Raadsvoorstel vaststelling van de kaders Inclusief Samenleven in Rhenen

Bestuurlijk voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

15-8-2024 Xander Bardie en Nicole Ploeger 1177184 Dick Poortinga Gemeenteraad Rhenen Openbaar Voorstel tot vaststelling van de 'Kaders Inclusief Samenleven in Rhenen'

Voorstel De gemeenteraad besluit: 1. De 'Kaders Inclusief Samenleven in Rhenen' vast te stellen en daarmee in te stemmen met de volgende kaders: 1) We gebruiken de definitie voor inclusie van Movisie: “dat iedereen binnen de kaders van de rechtsstaat de vrijheid heeft en ervaart om naar behoefte en vermogen vorm te geven aan diens leven. Binnen een sociaal systeem waar: a) iedereen a priori onderdeel van is, b) dat iedereen mede kan vormgeven en c) waarin eenieder zich (h)erkend en geaccepteerd voelt als individu.” 2) We zijn een gemeente met een sterke sociale samenhang en werken aan een inclusieve samenleving waar iedereen, ongeacht verschillen, wordt erkend en gewaardeerd. Onze visie is dat iedereen in Rhenen kan en mag meedoen en zich thuis kan voelen. 3) We werken niet met doelgroepen, maar gebruiken de kenmerken uit het Inclusief Profiel om gerichte acties te ontwikkelen die inspelen op de diverse behoeften van alle inwoners. 4) We hebben drie hoofdambities geformuleerd: 1) We werken aan verbinding. Rhenenaren zijn zich bewust van en hebben meer respect voor verschillen én overeenkomsten in de samenleving. 2) Het vergroten van de gelijkwaardigheid en rechtvaardige behandeling in onze dienstverlening. 3) De gemeente Rhenen geeft het goede voorbeeld. 5) Om de ambities te realiseren, zetten we per ambitie één of meerdere actielijnen uit.

Deze actielijnen vormen het kader voor het gesprek met de samenleving over inclusief samenleven in Rhenen. De concrete acties voor een lokale inclusie agenda 2025 worden na het participatietraject vormgegeven. De input vanuit deze gesprekken met de Rhenense samenleving vormen de basis voor de inclusieagenda. In de inclusieagenda staan concrete acties die worden uitgevoerd om de doelen op het gebied van inclusie te behalen. 2. Het college opdracht te geven voor de verdere uitwerking van deze kaders zoals opgenomen in het document. 3. Akkoord te gaan met het begrote bedrag van € 45.000,- voor de kwartiermaker en waar nodig voor de (financiering van de) uitvoering van de inclusie-agenda het college opdracht te geven met concrete voorstellen te komen.

1

Inleiding In onze samenleving groeit de vraag naar een inclusieve en open samenleving, waarin iedereen authentiek kan zijn en op waarde wordt geschat. Daarom is in het Bestuursprogramma 2022-2026 afgesproken dat we een inclusieagenda gaan opstellen. De voorliggende 'Kaders Inclusief Samenleven in Rhenen' beschrijven de visie, ambities, en actielijnen die de gemeente Rhenen wil volgen om een inclusieve samenleving te bevorderen. De visie van de gemeente is verankerd in het idee dat Rhenen een plek moet zijn waar iedereen mee kan doen en zich thuis voelt. Door deze kaders vast te stellen en kennis te nemen van het vervolgtraject, geeft de raad een belangrijke impuls aan het beleid voor de komende jaren, waarmee Rhenen zich verder ontwikkelt tot een gemeente waar iedereen zich welkom en gewaardeerd voelt. Kaders De volgende kaders zijn van toepassing: • VN-verdrag handicap (2016) • Besluit toegankelijkheid (2017) • Grondwet, Artikel 1 (2023) • Visie Rhenen 2035 • Visie Sociaal Rhenen 2030 • Organisatievisie 2027 Beoogd doel Inclusie bevorderen voor alle inwoners in de gemeente Rhenen zoals omschreven in de visie Sociaal Rhenen 2030. We beschouwen de kaders als het startpunt voor de uitwerking en uitvoering van een inclusieagenda.

