voorkomen. Ook het bevorderen van informatievaardigheden en mediawijsheid zijn essentiële doelen. Met negen basisscholen in de regio is een intensieve samenwerking, waarbij de scholen werken aan het optimaliseren van de leescultuur op school. Dit betekent een actueel aanbod, leesbevorderende activiteiten en dagelijks tijd en aandacht voor voorlezen en vrij lezen. Met 40 van de 44 basisscholen is een samenwerking. Zo nemen bijna alle scholen in het werkgebied een vorm van educatieve dienstverlening af.

Kinderen leesvaardig maken Met 40 van de 44 basisscholen in het werkgebied is een samenwerking 9 basisscholen met Bibliotheek Op School; met 25.036

De bibliotheek als strategische partner van het onderwijs via dBos: samen geven zij alle kinderen de kans een goede lezer te worden en wijs om te gaan met media en (des)informatie.

geregistreerde uitleningen 34 groepsbezoeken van groep 3 17 groepsbezoeken van groep 6 15 op maat gemaakte groepsbezoeken

12-20 jaar: blijven lezen om te blijven leren

Ook richt het educatieteam haar pijlen op het voortgezet onderwijs. Naast het verhogen van het intrinsieke leesplezier, krijgt het vergroten van de motivatie en het kennismaken met literatuur de aandacht. Inmiddels heeft de Bibliotheek Z-O-U-T al vijf jaar een sterke samenwerking met het Revius Lyceum in Doorn. Alle leerlingen hebben toegang tot de gehele – fysieke en online – collectie van de Bibliotheek Z-O-U-T.

Toegang tot literatuur 9 groepsbezoeken van de brugklas van het Revius Lyceum 100% van de leerlingen is lid 2.984 uitleningen vanuit de mediatheek van het Revius Lyceum 6.123 uitleningen aan leerlingen het Revius Lyceum

Ouderbijeenkomst van DigiTaal is OK in kinderopvang De Harlekijn in Elst om de betrokkenheid van anderstalige ouders te vergroten en de (digi-) taalvaardigheden te verbeteren. Ouders leren taal prioriteit te geven, deze uit te breiden en ze krijgen tips voor mediaopvoeding. Zes locaties op de Utrechtse Heuvelrug doen mee aan DigiTaal is OK. 17

Kunst en cultuur verbindt

Een variatie aan kunstuitingen 12 feb

Het jaar 2022 begint opnieuw in lockdown, wat voor theaters betekent dat de deuren gesloten blijven. Langzaam gaat de samenleving weer open, maar het voorjaarsseizoen van Cultuurhuizen Heuvelrug brengt door de naweeën van corona minder bezoekers dan gebruikelijk naar het theater. Gelukkig trekt dit in de tweede helft van het jaar bij en laten de culturele instellingen op de Heuvelrug een enorme veerkracht zien, met uitverkochte zalen voor schrijver Arthur Japin en de folkrockgroep Magna Carta.

18 feb 27 feb 26 mrt 12 apr 23 apr 13 mei

De programmering van Cultuurhuizen Heuvelrug trok in 2022 in totaal 810 bezoekers. Ook de impact van de dienstverlening van de bibliotheek aan de kunst- en cultuurbeleving is zichtbaar. Rond de 30% van de respondenten verdiept zich meer in kunst en cultuur, geniet van kunst en cultuur en bezoekt andere culturele instellingen.

16 aug 2 sept 15 sept 7 okt 22 okt 2 nov 5 nov 19 nov

Kunstkaarten als podium voor de lokale kunstenaar. De kaarten zijn verspreid als relatiegeschenk en te koop op de Kunst- en Kadomarkt.

