Vragen en Antwoorden Start Uitvoering Energiearmoede Maatregelen

VRAGEN EN ANTWOORDEN START UITVOERING ENERGIEAROMOEDE MAATREGELEN RHENENS BELANG VRAAG

ANTWOORD

1. Het voorstel is gebaseerd op “bijzondere bijstand”. In 2021 wilden we ook bijzondere bijstand verlenen in het kader van woonlasten en dat was wettelijk niet mogelijk voor de groep boven de 120%, volgens Wethouder Hans Boerkamp. Wat is er verandert? Waarom is dit nu wettelijk wel mogelijk?

Woonlasten zoals energiekosten behoren normaal gesproken niet tot de ‘bijzondere kosten’ en komen in principe niet in aanmerking voor bijzondere bijstand. Vanwege de hoge energieprijzen is de energietoeslag in het leven geroepen. Het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag is 12 juli 2022 door de Eerste Kamer aangenomen. Hiervoor is de Participatiewet tijdelijk gewijzigd. De energietoeslag is een categoriale bijzondere bijstand. Dat betekent dat op basis van een aantal kenmerken wordt bepaald wie er binnen de categorie vallen. De richtlijn vanuit het Rijk is 120% van het sociaal minimum voor de energietoeslag. De gemeente heeft echter de beleidsvrijheid om hier van af te wijken.

2. Wij hebben als partij best moeite met de groep 130150%, optrekken tot 130% is wat ons betreft geen probleem. Veel andere gemeenten, o.a. Wageningen gaan tot 130%. Op basis van welke indicaties is de keuze voor de groep 130-150% gebaseerd?

De hoge inflatie en de gestegen energiekosten hebben grote gevolgen voor de koopkracht. Niet alleen de minima, maar ook mensen met lage middeninkomens hebben steeds meer moeite om de boodschappen en de energierekening te betalen. Door de energietoeslag ook aan huishoudens met lage middeninkomens te betalen, nemen we nog voor dit jaar maatregelen en proberen we te voorkomen dat mensen in de problematische schulden terecht komen en daarmee uiteindelijk in de schuldhulpverlening. Het is daarnaast opvallend dat een groot gedeelte van de doelgroep tussen 100% en 150% van het sociaal minimum een AOW + klein pensioen heeft. Deze oudere doelgroep heeft verhoudingsgewijs vaak hogere energiekosten omdat ze meer thuis zijn, het sneller koud hebben en vaker elektrische hulpmiddelen gebruiken.

3. Het lijkt ons dat gezondverzekerd.nl een mager platform is om bijzondere bijstand goed gecontroleerd te verlenen. Wat is het argument om het via deze weg uit te voeren? Wat zijn de kosten?, die worden namelijk niet genoemd. Wat zijn de extra kosten die door Veenendaal in rekening worden gebracht voor het totaal pakket of valt dit binnen de bestaande dienstverlening?

Gezond Verzekerd is een portaal dat juist volledig is ingericht om aanvragen snel en eenvoudig te beoordelen. Inkomensgegevens kunnen veilig aangeleverd worden. Medewerkers van Bureau Minimaregelingen controleren deze gegevens voordat een energietoeslag wordt toegekend. Daarmee houden we de uitvoeringskosten laag. Vanuit de middelen die we vanuit het Rijk 1

ontvangen is ook rekening gehouden met de uitvoeringskosten. Dit wordt een op een doorgezet naar de gemeente Veenendaal. De gemeente Veenendaal brengt geen extra uitvoeringskosten in rekening, anders dan de vergoeding die we hiervoor vanuit het Rijk ontvangen. De kosten voor GezondVerzekerd zijn hierbij inbegrepen. 4. Het lijkt ons belangrijk dat er voor de groep boven 120% naast inkomen goed gekeken wordt naar: - Werkelijke gezinssamenstelling - Koophuis cq Huurhuis, eerste of tweede huis - Het energielabel van het huis, met name koophuis - Het vermogen, hoeveel vermogen heeft de persoon of het gezin. - De toename van de energiekosten tov van 1 januari 2022. Utrecht hanteert een norm van +85 euro. Graag de volledige lijst met criteria die zal worden gehanteerd voor een succesvolle aanvraag.

