Voorstel Raad - Rekenkameronderzoek Burgerparticipatie

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : :

16 maart 2023

: : :

Gemeenteraad Rhenen Openbaar Rekenkameronderzoek Burgerparticipatie

1068568

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. De aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen, te weten; a. verzoek het college jaarlijks een participatieagenda aan te leveren waarin wordt opgenomen op welke beleidsterreinen en rond welke thema’s en projecten participatie van burgers voorzien wordt; b. stel nadere eisen aan de transparantie van de participatietrajecten; c. besteed aandacht aan het moment in de beleidscyclus dat burgers hun inbreng kunnen leveren; d. vraag het college te investeren in de evaluatie van participatietrajecten met deelnemers én belanghebbende burgers; e. besteed aandacht in de raad aan de door het college opgestelde evaluatie van de participatietrajecten en betrek dat in de besluitvorming bij die thema’s; f. bereid een lokale aanpak voor over een goede, betekenisvolle invulling van burgerparticipatie die gemeente-overstijgende vraagstukken betreffen; g. Overweeg het Participatiestatuut te vervangen door een gemeentelijke participatieverordening waarin nadere regels zijn vastgelegd over de werkwijze bij burgerparticipatietrajecten, maar die tegelijk ook bepalingen kan bevatten over inspraak, overheidsparticipatie, uitdaagrecht, participatie in kader Omgevingswet, evaluatie en de rol van de raad. 2.

Het college te verzoeken een raadsvoorstel op te stellen waarin de aanbevelingen aan de raad en aan het college zijn verwerkt en deze voor te leggen ter besluitvorming door de gemeenteraad.

Aanleiding/ korte voorgeschiedenis Ingegeven door grote bestuurlijke opgaven én in de verwachting dat meer betrokkenheid van burgers bij het beleid tot betere en meer gedragen besluiten en tot herstel van vertrouwen in de politiek leidt, heeft de gemeente inmiddels de nodige ervaring met burgerparticipatie opgedaan. Om na te gaan of dit ook de verwachtingen waarmaakt, was dit voor de rekenkamer aanleiding de ervaringen met burgerparticipatie in de gemeente nader te onderzoeken en daarover te rapporteren aan de raad. Dit onderzoek heeft in 2021 en 2022 plaatsgevonden. Het had in eerste aanleg een verkennend karakter, maar heeft in de loop van het onderzoek een wat uitgebreider karakter gekregen. Gaande het onderzoek is een beeld verkregen van beleid en uitvoering van de gemeente Rhenen op het gebied van burgerparticipatie. Op grond hiervan heeft de rekenkamer een aantal aanbevelingen geformuleerd. Vooralsnog ziet de rekenkamer geen aanleiding voor een verdiepend onderzoek. Aanbevelingen 1. Verzoek het college jaarlijks een participatieagenda aan te leveren waarin wordt opgenomen op welke beleidsterreinen en rond welke thema’s en projecten participatie van burgers voorzien wordt. Bepaal dan als raad op basis van deze agenda in welke gevallen conform de 1

richtlijnen in het Participatiestatuut wordt gewerkt of waar een lichtere, aangepaste vorm van participatie voldoende is. 2.

Stel nadere eisen aan de transparantie van de participatietrajecten. Denk daarbij aan een duidelijk startdocument (met doelen, kaders, speelruimte, financiële en communicatiemiddelen en beoogde doelgroepen), waar relevant tussentijdse rapportages en na afloop heldere verslaglegging over de resultaten van de participatietrajecten.

3.

Besteed aandacht aan het moment in de beleidscyclus dat burgers hun inbreng kunnen leveren. Bezie of de juiste communicatiemiddelen worden ingezet om zo veel mogelijk belanghebbenden (geïnteresseerde, deskundige of belanghebbende burgers, inclusief de ‘ongehoorde burgers’ en de burgers die in latere fasen van de beleidscyclus in beeld kunnen komen) te bereiken.

4.

Vraag het college te investeren in de evaluatie van participatietrajecten met deelnemers én belanghebbende burgers. Betrek in deze evaluatie ook de kosten van participatie, de doelstelling en meting van het beoogde succes. Hiermee wordt inzicht verkregen in de mate van doelrealisatie van het participatiebeleid. Dit inzicht kan dienen als basis voor het verbeteren van toekomstige participatietrajecten.

5.

Besteed aandacht in de raad aan de door het college opgestelde evaluatie van de participatietrajecten en betrek dat in de besluitvorming bij die thema’s.

6.

Bereid een lokale aanpak voor over een goede, betekenisvolle invulling van burgerparticipatie die gemeente-overstijgende vraagstukken betreffen, denk bijvoorbeeld aan de RES, de uitwerking van de provinciale bouwopgave en de deelname aan gemeenschappelijke regelingen.

7.

Overweeg het Participatiestatuut te vervangen door een gemeentelijke participatieverordening waarin nadere regels zijn vastgelegd over de werkwijze bij burgerparticipatietrajecten, maar die tegelijk ook bepalingen kan bevatten over inspraak, overheidsparticipatie, uitdaagrecht, participatie in kader Omgevingswet, evaluatie en de rol van de raad.

Kaders Artikel 185, lid 3 Gemeentewet Beoogd effect Het verkrijgen van inzicht in de wijze van uitvoering van participatietrajecten in Rhenen en in de bijdrage van de participatietrajecten aan een betere besluitvorming en meer draagvlak voor de gemeentelijke activiteiten en maatregelen. Argumenten 1.1 Dit zorgt voor meer structurering en duidelijkheid bij de uitvoering van participatietrajecten Door het opvolgen van de aanbevelingen over het opstellen van een participatie-agenda, opstellen van participatieverordening en startdocumenten is voor betrokken partijen duidelijker welke trajecten en welke verwachtingen gekoesterd kunnen worden. 1.2 Dit zorgt voor een verbetering van de evaluatie van participatietrajecten Door regelmatig gestructureerd te evalueren is er een leereffect te verwachten.

Risico’s en nadelen 1.1 Beslag op beschikbare mensen en middelen.

2

Aanbeveling 2 kan opgevat worden dat op ieder traject een uitvoerig participatietraject van toepassing zou zijn. Dit moet echter selectief worden gedaan, en is afhankelijk van de participatieagenda, waarin vermeld moet worden welke projecten conform de richtlijnen in het Participatiestatuut wordt gewerkt of waar een lichtere, aangepaste vorm van participatie voldoende is. Financiële toelichting N.v.t. Personele gevolgen Zie risico’s en nadelen. Duurzaamheid N.v.t. Ambtelijk en bestuurlijk wederhoor In het kader van het onderzoek heeft een groepsgesprek plaatsgevonden met ambtenaren die direct betrokken zijn bij participatietrajecten (de moderatoren). Conform het onderzoeksprotocol van de rekenkamer is de nota van bevindingen voorgelegd aan de ambtelijke organisatie voor het ambtelijk wederhoor. Dit heeft op een aantal punten tot aanpassing van de tekst geleid. De rekenkamer heeft daarna nog een gesprek gehad met de burgemeester, gemeentesecretaris en de adviseurs participatie over de bevindingen en conclusies waarna het definitieve rapport aan het college is aangeboden voor het formuleren van de bestuurlijke reactie. Communicatie N.v.t. Vervolgprocedure Er komt een raadsvoorstel waarin de aanbevelingen van de rekenkamer aan de raad en aan het college zijn verwerkt.

Bijlagen: Bijlage 1: Rekenkamerrapport Burgerparticipatie in Rhenen Bijlage 2: Aanbiedingsbrief Rekenkamerrapport Bijlage 3: Bestuurlijke reactie

3