WMR inspraaknotitie 23 okt 2024

1 Inspraak WMR 23 okt 2024 – commissie Ruimte en Economie – raadsvoorstel voor Integrale kwaliteitsimpuls van de stadshaven, de loswal en omliggend uiterwaardengebied. In april 2024 werd in deze commissie een raadsvoorstel behandeld voor een robuust Gebiedsplan met stadshaven. Er was een geldschieter met een bijdrage van 300.000 euro. De WMR heeft toen niet ingesproken. We waren het eens met de uitgangspunten en blij dat het college nu eindelijk de verantwoordelijkheid nam voor wettelijk verplichte natuurherstel van de uiterwaarden. Eindelijk, 10 jaar na de aanwijzing van de uiterwaarden als beschermd Natura 2000 gebied, zou met de uitvoering van de Natuurbeschermingswet begonnen kunnen worden. Een aantal politieke partijen, die weinig op hebben met natuur, drong in april aan op fasering: eerst de stadshaven maar realiseren. En daarna zien we wel weer. Het college hield vast aan een integrale aanpak. De geldschieter haakte af en er ontstond een financieel gat in de uitvoering. Het lijkt op een herhaling van het burgerinitiatief in 2020. Eerst een groots, maar onhaalbaar plan voor een jachthaven lanceren met 2 geldschieters. De destijdse commissie van een eerdere gemeenteraad vond het een aardig plan. Het onderzoeken waard. Vervolgens haakten de geldschieters af.

De gemeente nam het initiatief over en zocht naar draagvlak bij stakeholders om bezwaren te voorkomen en ontwikkelt als compromis een integraal gebiedsplan met een stadshaven. 4 jaar na het burgerinitiatief lijkt het een politiek spel te worden om natuurherstel op de Natura 2000 uiterwaarden te voorkomen. Een politiek spel, waaraan het college nu ook zelf haar eigen steentje aan heeft bijgedragen. 2 maanden geleden in augustus, heeft het college een pachtovereenkomst met een agrarisch bedrijf afgesloten voor een deel van het Gebiedsplan, de veerweide die bestemd was voor natuurontwikkeling. Gevolg hiervan is een opgelaaide discussie over agrarische beheer van de uiterwaarden versus natuurbelangen. Dat wordt in het raadsvoorstel ook zo benoemd: op blz. 9 onder alinea participatie: “. “feit is dat de gemeente weidegronden in de uiterwaarden verpacht aan lokale agrariërs. Een bedreiging voor herstel van biodiversiteit en natuurontwikkeling omdat er rekening moet worden gehouden met hun bedrijfsbelangen”. Het resultaat van alle drama is nu een afgezwakt raadsvoorstel met bezuinigingen onder de titel Kwaliteitsimpuls, waarbij het aloude burgerinitiatief voor uitbreiding van de passantenhaven weer van stal gehaald is en natuurherstel van Natura 2000 gebied weer op het spel staat. De WMR gaat niet akkoord met dit raadsvoorstel.

De gemeentelijke overheid dient haar wettelijke verplichting in de Natuurbeschermingswet voor natuurherstel op Natura 2000 gebied uit te voeren en niet te ondermijnen. Onze adviezen: 1. Ontbindt de recent afgesloten pachtovereenkomst voor de Veerweide. Dit contract had nooit afgesloten mogen worden tijdens lopend beleid voor natuurontwikkeling op dat perceel. 2. Geen bezuiniging op de kwaliteit van natuurontwikkeling. Alleen uit bodemonderzoek moet blijken of de uiterwaarden ongeschikt zouden zijn voor inplant met Glanshaverhooiland. Hierover is de WMR in overleg met de provinciale ecoloog. 3. Wel bezuiniging op de stadshaven. De berekeningen over baten van een vergrote haven zijn te rooskleurig en daarom financieel riskant voor de gemeente. Kies voor herstel van de passantenhaven met 15 ligplaatsen. 4. Geef voorrang en prioriteit aan natuurherstel van de uiterwaarden. Meer dan 10 jaar is de gemeente al in overtreding met het rijksbeleid van de Natuurbeschermingswet. Daar moet een einde aan komen.

