Rapportage participcatie Spreidingswet opvang asielzoekers 64106

Rapportage Participatie Spreidingswet Mei 2026

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................... 1 1.

Inleiding ...................................................................................................................... 2

2.

De opdracht van de gemeenteraad ................................................................................. 3

2.1

Voorgeschiedenis en bestuurlijke context ................................................................. 3

2.2

4 manieren van opvang ......................................................................................... 3

2.2.1 3.

Navraag bij netwerk ...................................................................................... 3

Plan van aanpak participatie .......................................................................................... 5

3.1

De voorbereidingsgroep ......................................................................................... 5

3.2

Het informatie- en participatieplan .......................................................................... 5

4.

3.2.1

Informatiefase .............................................................................................. 5

3.2.2

Participatiefase ............................................................................................. 6

Participatietraject ......................................................................................................... 7

4.1

Vragenlijst ........................................................................................................... 7

4.1.1

Factsheet vragenlijst...................................................................................... 7

4.1.1

Samenvatting en factsheet ............................................................................. 9

4.2

Participatiebijeenkomsten .................................................................................... 11

4.2.1

Opkomst aantallen ...................................................................................... 11

4.2.2

Gespreksverslagen ...................................................................................... 11

4.2.3

Samenvatting gespreksverslagen .................................................................. 12

4.3

De inloopochtenden ............................................................................................ 13

4.4

Locaties op de kaart ............................................................................................ 14

5.

Afsluiting ................................................................................................................... 15

5.1

Omgevingsanalyse .............................................................................................. 15

5.2

Beveiliging ......................................................................................................... 15

5.3

Vervolg ............................................................................................................. 15

6.

Overzicht bijlagen ....................................................................................................... 15

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

1

Participatie Uitvoering Spreidingswet 1. Inleiding Deze rapportage geeft een overzicht van de voorbereidingen en de uitvoering van de informatiefase en de participatiefase over de uitvoering van de Spreidingswet. De hoofdvraag van de participatie was: De Spreidingswet verplicht ons om asielzoekers op te vangen. Welke van de vier manieren van opvang spreekt u het meest en welke het minst aan, en waarom? Daarnaast konden inwoners aangeven wat zij geschikte plekken zouden vinden voor asielopvang in de gemeente. Er zijn bijeenkomsten en inloopmomenten georganiseerd in alle drie de kernen: Achterberg, Elst en Rhenen. Daarnaast is er een digitale vragenlijst gedeeld via verschillende communicatiekanalen. In deze fase is bewust nog geen opvanglocatie gekozen. In deze rapportage vindt u: • Opdracht van de gemeenteraad; • Participatieplan (incl. voorbereidingsgroep); • Informatiefase; • Opbrengsten van het participatietraject; Samenvatting resultaten vragenlijst; Samenvatting van de gespreksverslagen; Samenvatting uitkomsten locatievraag. In het totale proces hebben we zo transparant en duidelijk mogelijk gecommuniceerd en inwoners op zorgvuldige wijze meegenomen, door hen – op verzoek van de voorbereidingsgroep - eerst te informeren en daarna te participeren.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

2

2. De opdracht van de gemeenteraad Vanuit de Spreidingswet heeft de gemeente Rhenen de wettelijke taak om 1101 asielzoekers op te vangen. De gemeenteraad heeft het college de opdracht gegeven eerst een zorgvuldig en transparant participatietraject te organiseren. Daarnaast wilde de raad voorafgaand aan dit traject meer inzicht in de kosten, de looptijd en de verschillende uitvoeringsmogelijkheden van de wettelijke taak. Als kader heeft de raad aangegeven dat een mogelijke locatie voor opvang geen belemmering mag zijn voor woningbouwlocaties. 2.1 Voorgeschiedenis en bestuurlijke context Op 28 januari 2025 heeft de raad unaniem een motie aangenomen waarin het college is verzocht met een nieuw voorstel te komen voor de opvang van asielzoekers. Aanleiding hiervoor was maatschappelijke onrust rondom het voorstel om tot 200 opvangplekken voor asielzoekers te realiseren op locatie Eikelkamp in Elst. Er ontstond protest en er werd een petitie overhandigd door de inwoners van Elst. Op 19 mei 2025 is de gemeenteraad geconsulteerd om te komen tot realistische kaders en uitgangspunten met als doel een vervolg te geven aan de uitvoering van de Spreidingswet. De raad heeft daarbij nadrukkelijk aangegeven eerst behoefte te hebben aan inzicht in kosten, looptijd en uitvoeringsvarianten, voordat er een voorkeur uitgesproken kan worden voor een centrale opvanglocatie of een spreidingsvariant.

