Raadsvoorstel zienswijze concept Kaderbrief GGDrU 2025

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer

: : :

29 januari 2024 José den Boer 1157196

Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : :

D. Poortinga Gemeenteraad Rhenen Openbaar Zienswijze Concept Kaderbrief GGDrU 2025

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. bijgevoegde zienswijze Concept Kaderbrief GGDrU 2025 kenbaar te maken bij de GGDrU; 2. de financiële consequenties die uit de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 voortvloeien, te verwerken in onze reguliere planning en control cyclus. Aanleiding/ korte voorgeschiedenis Op 13 december 2024 heeft de GGD regio Utrecht (GGDrU) de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 aan de gemeenteraden verzonden. Zie bijlage 1 voor de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 en bijlage 2 voor de uitnodiging een zienswijze te geven. De Concept Kaderbrief is de eerste stap in het proces van plannen, begroting en verantwoording 2025. In de Concept Kaderbrief 2025 GGDrU staan de financiële en beleidsmatige kaders voor 2025. Ook komen ontwikkelingen aan bod die van invloed zijn op de ontwerpbegroting 2025. Gemeenteraden kunnen een zienswijze over de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 kenbaar maken. De GGDrU biedt medio april 2024 ook de Ontwerpbegroting GGDrU 2025 voor zienswijzen aan de gemeenteraden aan. Gemeenten hebben op deze manier twee gelegenheden om invloed uit te oefenen op de begroting van de GGDrU. Op 27 maart 2024 besluit het Algemeen Bestuur van de GGDrU over de vaststelling van de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 en neemt hierin de zienswijzen van de raden mee. De GGDrU verzoekt in de brief aan de raden de zienswijze uiterlijk 15 maart 2024 kenbaar te maken.

Vanwege onze raadsplanning is met de GGDrU afgesproken een eventuele zienswijze zsm na de raadsvergadering van 19 maart 2024 in te dienen. Kaders Het naar voren brengen van een zienswijze op de Concept Kaderbrief GGDrU is een bevoegdheid van de raad op grond van artikel 43, lid 2 van de Gemeenschappelijke regeling gemeentelijke gezondheidsdienst regio Utrecht. Beoogd effect Het beoogde effect is een goed functionerende GGD in de regio Utrecht ten behoeve van de gezondheid(sbevordering) van onze inwoners. Argumenten 1.1 De concept Concept Kaderbrief 2025 geeft een financiële doorkijk De GGDrU schetst in de Concept Kaderbrief 2025 de financiële kaders voor de ontwerpbegroting 2025 en geeft een doorkijk op de te verwachten inwoner- en kindbijdrage voor 2025.

1

De GGD rekent met een gemiddeld verwachte indexatie van 6,65% in 2025. Dat is ruim 2 procentpunt hoger dan in 2024. De inwoner- en kindbijdrage worden berekend over het inwoneraantal van 1 januari 2023. In Rhenen is het aantal kinderen in 2023 nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2022; het aantal inwoners is iets gestegen. Samen met de indexatie levert dit een stijging op van de gemeentelijke bijdrage aan de GGDrU ter hoogte van ongeveer €59.000.1.2 De Concept Kaderbrief 2025 schetst inhoudelijke ontwikkelingen Naast de financiële kaders schetst de Concept Kaderbrief de te verwachten inhoudelijke ontwikkelingen die van invloed zijn of kunnen zijn op de ontwerpbegroting 2025. De belangrijkste inhoudelijke pijlers zijn: 1) Een gezonde en veilige leefomgeving 2) Kansrijk opgroeien 3) Langer gezond zelfstandig Daarnaast is een pijler gericht op de bedrijfsvoering: 4) Wendbare en vitale organisatie. Ad 1) Een gezonde en veilige leefomgeving • De GGD kreeg incidenteel geld van het Rijk om beter toegerust te zijn op infectieziektebestrijding en voorbereid te zijn op uitbraken met landelijke impact. Waarschijnlijk wordt deze pandemische paraatheid vanaf 2025 structureel gefinancierd vanuit het Rijk. • In coronatijd kwam aan het licht dat er een herziening nodig is van de formatie die GGD'en hebben om de infectieziektebestrijding te kunnen uitvoeren.

