Raadsvoorstel Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 en RWP Foodvalley

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

11 januari 2022 Marie-Jose Dilweg 953745 drs. J.M. de Heer-Verheij Gemeenteraad Rhenen Openbaar Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 en Regionaal Programma Werklocaties (RPW) Foodvalley 2021-2025 Afsprakendocument

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. 2.

kennis te nemen van de Visie Werklocaties Foodvalley 2020 – 2030 en Regionaal Programma Werklocaties (RPW) Foodvalley 2021-2025; vast te stellen dat de raad geen wensen en/of bedenkingen heeft met betrekking tot de beide documenten (Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 en RPW Foodvalley 2021-2025 Afsprakendocument) betreffende de Actualisering van het RPW Regionaal Programma Werklocaties Bedrijventerreinen, richting het Algemeen Bestuur van Regio Foodvalley.

Aanleiding/ voorgeschiedenis De Regio Foodvalley wil de meerjarige programmering van bedrijventerreinen, kantoren en campussen integraal bezien in een regelmatig (looptijd ca. 4 jaar) af te spreken Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Het huidige RPW-beleid (Afsprakenkader) voor bedrijventerreinen heeft een looptijd 2017-2020 en dient volgens afspraak te worden herbezien en te worden geactualiseerd. In 2020 is in opdracht van de Regio Foodvalley door onderzoeks- en adviesbureau STEC en een ambtelijke Werkgroep (Regio Foodvalley partnergemeenten en beide provincies) een beleidsdocument met een aantal beleidsuitgangspunten opgesteld. Voor het geactualiseerde RPW is een Afsprakendocument 2021-2025 en een Visiedocument 2020-2030 opgesteld. In samenwerking met de stakeholders (ondernemersverenigingen) hebben de acht Foodvalley gemeenten en beide provincies gezamenlijk het bestaande RPW-beleid herbezien, beleidsuitgangspunten (indien nodig) aangepast en een nieuw toekomstbestendig (concept) Regionaal Programma Werklocaties 2021-2025 opgesteld. Voor deze actualisatie is een Visiedocument en een Afsprakendocument opgesteld. Op 2 december 2021 heeft het regiobestuur Regio Foodvalley aan alle colleges van Regio Foodvalley formeel verzocht stukken voor wensen en bedenkingen voor te leggen aan de gemeenteraden.

Het ligt in de bedoeling gezamenlijk een regionale raadsbijeenkomst te organiseren op 19 januari 2022. Bureau STEC zal de raadsleden van een presentatie voorzien. Voor ondernemers wordt 26 januari en 3 februari een aparte informatiebijeenkomst georganiseerd. Wat is het verschil tussen het nieuwe RPW en het oude RPW: meer aandacht voor afspraken gericht op verduurzaming, circulariteit en ruimtegebruik. In vergelijking tot het RPW Werklocaties (looptijd 2017-2020) bestaat voor de actualisatie de wens tot verdieping van de kwalitatieve overwegingen. Zowel bij nieuwe uitgifte als bestaande voorraad 1

met extra aandacht voor een integrale afweging van de ruimte. Bijvoorbeeld door resultaat- of inspanningsverplichtingen m.b.t. verduurzaming, circulariteit en zuinig (multifunctioneel dan wel intensief) gebruik van de ruimte. In het RPW Afsprakendocument (Bijlage 1 ‘Regionaal Programma Werklocaties Foodvalley, Afsprakenkader 2021-2025’ maken de gemeenten binnen de Regio Foodvalley afspraken met elkaar. De beide provincies Gelderland en Utrecht zijn hier ook bij betrokken. De afspraken hebben betrekking op de kwantiteit (wie ontwikkelt hoeveel en waar?) en kwaliteit (voor wie wordt ontwikkeld, m.a.w.: wat zijn de doelgroepen?). Tevens worden resultaat- en inspanningsverplichtingen van de partnergemeenten (incl. bedrijven) gewenst op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en ruimtegebruik. Het RPW – Visiedocument (Bijlage 2 ‘Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030) is een strategisch document en is de basis voor de afspraken die de regio met de provincies Gelderland en Utrecht maakt voor wat betreft de kwantitatieve en kwalitatieve opgaven voor de komende periode. Tevens behelst deze visie de leidende principes die richtinggevend zijn voor de uitwerking naar deze concrete kwantitatieve en kwalitatieve afspraken.