Daarnaast was de wens eerst een zorgvuldig en transparant participatietraject met inwoners te organiseren, voordat er wordt gesproken over locaties. In september 2025 heeft de raad kaders en uitgangspunten vastgesteld voor het participatietraject. Vervolgens is in januari 2026 de raad geïnformeerd over de voortgang en zijn kosten- en batenanalyses gedeeld met betrekking tot vier verschillende uitvoeringsvarianten. 2.2 4 manieren van opvang De gemeenteraad heeft het college gevraagd om de kosten en baten van vier manieren van opvang op hoofdlijnen uit te werken: • 1 centrale locatie onder beheer van het COA • 1 centrale locatie onder beheer van de gemeente • 3 kleinere locaties onder beheer van het COA • 3 kleinere locaties onder beheer van de gemeente Bij de uitwerking van de vier mogelijke vormen van opvang is de gemeente er bij alle manieren van opvang vanuit gegaan dat op elke locatie dag en nacht een fysieke beveiliger aanwezig is. De kosten voor beveiliging op drie locaties zijn naar schatting ongeveer 1 miljoen euro per jaar.

De volledige uitwerking van deze manieren vindt u hier: https://rhenen.raadsinformatie.nl/modules/1/Ingekomen%20stukken/1131030 2.2.1 Navraag bij netwerk Voor het opstellen van de kosten- en batenanalyse en om informatie in te winnen over de verschillende mogelijkheden van opvang is er gesproken met meerdere (buur)gemeenten, de Kansenmakers van de Provinciale Regie Tafel (adviesorgaan voor alle Utrechtse gemeenten op het thema asielopvang), het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en een aanbieder die ervaring heeft met tijdelijke woonunits voor asiel- en vluchtelingenopvang. Deze partijen hebben vanuit hun ervaring en expertise input geleverd voor de vier scenario’s. Tot slot zijn de maatschappelijke kosten en baten in kaart gebracht.

1

Tot februari 2026 was dit aantal 116.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

3

FIGUUR 1: INFORMATIE FLYER MET DE 4 MANIEREN VAN OPVANG

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

4

3. Plan van aanpak participatie Voorafgaand aan het participatietraject heeft de projectgroep een voorbereidingsgroep samengesteld. Hiervoor konden inwoners zich opgeven naar aanleiding van een bericht in de Rijnpost en een oproep op de website. 3.1 De voorbereidingsgroep Voor de voorbereidingsgroep zijn 22 deelnemers uitgenodigd, met aandacht voor een evenwichtige verdeling per kern en leeftijdscategorie. Per kern konden maximaal zes inwoners deelnemen. Bij een groter aantal aanmeldingen is willekeurig geloot. In totaal namen veertien inwoners en zeven (maatschappelijke) organisaties deel. Vanuit één kern waren minder dan zes aanmeldingen. Op 10 december is er een bijeenkomst geweest. Deze voorbereidingsgroep besprak de opzet van het participatietraject. De belangrijkste uitkomsten van deze bijeenkomst waren: • Dat participatie alleen succesvol kan verlopen als inwoners eerst goed worden geïnformeerd, voordat het participatietraject start; • Met daarbij het advies aan te sluiten bij bestaande netwerken (zoals dorpsverenigingen, ondernemingsverenigingen en kerkraden) en mensen niet te informeren via afzonderlijke informatieavonden georganiseerd door de gemeente; • Lees hier het volledige verslag (pdf, 239 KB). De gemeente heeft de adviezen van de voorbereidingsgroep grotendeels opgevolgd.

In januari 2026 is de raad geïnformeerd over de opbrengst van de voorbereidingsgroep en de wijzigingen in het proces via de raadsbrief Voortgang Uitvoering Spreidingswet.