18

Theatergroep Knars – De Nachtfantasten (4+) in de Cultuurhoek Driebergen 30 Klaas Prins – Exodus in Allemanswaard Amerongen 54 Oukje den Hollander – Idyllen in Allemanswaard Amerongen 23 Lavalu in Cultuurhuis Pleiade Doorn 12 Aleid Truijens – Boekenweeklezing in Cultuurhuis Pleiade Doorn 57 Theatergroep Koek & UI – Echt wel! (4+) in De Binder Leersum 39 Jan-Willem Rozenboom - Schubert Recital in Cultuurhuis Pleiade Doorn 42 Wieleravond in fietscafé De Proloog Amerongen 88 Theatergroep Dender – BLIEP BLIEP (5+) Dorpshuis Maarn 25 Een literaire avond met Arthur Japin in de Grote Kerk Driebergen 200 Magna Carta – Farewell Tour in Allemanswaard Amerongen 170 Esther van der Voort – Mama is boos! in De Binder Leersum 70 Autunno Ensemble – Mantelzorgconcert in Maartenskerk Doorn 125 Piano Man Band in Allemanswaard Amerongen 75 Rik Hoogendoorn – Zwarte Miep in Allemanswaard Amerongen 22

Plezier voor jong en oud tijdens Gluren op de Heuvelrug, met wederom een goed bezochte editie met 1700 bezoekers.

Kunst en cultuur met succes toegankelijk maken in de regio tijdens de literaire avond met Arthur Japin in een uitverkochte Grote Kerk in Driebergen.

De programmering van Cultuurhuizen Heuvelrug richt zich ook op het jongere publiek.

19

Jongeren bereiken, ook tijdens schoolvakanties, met Vakanties vol Cultuur.

De Cultuurcoaches

Het netwerk van Wijk bij Duurstede

De Cultuurcoach legt verbinding tussen de bewoners van een gemeente en cultuur. De Bibliotheek Z-O-U-T heeft twee cultuurcoaches, een voor de Utrechtse Heuvelrug en een voor Wijk bij Duurstede. Omdat dit verschillende gemeentes zijn, kunnen de opdrachten van de coaches van elkaar verschillen. De Cultuurcoach is sterk in het signaleren van actuele thema’s en ontwikkelt op basis van vraag en aanbod culturele- en educatieve projecten. De Cultuurcoach koppelt lokale makers aan lokale culturele instellingen en biedt inwoners de kans laagdrempelig deel te nemen aan kunst en cultuur, met in het bijzonder aandacht voor de jongere inwoners. Het initiatief Vakanties vol Cultuur speelt hier bijvoorbeeld op in en stimuleert kinderen en jongeren om ook tijdens de vakanties creatief te blijven. De Cultuurcafés, die naar behoefte worden georganiseerd, fungeren als perfecte netwerkmomenten, vaak met een verrassende insteek. Hoogtepunt van het jaar voor de Cultuurcoach Utrechtse Heuvelrug blijft het festival Gluren op de Heuvelrug. Maar ook de rest van het jaar krijgen lokale makers een podium, bijvoorbeeld door te exposeren in het Cultuurhuis in Doorn, waar elke twee maanden een wisselende tentoonstelling te vinden is.

Omdat in 2022 in Wijk bij Duurstede tijdelijk geen cultuurcoach actief is geweest, is de rol dit jaar anders ingevuld. De Cultuurcoach van Wijk bij Duurstede leert in 2022 het netwerk kennen en brengt in kaart waar de behoeftes liggen. Wijk bij Duurstede heeft een heel actief cultureel netwerk van meer dan 50 contactpersonen en 60 organisaties. Velen van hen kennen elkaar, maar weten elkaar nog niet te vinden. Men spreekt over het netwerk als zijnde ‘eilandjes en versnipperd’ en men denkt dat dit vooral komt door vergrijzing, de coronatijd en de tijdelijke afwezigheid van een cultuurcoach. De nieuwe Cultuurcoach van Wijk bij Duurstede gaat helpen het contact tussen de inwoners te versterken en onbediende doelgroepen meer aandacht te geven.