Door eerst kaders vast te stellen en te definiëren wat de kaders zijn voor inclusie, wordt er richting en ruimte gegeven voor de vervolgstappen om te komen tot een inclusieagenda. Argumenten 1.1 De vaststelling van de kaders geeft concrete invulling aan de visies op Rhenen: De kaders sluiten aan bij de visie waarin inclusie als een belangrijke pijler voor het sociaal domein wordt gezien, zoals ook vastgesteld in de Visie op Rhenen 2035: “Elke inwoner doet ertoe. We willen een inclusieve samenleving zijn. Er is bij ons geen ruimte voor discriminatie en buitensluiten” en de Visie Sociaal Rhenen 2030: “Rhenen is een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan en mag doen. Omdat mensen elkaar accepteren om wie ze zijn, ongeacht de verschillen.” 1.2 De vaststelling van de kaders biedt duidelijke richtlijnen voor de verdere uitwerking en implementatie van de inclusieagenda Het is van belang om de kaders eerst voor te leggen aan de gemeenteraad, omdat dit zorgt voor politieke legitimiteit. In het document worden de volgende kaders gehanteerd: 1) We gebruiken de definitie voor inclusie van Movisie: “dat iedereen binnen de kaders van de rechtsstaat de vrijheid heeft en ervaart om naar behoefte en vermogen vorm te geven aan diens leven.

Binnen een sociaal systeem waar: a) iedereen a priori onderdeel van is, b) dat iedereen mede kan vormgeven en c) waarin eenieder zich (h)erkend en geaccepteerd voelt als individu.” 2) We zijn een gemeente met een sterke sociale samenhang en werken aan een inclusieve samenleving waar iedereen, ongeacht verschillen, wordt erkend en gewaardeerd. Onze visie is dat iedereen in Rhenen kan en mag meedoen en zich thuis kan voelen. 3) We werken niet met doelgroepen, maar gebruiken de kenmerken uit het Inclusief Profiel om gerichte acties te ontwikkelen die inspelen op de diverse behoeften van alle inwoners.

2

4) We hebben drie hoofdambities geformuleerd: i. We werken aan verbinding. Rhenenaren zijn zich bewust van en hebben meer respect voor verschillen én overeenkomsten in de samenleving. ii. Het vergroten van de gelijkwaardigheid en rechtvaardige behandeling in onze dienstverlening. iii. De gemeente Rhenen geeft het goede voorbeeld. 5) Om de ambities te realiseren, zetten we per ambitie één of meerdere actielijnen uit. Deze actielijnen vormen het kader voor het gesprek met de samenleving over inclusief samenleven in Rhenen. De concrete acties voor een lokale inclusie agenda 2025 worden na het participatietraject vormgegeven. De input vanuit deze gesprekken met de Rhenense samenleving vormen de basis voor de inclusieagenda. In de inclusieagenda staan concrete acties die worden uitgevoerd om de doelen op het gebied van inclusie te behalen.

1.3 De kaders zijn een eerste stap in de richting dat de gemeente voldoet aan het VN-verdrag Handicap Gemeenten zijn verplicht om een lokale inclusie agenda (LIA) op te stellen, waarin ze afspraken vastleggen over de uitvoering van het VN-verdrag Handicap. Voor gemeenten betekent dit dat zij passende maatregelen moeten nemen zodat personen met een handicap zo zelfstandig en onafhankelijk mogelijk kunnen leven. Inclusief beleid houdt idealiter rekening met alle kenmerken waar we als mens op kunnen verschillen. Daarom focussen we in de kaders niet alleen op de doelgroep uit het VN-verdrag, maar nemen we alle kenmerken mee volgens het Inclusief Profiel, om zo impliciete en expliciete uitsluiting te voorkomen. 2.1 De kaders vormen een solide basis voor een duurzame en langetermijnstrategie op het gebied van inclusie. Ze bieden de nodige richting en flexibiliteit om in te spelen op toekomstige ontwikkelingen en uitdagingen. De kaders zijn een kapstok waaronder concrete acties voortvloeien. Met de vaststelling van de kaders is er mandaat om aan de slag te gaan met het vormgeven van een Lokale Inclusie Agenda en om de doelstellingen en acties daadwerkelijk te realiseren. . Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Inclusie is niet altijd haalbaar Het streven naar inclusiviteit is een doorlopend proces, omdat er voortdurend nieuwe inwoners zijn en opvattingen evolueren.