FIGUUR 2: HET PROCES VANAF JANUARI 2025 3.2 Het informatie- en participatieplan In februari en maart zijn inwoners via diverse communicatiemiddelen geïnformeerd over de vier uitgewerkte manieren van asielopvang. Aansluitend volgde in april het participatietraject. 3.2.1 Informatiefase In de informatiefase hebben we zoveel mogelijk kanalen en manieren van informeren gebruikt, met als doel zoveel mogelijk inwoners te bereiken binnen de financiële middelen die er zijn. Inwoners zijn op de volgende manieren geïnformeerd: • De projectleider en de participatieadviseur hebben tijdens verschillende bijeenkomsten van bestaande netwerken uitleg gegeven over de Spreidingswet en het verdere proces. Zij zijn hiervoor op gesprek geweest bij de Dorpsraad Vereniging Dorpsbelang Elst, De Meent Achterberg, de Denktank en het Kerkenoverleg. • Op 31 maart is een Webinar georganiseerd. In totaal zijn er tijdens het Webinar 108 actieve registraties geweest. Het kan zijn dat er meerdere mensen via 1 IP-adres hebben deelgenomen aan het Webinar. Het Webinar is terug te kijken via www.rhenen.nl/opvang. • In de buurthuizen in Elst, Achterberg en Rhenen, het huis van de Gemeente, MFG en Rhenendael zijn flyers en posters verspreid over de vier mogelijkheden van opvang.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

5

• • • • •

Er zijn meerdere persberichten gedeeld: over de informerende fase, het Webinar, participatietraject en de vragenlijst. In de Rijnpost, dorpskrant Achterberg en de Klamp in Elst is een achtergrondartikel geplaatst over de vier manieren van opvang en het proces. Er zijn vijf instagram story’s gedeeld over: webinar, participatie en vragenlijst. Op de website van de gemeente www.rhenen.nl/opvang vinden inwoners alle actuele en relevante informatie. Via opvang@rhenen.nl kunnen inwoners vragen stellen.

Welke suggesties hebben we niet opgevolgd: • Huis-aan-huis brief, de kosten hiervoor waren te hoog, ongeveer € 12.000. • Mailen aan inwoners van wie de gemeente een mailadres heeft, in verband met de privacywetgeving.

FIGUUR 3: AFBEELDINGEN VAN VERSCHILLENDE MANIEREN VAN INFORMEREN OVER DE SPREIDINGSWET.

3.2.2

Participatiefase

Na de informatiefase in februari en maart waren er drie manieren voor participatie in april: 1. Vragenlijst, on- en offline. 2. Participatiebijeenkomsten in elke kern, per avond twee rondes. 3. Inloopbijeenkomsten in de ochtend in elke kern.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

6

4. Participatietraject De participatie is ingezet vanuit de gedachte dat zoveel mogelijk inwoners hun stem kunnen laten horen. Er is bewust gekozen voor momenten in elke kern: Achterberg, Elst en Rhenen en op verschillende momenten van de dag, avondbijeenkomsten en inloopmomenten in de ochtend. De hoofdvraag van de participatie was: De Spreidingswet verplicht ons om asielzoekers op te vangen. Welke van de vier manieren van opvang spreekt u het meest en welke het minst aan, en waarom? Daarnaast konden inwoners aangeven wat zij geschikte plekken zouden vinden voor asielopvang in de gemeente. 4.1 Vragenlijst In de vragenlijst konden inwoners bij vraag 1 aangeven hoe zij staan ten opzichte van asielopvang. En in vraag 2 kon aangegeven worden of de respondent wilde dat de gemeente asielopvang organiseert (dus uitvoering geeft aan de Spreidingswet). Daarna kon de respondent kiezen verder te gaan met de vragenlijst om mee te denken welke manier van opvang het meest passend is voor de gemeente Rhenen. Of besluiten om te stoppen met de vragenlijst. De resultaten van vraag 1 en 2 zijn dan wél meegenomen met de resultaten. Sommige (van de eerste) respondenten voelde zich onvoldoende gehoord en/of weggezet als negatief, als ze op vraag 1 en 2 nee hadden geantwoord.