Bij het maken van een gemeenschappelijk regionaal beleid over het ontwikkelen van bedrijventerreinen en deze afspraken en beleidsuitgangspunten vastleggen in Raadsvoorstellen/besluiten gaat het om zgn. eensluidende én eenduidige besluitvorming. Daarmee wordt bedoeld: de raden van alle Regio Foodvalley gemeenten dienen het regionaal overeengekomen beleid, op basis van identieke beslispunten (eensluidend), gezamenlijk vast te stellen. Dit betekent dat bij vaststelling van het regionaal beleid (Afsprakenkader) van het RPW in het Raadsvoorstel de beslispunten niet los van elkaar kunnen worden gezien en één samenhangend geheel zijn. Pas dan is er écht eensluidend regionaal beleid. Bovendien moeten de diverse eensluidende (identieke) beslispunten eenduidig zijn. Hiermee wordt bedoeld dat de beslispunten maar op één manier zijn te duiden (interpreteren) en niet multi-interpretabel zijn. Het (concept) regionale beleid RPW is ambtelijk voorbereid en besproken in het regionale wethoudersoverleg PHO Economie, Werkgelegenheid & Voedsel (E, W & V). Op grond van Art. 4 van de ‘Gemeenschappelijke Regeling Regio Foodvalley’ heeft het PHO het Regiobestuur geadviseerd het concept regionaal beleid RPW voorlopig vast te stellen en worden de colleges van de partnergemeenten verzocht (art.

169, vierde lid Gemeentewet en Handvest Actieve Informatieplicht), beide documenten aan de raad voor te leggen, teneinde de raad in de gelegenheid te stellen om zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken. In alle Foodvalley gemeenten worden beide documenten op soortgelijke wijze voorgelegd aan de raad. Na de fase van wensen en bedenkingen, en de eventuele aanpassingen in beide documenten die dit tot gevolg kan hebben, is het de bedoeling dat de colleges van de Foodvalley-gemeenten de raden een voorstel met gezamenlijke uitgangspunten afkomstig van het Afsprakenkader voorleggen teneinde hierover eenduidig te besluiten (eensluidende én eenduidige besluitvorming). Het visiedocument hoeft niet separaat door de raden te worden vastgesteld. Kaders Kaders van het nieuw opgestelde beleid zijn de provinciale Omgevingsverordening en de in het Rijksbeleid (Besluit Ruimtelijke Ordening) vastgelegde Ladder voor de Duurzame Verstedelijking. Ook het regionale programma van provincie Utrecht Wonen&Werken zegt iets over de wijze hoe bedrijventerreinen kwantitatief en kwalitatief ingevuld kunnen worden door de Utrechtse gemeenten van regio Foodvalley. Een regionaal beleid voor het afstemmen en programmeren van werklocaties past in de nog vast te stellen Economische Agenda van de Gemeente Rhenen. Beoogd effect “‘Het formuleren van een gemeenschappelijk regionaal (d.w.z.

vóór en dóór de Regio Foodvalley partnergemeenten) beleid voor het onderling afstemmen en regionaal programmeren van de

