Raadsvoorstel vaststellen zienswijze kadernota 2022 VRU

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

26 november 2020 Rob Sardemann 740127 drs. J.A. van der Pas Gemeenteraad Rhenen Openbaar Kadernota 2022

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met kadernota 2022 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) en bijgevoegde zienswijze kenbaar maken bij de VRU; 2. de benodigde extra structurele middelen voor de bijdrage aan de VRU van € 15.000 te verwerken in de perspectiefnota 2022. Aanleiding / voorgeschiedenis Conform de geldende procedure van de gemeenschappelijke regeling VRU worden gemeenten tweemaal in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze (medesturing) te geven op de begrotingskaders, ten eerste bij de behandeling van de kadernota 2022 VRU en ten tweede bij de behandeling van de programmabegroting 2022 VRU welke in het voorjaar van 2021 aan gemeenten zal worden aangeboden. Ook ten aanzien van begrotingswijzigingen worden gemeenten in de gelegenheid gesteld een eventuele zienswijze kenbaar te maken. Kaders

In de kadernota ligt de nadruk op de ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de bijdrage voor het (collectieve) gemeentelijk basistakenpakket (GBTP). Het gemeentelijk basistakenpakket bevat de reguliere taken van de VRU conform in het vastgestelde beleidsplan 2020-2023 (bestaand beleid). De voorliggende kadernota heeft betrekking op het derde jaar van deze beleidsperiode. De kadernota bevat geen verhoging van de bijdrage voor nieuw beleid. De stijging van de bijdrage bestaat dan ook uitsluitend uit de technische toepassing van het financiële kader en ontwikkelingen die voortkomen uit bestaand beleid. Aan de hand van de kadernota 2022 informeert de VRU de gemeenten over de financiële en beleidsmatige kaders voor de programmabegroting 2022 die in het voorjaar van 2021 wordt opgesteld. In de kadernota ligt de nadruk op de ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage. In de vastgestelde jaarlijkse systematiek start het gesprek met het algemeen bestuur VRU over de begroting in november. In die vergadering is de kadernota besproken en vastgesteld om aansluitend voor zienswijze te worden verzonden aan de gemeenteraden. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan de wens van het algemeen bestuur om de kadernota in het voltallige bestuur te behandelen.

In de voorliggende versie zijn de adviezen van respectievelijk de Adviescommissie Gemeentesecretarissen Veiligheid (AGV) en de Bestuurlijke Adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën verwerkt. Beoogd effect Rhenen heeft een adequate crisisbeheersings- en brandweerorganisatie. De gemeente neemt deel in de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht. Het doel van deze regeling is het door de 1

Veiligheidsregio Utrecht realiseren van een gelijkwaardig kwaliteitsniveau van de beheersing van rampen en crises in de Utrechtse gemeenten.

Argumenten 1.1 Nieuw beleid wordt betaald uit besparingen, efficiënter werken en heroverwegen bestaand beleid Door het voeren van een sobere en solide bedrijfsvoering is sinds de regionalisering ruim 20 keer bezuinigd op de gemeentelijke bijdrage aan de VRU. In de recent vastgestelde begroting 2021 en de jaarstukken 2019 is nadrukkelijk rekening gehouden met de financiële krapte bij de gemeenten. Er wordt daarom geen bijdrage gevraagd voor nieuw beleid tot en met 2024 maar in plaats daarvan structurele kosten voor nieuw beleid te dekken uit besparingen, steeds efficiënter te gaan werken en bestaand beleid te heroverwegen. 1.2 De totale gemeentelijke bijdrage aan de VRU stijgt in 2022 met € 1,2 miljoen (x € 1.000)