De automatische beantwoording bij het stoppen van de vragenlijst na vraag 2 gaf de eerste dagen aan dat de vragenlijst niet meer voor de respondent van toepassing is. Nadat een deelnemer hier melding van heeft gemaakt is deze tekst direct aangepast. De vragenlijst heeft uitgestaan van 8 tot en met 29 april. In totaal zijn er 1585 vragenlijsten ingevuld. Hiervan zijn er 452 inwoners gestopt na vraag 2. 1133 inwoners hebben de hele vragenlijst ingevuld. De gemeente Rhenen heeft ca 17.000 inwoners van 16 jaar en ouder. De vragenlijst is dus ingevuld door 9,32% van de inwoners. De resultaten van de hele vragenlijst zijn terug te vinden in bijlage 1. 4.1.1 Factsheet vragenlijst De ingevulde vragenlijsten zijn gecontroleerd op volledigheid en kwaliteit van invullen. Daarnaast is een controle uitgevoerd op mogelijke dubbele deelname. Het factsheet gaat in op de kernvraag: ‘Welke manier van opvang past het beste bij de gemeente Rhenen.’ De aantallen van deelnemers die de vragenlijst tot vraag twee hebben ingevuld zijn, zoals hierboven al vermeld, wel meegeteld. De samenvatting van het factsheet is te vinden na de afbeeldingen 4 en 5.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

7

FIGUUR 4 FACTSHEET VRAGENLIJST DOOR MOVENTEM

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

8

FIGUUR 5 VERVOLG FACTSHEET MOVENTEM

4.1.1 Samenvatting en factsheet Respons Hieronder een overzicht van de respons van het onderzoek; Houding t.o.v. opvang asielzoekers in Rhenen Van alle respondenten is bijna zes op de tien (heel) negatief over de opvang van asielzoekers in de gemeente Rhenen. Ruim een kwart is (heel) positief. In verhouding zijn jongere respondenten vaker (heel) negatief over de opvang van asielzoekers, oudere respondenten zijn vaker (heel) positief. Respondenten uit Elst en Achterberg zijn in verhouding vaker (heel) negatief over de opvang van asielzoekers. Uitvoeren spreidingswet Bijna de helft van de respondenten is het (helemaal) eens met de stelling 'Ik vind dat de gemeente zelf (met of zonder het COA) aan de slag moet met het organiseren van asielopvang'. Oudere

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

9

respondenten zijn het in verhouding vaker (helemaal) eens met de stelling, ook respondenten uit de plaats Rhenen zijn het in verhouding het vaakst (helemaal) eens met de stelling. COA of gemeente regelt de opvang De respondenten hebben iets vaker een voorkeur voor de situatie waarin de gemeente zelf alles rondom de opvang van asielzoekers regelt ten opzichte van de situatie waarin het COA alles regelt. Oudere respondenten kiezen relatief iets vaker voor een situatie waarin het COA alles regelt. Duur van de opvang Ruim vier op de 10 respondenten vinden dat de opvang 5 jaar open moet blijven, ongeveer één op de zeven vindt dat dit langer dan 10 jaar mag. Jongere respondenten kiezen relatief vaker voor 5 jaar. Inrichten van de opvang Ruim de helft van de respondenten heeft een voorkeur voor 1 centrale locatie voor de opvang van asielzoekers. De meningen zijn verdeeld over het gebruik van voorzieningen door asielzoekers. Ongeveer evenveel respondenten hebben de voorkeur voor eigen voorzieningen op of in de buurt van de AZC-locatie voor asielzoekers als voor de situatie waarin asielzoekers gebruik maken van de bestaande voorzieningen die in de gemeente aanwezig zijn.

Scenario’s Twee scenario's hebben de meeste voorkeur bij de respondenten: - opvang van 116 asielzoekers op één locatie onder beheer van het COA (26%), en - opvang van 116 asielzoekers op drie kleinere locaties onder beheer van de gemeente (26%). Oudere respondenten hebben in verhouding vaker een voorkeur voor een scenario waarin opvang onder beheer van het COA staat, respondenten uit Elst hebben in verhouding vaker een voorkeur voor opvang op drie kleinere locaties. De twee scenario's waarvoor de meeste voorkeur bestaat hebben in verhouding ook de minste voorkeur bij de rest van de respondenten. De opvang op één locatie onder beheer van het COA (voor 29% van de respondenten het minst aansprekend) en opvang van drie kleinere locaties onder beheer van de gemeente (voor 26% van de respondenten het minst aansprekend).