De energietoeslag is een categoriale bijzondere bijstand. Dat betekent dat op basis van een aantal kenmerken wordt bepaald wie er binnen de categorie vallen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in -

-

het type huishouden (alleenstaand / alleenstaand ouder of gehuwd/samenwonend) leeftijd netto inkomen (zonder eventuele toeslagen)

Wanneer er per aanvraag ook naar specifieke criteria wordt gekeken, is dit geen categoriale bijzondere bijstand meer, maar wordt het individuele bijzondere bijstand. Naast het feit dat de energietoeslag als categoriale bijzondere bijstand in de wet is opgenomen is het ook qua uitvoering niet wenselijk om specifieke criteria op te nemen. Dit vraagt veel meer tijd voor de afhandeling, omdat iedere aanvraag individueel beoordeeld moet worden. Waardoor een deel van het beschikbare budget niet terecht komt bij de mensen. Aanvrager moeten dan langer op hun geld wachten. Daarnaast zullen daarmee ook de uitvoeringskosten stijgen. Om de snelheid in de afhandeling te bevorderen en het geld zoveel mogelijk aan de huishoudens te doen toekomen is er juist voor gekozen om zoveel mogelijk via categoriale bijzondere bijstand te verstrekken.

5. We kunnen ons voorstellen dat Personen of gezinnen met een koophuis juist baat hebben bij een vergoeding voor isolatie. Nu subsidieert de gemeente dat mensen doorblijven gaan op dezelfde voet, terwijl we een duurzaamheids agenda hebben. Graag feedback op deze stelling: De bijzondere bijstand voor de groep 120%+ is duurzaam omdat:

De energietoeslag is een maatregelen om de hoge kosten op korte termijn op te vangen. Voor de lange termijn zetten we ook in op een duurzamere aanpak. Deze aanpak richt zich op energiebesparende maatregelen en verduurzaming. Eerder dit jaar heeft het college al opdracht gegeven aan Vallei Energie om aan de slag te gaan met de aanpak energiearmoede. Hierbij worden 2

energiecoaches opgeleid, die vervolgens bij inwoners op bezoek gaan die te maken hebben met energiearmoede. Zij geven advies over energiegebruik, energiecontract en verstrekken indien nodig energiebesparende producten. Daarnaast stellen zij een ‘groen klussenteam’ samen die inwoners kunnen helpen met het aanbrengen van de energiebesparende maatregelen. Deze aanpak wordt gefinancierd vanuit de Specifieke Uitkering (SPUK) die we hiervoor van het Rijk ontvangen. De energiecoaches zijn afgelopen zomer opgeleid en gaan binnenkort bij de eerste huishoudens langs. Ook is er de renteloze lening ‘duurzaam wonen’. Dit is een lening van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten. Met deze lening kunnen huiseigenaren aanpassingen aan hun huis financieren. Daarbij is berekend dat de kosten van de investering weer ‘terugverdient’ worden door de verduurzaming van hun huis 6. Wordt er naast inkomen, voor de gehele groep gekeken naar andere subsidies die worden verstrekt, ook hier inkomen is een norm, maar iemand die in een huurhuis woont met 500 euro huur met 150 euro huursubsidie…Graag expliciet maken wat ook hier de criteria zijn. Wij begrijpen dat dit voor de groep tot 120% helder is, maar wat voor de andere groep boven de 120%?

Nee, voor het inkomen wordt gekeken naar het netto-inkomen uit arbeid of uitkering inclusief vakantiegeld, maar exclusief eventuele toeslagen. Toeslagen worden juist bepaald op basis van het inkomen. Hoe hoger het inkomen, hoe lager de toeslag. En in geval van huurtoeslag wordt ook rekening gehouden met de hoogte van de huurprijs. N.B. Voor de beantwoording van deze vraag gaan wij ervan uit dat u met subsidies de toeslagen van de Belastingdienst bedoeld.

7. Graag inzicht in de onttrekkingen aan de algemene reserve door de uitvoering van het plan. Is het plan voorzien van een Plafond of open eind?

De energietoeslag is een ‘open einde’ regeling. Er is geen plafond ingesteld.

8. Het landelijk energie plafond bedrag met plan is bekend geworden voor de periode vanaf 1 november t/m 2023. Wat betekent dit voor deze regeling?

De energieprijzen zijn al eerder dit jaar voor veel huishoudens gestegen. De maatregelen van het Rijk komen daarvoor te laat.