Een eindpunt voor inclusie wordt dan ook nooit bereikt. 1.2 Taal en framing kunnen onbedoeld bijdragen aan 'othering', wat het risico met zich meebrengt dat bepaalde groepen onbewust negatief worden gepositioneerd. Bij het opstellen en communiceren van de inclusiekaders is het belangrijk om bewust te zijn van het feit dat taal niet neutraal is. Een specifieke vorm van framing, bekend als 'othering', houdt in dat een onderscheid wordt gemaakt tussen 'wij' en 'zij', waarbij de 'wij'-groep vaak positief en de 'zij'-groep negatiever wordt afgeschilderd. Dit kan subtiel en onbedoeld gebeuren, maar het kan leiden tot uitsluiting of een gevoel van minderwaardigheid bij bepaalde groepen. Het is daarom cruciaal om tijdens het totstandkomingsproces en de verdere communicatie scherp te blijven op taalgebruik om deze vorm van framing zoveel mogelijk te vermijden en inclusie werkelijk te bevorderen. 2.1 Er heeft geen participatie plaatsgevonden voor de opstelling van de kaders Door vooraf kaders vast te stellen en daarna te participeren, zijn de verwachtingen voor het participatietraject duidelijk. Ook laat het zien dat de gemeente goed voorbereid is en een duidelijke visie heeft, maar openstaat voor input binnen de gestelde grenzen. Dit vergroot het vertrouwen van de inwoners in het proces en in de gemeente.

Hierdoor wordt het risico op afbreuk in de uitvoering verminderd en worden de verwachtingen helder maakt. Daarom is ter voorbereiding van de kaders alleen gesproken met de meeste fracties van de gemeenteraad.

3

Aanvullende financiële notities Voor de opstelling van de kaders en de inclusieagenda is 0,5 FTE formatie begroot, wat neerkomt op € 45.000,-. Voor de invulling van dit bedrag komen we na vaststelling van de inclusie-agenda bij u terug met concrete voorstellen. Vervolg Vervolgstappen De kaders bieden zowel richting als ruimte voor gesprekken over de verdere verkenning van wat goed werkt (Fase 1), evenals de verlangens, wensen en dromen voor een inclusieve samenleving (Fase 2). Dit participatietraject vindt plaats in het najaar van 2024. De kaders en de resultaten van de eerste en tweede fase vormen de leidraad voor het nader vormgeven van inclusieagenda per actielijn (Fase 3). Met deze inzet verwachten we eind Q1 2025 een eerste inclusieagenda te hebben. Participatie Er is nagedacht welke partijen in ieder geval betrokken moeten worden en welke vragen er gesteld worden. We zijn na het participatietraject tevreden als alle kenmerken uit het Inclusief Profiel uit de gemeenschap de mogelijkheid hebben gekregen om mee te denken over inclusie. Wat we belangrijk vinden is dat we op basis van de gesprekken een set aan inzichten, wensen en concrete acties hebben verzameld die aansluiten bij de diverse behoeften en aspiraties van de inwoners.

Daarnaast zijn we tevreden als het traject heeft geleid tot een inclusieve en realistische agenda met duidelijke prioriteiten, waarbij de deelnemers zich gehoord en betrokken voelen en er een duidelijke route is vastgesteld om gezamenlijk de gestelde inclusiedoelen te bereiken. De verdere uitwerkingen van het participatieproces volgen na vaststelling van onderhavig document. Monitoring of evaluatie De inclusieagenda wordt aan het begin van ieder jaar door het college vastgesteld, waarbij we vooruitblikken op de activiteiten voor het komende jaar. We benoemen per actielijn de nodige acties en welke mensen voor de uitvoering betrokken kunnen worden, zowel intern als extern. De agenda is flexibel. Dat betekent dat we indien nodig nieuwe acties kunnen toevoegen en onderwerpen kunnen schrappen als de acties daarvoor zijn afgerond. Door jaarlijks de effectiviteit en haalbaarheid van de doelstellingen en acties uit de inclusieagenda te monitoren, kunnen we inspelen op de actualiteiten in onze samenleving. Deze monitoring zal bij de vormgeving verder geconcretiseerd moeten worden, zodat de verwachtingen helder zijn. Het college rapporteert hierover naar de gemeenteraad. Communicatie Bij de nadere uitwerkingen van het participatietraject werken we ook de communicatie verder uit. Bijlagen Bijlage 1: Bestuursopdracht Bijlage 2: Kaders Inclusief Samenleven Rhenen (concept)

4