Na afronding van het onderzoek naar deze formatienormering infectieziektebestrijding gaan de GGD'en met gemeenten in gesprek over de (financiële) consequenties. • In coronatijd bleken de ICT-systemen onvoldoende voorbereid te zijn op een pandemie. Daarom wordt in 2024 met financiering van het Rijk gewerkt aan een nieuw landelijk platform voor data en informatievoorziening ten behoeve van de infectieziektebestrijding. Vanaf 2025 moet dit ook regionaal geïmplementeerd worden. De financiële consequenties van dit IV-landschap infectieziektebestrijding zijn nog onduidelijk. •

• •

•

•

Omgevingswet: In de nieuwe Omgevingswet is vastgelegd dat gezondheid meegewogen moet worden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Dat kan extra vragen van de gemeente aan de GGD opleveren. Ook moet de GGD investeren in ICT om de samenwerking rond de Omgevingswet mogelijk te maken. De financiële aspecten hiervan zijn nog niet helder. Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg: De GGDrU pleit bij het Rijk en de politiek voor een betere verdeling van dit budget voor soa-testen en PreP-behandeling. Stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit: De GGD begeleidt scholen die duurzame aandacht besteden aan seksuele vorming. Omdat de toekomst van deze regeling onduidelijk is en er meer vraag is dan budget, gaat de GGDrU in gesprek met gemeenten of dit via maatwerkafspraken georganiseerd kan worden. Forensische geneeskunde: De GGD krijgt mogelijk via aanbesteding extra taken rond Forensisch Medisch Onderzoek en de Medische Arrestanten Zorg. Daarnaast worden investeringen in opleiding verwacht. Deze extra taken worden alleen uitgevoerd als er afdoende middelen van de opdrachtgever tegenover staan. Toezicht kinderopvang en Wmo: Deze taken worden nu via de inwonersbijdrage gefinancierd. Daarvoor krijgen we jaarlijks een aantal uren toezicht per inkoopregio. Daarnaast kunnen we op offertebasis signaalgestuurde onderzoeken laten uitvoeren.

De GGDrU onderzoekt hoe deze toezichtstaak minder kwetsbaar georganiseerd kan worden en gaat daarover met gemeenten in gesprek.

Ad 2) Kansrijk opgroeien • Rijksvaccinatieprogramma: De gemiddelde vaccinatiegraad in regio Utrecht is lager geworden dan de ondergrens voor het bereiken van groepsimmuniteit. Dit speelt ook in de gemeente Rhenen. Het is vooral een risico voor jonge baby’s die nog niet gevaccineerd kunnen worden en voor inwoners die om medische redenen onvoldoende weerstand kunnen opbouwen. De GGD wil tot een gezamenlijke aanpak komen en brengt eventuele financiële consequenties in kaart. • Vaccinatievoorziening: Met financiering van het Rijk en om voorbereid te zijn op een mogelijk pandemische situatie, werken de GGD'en aan een basisinfrastructuur voor vaccinaties voor volwassenen. De GGDrU ziet dit als kans om het gehele stelsel van vaccineren te verbeteren. 2

•

•

Mentale gezondheid, kansengelijkheid en collectieve preventie: De GGDrU wil investeren in preventie om de trend te keren van de mentale gezondheid van jongeren die onder druk staat. De gemeente investeert via maatwerk in extra begeleiding van leerlingen in het voortgezet onderwijs door de jeugdartsen. De GGDrU stelt daarbovenop een gezamenlijke inzet op preventie voor. Die moet ervoor zorgen dat de problematiek op termijn afneemt, zodat er uiteindelijk minder extra begeleiding nodig zal zijn. Gezonde school aanpak: De subsidie voor de Gezonde School-ondersteuning door de GGD loopt eind 2024 af. De GGD pleit voor een vervolg op deze regeling.

3) Langer gezond zelfstandig • Gezondheid en veiligheid, ontwikkeling Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ): De GGD wil verkennen welke rol van de GGDrU van meerwaarde is op dit terrein en constateert dat haar betrokkenheid onder druk staat, bijvoorbeeld nu diverse gemeenten overwegen om het maatwerk Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB) te beëindigen. Het MAB van Rhenen wordt niet door de GGDrU uitgevoerd. • Publieke gezondheid asielzoekers en statushouders (PGA): Het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) koopt de taken Infectieziektebestrijding, Tuberculose en Technische Hygiënezorg in bij de GGD'en. In 2024 gaan het COA en de GGD'en onderhandelen over een nieuw contract vanaf 2025. Ook voor gezondheidsvoorlichting aan asielzoekers ligt contractverlenging op tafel. Omdat PGA per verrichting wordt gefinancierd, zijn de financiële risico’s gering. • Jong volwassen monitor: Met incidentele financiering vanuit de coronamiddelen is in 2022 en wordt in 2024 de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen afgenomen onder 16 t/m 25jarigen in Nederland. De GGDrU pleit voor financiering om deze monitor voort te zetten. Dit omdat jongvolwassenen een kwetsbare groep zijn, waar veel gemeenten weinig zicht op hebben terwijl er wel veel problemen spelen.

