Raadsvoorstel zienswijze (ontwerp)begroting GGDrU 2026-0

9

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

9 mei 2025 José Den Boer 1203958 D. Poortinga Gemeenteraad Rhenen Openbaar Zienswijze (ontwerp)begroting GGDrU 2026-0

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. de bijgevoegde zienswijze op de Ontwerpbegroting GGD regio Utrecht 2026 in te dienen; 2. de gemeentelijke bijdrage aan de GGDrU in 2026 van € 1.021.825 te dekken uit de reguliere budgetten (met name publieke gezondheid); 3. de financiële consequenties te verwerken via de planning en control cyclus van gemeente Rhenen

Inleiding De GGD regio Utrecht (GGDrU) heeft op 9 april 2025 de (ontwerp)begroting GGDrU 2026 verzonden naar de gemeenteraden. Zie bijlage 1 voor de aanbiedingsbrief en bijlage 2 voor de ontwerpbegroting. Gemeenten kunnen een zienswijze indienen op de ontwerpbegroting GGDrU. Het Algemeen Bestuur van de GGDrU (AB) stelt op 9 juli 2025 de ontwerpbegroting GGDrU 2026 vast en neemt hierin de zienswijzen van de gemeenten mee. De (ontwerp)begroting 2026 is opgesteld op basis van de Kaderbrief 2026 en de bestuursagenda 2023-2027. De raad van Rhenen heeft een zienswijze ingediend op de Kaderbrief GGDrU 2026. Hierin vraagt de raad aandacht voor de financiële situatie en eenduidige indexatie. Bij het vaststellen van de Kaderbrief 2026 heeft het AB de zienswijzen van alle 26 gemeenten meegenomen. Zie bijlage 3 voor het samenvattend overzicht. In de ontwerpbegroting staat wat de GGDrU gaat doen om de ambities te realiseren en wat het gaat kosten. De begroting is ingedeeld in drie inhoudelijke pijlers: 1) kansrijk opgroeien 2) een gezonde en veilige leefomgeving 3) langer en gezond zelfstandig. Daarnaast is één pijler gericht op een gezonde en toekomstbestendige bedrijfsvoering: vitale en wendbare organisatie. Kaders De raad kan een zienswijze op de ontwerpbegroting GGDrU 2026 geven op grond van artikel 44 lid 6 van de gemeenschappelijke regeling GGDrU.

Beoogd doel Het uiteindelijke doel is om de gezondheid van onze inwoners te beschermen en bevorderen binnen de daarvoor beschikbare middelen. Argumenten 1.1 De ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU houdt rekening met de financiële positie van gemeenten De begroting is, in lijn met de kaderbrief 2026 en ingediende zienswijze daarop, beleidsarm. GGDrU houdt rekening met de financiële situatie van gemeenten. In totaal wordt door gemeenten in de regio 1

Utrecht € 475.000 bezuinigd op maatwerk, naast een algemene taakstelling van € 300.000. Dit leidt tot een gezamenlijke bezuiniging van € 775.000 op de GGDrU als geheel. 1.2 In de ontwerpbegroting 2026 zijn nog een aantal inhoudelijke onzekerheden in rijksfinanciering In de ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU zijn een aantal programmaonderdelen opgenomen waarvoor de structurele financiering nog onzeker is. De recente Voorjaarsnota 2025 van minister Heinen bevat geen correctie op de eerder aangekondigde bezuiniging van 300 miljoen op de pandemische paraatheid. Deze maatregel kan ertoe leiden dat eerdere investeringen in infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid ongedaan worden gemaakt. Ook binnen het domein van seksuele gezondheid is de financiering onzeker. De SPUK-regeling voor aanvullende seksuele gezondheidszorg wordt mogelijk overgeheveld naar het gemeentefonds met een korting van 10%. Daarnaast loopt de landelijke stimuleringsregeling voor relationele en seksuele vorming af per half 2025, zonder dat duidelijk is of deze zal worden verlengd. Scholen moeten deze taak mogelijk zelfstandig bekostigen, wat de voortzetting ervan onzeker maakt.

1.2 De verschuiving van 2 fte naar de basisdienstverlening en de verhoging van de inwonersbijdrage zijn noodzakelijk om de kennis- en adviesfunctie van gezondheidsbevordering te borgen Gezondheidsbevordering is een wettelijke, maar kwetsbare taak van de GGDrU door landelijke en lokale bezuinigingen, wat heeft geleid tot een krimp van 8 fte op een team van 25 fte. Het Algemeen Bestuur van de GGDrU heeft daarom ingestemd met het structureel onderbrengen van 2 fte binnen de basisdienstverlening om de continuïteit van kennis, advies en preventie te waarborgen. Dit wordt gefinancierd via een verhoging van de inwonersbijdrage, wat voor Rhenen neerkomt op € 4.535. 1.3 De transformatieopdracht versterkt de toekomstbestendigheid van de GGDrU zonder directe lastenverzwaring in 2026 Naast nadrukkelijke inzet van de GGDrU om te bezuinigen, is de GGDrU gestart met een transformatieopdracht ‘GGDrU 2030’ zodat er een robuuste publieke gezondheidszorg ontstaat die klaar is voor de uitdagingen tot en met 2030. De focus ligt op de thema’s mentale gezondheid van jongeren, dubbele vergrijzing en gezonde en veilige leefomgeving. Daarnaast willen gemeenten een GGD die niet alleen uitvoert, maar ook strategisch adviseert. Daarom wordt ingezet op versterking van de kennis- en adviesfunctie.

