Zienswijze op ontwerp wijzigingsbesluit omgevingsplan voor woningbouw op Damkro terrein Gean.

Rhenen, 23 januari 2026 Aan het College van Burgemeester en wethouders en gemeenteraad van Rhenen Nieuwe Veenendaalseweg 75 3911 MG Rhenen Betreft: Zienswijze tegen ontwerp wijzigingsbesluit Omgevingsplan gemeente Rhenen – Damkro Elsterstraatweg

Geacht College en gemeenteraad, Hierbij dient het wijzigingsbesluit Omgevingsplan – Damkro Elsterstraatweg 51-71. 1.

een zienswijze in tegen

Participatie, eerdere besluitvorming en kader voor het bouwplan voor 27 woningen.

Woningbouw op het terrein Elsterstraatweg 51 – 71 heeft een lange voorgeschiedenis en was vanaf 2014 zeer omstreden zowel bij de inwoners als in de gemeenteraad. Er is participatie geweest met vele “keukentafelgesprekken”. Dat is de achtergrond van een amendement van Rhenens Belang en de Progressieve Combinatie in 2015. Het doel van dit amendement was om de ontwikkelingsrichting met twee erven te laten vervallen en zich alleen te richten op het kader van Lintbebouwing. Hun concrete voorstel was: "De gebiedsvisie, voorlopig beeldkwaliteitsplan en programma van eisen, zoals verwoord in het handboek Elsterstraatweg 51-71 (versie juli 2015) conform aangepast kader vast te stellen. De ontwikkelingsrichting 'Twee erven' vervalt en alleen ontwikkelingsrichting 'compact lint met doorzicht' is van toepassing”. Zie bijlage met amendement Rhenens Belang en Progressieve Combinatie (2015), Het beeldkwaliteitsplan d.d. 12 september 2024 van VB Erfgoed & Architectuur met 2 erven + het Hoge huis, wijkt af van het vastgestelde kader in het Handboek, Gebiedsvisie en voorlopig beeldkwaliteitsplan en Programma van eisen uit 2016. Voor dit afwijkende nieuwe beeldkwaliteitsplan met 2 erven heeft geen nieuwe participatie plaats gevonden. vindt dat de gebiedsvisie zoals vastgesteld in 2015 conform aangepast kader moet worden gehandhaafd, aangezien dit de uitkomst was van een uitgebreide participatie.

Alleen lintbebouwing.

2. Negatief advies Waterschap Het HoogHeemraadschap de Stichtse Rijnlanden heeft een negatief advies gegeven vanwege de kwetsbaarheid en risico’s voor gebouwen en bewoners. Het Waterschap is een democratisch

1

gekozen Overheidsorgaan. Een overheidsorgaan als een gemeente zou het advies van een ander overheidsorgaan als bindend moeten behandelen. Ter illustratie van de overstromingsgevoeligheid de Stroombanenkaart en dijkbeschermingszone. Een deel van de huizen ligt in de dijkbeschermingszone. Op de stroombanenkaart van ingenieursbedrijf BOOT (onderdeel Rapport Wateragenda Elst, 2017) is duidelijk te zien hoe het water over het maaiveld stroomt.

3. Bodemvervuiling, kwelwater en water robuust bouwen. Er is kwelwater in het gebied en er is sprake van ernstige bodemvervuiling. Onder meer met PER (Perchloorethyleen). Er is een schone grondverklaring nodig omdat de bodem niet volledig is gesaneerd. In het Handboek en Programma van eisen uit 2015 ging men uit van lintbebouwing, dus volledige sanering was niet nodig. Bij het Bodemloket staat dit terrein nog steeds geregistreerd als: nader onderzoek is nodig (bruin gearceerd terrein). Wat betreft waterbodem. In het wijzigingsbesluit omgevingsplan (Geonius, oktober 2025) wordt gesteld dat de locatie een “waterbodem” betreft en dat daarom bodemsanering niet van toepassing is. Dit is onjuist. Het Damkro terrein ligt op een stuwwalglooiing (Geomorfologische kaart van Nederland, bodemdata.nl). De bodem is geclassificeerd als een grof zandige Loopodzolgrond (Bodemkaart van Nederland, bodemdata.nl). Dit wordt ondersteund door de bodemgegevens uit bijlage 4 (Verkennend bodemonderzoek, WSP sept 2022). Alle bodemprofielbeschrijvingen (boringen 1-23) laten een zandige bodem zien (geen uiterwaard bodem). Op basis van vier pijlbuizen is bepaald dat de grondwaterstand varieert tussen 1,6 en 3,0 m-mv. Dit is uiteraard veel te diep voor een ‘waterbodem’, een “contradictio in terminis”. De in paragraaf 5.4 gestelde conclusie dat “het aspect bodem geen belemmeringen” vormt is onjuist.