4) Wendbare en vitale organisatie • Aantrekkelijk blijven als werkgever: De GGDrU zet de extra gelden uit de begroting 2024 in voor meer marktconforme arbeidsvoorwaarden en het opleiden van medische professionals. Door de arbeidsmarktkrapte moet blijvend geïnvesteerd worden om medewerkers vast te houden. • I-strategie: De GGDrU werkt er in 2024 aan om de basis van de informatievoorziening van de organisatie op orde te krijgen. Op basis van de verbeterstrategie die in 2024 wordt opgesteld, gaat de GGD met het bestuur in gesprek voer de focus voor 2025. • Huisvesting jeugdgezondheidszorg: De GGDrU werkt aan een strategisch huisvestingsplan voor de consultatiebureau's. De huisvesting wordt op basis van maatwerkafspraken bekostigd door de gemeente. 1.3 De Concept Kaderbrief GGDrU 2025 geeft aanleiding voor het naar voren brengen van een zienswijze De financiële consequenties van deze ontwikkelingen is nog onduidelijk. Dat maakt het moeilijk om voor een aantal plannen nu al instemming te geven. De GGDrU is zich bewust van de financiële positie van gemeenten en het feit dat gemeenten keuzes moeten maken in de uitvoering van taken. Toch willen we in de zienswijze verzoeken zoveel mogelijk binnen de financiële kaders te blijven en voorkomen dat onvoorziene kosten worden gemaakt. Risico’s en nadelen

1.4 Loon- en prijsontwikkelingen kunnen nog van invloed zijn op de financiële gevolgen In 2025 kunnen loon-, premie- en/of prijsontwikkelingen optreden, die niet zijn meegenomen in de ontwerpbegroting 2025, maar wel betrekking hebben op dat begrotingsjaar. Dit is inherent aan het feit dat we als gemeenten relatief vroeg een Concept Kaderbrief GGDrU en Ontwerpbegroting GGDrU vragen. De GGDrU legt deze ontwikkelingen ter besluitvorming voor aan het Algemeen Bestuur via een begrotingswijziging. 1.5 De financiële consequenties zijn nog onduidelijk De GGDrU schetst een groot aantal inhoudelijke ontwikkelingen. De financiële consequenties van deze ontwikkelingen is nog onduidelijk. Veel van deze ontwikkelingen moeten nog uitgewerkt worden in voorstellen voor het bestuur.

3

De GGDrU geeft wel een financiële doorkijk op basis van de tot nu toe bekende kengetallen. De uiteindelijke financiële effecten worden zichtbaar in de Ontwerpbegroting GGDrU 2025. In de begroting 2025 worden alleen bestuurlijk genomen besluiten verwerkt, voor zover deze voor 1 februari 2024 zijn vastgesteld. Alle bestuurlijke besluiten die na deze datum worden vastgesteld worden via een begrotingswijziging in de begroting 2025 verwerkt. 1.6 Enkele indexcijfers wijken iets af van de septembercirculaire De GGDrU geeft in paragraaf 2.3 een schatting van de indexaties die voor de begroting 2025 zullen gelden. We constateren dat de in de kaderbrief genoemde percentages niet allemaal overeenkomen met wat er op pagina 11 van de Septembercirculaire gemeentefonds 2023 staat. De loonvoet sector overheid komt hoger uit in de kaderbrief en het prijsindexcijfer wordt in de circulaire niet genoemd. In de zienswijze vragen we de indexaties in lijn te brengen met de septembercirculaire. 1.7 Eenduidige indexatiecijfers Wij zouden graag dezelfde indexatiepercentages willen hebben voor alle gemeenschappelijke regelingen waar we als gemeente Rhenen bij aangesloten zijn. Op dit moment hanteren de gemeenschappelijke regelingen verschillende financiële uitgangspunten en daardoor verschillende indexatiepercentages.