In 2026 leidt dit nog niet tot extra kosten omdat de uitvoering plaatsvindt binnen de bestaande formatie en begroting. 2.1 De bijdrage van gemeente Rhenen aan de GGDrU stijgt met € 32.695 in 2026 De totale bijdrage van de gemeente Rhenen aan de GGDrU bestaat in 2026 uit basistaken, collectieve taken en lokaal maatwerk. De bijdrage stijgt van € 988.130 in 2025 naar € 1.020.825 in 2026. Dit is een toename met € 32.695. De belangrijkste onderdelen zijn: besluit bij de begroting 2024-0 over aantrekkelijk werkgeverschap: € 17.770; maatwerkmutaties € 9.180 (*); loon- en prijsindexatie en volumemutatie: € 9.175; forensische zorg en toezicht kinderopvang: €6.850; toekomst strategie gezondheidsbevordering: € 4.535; taakstelling en bezuiniging op lokaal maatwerk: € -13.815. * Stevig Ouderschap was niet in de begroting van 2025-0 opgenomen en in 2026-0 wel. De kennis- en adviesfunctie van de GGDrU voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) was incidenteel en is niet meer opgenomen in 2026. Kanttekeningen (risico's en nadelen)

1.1 De maatwerkafspraken voor 2026 zijn nog niet volledig verwerkt in het overzicht voor Rhenen Het onderdeel ‘Maatwerk’ van het gemeenteblad voor Rhenen (bijlage 2, pagina 70) geeft nog geen compleet beeld van de bijdrage de maatwerktaken in 2026. In de maatwerkovereenkomst spreekt de gemeente af welke extra taken de GGDrU lokaal uitvoert naast de basistaken. Deze maatwerkovereenkomst wordt eind 2025 gesloten voor 2026. In het overzicht voor Rhenen voor 2026 staan nog geen afspraken over de eventuele inkoop van M@zl. In 2026 nemen we, vanwege de bezuinigingen op het sociaal domein, minder maatwerk af bij de GGDrU. Zie bijlage 4. 2

1.2 Het risico bestaat dat de transformatieopdracht GGDrU 2030 op termijn alsnog zal leiden tot hogere lasten voor gemeenten De opdracht is op dit moment nog in de inventarisatiefase. Pas eind 2025 wordt hierover een concreet advies aan het Algemeen Bestuur gepresenteerd. Op dit moment is nog onduidelijk wat dit op termijn betekent voor o.a. personeel, opleidingen, investeringen in IT ten behoeve van meer datagedreven werken. Het is daarom van belang aandacht te vragen bij de GGDrU om tijdig op de hoogte te worden gehouden zodat kritisch gevolgd kan worden hoe deze transformatieopdracht vorm krijgt. 1.3 De jaarstukken 2024 zijn nog niet vastgesteld De jaarstukken 2024 zijn nog niet vastgesteld, omdat de controleverklaring ontbreekt. Dit komt door het VIP-programma, dat wordt gefinancierd via een SPUK-regeling van het Rijk. Voor de afronding van de Sisa-verantwoording is een definitief beleidsdocument en verantwoordingsinstructie van VWS nodig, maar die zijn nog niet beschikbaar. Hoewel dit betekent dat er bij het verzenden van de ontwerpbegroting 2026 geen volledig beeld is van de financiële realisatie en rechtmatigheid van het voorgaande jaar, heeft het Algemeen Bestuur in de vergadering van 26 maart 2025 kennisgenomen van de concept jaarstukken 2024 en worden er geen substantiële wijzigingen verwacht.

Na vaststelling in het AB deelt de GGDrU de stukken met de raden en de provinciale toezichthouder. Aanvullende financiële notities Op pagina 23 t/m 26 van de ontwerpbegroting staan de belangrijkste factoren die van invloed zijn op de gemeentelijke financiële bijdrage aan de GGDrU, zoals de loon- en prijsindexatie, bezuinigingen op het lokaal maatwerk en aantrekkelijk werkgeverschap. De inwonerbijdrage die de gemeenten betalen, stijgt van € 8,08 per inwoner in 2025 naar € 8,59 in 2026. De kindbijdrage stijgt van € 166,09 per kind in 2025 naar € 173,38 in 2026. Bijdrage Collectieve Lokaal Incidentele Totale Rhenen Basistaken taken maatwerk bijdrage bijdrage (begroting) 2026 213.565 740.705 67.555 0 1.021.825 2025 198.395 723.895 65.840 0 988.130 2024 176.145 674.625 59.205 2.960 912.935 2023 153.225 565.280 92.975 0 811.480 2022

147.832

544.760

82.225

0

774.817

Vervolg Vervolgstappen De GGDrU vraagt de raad voor 9 juli 2025 een zienswijze naar voren te brengen. De wethouder volksgezondheid neemt de zienswijze van Rhenen in de vergadering van 9 juli in, opdat deze wordt meegenomen in de besluitvorming van het Algemeen Bestuur van de GGDrU. Na het collegebesluit van 27 mei 2025 kunnen we de concept zienswijze alvast delen, zodat de GGDrU de richting weet. Het Algemeen Bestuur van de GGDrU stelt op 9 juli 2025 de (ontwerp)begroting vast en neemt hierin de zienswijzen mee. Als het Algemeen Bestuur instemt met de Ontwerpbegroting 2026 GGDrU dan zijn de gemeenten verplicht hun deel in de kosten bij te dragen. Monitoring of evaluatie Niet van toepassing Participatie Niet van toepassing Communicatie Zie vervolgstappen

3

Bijlagen Bijlage 1: Aanbiedingsbrief Ontwerpbegroting 2026 GGDrU Bijlage 2: Ontwerpbegroting 2026 GGDrU Bijlage 3: Overzicht zienswijzen Kaderbrief GGDrU 2026 Bijlage 4: Brief zienswijze Bijlage 5: Collegevoorstel Bezuinigingen op het lokaal maatwerk GGDrU vanaf 2026 Bijlage 6: Raadsbesluit

4