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

10

4.2 Participatiebijeenkomsten De opzet van de vragenlijst en de fysieke participatiebijeenkomsten waren nagenoeg hetzelfde. De gemeenteraad heeft in september 2025 aangegeven de Spreidingswet te willen uitvoeren, maar daarover eerst in gesprek te willen met inwoners, voordat er een locatie wordt gekozen. Daarom is tijdens het participatietraject gekozen om vooral met elkaar in gesprek te gaan over de vraag welke manier van opvang het meest passend is voor Rhenen. Omdat we weten dat er ook inwoners zijn die geen asielopvang willen, is er ruimte gegeven om deze stem te laten horen. Dit kon door in gesprek te gaan met o.a. de burgemeester en, of projectleider, participatieadviseur. De deelnemers zijn ook uitgenodigd om ondanks hun nee mee te praten aan de tafelgesprekken. Sommigen kozen daarvoor, anderen wilden liever alleen (gemotiveerd) via een post-it nee zeggen. De raadsleden die aanwezig waren, waren er als toehoorder. 4.2.1 • • • •

Opkomst aantallen Achterberg: 1e ronde 18 deelnemers, 2e ronde 3 deelnemers Elst: 1e ronde 75 deelnemers, 2e ronde 35 deelnemers Rhenen: 1e ronde 18 deelnemers, 2e ronde 20 deelnemers. Totaal 169 deelnemers

FIGUUR 6: VOLLE ZAAL BIJEENKOMST IN ELST, FOTO JAN VD BRINK 4.2.2 Gespreksverslagen Het concept van de gespreksverslagen is gestuurd naar alle deelnemers. In totaal hebben 10 deelnemers gereageerd op het conceptverslag wat is toegestuurd. Hierin gaf 1 deelnemer aan zich onvoldoende gehoord te voelen. De overige deelnemers waren overwegend positief en complimenteus, met een paar kleine inhoudelijke toevoegingen op het verslag. Het verslag is daarna definitief gemaakt. De gespreksverslagen zijn een feitelijke weergave van wat er is gezegd en geeft geen duiding aan de gesprekken. Hieronder kunt u de algemene samenvatting en samenvatting per kern vinden. De uitgebreide gespreksverslagen kunt u terugvinden in bijlage 2.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

11

4.2.3

Samenvatting gespreksverslagen

Algemene samenvatting Dit participatietraject laat zien dat inwoners betrokken zijn. De meningen over de meest passende vorm van opvang lopen uiteen, maar er is in alle kernen een (lichte) voorkeur voor spreiding over meerdere kleinere locaties. Bij voorkeur verdeeld naar rato van inwoneraantal en naar draagkracht. Tegelijkertijd wordt het belang van regie door de gemeente benadrukt, al dan niet in combinatie met de expertise van het COA. Veiligheid, handhaving en duidelijke afspraken vooraf worden in alle gesprekken als essentiële randvoorwaarden genoemd. Inwoners willen weten waar ze aan toe zijn. Er leven zorgen over de impact op het dorpskarakter van Elst en Achterberg en het beperkte voorzieningenniveau in deze kernen. Een mogelijke ontwrichting van sociale cohesie wordt gevreesd als de keuze valt op één centrale locatie in één van deze twee kernen.

FIGUUR 7: CITAAT DEELNEMER

Verder is er in de gesprekken veel aandacht voor integratie, waarbij werk, taal en contact met inwoners als belangrijk uitgangspunt worden gezien om overlast en verveling te voorkomen. Onzekerheid over kosten, financiering en mogelijke gevolgen voor gemeentelijke voorzieningen en belastingen wordt vaak genoemd in de gesprekken. Daarnaast is er behoefte aan meer transparantie, betrouwbare informatie en voorbeelden uit andere gemeenten. Vooral in Elst klinkt ook een duidelijke ‘nee-stem’; daar wordt door een deel van de inwoners opgeroepen om de Spreidingswet niet uit te voeren. Er zijn ook inwoners in Elst die wel voor asielopvang zijn, vaak onder bepaalde voorwaarden zoals met een evenwichtige verdeling van de asielopvang over de kernen. In alle kernen wordt benoemd dat er weinig vertrouwen is in garanties vanuit het Rijk en dat men vreest voor langdurige opvang en groei van het aantal opvangplekken. Tot slot geven inwoners aan dat opvang niet ten koste mag gaan van woningkansen en voorzieningen voor eigen inwoners, en dat een zorgvuldige, eerlijke en realistische afweging noodzakelijk is. Algemeen beeld Achterberg In Achterberg overheerst een gemengd maar betrokken geluid, waarbij inwoners erkennen dat opvang moet, en vooral willen meedenken over het ’hoe‘.

