Raadsvoorstel vaststellen Verordening nadeelcompensatie gemeente Rhenen 2024

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

27 augustus 2024 Remco Van der Hoogt 1165191 G.J. van Laar Gemeenteraad Rhenen Openbaar Verordening nadeelcompensatie gemeente Rhenen 2024

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. De ‘Verordening nadeelcompensatie gemeente Rhenen 2024’ (bijlage 1) vast te stellen, waarin de volgende uitgangspunten zijn opgenomen: a. De aanvrager van schadevergoeding maakt gebruik van een door het college vastgesteld formulier; b. het bestuursorgaan kan advies inwinnen bij een onafhankelijk adviseur voor zover dat naar zijn oordeel noodzakelijk is om op de aanvraag te kunnen beslissen; c. Er is een drempelbedrag voor de verwachte schade opgenomen voor het in behandeling nemen van verzoeken om nadeelcompensatie van € 500 voor particulieren en € 1.000 voor ondernemers; d. bij aanvragers wordt een recht van € 500 in rekening gebracht voor het in behandeling nemen van een verzoek om nadeelcompensatie. Het college besluit: 1. Het Aanvraagformulier nadeelcompensatie (bijlage 2) vast te stellen voor zowel schriftelijke als digitale aanvragen; 2. de “Procedureregeling tegemoetkoming in schade 2008” (bijlage 3) in te trekken.

Inleiding De overheid kan rechtmatig handelen en toch schade veroorzaken. Daarvoor was voor de komst van de Omgevingswet in de Wet ruimtelijke ordening (Wro) een rekening voor planschade opgenomen. Op die manier konden bijvoorbeeld huiseigenaren gecompenseerd worden, die de waarde van hun woning zagen dalen door een door de gemeente verleende vergunning of vastgesteld bestemmingsplan. Voor de afwikkeling van planschadeverzoeken op basis van de Wro kenden we in Rhenen de “Verordening tot wijziging van het recht als bedoeld in artikel 6.4 Wet ruimtelijke ordening” en de “Procedureregeling tegemoetkoming in schade 2008”. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is ook de regeling voor nadeelcompensatie uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in werking getreden. Op dat moment is er een algemene regeling voor nadeelcompensatie ontstaan. Waar voorheen planschade alleen betrekking had op een aantal specifieke besluiten op basis van de Wro, is nadeelcompensatie ook mogelijk op basis van besluiten van buiten het Omgevingsrecht. U kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan een winkelier die door het verlenen van een evenementenvergunning of het nemen van een verkeersbesluit minder goed bereikbaar is en daarvan nadeel ondervindt.

1

Om ook onder de nieuwe regeling in de Omgevingswet en Awb verzoeken te kunnen blijven behandelen, is het belangrijk om een nieuwe procedureverordening te hebben die aansluit bij de nieuwe basis en systematiek. Om die reden wordt deze procedureverordening aan uw raad voorgelegd. Kaders De nieuwe verordening vindt zijn grondslag in titel 4.5 Awb en afdeling 15.1 van de Omgevingswet. In de Awb is een algemene regeling opgenomen voor het toekennen van nadeelcompensatie en in de Omgevingswet een bijzondere, aanvullende regeling. De bevoegdheid voor de raad om een verordening vast te stellen is vastgelegd in artikel 149 van de Gemeentewet. Beoogd doel Het doel is te beschikken over een nadeelcompensatieverordening, die aan de wettelijke eisen voldoet en waarmee kan worden gewerkt onder het nieuwe regime van de Omgevingswet. Argumenten 1.1 Het vaststellen van deze verordening is door de Vereniging Nederlandse Gemeenten aangemerkt als een van de “Minimale acties Omgevingswet’ voor de implementatie van de Omgevingswet. Dit betekent dat deze verordening noodzakelijk is om goed te kunnen werken met de Omgevingswet. Het met voorrang oppakken van deze “Minimale acties Omgevingswet” was, samen met een beleidsneutrale overgang, één van de belangrijkste uitgangspunten van het plan van aanpak “Werkzaamheden invoering Omgevingswet”, dat uw raad in september 2020 heeft vastgesteld.