2

Ad 1. Ontbinding van de recent afgesloten pachtovereenkomst voor de Veerweide. Ontbinding van de recente pachtovereenkomst en herziening van de overige pachtcontracten voor alle uiterwaarden is hard nodig en op goede gronden te doen. a. Vanwege het gelijkheidsbeginsel. De gemeente verpacht nu gemeentegrond exclusief aan agrariërs. Dat is verboden sinds het Didam arrest in 2021. b. Vanwege de nieuwe provinciale Nota Grondbeleid 2024-2028. Hierin wordt de mogelijkheid van Natuurpacht aanbevolen voor beschermde gebieden waar natuurontwikkeling voorop staat. c. Vanwege het aan pachters toestaan/aanbevelen van gifgebruik op Natura 2000 gebied. In artikel 9 van de pachtovereenkomst staat een bepaling, dat de pachter “moet zorgen voor een deugdelijke bestrijding van het onkruid”. Ad 2. Geen bezuiniging op kwaliteit van natuurinrichting Natura 2000 gebied door het schrappen van Glanshaverhooiland a. Glanshaverhooiland is grasland met (zeer) bloemrijke vegetaties. Zeer geschikt voor matig vochtige tot periodiek overstroomde uiterwaarden en zeer geschikt voor verbetering natuur en biodiversiteit. Glanshaverhooiland in de Rijntakken was ook het advies van de Ecologische Autoriteit. b. Bij het overleg tussen WMR en projectleider was glanshaverhooiland altijd het uitgangspunt. Het is nu een willekeurige bezuiniging.

De provinciaal ecoloog adviseert om eerst een bodemonderzoek te doen of glanshaverhooiland realistisch is en of er alternatieven zijn? Hierover is overleg gaande met de WMR.

Ad 3. Bezuinig op de stadshaven en het aantal ligplaatsen. Kies voor een nieuw scenario met herstel van de oorspronkelijke passantenhaven. Wat zijn de voordelen? a. Het bestemmingsplan Uiterwaarden bij de stad Rhenen, vastgesteld op 25 februari 2014, is verouderd. Voor de in 2014 als Natura 2000 aangewezen Rijntakken zijn beheerplannen. Rijksbeleid gaat boven gemeentelijk beleid. Het is zeer de vraag of de uitbreiding van een passantenhaven met 15 ligplaatsen, die via het overgangsrecht in 2014 buiten Natura 2000 gebied gehouden is, wel toegestaan zal worden. Meer ligplaatsen, voorzieningen en ligcomfort betekenen ook meer licht en geluid. De uitstraling hiervan heeft een negatieve invloed op het omringende Natura 2000 gebied. Bezwaren tegen een omgevingsvergunning voor intensive dagrecreatie kunnen leiden tot uitstel of afstel. b. Herstel van de oorspronkelijke passantenhaven bespaart de gemeente veel geld, zo’n 840.000 euro op een investeringskrediet van 2,4 miljoen. De berekening van de baten in het raadsvoorstel zijn niet realistisch. Ze gaan uit van het feit dat alle 32 ligplaatsen en 7 camperplaatsen 125 dagen vol bezet zijn, dus alle dagen van juni, juli, augustus en september. Een meer realistisch bedrag aan baten is de helft van het begrote bedrag: 36.000 euro.

Een scenario met herstel passantenhaven met 15 ligplaatsen + kwaliteitsimpuls van het omliggende gebied levert inderdaad 26.000 euro minder op (zie antwoord op technische vragen), maar levert waarschijnlijk ook een aanzienlijk kleiner financieel tekort op voor de Gemeente Rhenen.

3 c. De vergunningverlening voor een kleine passantenhaven zal ook aanzienlijk eenvoudiger zijn. Er is geen compensatie voor natuur nodig voor onnodige extra 55 parkeer- en camperplaatsen op de Paardenmarkt. d. Doordat de omgevingsvergunning voor een nieuwe drijvende steiger veel eenvoudiger is, zal de realisatie van een stadshaven ook aanzienlijk sneller kunnen verlopen. Misschien al wel een bruikbare passantenhaven in 2025. Ad 4. Geef voorrang aan natuurinrichting van Natura 2000 uiterwaarden. a. De inrichting van Natura 2000 gebieden kan ook losgekoppeld worden van dit plan waar de kwaliteitsimpuls van een vergrootte haven centraal staat. Natuurherstel en instandhouding van natuur is een wettelijke taak van de gemeente en moet zo-ie-zo gebeuren. De WMR zal u hieraan blijven herinneren. Inmiddels is de gemeente al 10 jaar in overtreding van de Natuurbeschermingswet. Sinds de aanwijzing in 2014 is het gebied verwaarloost door gebruik voor evenementen, agrarisch beheer en losloopgebied voor honden. Voor natuurherstel zijn geen vergunningen nodig. Bij wijze van spreken kan er morgen al de schop in de grond gezet worden. b. Een landschapsplan en kostenraming zijn nodig. Die ontbreken nu. Uit ons overleg met de projectleider weten we dat er al een landschapsplan ligt van landschapsarchitecte Sandra Schut.

Onderstaande foto’s van Natura 2000 gebied zijn gemaakt in juli (Rijnweek) en september 2024 (maaien en hooien van verpachte veerweide).