Lokale kunst zichtbaar maken op de Utrechtse Heuvelrug

Vakanties vol Cultuur (mei-, zomer- en herfstvakantie) 843 jongeren Gluren op de Heuvelrug – 25 & 26 juni 1.700 bezoekers Kunstexposities van lokale kunstenaars in Doorn - elke 2 maanden Cultuurcafé – 3x per jaar 75 bezoekers Theatervoorstelling i.s.m. AZC Leersum 50 bezoekers

20

Het Taalhuis ondersteunt Het Taalhuis helpt mensen die moeite hebben met basisvaardigheden. Het Taalhuis is er voor mensen die nieuw zijn in ons land, maar ook voor de mensen die hier geboren en getogen zijn. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen moeite met de basistaalvaardigheden. Hiervan is 65% autochtoon. Taalvaardigheden en digitale vaardigheden zijn onmisbaar om goed mee te kunnen blijven doen in de maatschappij. Het Taalhuis zet zich, samen met vrijwilligers en samenwerkingspartners, in om de laaggeletterden te ondersteunen. Op dit moment is het Taalhuis actief in Rhenen, Elst, Renswoude en de Utrechtse Heuvelrug.

Meedoen en ontplooien via taal Taalcafé in Rhenen - 34x 192 deelnemers Taalcafé in Elst - 18x 144 deelnemers Taalcafé in Renwoude - 34x 204 deelnemers

Waarom laaggeletterheid bestrijden belangrijk is

Taalles (aan anderstaligen) - wekelijks voor 5 maanden 5 deelnemers per keer Intake gesprekken en daaropvolgend leertraject 34 deelnemers Taalles voor Oekraïners - 2x per week 13 deelnemers Walk & Talk - jobcoaching Rhenen - 7x 35 deelnemers Netwerkbijeenkomst voor jonge vrouwen Rhenen - 3x 30 deelnemers Bijeenkomst Aanpak Laaggeletterdheid Rhenen 50 deelnemers Bijeenkomst Grip op je Energiekosten Rhenen - 2x 60 deelnemers Ladies Night Rhenen, netwerkinitiatief van lokale bewoner 40 deelnemers

Hogere kosten

51%

gezondheidszorg

257 miljoen

23%

Totale landelijke kosten laaggeletterdheid € 1,13 miljard per jaar

Leesoffensief Jongeren: Filmavond met Pizza Renswoude 25 deelnemers Workshop Motivatiebrief schrijven Renswoude 3 deelnemers Renswoude Voor Elkaar Renswoude - 3x 150 bezoekers Training voor inburgeraars Doorn - 2x 40 deelnemers

De activiteiten van het Taalhuis voorkomen laaggeletterdheid en vergroten de participatie aan de maatschappij. Dit verbetert de leefbaarheid en de verbinding tussen mensen. Ook de maatschappelijke kosten van laaggeletterdheid moeten niet onderschat worden.

9% 7%

10% Inkomensverlies laaggeletterden

572 miljoen

Meer

armoede

95 miljoen Gemiste

belasting-

inkomsten

Groter beroep op

80 miljoen

sociale zekerheid

117 miljoen

Bron: Stichting Lezen & Schrijven en PwC 21

! In het Taalcafé kunnen mensen

wekelijks in informele setting oefenen met de Nederlandse taal. Deelname is gratis. Als men aan meer behoefte heeft, voert het Taalhuis intakegesprekken met taalvragers om het taalniveau te bepalen. Vervolgens monitort het Taalhuis het leertraject dat hen is aangeboden. Dit kunnen zowel formele als non-formele taallessen zijn. # Het prentenboek van het jaar

2022 vertaald in het Arabisch, tijdens de Nationale Voorleesdagen gratis op te halen in de bibliotheken. Ook verkrijgbaar in het Turks en het Pools.

$ ‘Renswoude Voor Elkaar’ organiseerde

verschillende bijeenkomsten in en rondom de bibliotheek. Een groot poffertjesfeest tegen eenzaamheid en twee werkateliers waar het herkennen van eenzaamheid en laaggeletterdheid bespreekbaar werden gemaakt.

" In de deelnemende bibliotheken staat

22

een Taalhuiskast, zoals deze in Doorn. Hier kunnen deelnemers van het Taalhuis leerboeken, leesboeken in eenvoudige taal en anderstaligen boeken vinden, dit jaar aangevuld met boeken in het Oekraïens.