Op basis van de cijfers van het CBS is een inschatting gemaakt van het aantal huishoudens die tot de doelgroep behoren. De ervaring leert dat hoe hoger het inkomen, hoe minder het gebruik. Ook heeft een deel van deze groep nog een vast contract, waardoor zij nog geen problemen ervaren. De raming van de kosten is op deze aannames gebaseerd.

3

Alle plannen van lastenverlichting van de overheid zijn niet eerder dan 1 januari merkbaar in de portemonnee, terwijl de problemen er nu al zijn. We willen dan ook een (tijdelijke) oplossing bieden die snel inzetbaar is voor de komende maanden. Daarmee proberen we te voorkomen dat mensen in de problematische schulden terecht komen en daarmee uiteindelijk in de schuldhulpverlening. 9. Wat doen we met ZZP-ers en andere ondernemers? ZZP-ers hebben geen inkomen en kunnen geen actuele loonstroken overleggen.

Voor ZZP-ers geldt dat zij op basis van hun belastingaangifte of omzetcijfers kunnen aantonen wat hun inkomen was. Als dat inkomen lager was dan de 150% van het sociaal minimum kunnen zij ook gebruik maken van deze regeling.

10. Een DGA die parttime werkt, bijvoorbeeld 50%, met een behoorlijk vermogen in een bv zou in aanmerking kunnen komen voor deze regeling, hoe ziet het college dit?

In de gebruikelijk-loonregeling staat dat een aanmerkelijkbelanghouder wordt geacht een loon te krijgen dat normaal is voor het niveau en duur van zijn arbeid. Dat houdt in ten minste € 48.000,bruto per jaar. Het is niet aannemelijk dat een DGA zichzelf een inkomen lager dan 150% van het sociaal minimum uitbetaalt.

11. Is de bijstand onomkeerbaar of zijn er rechten om deze terug te draaien als blijkt dat er sprake is van een verkeerde of onjuiste aanvraag?

Bijzondere bijstand is onderdeel van de Participatiewet. Op grond van de Participatiewet bestaat de mogelijkheid om bijstand terug te vorderen als blijkt dat deze ten onrechte is verstrekt.

12. Wat is de huidige wachttijd van de aanvragen voor 100- 120%. Zoals er nu aangegeven wordt kan het zijn dat er toename komt van aantal aanvragen. In het voorstel wordt aangegeven aan een wachttijd van 6 weken. Komen deze 6 weken bij de huidige 8 weken wachttijd op?

Er is momenteel een wachttijd van 1 a 2 weken. Deze kan straks oplopen tot ca 6 weken.

13. Wat gaat het college doen om het laatste aantal huishoudens binnen de 100 -120 % te bereiken?

Via diverse kanalen wordt de regeling nogmaals onder de aandacht gebracht. Er wordt gecommuniceerd naar vrijwilligersorganisaties, Netwerk tegen Armoede, Sociaal Team, maar in de communicatie zullen ook scholen, kerken, huisartsen en apotheek meegenomen worden.

De wettelijke termijn voor afhandeling van een aanvraag bedraagt 8 weken.

4

CHRISTENUNIE VRAAG

ANTWOORD

1. Bent u bereid nog dit jaar een regeling uit te werken om energiebesparing en duurzame energie-opwek (fors) te subsidiëren voor de lage tot midden inkomensgroepen die vaak zelf niet in staat zijn deze investeringen te financieren?

Voor de aanpak van energiearmoede heeft het college eerder dit jaar al opdracht gegeven aan Vallei Energie om hier mee aan de slag te gaan. Hierbij worden energiecoaches opgeleid, die vervolgens bij inwoners op bezoek gaan die te maken hebben met energiearmoede. Zij geven advies over energiegebruik, energiecontract en verstrekken indien nodig energiebesparende producten. Daarnaast stellen zij een ‘groen klussenteam’ samen die inwoners kunnen helpen met het aanbrengen van de energiebesparende maatregelen. Deze aanpak wordt gefinancierd vanuit de Specifieke Uitkering (SPUK) die we hiervoor van het Rijk ontvangen. De energiecoaches zijn afgelopen zomer opgeleid en gaan binnenkort bij de eerste huishoudens langs. Daarnaast is er een gemeentelijke lening ‘duurzaam wonen’ die via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten kan worden aangevraagd. Met deze laagrentende lening kunnen huiseigenaren aanpassingen aan hun huis financieren. Daarbij is berekend dat de kosten van de investering weer worden ‘terugverdiend’ na de verduurzaming van hun huis. Beide regelingen zullen de komende tijd meer onder de aandacht worden gebracht. Daarnaast blijven we nadenken over aanvullende oplossingen gericht op het verduurzamen of energiezuiniger maken van woningen.