2

ontwikkeling van werklocaties (bedrijventerreinen, kenniscampussen en andersoortige werklocaties) met als tijdshorizon 2025. Beleid waarin de ambities voor de Regio Foodvalley zijn weergegeven en dat leidt tot betere onderlinge afstemming tussen de gemeente(n) en Provincies Gelderland en Utrecht, een evenwichtige lokale en regionale economische ontwikkeling, het duurzaam omgaan met de beschikbare (bedrijfs)ruimte, het creëren van werkgelegenheid en het genereren van regionaal inkomen”. Gewenst resultaat: Duidelijkheid en transparantie: een duidelijk en een met de Regio Foodvalley gemeenten en beide provincies afgestemd vraag en aanbod van huidige en toekomstige werklocaties (bedrijventerreinen, kenniscampussen en andersoortige werklocaties). • Afstemming: het beleid wordt vormgegeven middels een transparante overlegstructuur tussen de Regio Foodvalley gemeenten onderling en met beide provincies. • Duurzaamheid: door het onderlinge overleg en regionale afstemming wordt er op een duurzame wijze met de ruimte omgesprongen. • Werkgelegenheid: door een onderling afgestemd beleid betreffende regionale programmering van werklocaties (‘’Wie ontwikkelt waar, hoeveel en voor wie?’’) wordt werkgelegenheid gecreëerd en in stand gehouden. •

Argumenten 1.1 Het regionale beleid voor het afstemmen en programmeren van werklocaties past in het Bestuursprogramma 2018-2022 van het Rhenens College. Zowel Visie- als Afsprakendocument van het RPW zijn in lijn met het door het Rhenens College overeengekomen Bestuursprogramma namelijk Aansluiten bij de Visie Werklocaties van Foodvalley. Het RPW leidt tot regionale afspraken die een duidelijke meerwaarde hebben voor de gemeente Rhenen. Dit beleid draagt bij aan de bestuurlijke opgave om slimmer gebruik te maken van de ruimte voor bedrijven. 1.2 Het regionaal beleid voor het afstemmen en programmeren van werklocaties past in de aanpak van Rhenen om een duurzaam, circulair en economisch klimaat te versterken. Een regionaal beleid voor het afstemmen en programmeren van werklocaties past in het nog vast te stellen Economische beleid van de Gemeente Rhenen. Het zorgt voor aantrekkelijke functionele en bereikbare werklocaties voor reguliere bedrijvigheid, een sterk vestigingsklimaat voor het kennisecosysteem en een groene en bio-diverse leefomgeving, waarin de mens in samenhang met de natuur gezond kan leven en welke is aangepast en anticipeert op de effecten van de klimaatverandering. 2.1 De vaststelling van een gemeenschappelijk regionaal beleid inzake Werklocaties zorgt ervoor dat er geen onderlinge concurrentie is tussen de gemeenten.

Onderlinge concurrentie wordt in de hand gewerkt als bedrijven bij meerdere geïnteresseerde gemeenten gaan ‘shoppen’ om de meest gunstige vestigingsvoorwaarden te bedingen. Door éen beleid kan de regio eén lijn trekken naar bedrijven die mogelijk in de regio zijn geïnteresseerd. 2.2 Een gemeenschappelijk beleid leidt tot een duurzaam ruimtegebruik. Door regionale afstemming en programmering zal vraag en aanbod van/naar werklocaties beter op elkaar worden afgestemd en wordt er op een duurzame wijze met de ruimte omgegaan. Regionaal gezien betekent afstemming van werklocaties (bedrijventerreinen, kantoorontwikkeling) een segmentatie (clustering) van bepaalde soorten van activiteiten (bedrijven en instellingen). Dit zal tot gevolg hebben dat de gewenste interactie tussen gelijksoortige activiteiten (op grond van nabijheid) minder vervoerskilometers vergen. Tevens zullen geclusterde, gelijksoortige activiteiten gemakkelijker (en dus duurzamer) zijn te voorzien van een gemeenschappelijke infrastructuur (wegontsluiting, parkeergelegenheid) - en diensten (O.V., oplaadfaciliteiten). 2.3

Segmentering: de regio streeft er naar om voor de verschillende ‘doelgroepen’ van gebruikers optimaal geschikte werklocaties te vormen.