De in het verkennend bodemonderzoek (bijlage 4, WSP) gemeten vervuilingen zijn zeer serieus. In de geroerde toplaag zijn sterke verontreiniging met zink, koper, chroom en nikkel aangetoond. Alsmede verhoogde gehalten aan cadmium, kwik, lood, PAK, PCB, minerale olie, DDD en DDT zijn aangetoond. Deze vervuilingen zijn het sterkst in de zuidelijke helft van het terrein (op basis van meetlocaties in bijlage 2 van verkennend bodemonderzoek). De WMR is bezorgd over de gezondheid van eventueel toekomstige bewoners en adviseert daarom 1) saneer de land-bodem volgens criteria uit de Wet bodembescherming; en 2) beperk bebouwing tot een lint langs de N225 (relatief minder vervuilde noordelijke helft van het terrein). Wat betreft water robuust bouwen. Dat is een technische schijnoplossing. Ook bij ophoging van de grond en het leggen van plastic doek over verontreinigde grond. Tegen de kracht van overstromend water uit de Rijn en de kracht van kwelwater vermengd met giftige grond is geen 2

enkel bouwwerk bestand. Op deze locatie woningen bouwen is een groot risico voor de lange termijn voor toekomstige bewoners, hun huizen en hun volksgezondheid. Wat betreft het voornemen het bouwterrein op te hogen met grond Wethouder Gert van Laar meldde dat voor het water robuust bouwen de grond opgehoogd zal worden. Op de foto zijn twee bergen grond zichtbaar. Eén berg is in november/december 2024 verplaatst van voetbalclub Candia naar dit Damkro terrein. Verplaatsing van grond is melding plichtig, omdat het kan gaan om verontreinigde grond. Onduidelijk op dit moment is de kwaliteit van deze grond en/of aan wie de melding van grondverzet is gedaan? De WMR is bezorgd of deze, mogelijk licht of zwaar verontreinigde grond, wel geschikt is voor hergebruik en ophoging van het terrein voor woningen. Meer onderzoek en informatie is nodig.

4.

Mobiliteit. Autoverkeer, norm voor aantal voertuigen, stapeleffect verkeer over de N225 en verkeersveiligheid.

De bouw van 27 woningen aan de provinciale weg N225 betekent een aanzienlijke toename van autoverkeer. Wat betreft de norm voor verkeersbewegingen per etmaal en de conclusie dat voldaan wordt aan de norm van de WHO van 10.000 voertuigen. Het getal dat genoemd wordt is uit het Coronajaar 2021. De voorspelling voor toename jn het jaar 2035 is absoluut te laag. De teller staat nu al op 9600 voertuigen per etmaal. Wat betreft luchtkwaliteit en fijnstof. Dit gebied is gelegen in een bocht van 30 km naar 50 km weg. Optrekken en remmen betekent een extra belasting voor de luchtkwaliteit door toename van stikstofdioxide en fijnstof. In een gemeentelijke Quick Scan d.d. 17 aug 2007 met inventarisatie van mogelijke knelpunten in kader van het Besluit luchtkwaliteit was deze locatie (wegvlak 7) aan de N225 al een knelpunt voor uitstoot van stikstofdioxide (N02) en fijnstof (PM10) : “wegvlak 7 voldoet niet aan de gestelde grenswaarden ”. Dit onderzoek deed recht aan het stapeleffect van alle verkeer over de N225. Sinds 2007 is er geen nieuw onderzoek gedaan. Het is evident dat het auto verkeer alleen maar is toegenomen evenals stapeling van verkeer. Recent is er een nabijgelegen industrieterrein aan de Rijksstraatweg 35 ontwikkeld, vlak bij zijn er 2 autohandel bedrijven aan de Rijksstraatweg, er komen 3