2. Welke afspraken, naast de reeds bestaande, denkt u te kunnen gaan maken met verhuurders in onze gemeente zodat de rekening voor energie voor huurders lager uit gaat vallen?

Op 30 juni heeft het kabinet nationale prestatieafspraken over volkshuisvesting gemaakt met Aedes, Woonbond en VNG o.a. over vergaande verduurzaming, huurmatiging en verplichte huurverlaging voor de laagste inkomens. In aansluiting hierop vinden momenteel gesprekken plaats tussen de gemeente, huurdersvereniging REA en Rhenam Wonen over de lokale prestatieafspraken voor 2023.

5

D66 VRAAG

ANTWOORD

1. Is er nagedacht over andere opties dan alleen financiële steun te geven? (zoals bv. de warme kledingpakketten, of hulp in het verduurzamen van de woning) Waarom is voor deze optie gekozen?

Met de energietoeslag is het mogelijk om op korte termijn de hoge energiekosten te compenseren. Voor de lange termijn zijn er andere regelingen. Deze zijn gericht op het verduurzamen en energiebesparende maatregelen. Hiervoor heeft het college eerder dit jaar opdracht gegeven aan Vallei Energie. Vallei Energie gaat aan de slag met een duurzame aanpak energiearmoede. Hierbij worden energiecoaches opgeleid, die vervolgens bij inwoners op bezoek gaan die te maken hebben met energiearmoede. Zij geven advies over energiegebruik, energiecontract en verstrekken indien nodig energiebesparende producten. Daarnaast stellen zij een ‘groen klussenteam’ samen die inwoners kunnen helpen met het aanbrengen van de energiebesparende maatregelen. Deze aanpak wordt gefinancierd vanuit de Specifieke Uitkering (SPUK) die we hiervoor van het Rijk ontvangen. De energiecoaches zijn afgelopen zomer opgeleid en gaan binnenkort bij de eerste huishoudens langs. Daarnaast is er een gemeentelijke lening ‘duurzaam wonen’ die via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten kan worden aangevraagd. Met deze laagrentende lening kunnen huiseigenaren aanpassingen aan hun huis financieren. Daarbij is berekend dat de kosten van de investering weer worden ‘terugverdiend’ na de verduurzaming van hun huis. Beide regelingen zullen de komende tijd meer onder de aandacht worden gebracht.

Daarnaast blijven we nadenken over aanvullende oplossingen gericht op het verduurzamen of energiezuiniger maken van woningen.

2. Voor de groep tot 150% is natuurlijk buiten de gestegen energieprijzen, ook de algehele inflatie een probleem. Zijn er gedachten over hoe we er voor kunnen zorgen dat deze groep ook van voorzieningen zoals bv. sportclubs en andere verenigingen gebruik kan blijven maken als zij dit niet meer kunnen betalen?

Op dit moment kunnen huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum gebruik maken van de Cunerapas. In het aanbod van de Cunerapas zit ook het sport -en beweegtegoed. Voor kinderen is dat de volledige contributie tot € 225,- per jaar. Voor volwassenen is dat een bedrag tot maximaal € € 150,- per jaar. Voor de huishoudens met een 6

inkomen tussen de 120% en 150% van het sociaal minimum wordt hier nu niet in voorzien. 3. Hoe wordt er gekeken naar steun voor andere groepen, zoals het MKB, (sport)clubs en verenigingen?

Vanuit het lokale sportakkoord bieden we in 2022 alle sportverengingen een steuntje in de rug. Sportverenigingen kunnen eenmalig €1.000.- subsidie aanvragen bij het lokaal Sportakkoord om een gezonde vereniging te blijven. Voorwaarden zijn o.a. ingeschreven bij KvK en invullen verantwoordingsformulier.

Dit kunnen ze vrij inzetten, ook voor evt. de hogere energiekosten of verduurzaming van hun sportaccommodatie. Voor het MKB wachten wij de plannen van het kabinet af. Het kabinet heeft zijn inventarisatie afgerond naar opties voor gerichte steun aan mkb-ondernemingen, die niet ontkomen aan een hoog verbruik. Voor deze zogenoemde energie-intensieve mkb’ers komt de Tegemoetkoming Energiekosten-regeling TEK).

