WMR inspreeknotitie 13 dec cie RenG

Participatie en Omgevingswet: een bedreiging of een kans?

Nieuwe omgevingswet per 1 januari 2024 met participatie als zwakste schakel. Participatie is een belangrijke pijler onder de nieuwe Omgevingswet. De oude werkwijze van Top Down (de overheid bepaalt en inwoners kunnen bezwaar maken) wordt vervangen door de Bottom Up werkwijze (de maatschappelijk draagvlak benadering van onderop d.m.v. participatie inwoners en belangenorganisaties). Uit praktijkervaringen blijkt dit basiselement in de nieuwe Omgevingswet, nl. participatie van inwoners, de zwakste schakel in de nieuwe Omgevingswet te worden. Ook in Rhenen.

Wat is het belang van participatie bij omgevingsvergunningen? Participatie vooraf lijkt in eerste instantie niet in het belang van de aanvrager, want omwonenden zijn potentiele bezwaarmakers en belangenorganisaties, die opkomen voor een algemeen belang, zijn lastposten. Het voordeel en belang van maatschappelijk draagvlak vooraf is dat de aanvrager de kans krijgt om zijn bouwplannen tijdig aan te passen. En uiteindelijk snellere vergunningverlening, want uitstel door bezwaarschriften en juridische procedures met mogelijk afstel door de Raad van State, worden hierdoor voorkomen.. Gemeentelijk beleid over participatie De bedoelingen zijn goed. Op 7 maart 2018 stelde de gemeenteraad een Participatiestatuut vast. Vol met goede intenties over het belang van inspraak door inwoners. In het Coalitieakkoord 2022 – 2026 is afgesproken: “Participatie is voor ons geen bijzaak. Binnen de formatie is er ruimte gevonden voor een halve participatie adviseur waarmee we een verbeterslag gaan maken”. In het gemeentelijk magazine uit 2020 met de titel Werken vanuit de bedoeling en subtitel De inwoner staat centraal, lezen we het voorwoord van de gemeentesecretaris: ‘Werken vanuit de bedoeling’ en ‘waarderend vernieuwen’ zijn de pijlers van onze organisatieontwikkeling……….. Als management coachen we en geven we vertrouwen, verantwoordelijkheid en professionele ruimte aan onze medewerkers.

Zij pakken hun eigenaarschap en voegen waarde toe. natuurlijk gaat het niet allemaal in één keer goed. Dat mag ook en daar leren we van. ik ben ontzettend trots op wat we tot nu toe hebben bereikt” N.B. “Werken vanuit de bedoeling” en “eigenaarschap” kan in de praktijk voor de ambtenaar een dilemma worden. En kan bij de behandeling van de vergunningsaanvraag leiden tot een subjectieve afweging. Want welke inwoner moeten ze centraal zetten? De aanvrager? Of de inwoners die last hebben van die vergunning en recht hebben op het indienen van bezwaar of zienswijze? Een voorbeeld: door de keuze van een ambtenaar om overschrijding van termijnen voor inlevering van stukken door de aanvrager soepel te hanteren, komt vervolgens de publicatiedatum en de mogelijkheid van indienen van bezwaar (6 weken na publicatie) in het gedrang.

1

Door het centraal stellen van de aanvrager, zijn er in september jongstleden twee veel te late publicaties verschenen voor evenementen op Natura 2000 gebied en op Kwintelooijen. De WMR heeft hierover geklaagd bij de gemeente. Hoe werkt participatie in de praktijk in Rhenen? Een aanvraag start altijd op het gemeentehuis of op de website bij het Omgevingsloket. Informatie over een participatie is belangrijk. Met name concrete informatie over wie er allemaal betrokken moeten worden bij hun participatietraject. De WMR zou dus door zowel particuliere aanvragers als door de gemeente betrokken dienen te worden bij participatietrajecten waarbij de belangen van Natuur – Milieu – Landschaps in het geding zijn. Valkuilen bij participatietrajecten A. In de praktijk zijn participanten alleen de direct aanwonenden van de omstreden locatie, de naaste buren. Wat vinden zij van je bouwplannen? Dat is vaak een dilemma. Buren zijn kwetsbaar. Want hoe kritisch durf je te zijn tegen je buurman? B. Een belangrijk aspect hierbij is de ruimhartigheid van participatie door aanwonenden. Vaak wordt participatie willekeurig bepaald door de fysieke afstand en open uitzicht op de omstreden locatie. 100 meter afstand? Ook al kun je vanuit je huis wel het hinderlijke bouwwerk zien en loop je er dagelijks langs? Hoe beoordeelt een aanvrager of de gemeente of je als inwoner ergens hinder van ondervindt? C.

Een specifiek aspect is het algemeen belang van een locatie. In een buitengebied of nabij natuurgebieden zijn meestal weinig aanwonenden, maar maken wel vele inwoners gebruik van dat gebied voor natuurbeleving of recreatie. Wie behartigt in zo’n geval het algemeen belang van aantasting van landschap of natuur? Die belangen worden meestal behartigd door zogeheten stakeholders of belangenorganisaties, zoals de WMR, die statutair juridisch belanghebbende is als het gaat om aantasting Natuur – Milieu – Landschap.

Aanbevelingen en praktische instrumenten: Een checklist of stappenplan of formulier met stroomschema voor zowel RO ambtenaren en afdeling communicatie als voor de aanvragende partij. Een lijst met Informatie over maatschappelijke organisaties, die door de aanvrager bij participatie betrokken moeten worden. Uit onwetendheid worden belangenorganisaties vaak vergeten bij een participatietraject.

Een paar voorbeelden: Waar ging het niet goed ? En werd WMR als stakeholder niet uitgenodigd bij particpatietrajecten of informatiebijeenkomsten -

Woning in panoramagezicht langs Utrechtsestraatweg – particuliere bouwer Uitbreidingsplannen scouting in bosgebied – particuliere bouwer 2

-

Aanpassen Passantenhaven in uiterwaarden - gemeente Informatiebijeenkomsten over Flexwoningen en locaties– gemeente Woningbouw op vervuilde grond Franseweg 95 in Elst – particuliere projectontwikkelaar

Waar ging het wel goed? -

Woningbouwproject Achterberg – particuliere projectontwikkelaar Zonne velden op Remmerden en nabij de Nude – particuliere projectontwikkelaar Visie op toekomst Rhenen – gemeente Gebiedsvisie Binnenveld – gemeenten Ede, Veenendaal, Wageningen en Rhenen

3