22 appartementen op de hoek van de Rijksstraatweg en de Veenendaalsestraatweg. Plus er worden elders in Elst extra woonwijken gebouwd, achter AH, het voormalige Dorpshuis en op het terrein voormalige Woudmees. En dan er is nog de Randzonevisie met in de toekomst nog meer mogelijkheden voor woningbouwlocaties. Al deze nieuwe woonwijken ontsluiten uiteindelijk op de Rijksstraatweg en leiden tot grotere stapeling van auto en fietsverkeer met alle risico’s van dien voor verkeersveiligheid en volksgezondheid. Wat betreft verkeersveiligheid en geluidsbelasting. Er zijn nu 2 uitritten gepland vanaf de nieuwe woonwijk. Dat betekent dubbel in- en uitrij mogelijkheden op de drukke doorgaande provinciale weg N225. Met één in/uitrit in het midden van de woonwijk zal het doorstromend verkeer op de N225 minder hinder ondervinden. Ook zou het beter zijn om de 30 km zone te verplaatsen naar de kruising Bosweg. Door de woningbouw start het dorp eerder en verlaat je het dorp later. De WMR is daarom van mening dat voordat een besluit wordt genomen, met spoed de luchtkwaliteit ter plekke gemeten wordt, zodat duidelijk wordt of de voorziene woningbouwlocatie voldoet aan de gestelde grenswaarden voor stikstofdioxide(NO2) en fijnstof (PM10). Daarnaast stellen wij voor om de bebouwde kom grens met 30 km zone te verplaatsen naar de kruising met de Bosweg.

5. Nabijheid van Natura 2000 gebied, groene contour, NNN gebied en overstromingsrisico. De uiterwaarden op dit gedeelte langs de Rijn zijn heel smal. Er is een zwakke zomerdijk ter bescherming tegen overstromingen. Geonius constateert ook dat de dijk niet meer zo hoog is als bij de aanleg. De Rijksstraatweg functioneert als winterdijk. Uiterwaarden langs de Rijnoevers hebben de status van Natura 2000 en Vogelrichtlijn gebied. Het is beschermd natuurgebied. Ze zijn ook onderdeel van een groene verbindingszone tussen Elster Buitenwaarden en de Palmerswaard en Grebbeberg. Een passage voor flora en fauna. Voor woningen in de directe omgeving van Natura 2000 gebied, betekent dit dat er na zonsondergang geen overlast van geluid en licht mag zijn. Ook het uitlaten van honden in de uiterwaarden is verboden. Honden verstoren de rust van Natura 2000 gebieden en hondenpoep draagt ook bij aan de belasting van stikstofdioxide. Daarom is een afrastering op de zomerdijk nodig en de verplichting van hondeneigenaren om de hondenpoep op te ruimen. De WMR vindt dat de gemeente Rhenen, alvorens een besluit te nemen, eerst advies vraagt aan het Waterschap en Rijkswaterstaat over de toestand en veiligheid van deze groene zomerdijk.

4

Wat betreft Groene contour en overstromingsrisico. Voor het goed functioneren van NNN en Natura 2000 gebieden is instandhouding cq handhaving van de groene contour belangrijk. Het Hoge Huis plus de garages van het tweede erf vallen buiten de rode contour. Op de Atlas Leefomgevingskaart is duidelijk te zien dat de woningen op het tweede erf en de 2 meer achtergelegen woningen (het zogenaamde “hoge huis”) ook meer risico lopen bij overstromingen.

Ten slotte. Lange termijn denken versus korte termijn denken en woningbehoefte. Woningen bouw je voor ca 100 jaar. Door klimaatverandering neemt het overstromingsrisico toe. De toename van verkeer en de aanwezigheid van vervuilde grond hebben negatieve gevolgen voor leefomgeving en natuur. Deze lange termijn ontwikkelingen zijn in dit voorliggende ontwerp wijzigingsbesluit onvoldoende meegewogen. De politiek kiest helaas te vaak voor een korte termijn oplossing, in dit geval de huidige woningbehoefte. Woningbehoefte is het gevolg van een krappe maar wispelturige woningmarkt, die er economisch belang bij heeft dat schaarste van (betaalbare) huizen blijft voortduren. Vgl. financiële haalbaarheid is het argument van projectontwikkelaar De Bunte voor uitbreiding naar 27 woningen.

Met hoogachting

1 bijlage:

Amendement d.d. 6 oktober 2015. Rhenens Belang en Progressieve Combinatie over aangepast Handboek Elsterstraatweg 51-71

5