Ontwikkelingen 2022

Structureel Incidenteel Totaal

Loonaanpassing

924

Prijsaanpassing

561

924 561

BDU Rampenbestrijding

-206

-206

Hervorming OMS-stelsel

1.052

Overige ontwikkelingen

-100

Totaal mutatie

2.231

-1.052

-100

-1.052

-1.179

Ten opzichte van de begroting 2021 bedraagt de stijging van de bijdrage voor het gemeentelijk basistakenpakket voor 2022 € 2,2 miljoen structureel. De kadernota bevat geen verhoging van de bijdrage voor nieuw beleid. De stijging van de bijdrage bestaat dan ook uitsluitend uit de technische toepassing van het financiële kader en ontwikkelingen die voortkomen uit bestaand beleid. Met name de loon-en prijsaanpassing en de (landelijke) hervorming van het OMS-stelselzijn bepalend voor de verhoging van de bijdrage van het basistakenpakket. Voor de financiële gevolgen van de hervorming van het OMS-stelsel voor 2022 stelt de VRU een incidentele dekking van € 1,1 miljoen voor (zie ook argument 1.3), zodat deze ontwikkeling in deze beleidsperiode nog niet doorwerkt als verhoging in de gemeentelijke bijdrage. 1.3 Hervorming OMS-stelsel leidt tot wegvallen concessievergoeding en daarmee tot meerkosten Met ingang van 2021 wordt, eerder dan verwacht, een landelijke voorziening voor de ontvangst van meldingen van brandmeldinstallaties operationeel. Dit als onderdeel van het project Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) waarbinnen het beheer van de meldkamer wettelijk aan de politie is overgedragen. Deze voorziening vervangt de huidige regionale werkwijze voor de ontvangst van brandmeldingen via het openbaar meldsysteem.

De consequentie van deze ontwikkeling is dat de concessievergoeding van € 1,1 miljoen op termijn volledig vervalt bij ingebruikname van de landelijke voorziening. Naar verwachting zullen de huidige op het OMS aangesloten instellingen en bedrijven in de loop van 2021 al over gaan naar de landelijke voorziening, waardoor de inkomsten uit concessievergoeding OMS met ingang van 2022 geheel wegvallen. De OMS-opbrengsten zijn als algemeen dekkingsmiddel in de begroting van de VRU verwerkt. Tegenover het wegvallen van de opbrengsten staat dus voor het grootste deel geen directe besparing op de kosten, waarmee deze exogene ontwikkeling niet structureel neutraal in de kadernota verwerkt kan worden. Om te voorkomen dat dit in deze beleidsperiode doorwerkt als verhoging op de gemeentelijke bijdrage heeft het algemeen bestuur op 9 november jl. ingestemd met het voornemen om een OMS-fonds te vormen uit het resultaat 2020, waarmee het wegvallen van de opbrengsten tijdelijk kan worden gedekt. Het OMS-fonds vormt tevens de buffer om de onzekerheid over de termijn en het tempo van het wegvallen van de OMS-opbrengsten op te vangen zonder dat de weerstandscapaciteit wordt aangetast. De bestaande weerstandscapaciteit is met € 1,4 miljoen namelijk relatief beperkt en bovendien ontoereikend om deze opbrengstendaling over een langere periode te kunnen opvangen.

2

Risico’s 1.1 In de kadernota 2022 VRU is vanaf 2024 de toekomstige verhogingen van de gemeentelijke bijdrage aangegeven door het wegvallen van de concessievergoeding Het instellen van een OMS fonds zal een totale omvang hebben van € 2,9 mln om de gevolgen van het wegvallen van de concessievergoeding van € 1,05 mln te compenseren. Met het instellen van dit fonds kunnen de financiële gevolgen tot begin 2024 worden opgevangen. In de kadernota 2022 wordt aangegeven dat de totale gemeentelijke bijdrage in 2024 met € 0,81 mln en in 2025 met € 1,05 mln zal stijgen. In het beleidsplan VRU 2020-2023 is opgenomen dat voor nieuw beleid geen extra bijdrage wordt gevraagd aan gemeenten. Voor Rhenen zal dit ook de verwachting zijn in het volgende beleidsplan VRU 2024-2027. De jaarlijkse bijdrage in deze periode kan alleen met de trendmatige loon-en prijsstijging worden verhoogd. Dit betekent dat de VRU het wegvallen van de concessievergoeding vanaf 2024 binnen de eigen exploitatie moet opvangen. Om die reden wordt de VRU in de zienswijze verzocht de mogelijkheden van een taakstellende bezuiniging te bezien in aanloop naar de nieuwe beleidsperiode. 1.2 Taakdifferentiatie/ (On)gelijke behandeling vrijwilligers De arbeidsvoorwaarden van brandweervrijwilligers op dit moment in strijd zijn met Europese wet- en regelgeving, in het bijzonder met de zogenaamd deeltijdrichtlijn.