3

Mobiliteit en bereikbaarheid: de segmentering (bepaalde werklocaties voor bepaalde doelgroepen/ segmenten) zal leiden tot een clustering van bepaalde ‘soorten’ bedrijven. De infrastructuur (bereikbaarheid, ontsluiting en parkeren) kan hieraan worden aangepast zodat mobiliteit en bereikbaarheid kunnen worden geoptimaliseerd. 2.4 Passend in de ambitie van de gemeente Rhenen én van de Regio Foodvalley. Het ontwikkelen van geschikte werklocaties voor kennis-gerelateerde bedrijven en ook voor het reguliere bedrijfsleven, past zowel in het beleid van de gemeente Rhenen als ook de ambitie van de Regio Foodvalley (Strategische Agenda 2020-2025) om uit te groeien tot een internationale topregio op het gebied van duurzame voeding. 2.5 Link met Verstedelijking Strategie; door een uitgiftestrategie kan de gemeente keuzes maken in het type bedrijven Regio Foodvalley heeft te maken met een extra ruimtedruk vanuit omliggende regio’s. Bedrijven vanuit regio’s als Arnhem-Nijmegen en Amersfoort kijken steeds vaker naar vestigingsmogelijkheden in onze regio. Hoe groot deze vraag precies is, is moeilijk in te schatten en sterk afhankelijk van beleidskeuzes die worden gemaakt. Middels een uitgiftestrategie dient te worden bepaald in hoeverre een bovenregionale ruimtevrager binnen de regio wordt c.q. kán worden gehuisvest.

Gezien de hoge ruimtedruk vinden gemeenten in de regio het belangrijk om keuzes te maken in het type bedrijvigheid dat men binnen de regio huisvest. 2.6 Bij het ontbreken van een gezamenlijk programma kan de provincie handhavend optreden Wanneer afspraken in een regio te lang op zich laten wachten of van onvoldoende kwaliteit zijn, ontstaat een rol voor de provincie. Dit kan betekenen dat - indien een regio er niet in slaagt om binnen een redelijk termijn een afsprakenkader vast te stellen of wanneer de afspraken van onvoldoende kwaliteit zijn – het college van GS dit zelfstandig doet. Provincie kan handhavend optreden op basis van provinciaal beleid (Omgevingsverordening) en Ladder voor Duurzame Verstedelijking Risico’s 1.1 Regionale kaders beperken de lokale beleidsruimte. Door het vaststellen van een regionaal kader verbindt de gemeente zich aan een aantal beleidsuitgangspunten inzake werklocaties. Elke gemeente kan niet zomaar (meer) bedrijventerreinen en/of kantorenlocaties gaan ontwikkelen. Dat kan de lokale beleidsruimte en eigen ambities beperken. Vanuit de gekozen regisseursrol en omwille van transparantie worden grote projecten en ontwikkelingen voorgelegd aan het portefeuillehouderoverleg (PHO EW&V, Economie, Werkgelegenheid en Voedsel). Zij geven een advies aan het betreffende college. Ook de provincies worden hier in gekend.

2.1 als meerdere gemeenten onvoldoende segmenteren en dezelfde ‘soorten’ werklocatie ontwikkelen leidt dat niet alleen tot onderlinge concurrentie maar tevens tot onnodig gebruik van ruimte. Bij het ontbreken van gemeenschappelijk beleid zou onvoldoende segmentering kunnen plaatsvinden, met versplintering tot gevolg. Minder vraag, meer aanbod georiënteerd ontwikkelen. 2.2 Bij het ontbreken van een regionaal vastgesteld beleid zal er voor het ontwikkelen van nieuwe werklocaties nog steeds regionale afstemming dienen plaats te vinden Ondanks het ontbreken van een regionaal beleid inzake werklocaties zal in geval van het ontwikkelen van een bedrijventerrein een regionaal vergelijkende studie plaats dienen te vinden in het kader van Rijksbeleid. 2.3 Autonomie en keuzevrijheid blijft lokaal Hoewel het concept-beleid RPW een regionale segmentering van werklocaties voorstaat (bepaalde werklocaties voor bepaalde ‘soorten’ activiteiten), blijft de autonomie en keuzevrijheid van bedrijven en instellingen centraal staan. Waar binnen de kaders van het bestemmingsplan op aangewezen locaties bepaalde activiteiten toegestaan zijn, hebben bedrijven en instellingen de keuzevrijheid zich op dergelijke locaties te vestigen.