Hierdoor kunnen de kosten voor een bepaalde gemeenschappelijke regeling sterker stijgen dan voor andere gemeenschappelijke regelingen. Dit zorgt voor onduidelijkheid en is volgens ons niet wenselijk. Binnen de gemeente Rhenen werken we op dit moment aan een voorstel om met alle gemeenschappelijke regelingen te komen tot eenduidige indexatiepercentages. Voor dit voorstel wordt gekeken naar de werkwijze die gehanteerd wordt bij onder andere het Gemeentefonds. Dit is een werkwijze die voor alle gemeenten binnen de regio gelijkwaardig is. Dit zorgt ook niet voor verschillen per provincie waar de gemeenten in liggen. Zodra het voorstel gereed is wordt dit met u gedeeld. Hier zal ook een nadere financiële toelichting worden gegeven. Financiële toelichting Voor de begroting 2025 worden vooralsnog dezelfde principes voor de bekostigingssystematiek gehanteerd, zoals deze ook voor de begroting 2024 zijn toegepast. Deze principes luiden: 1. Voor de instandhouding van de taken die op het basis en basis-plus niveau worden uitgevoerd wordt aan de deelnemende gemeenten een inwonerbijdrage dan wel een kindbijdrage doorberekend, uitgezonderd Toezicht Kinderopvang (op tariefbasis) en een deel van de Forensische Geneeskunde (lijkschouw) (deel op tarief per verrichting); 2.

Voor de uitvoering van de taken die op het intensiveringniveau worden uitgevoerd alsmede maatwerktaken wordt per afnemende gemeente een prijsafspraak gemaakt, die wordt vastgelegd ¡n een samenwerkingsovereenkomst. a. Dekking Er is in de begroting 2024 voldoende budget beschikbaar, derhalve € 893.000. Het budget vanaf 2025 en verder is naar verwachting niet voldoende voor de volledige uitvoering van de taken. Voor de gemeente Rhenen gaat het naar verwachting om een stijging van de gemeentelijke bijdrage met € 59.000,- , van € 893.000 in 2024 naar € 952.000.- in 2025. De resultaten van zowel de gewogen gemiddelde verwachte indexatie 2025 (6,65%) en de verwachte volumemutatie in 2025 (zie hiervoor pagina 10 Concept Kaderbrief 2025 GGD) zijn hieronder in onderstaand tabel weergegeven.

Totaal gemeenten (regio Utrecht) Rhenen

Totale bijdrage 2024 (1)

Schatting index Schatting 2025 volume 2025

Schatting bijdrage 2025 (1)

50.491.000

3.359.000

187.000

54.037.000

893.000

59.000

0

952.000

(1) Totale bijdrage 2024 en schatting bijdrage 2025 zijn exclusief ingekocht zorg en taken die op intensiveringsniveau worden uitgevoerd alsmede maatwerktaken waar per afnemende gemeente een prijsafspraak is gemaakt.

4

a. Begrotingswijziging De nu bekende financiële gevolgen uit de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 zal in onze Perspectiefnota 2025 worden opgenomen. Bovendien zullen we de loon en prijs ontwikkelingen kritisch blijven volgen en zo nodig middels tussentijdse rapportages bijstellen t.l.v. de stelpost loon en prijsontwikkeling. Het volgens van ontwikkelingen en eventuele bijstellingen geldt overigens ook voor de inhoudelijke ontwikkelingen. Personele gevolgen Niet van toepassing Duurzaamheid Niet van toepassing Participatie Niet van toepassing Communicatie Zie vervolgprocedure Vervolgprocedure De raad van de gemeente Rhenen stelt in de raadsvergadering op 19 maart 2024 de zienswijze op de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 vast. Na de raadsvergadering van 19 maart 2024 stellen we de GGDrU op de hoogte van het raadsbesluit. De GGDrU verzoekt in de brief aan de raden de zienswijze uiterlijk 15 maart 2024 kenbaar te maken. Die datum is een paar dagen eerder dan de raadsvergadering op 19 maart 2024. Met de GGDrU is afgesproken dat de zienswijze van onze raad wordt betrokken in de besluitvorming door het algemeen bestuur, ondanks dat deze een paar dagen later wordt verzonden. Op 27 maart 2024 besluit het Algemeen Bestuur van de GGDrU over de vaststelling van de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 en neemt hierin de zienswijzen van de gemeenteraden mee.

In de ontwerpbegroting GGDrU 2025 worden de financiële gevolgen zichtbaar van de in de Concept Kaderbrief genoemde ontwikkelingen. De GGDrU stuurt de ontwerpbegroting 2025 medio april 2024 voor zienswijze naar de raden. In de gemeente Rhenen is de bevoegdheid om een zienswijze in te brengen over begrotingen voor een gemeenschappelijke regeling gedelegeerd aan het College. De raad ontvangt de zienswijze ter informatie. Bijlagen: Bijlage 1: Concept Kaderbrief GGDrU 2025 Bijlage 2: Brief aan raden bij de Concept Kaderbrief GGDrU 2025 Bijlage 3: Brief met reactie op Concept Kaderbrief GGDrU 2025

5