De reden hiervan is dat werkzaamheden en aanstellingseisen van beroepskrachten en vrijwilligers gelijk zijn, zodat brandweervrijwilligers op grond van het gelijkheidsbeginsel door hun werkgevers – de veiligheidsregio’s – feitelijk als deeltijdwerkers beschouwd zouden moeten worden. Er bestaat een reëel risico dat de kosten voor brandweerzorg als gevolg van de taakdifferentiatie op basis van de genoemde denkrichtingen significant stijgen. Er is nog geen duidelijkheid over de omvang en fasering van de eventuele meerkosten als gevolg van de vrijwilligersproblematiek. Waar zich het risico van een zeer substantiële kostenverhoging gaat voordoen en het tempo van die kostenverhoging is nog niet in te schatten, omdat een eventueel besluit om het gedachte model van taakdifferentiatie in te voeren nog gekoppeld zou kunnen worden aan een derogatiebesluit (uitstel van invoering) vanuit Europa. Dit betekent ook dat de duur van het verleende uitstel van de inwerkingtreding van de Wnra voor personeel van de veiligheidsregio’s nog niet bekend is. Uitgangspunt hierbij is dat eventuele financiële consequenties als gevolg van wijzigingen in het stelsel door het Rijk worden gecompenseerd. Financiële gevolgen In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de bijdrage voor het gemeentelijk basistakenpakket (GBTP) opgenomen op basis van de mutaties in het financiële kader.

Totale bijdrage Rhenen 2022 (x € 1000) Bijdrage GBTP Begroting 2021

Mutaties financieel kader 2022

Totale bijdrage Gemeentelijk basistaken pakket (GBTP) 2022

1.141

15

1.156

De bijdrage van de gemeente Rhenen aan de VRU bedraagt in 2022 € 15.000,- meer ten opzichte van de opgenomen bijdrage in de begroting 2021. Dit nadeel zal structureel worden meegenomen bij het opstellen van de perspectiefnota 2022. Personele gevolgen Niet van toepassing Duurzaamheid Niet van toepassing

3

Participatie Er heeft overleg plaatsgevonden met accounthouders (VRU en gemeenten) en financieel adviseurs. Communicatie • In de voorliggende Kadernota 2022 zijn de adviezen van de bestuurlijke adviescommissie (BAC) Bedrijfsvoering en Financiën van de VRU en de adviescommissie Gemeentesecretarissen Veiligheid (AGV) verwerkt. • Op 2 november 2020 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden voor accounthouders VRU en ambtenaren financiën van de gemeenten, waarin de voorliggende kaders nader zijn toegelicht. • De ontvangen zienswijzen zullen worden besproken in aanloop naar de Programmabegroting 2020 in de vergadering van het algemeen bestuur op 8 februari 2020. • Het besluit wordt desgewenst toegelicht in het wekelijkse persgesprek. Vervolgprocedure De zienswijzetermijn conform de gemeenschappelijke regeling VRU bedraagt 8 weken. De eventuele gemeentelijke reactie dient uiterlijk 5 februari 2021 bij de VRU worden ingediend. Alle zienswijzen samen vormen de input voor het opstellen van de programmabegroting van 2021. Voordat het bestuur van de VRU de programmabegroting 2022 definitief vaststelt, wordt deze eveneens voor zienswijzen aan de gemeenten aangeboden. De gemeenten hebben op deze manier twee gelegenheden om invloed uit te oefenen op de programmabegroting van de VRU.

Bijlagen: Bijlage 1: Aanbiedingsbrief gemeenten Kadernota VRU 2022 Bijlage 2: Kadernota VRU 2022 Bijlage 3: Zienswijze gemeenten Rhenen Kadernota VRU 2022

4