Bereikte gezinnen 17 gezinnen nemen deel

aan de VoorleesExpress, waarvan 5 in Renswoude 12 in Rhenen

12 gezinnen zijn in december gestart met de Digitale VoorleesExpress 10 gezinnen staan klaar om te starten

VoorleesExpress: effectief middel tegen taalachterstand

De VoorleesExpress helpt gezinnen met kinderen die moeite hebben met taal. Twintig weken lang komt een getrainde vrijwilliger bij de gezinnen thuis om te helpen bij het verrijken van de taalomgeving. Zij stellen ouders daarmee in staat om op hun eigen manier de taalontwikkeling van het kind te stimuleren.

Nu ook digitaal

De Digitale VoorleesExpress: Ouders betrekken bij het voorleesritueel van hun kind en via educatieve spelletjes en taalfilmpjes op de iPad leren hoe leuk lezen en taal is.

23

Het nieuwe project, de Digitale VoorleesExpress, is in september gestart. Bij de Digitale VoorleesExpress maken de vrijwilligers, naast het voorlezen, gebruik van een iPad waarop educatieve taalspelletjes gespeeld kunnen worden. De iPad blijft bij het gezin zodat zij, ook als de voorlezer er niet is, kunnen blijven oefenen. In drie maanden tijd is er een poule van 20 vrijwilligers geformeerd, die getraind zijn in het werken met de iPad en manieren van voorlezen. In december zijn de eerste koppelingen tussen gezin en voorlezer gemaakt. Het werven van vrijwilligers en gezinnen is een continu proces, maar gaat voorspoedig. Ook in 2023 zullen er nieuwe koppelingen gemaakt worden.

Wegwijzer in de digitale wereld In Nederland wonen 4 miljoen digitaal laaggeletterden. De bibliotheek wil dit aantal terugdringen en initieert verschillende projecten om de inwoners van de gemeenten digitale vaardigheden bij te brengen. In bijna elke vestiging van de Bibliotheek Z-O-U-T vindt wekelijks een digitaal inloopspreekuur plaats, waar iedereen kan binnenlopen met vragen over bijvoorbeeld hun telefoon, internet of tablet. Cursussen die de bibliotheek faciliteert, zoals Klik & Tik, helpen met de digitale basisvaardigheden.

Toegang tot de maatschappij

Elke vestiging van de Bibliotheek Z-O-U-T is een IDO, een Informatiepunt Digitale Overheid. Hier kunnen inwoners terecht voor vragen over bijvoorbeeld toeslagen, DigiD, AOW, rijbewijs en zorg. De frontofficemedewerkers zijn getraind om de juiste antwoorden te vinden of door te verwijzen naar juiste websites en instanties. In 2022 hebben zij opnieuw trainingen gevolgd, onder andere op het gebied van privacy. De bibliotheek kan hiermee de toegankelijkheid en bereikbaarheid van overheidsorganisaties enorm vergroten.

Digitale kennis vergroten

Klik & Tik – Computer basiscursus - 32x 160 deelnemers Inloop Digitale Hulp (wekelijks) 1560 deelnemers Informatiepunt Digitale Overheid 420 vraagafhandelingen

43% kan beter voor zichzelf zorgen 39% geeft aan weer mee te doen aan de maatschappij

Wegens de grote vraag naar digitale hulp is nu op bijna elke vestiging van de Bibliotheek Z-O-U-T een vrije inloop voor vragen en problemen op dit gebied. Door middel van cursussen en inlopen kan de bibliotheek de zelfredzaamheid van de inwoners vergroten. 24

Lokaal en divers bereik Websitebezoekers in 2022 65.180 bezoekers Bibliotheek Z-O-U-T Nieuwsbrief 10.749 abonnees Educatie Nieuwsbrief 250 abonnees Cultuurhuizen Heuvelrug Nieuwsbrief 3.794 abonnees Cultuurcoach Utrechtse Heuvelrug Nieuwsbrief 200 abonnees Bibliotheek Z-O-U-T Facebook 885 volgers Cultuurcoach en Cultuurprogrammering UH Facebook 1349 volgers Cultuurcoach Wijk bij Duurstede Facebook 229 volgers Gluren op de Heuvelrug Facebook 420 volgers

Door aan te haken bij landelijke campagne-momenten vergroot de bibliotheek ook haar eigen bereik. De Bibliotheek Z-O-U-T brengt boeken en lezen continu onder de aandacht en geeft hier haar eigen twist aan. In het kader van de Boekenweek gaf schrijver Aleid Truijens een lezing over haar boek Leven In Verbeelding.