Er is lichte voorkeur voor spreiding of kleinschalige opvang, mits veiligheid, toezicht en duidelijke afspraken vooraf goed geregeld zijn. De mensen die een voorkeur hebben voor een centrale opvanglocatie, kiezen hiervoor vanuit efficiëntie en kostenbesparing. Er wordt aangegeven een voorkeur te hebben dat de gemeente regie houdt om integratie te bevorderen, bijvoorbeeld via werk en dagbesteding. Onzekerheid over de kosten, de samenstelling van de op te vangen groep asielzoekers en de langetermijngevolgen speelt een belangrijke rol in de meningsvorming. De zorgen richten zich met name op de veiligheid, de impact op het dorpsleven en het beperkte voorzieningenniveau in Achterberg.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

12

Algemeen beeld Elst In Elst lopen de meningen sterk uiteen. Er klinkt een duidelijke ‘nee-stem’, vooral ingegeven door zorgen over veiligheid, de onzekerheid over de duur van de opvang, dat het bij asielzoekers vooral om ‘gelukszoekers’ gaat en het gevoel dat het opvangen van asielzoekers een landelijk probleem is en geen gemeentelijk probleem. Sommige inwoners met een ‘nee’-stem willen toch meedenken en meepraten over hoe de opvang te regelen als het echt moet. Ook zijn er mensen die positief staan tegenover opvang. Vaak hebben zij wel zorgen over de polarisatie onder dorpsgenoten rond het onderwerp asielopvang. Als het over de 4 manieren van opvang gaat, is er een brede steun voor spreiding over meerdere kleinere locaties, vaak naar rato van de kernen. Veel inwoners benadrukken het belang van sociale controle, integratie en contact, maar koppelen dit ook aan zorgen over veiligheid, kosten en druk op voorzieningen. Er is merkbaar wantrouwen richting zowel de gemeente als het Rijk en het COA en behoefte aan meer duidelijkheid, cijfers en garanties. Over het geheel genomen wil men betrokken blijven, maar met duidelijke randvoorwaarden en meer transparantie vanuit de gemeente. Algemeen beeld Rhenen In Rhenen is het beeld genuanceerd, met enerzijds bereidheid tot opvang en anderzijds stevige zorgen over veiligheid, woningnood en kosten.

Inwoners benadrukken het belang van integratie, contact en menswaardige opvang, waarbij zowel kleinschalige als centrale oplossingen worden overwogen en regie door de gemeente en het COA (of een samenwerking). Veiligheid, samenstelling van de groep (met name verhouding mannen/vrouwen) en garanties over de duur van opvang zijn terugkerende aandachtspunten. Daarnaast leeft sterk het gevoel dat opvang niet ten koste mag gaan van kansen voor eigen inwoners, met name op de woningmarkt. 4.3

De inloopochtenden

Van de inloopochtenden is nagenoeg geen gebruik gemaakt. In Achterberg was de opkomst 1, in Rhenen 0 en in Elst 2 inwoners. De opmerkingen vanuit deze gesprekken zijn toegevoegd aan de gespreksverslagen.

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

13

4.4

Locaties op de kaart

Er was veel vraag naar of er al een locatie is beeld was vanuit de gemeente. Het antwoord daarop is NEE. Bewust zijn we als gemeente eerst met de inwoners in gesprek gegaan om te kijken naar het HOE. Aan de hand daarvan kunnen we, na het besluit van de gemeenteraad, gaan kijken naar het WAAR. Inwoners hadden wel deels behoefte om zelf een locatie aan te kunnen geven. Deze mogelijkheid had men zowel vanuit de vragenlijst als tijdens de bijeenkomsten. Hierbij is vooraf benadrukt dat alleen bruikbare ideeën voor locaties worden meegenomen in een volgende stap en geen reactie wordt gegeven op elke voorgestelde locatie. De rode stippen die op de kaart zijn aangebracht, laten de mogelijke plekken voor woningbouw zien. Vanuit de vragenlijst: •

Hebben 186 inwoners een locatieaanduiding aangegeven.

•

Er zijn 305 locaties aangeduid.

•

51 mensen hebben bij de toelichting (vragenlijst) gezet dat ze bewust geen locatie wilden doorgeven.