4

Financiële gevolgen De actualisatie RPW - Regionaal Programma Werklocaties 2021-2025 Regio Foodvalley is in opdracht en op kosten van de Regio Foodvalley opgesteld. Het vaststellen van het RPW - Regionaal Programma Werklocaties 2021-2025 Regio Foodvalley heeft geen financiële gevolgen voor de gemeente Rhenen. Personele gevolgen Er zijn geen personele gevolgen. Duurzaamheid In het kader van de ambitie “Rhenen klimaatneutraal in 2040” zal met betrekking tot de ‘harde’ (bestemmingsplan reeds vastgesteld) en ‘zachte’ plannen (nog niet vastgesteld) de planontwikkeling van de Rhenense werklocaties voldoen aan de duurzaamheidseisen van de gemeente. Regionaal gezien betekent afstemming van werklocaties (bedrijventerreinen, kantoorontwikkeling) een segmentatie (clustering) van bepaalde soorten van activiteiten (bedrijven en instellingen). Dit zal tot gevolg hebben dat de gewenste interactie tussen gelijksoortige activiteiten (op grond van nabijheid) minder vervoerskilometers vergen. Tevens zullen geclusterde, gelijksoortige activiteiten gemakkelijker (en dus duurzamer) zijn te voorzien van een gemeenschappelijke infrastructuur (wegontsluiting, parkeergelegenheid) - en diensten (O.V., oplaadfaciliteiten). Door intensivering maken we zo efficiënt mogelijk gebruik van beschikbare ruimte. Participatie Er is overleg geweest met de andere initiatiefnemers en partners in deze, namelijk: 1.

De provincies Gelderland en Utrecht. 2. Regio Foodvalley gemeenten. 3. Stakeholders. Ad 1 De provincies Gelderland en Utrecht Overleg is gevoerd met de provincies Gelderland en Utrecht. In deze documenten is rekening gehouden met de uitgangspunten van de provincies. Ad 2 Regio Foodvalley gemeenten De uitgangspunten van het rapport zijn akkoord bevonden door het portefeuillehoudersoverleg Economie, Werkgelegenheid & Voedsel (PHO EW&V) en Ruimtelijke Ordening/Mobiliteit en Wonen (PHO RO/M/W) van de Regio Foodvalley op 2 december 2021. Het Regiobestuur Regio Foodvalley heeft beide documenten voorlopig vastgesteld en aangeboden aan de colleges van Regio Foodvalley gemeenten met het verzoek deze voor te leggen aan de gemeenteraden voor het inbrengen van zienswijzen. Ad 3 Stakeholders Er is overleg gevoerd met VNO-NCW, ondernemersverenigingen, makelaars en een aantal individuele bedrijven. Raadsleden worden op 19 januari 2022 geïnformeerd. Voor ondernemers wordt 26 januari en 3 februari een aparte informatiebijeenkomst georganiseerd door bureau STEC. Communicatie De vaststelling van het gezamenlijke RPW-beleid Regio Foodvalley zal via een persbericht door de regio Foodvalley worden gecommuniceerd. Tevens zal het besluit digitaal gepubliceerd worden.

Vervolgprocedure • Door het vaststellen van een regionaal kader verbinden de gemeenten zich aan de uitgangspunten en het afsprakenkader van het vastgestelde RPW-beleid.

5

• Voor de regionale afstemming worden bepaalde (grote) projecten en ontwikkelingen voorgelegd aan het regionale portefeuillehouderoverleg (PHO Economie, Werkgelegenheid & Voedsel). Zij geven een advies aan het betreffende college. • Bij het tot ontwikkeling brengen van werklocaties (bedrijventerreinen, kantorenlocaties, kenniscampus en andersoortige werklocaties) dient ook een onderbouwing plaats te vinden conform de Ladder voor Duurzame Verstedelijking. Bijlagen: Bijlage 1: Concept RPW Afsprakenkader 2021-2025 Bijlage 2: Concept RPW Visiedocument 2020-2030 Bijlage 3: Aanbiedingsbrief Regio Foodvalley aan College

6