Bibliotheek Z-O-U-T Twitter 1134 volgers Cultuurcoach Utrechtse Heuvelrug Twitter 361 volgers Cultuurcoach Wijk bij Duurstede Twitter 194 volgers Bibliotheek Z-O-U-T Instagram 444 volgers Cultuurcoach Wijk bij Duurstede Instagram 412 volgers

In de zomervakantie stoppen sommige kinderen met lezen. De campagne Vakantielezen, met onder andere een leespaspoort voor kinderen, voorkomt dat kinderen terugvallen in leesniveau tijdens de zomervakantie. 25

In de fysieke wereld zichtbaar blijven is voor een bibliotheek essentieel. Het liefst waar de regio bij elkaar komt, zoals tijdens het dorpsfeest in Elst.

CULTUUR

De Bibliotheek Z-O-U-T is verfrissend en vakkundig in beeld gebracht in vijf video’s, die weergeven wat de bibliotheek doet op het gebied van educatie, kunst en cultuur, taal, facilitair en alles wat daarbuiten valt. Bekijk ze hier:

Nieuwsbrieven zijn belangrijke kanalen. De Bibliotheek Z-O-U-T focust zich op verschillende thema’s en doelgroepen en heeft hiermee een groot bereik. TAALHUIS

De Cultuurcoach en Cultuurhuizen Heuvelrug schreven een column in Arte Cultura, de kunst- en cultuurkrant van de regio. Lokale kranten en huis-aan-huis-bladen blijven geschikt om onder andere de oudere doelgroep te bereiken.

26

Het huiskamerfestival Gluren op de Heuvelrug promoten bij Regio 90, het radiostation voor de Utrechtse Heuvelrug.

Organisatie van de Bibliotheek Z-O-U-T Directeur Mariet Wolterbeek Manager Organisatie Renée Tiemstra Controller Marijke Jonkers Personeelsleden Vrijwilligers Vrijwilligers Taalhuis

35 240 52

Dit jaarverslag biedt een bijna volledig overzicht van enkele honderden online en fysieke activiteiten die plaatsvonden in of in samenwerking met al onze vestigingen, thuis, elders in de stad, op scholen en in buurthuizen. Deze activiteiten kunnen plaatsvinden, dankzij de eindeloze inzet van onze medewerkers en vrijwilligers voor de lokale gemeenschap. Dank jullie wel voor alles wat er met elkaar weer mogelijk is gemaakt.

Stichting de Bibliotheek Z-O-U-T kent een Raad van Toezicht met de volgende taken: • toezicht houden op de algemene gang van zaken; • bestuursbesluiten goedkeuren; • advies geven; • de werkgeversrol over het bestuur uitoefenen. De samenstelling in 2022: • Walter van Dijk (voorzitter) • Xandra Gruys • Ruud Prinsen • Mark Nijssen • Lijsbeth de Zee De Stichting onderschrijft de uitgangspunten van de Code Cultural Governance. De Raad van Toezicht is in 2022 in totaal vijf keer bijeengekomen. Vergaderonderwerpen waren o.a. financiële rapportages, risico-inventarisatie, wijziging in de statuten, de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersoon, de algemene voortgang van de Bibliotheek en personele aangelegenheden.

27

Tarieven · 0 t/m 17 jaar: gratis . 18 t/m 24 jaar: € 25,00 · volwassenen standaardabonnement: € 70,00 · volwassen klein abonnement: € 42,00 · volwassen plus abonnement: € 95,00 · digitaal compact abonnement: € 21,00 · digitaal compleet abonnement: € 42,00

tekst: vorm: druk: 2023

de Bibliotheek Z-O-U-T André van Zwieten BNO drukkerij Den Hoed de Bibliotheek Z-O-U-T

ontwikkeling · wegw 1