•

4 mensen hebben aangegeven in de toelichting (vragenlijst) dat het aangeven van een locatie niet lukte.

•

Tot slot zijn er 118 lege inzendingen binnengekomen. Het is niet duidelijk of mensen de locaties bewust of onbewust niet hebben ingestuurd.

Er werd aangegeven dat bij spreiding een verdeling naar rato over de kernen wenselijk is en dat bij één grotere locatie de voorkeur uitgaat naar de grootste kern. Daarbij werd genoemd dat niet alleen de oppervlakte van een kern, maar vooral de draagkracht (zoals voorzieningen, inwoneraantal en beschikbaarheid van vrijwilligers) meegewogen moet worden. Afbeelding 7 toont de locaties geclusterd; kaarten per kern zijn opgenomen in bijlage 3. Deze kaarten geven ook inzicht in de mate waarin het principe ‘niet in eigen achtertuin’ een rol speelt, met name in Achterberg en in mindere mate in Rhenen.

FIGUUR 8: OVERZICHT VAN AANGEGEVEN LOCATIES IN DE GEMEENTE RHENEN

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

14

5. Afsluiting De informatie- en participatiefase zijn goed verlopen. Het traject was intensief en er werd ruimte gegeven om op respectvolle wijze elkaars mening met bijbehorende emoties te horen. Er zijn duidelijke verschillen per kern hoe mensen denken over asielopvang. Maar de bereidwilligheid om naar elkaar te luisteren was er overal. Wat opvalt is dat het onderwerp asielopvang leidt tot maatschappelijke spanningen. Enerzijds spreken inwoners zich duidelijk uit tegen elke vorm van asielopvang. Belangrijke redenen zijn het gevoel van veiligheid, het tekort aan woningen en de beeldvorming dat veel asielzoekers uit ‘veilige landen’ komen en een andere achtergrond hebben die onvoldoende aansluit bij de inwoners. Daarnaast is meermaals het standpunt geuit dat het Rijk verantwoordelijk is voor het oplossen van de asielproblematiek. Anderzijds zijn er inwoners die aangeven zich geïntimideerd te voelen door eigen dorps- en stadsgenoten, omdat zij voor de uitvoering van de Spreidingswet zijn. Deze tegenstellingen in de gemeente benadrukken de noodzaak dat er zorgvuldig moet worden gehandeld, om verdere polarisatie te voorkomen en het gesprek op een respectvolle wijze te blijven voeren. 5.1 Omgevingsanalyse In april zijn er van 6 tot en met 20 april acht omgevingsanalyses gemaakt. De analyses geven een beeld over wat er lokaal en landelijk gebeurde in die tijdsspanne.

Met de analyse kon communicatie en informatie worden aangepast. Daarnaast zorgde het voor een goede voorbereiding op wat je kunt verwachten. Verder is er gebruik gemaakt van een vast stramien waarin kon worden aangegeven wat er in de sociale en nieuwmedia verscheen. Aan de hand daarvan werd de informatiebehoefte geïnterpreteerd en aangepast. En schatten we in hoe mogelijke schade kon worden voorkomen en hoe we betekenis konden geven aan emoties en meningen. 5.2 Beveiliging Gezien de maatschappelijke spanning en onrust rondom de uitvoering van de Spreidingswet heeft de gemeente nauw samengewerkt met de politie. Uiteindelijk is ervoor gekozen om geen externe fysieke beveiliging in te huren, maar dit intern samen met de politie, boa’s en ambtenaren van team Veiligheid en Toezicht te organiseren. Dit is allemaal goed verlopen. Achteraf gezien was er minder inzet van politie nodig geweest. 5.3 Vervolg De gemeenteraad besluit aan de hand van de uitgewerkte kosten- en batenanalyses en dit participatieverslag over het vervolg van de uitvoering van de Spreidingswet.

6. Overzicht bijlagen Bijlage 1: Resultaten Vragenlijst ‘Spreidingswet: opvang asielzoekers’ Bijlage 2: Gespreksverslagen ‘Participatiebijeenkomsten uitvoering Spreidingswet’ Bijlage 3: Uitkomsten locatievraag ‘Participatietraject uitvoering Spreidingswet’

Rapportage Participatie Uitvoering Spreidingswet mei 2026

15