Het kabinet verwacht de voorwaarden van de TEK qua doelgroep, het totale budget, de percentages en de maximale steun per onderneming op korte termijn bekend te kunnen maken. Voor de energie-intensieve mkb’ers die nu al in acute problemen zitten, is de inzet om vanaf november al andere maatregelen gereed te hebben. De exacte invulling van de maatregelen van het kabinet en wie verantwoordelijk wordt voor de uitvoering is nog niet bekend.

7

PvdA VRAAG

ANTWOORD

1. Hebt u alle huishoudens tot 150% in beeld?

Nee, deze huishoudens hebben wij nog niet in beeld. Wij proberen hen via diverse communicatiekanalen te bereiken en te attenderen op de mogelijkheid van de energietoeslag.

2. Hoe bent u er zeker van dat u alle huishoudens tot 150% in beeld hebt?

Via de cijfers van het CBS hebben wij een inschatting gemaakt om hoeveel huishoudens het waarschijnlijk gaat. Deze zijn nu niet in beeld bij de gemeente.

3. Van de 1.304 huishoudens die in beeld zijn, zijn 512 huishoudens bereikt, hoe zit het met de meerderheid (792) van de huishoudens?

Alle huishoudens met een bijstandsuitkering hebben de toeslag automatisch ontvangen. Alle huishoudens met een Cunerapas hebben een brief ontvangen waarin zij gewezen werden op de mogelijkheid van de energietoeslag. Van deze groep hebben wij geen rekeningnummer, dus deze konden niet automatisch uitgekeerd worden. Niet iedereen heeft daadwerkelijk een aanvraag ingediend. Niet alle huishoudens met een inkomen tot 120% hebben een Cunerapas. Of omdat zij een te hoog vermogen hebben, of omdat zij die nog niet eerder hadden aangevraagd. Deze huishoudens hebben wij niet in beeld. Deze groep proberen we te bereiken via de lokale krant, sociale media en de netwerkpartners. Hiermee proberen we zoveel mogelijk te bereiken. Met de uitbreiding van de doelgroep voor de energietoeslag en de verhoging van het bedrag voor de inkomens tot 120% van het sociaal minimum brengen wij nogmaals de mogelijkheid voor het aanvragen van de energietoeslag in beeld.

4. Gaat er ook nog iets voor de Rhenense ondernemers/winkeliers geregeld worden?, waarbij wij ons kunnen voorstellen dat er ook ondernemers/winkeliers zijn die tot de categorie 150% geschaard kunnen worden.

Voor het MKB wachten wij de plannen van het kabinet af. Het kabinet heeft zijn inventarisatie afgerond naar opties voor gerichte steun aan mkb-ondernemingen, die niet ontkomen aan een hoog verbruik. Voor deze zogenoemde energie-intensieve mkb’ers komt de Tegemoetkoming Energiekosten-regeling TEK).

Het kabinet verwacht de voorwaarden van de TEK qua doelgroep, het totale budget, de 8

percentages en de maximale steun per onderneming op korte termijn bekend te kunnen maken. Voor de energie-intensieve mkb’ers die nu al in acute problemen zitten, is de inzet om vanaf november al andere maatregelen gereed te hebben.

De exacte invulling van de maatregelen van het kabinet en wie verantwoordelijk wordt voor de uitvoering is nog niet bekend.

De energietoeslag is een vorm van bijzondere bijstand en bestemd voor particuliere huishoudens. Zelfstandig ondernemers met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum kunnen ook een energietoeslag aanvragen voor d energiekosten van hun huishouden. Niet voor de energiekosten van hun bedrijf. 5. Zitten bij die 150% ook ondernemers/winkeliers?

Het is niet bekend wat de inkomstenpositie is van zelfstandig ondernemers. Als hun inkomen onder de 150% van het sociaal minimum blijft, kunnen zij ook gebruik maken van de energietoeslag voor hun huishouden.

6. Hebt u deze categorie ook benaderd?

Nee, deze groep hebben wij niet specifiek benaderd.

7. Zo nee, wat is dan de reden?

De doelgroep tussen 120 en 150% hebben wij niet in beeld, ook niet als het gaat om winkeliers of zelfstandig ondernemers. Wij brengen via diverse communicatiekanalen de regeling onder de aandacht.

9