1.2 De verordening treedt om die reden met terugwerkende kracht in werking per 1 januari 2024 Door de verordening tegelijkertijd met de Omgevingswet en de wijziging van de Awb in werking te laten treden, wordt aan inwoners zekerheid geboden welke regels van toepassing zijn. Ook is het hiermee voor de gemeente administratief eenvoudiger om zaken in te delen: voor of na 1 januari 2024. Het loopt hiermee gelijk met de invoering van de wettelijke regelingen in de Awb en Omgevingswet. 1.3 Waar mogelijk wordt de werkwijze van voor de Omgevingswet voortgezet. Zo blijven we werken met dezelfde externe adviseur. Ook de procedure voor het behandelen van verzoeken blijft zoveel mogelijk gelijk. Wel wordt de hoogte van de kosten die wij in rekening brengen voor het in behandeling nemen van een aanvraag vastgesteld op € 500. Hiermee wordt alleen een inflatiecorrectie toegepast op het bedrag van € 300 dat in de procedureregeling uit 2008 was opgenomen. Ook deze verhoging past daarmee past in de lijn van een beleidsneutrale overgang naar de Omgevingswet waar in Rhenen voor is gekozen. Door het in rekening brengen € 500 van voor het in behandeling nemen van een verzoek wordt er een drempel opgeworpen. Hierdoor zal de aanvrager zelf eerst voldoende nagaan hoe hoog zijn schade is. Hiermee wordt een doelmatige administratieve last van de gemeente gewaarborgd. € 500 is het wettelijke maximum.

Bij toewijzing van de aanvraag wordt dit bedrag terugbetaald samen met het toegewezen bedrag aan compensatie.

1.4

1.5

We kunnen gebruik blijven maken van adviseurs bij de beoordeling van verzoeken om nadeelcompensatie Voor de behandeling van planschadeverzoeken maken wij gebruik van de expertise van de adviseurs van SAOZ. Op basis van de “Verordening nadeelcompensatie gemeente Rhenen 2024” kunnen we dit blijven doen voor de beoordeling van mogelijk nadeel op basis van ruimtelijke besluiten. Voor nadeel op basis van andersoortige besluiten is het ook mogelijk om andere adviseurs in te schakelen. In het verleden ontvingen wij jaarlijks slechts een zeer beperkt aantal aanvragen om planschadevergoeding. We verwachten niet dat het aantal aanvragen vanwege de invoering van de Omgevingswet en de regeling voor nadeelcompensatie uit de Awb explosief zal stijgen. Het is daarom

2

niet nodig een aparte adviescommissie in het leven te roepen. Het volstaat om de huidige werkwijze, waarbij we in voorkomende gevallen een externe adviseur inschakelen, voort te zetten. De vast te stellen Verordening nadeelcompensatie gemeente Rhenen 2024 vraagt om een door het college vastgesteld aanvraagformulier Voordeel hiervan is dat we kunnen vragen om alle relevante informatie bij de aanvraag in te dienen. Aanvragen zullen hierdoor vaker en eerder compleet zijn, waardoor ze snel kunnen worden behandeld. Het aanvraagformulier, zoals u het vindt in bijlage 2, is gebaseerd op een model van de VNG. We stellen het formulier niet alleen schriftelijk beschikbaar, maar ook digitaal via de gemeentelijke website, zodat aanvragen op beide manieren kunnen worden ingediend. 2.1

3.1 De Procedureregeling tegemoetkoming in schade 2008 is gebaseerd op vervallen wetgeving Hierdoor is de regeling niet meer geschikt om te gebruiken voor nadeelcompensatie voor besluiten die op basis van de Omgevingswet zijn genomen. Bovendien vraagt de wet om een door de raad vastgestelde verordening. Een door het college vastgestelde procedureregeling is daarom niet toereikend. Kanttekeningen (risico’s en nadelen) 1.1 Het vaststellen van een verordening nadeelcompensatie is niet verplicht De behandeling van nadeelcompensatie is echter wel een wettelijke plicht. Een verordening over nadeelcompensatie geeft de mogelijkheid om eigen gemeentelijke regels op te nemen die duidelijk aangeven hoe de gemeente nadeelcompensatie behandeld. Zonder verordening is het bijvoorbeeld niet mogelijk om kosten in rekening te brengen voor het benadelen van aanvragen om nadeelcompensatie. 1.2 Onrechtmatige overheidsdaden vallen niet onder deze regeling Deze worden behandeld via de aansprakelijkheid voor een onrechtmatige daad uit artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek. Aanvullende financiële notities Het vaststellen van deze verordening heeft geen directe financiële gevolgen. De toekomstige verzoeken om nadeelcompensatie die op basis van de verordening worden afgehandeld kunnen wel financiële gevolgen hebben, namelijk als wordt vastgesteld dat sprake is van nadeel.

In de meeste gevallen worden echter overeenkomsten gesloten met initiatiefnemers, waardoor de compensatie van dit nadeel voor rekening van deze initiatiefnemers komt. Alleen als wij als gemeente zelf initiatiefnemers zijn, zullen we het nadeel dan ook zelf moeten compenseren. Vervolg Vervolgstappen Na vaststelling is het proces afgerond. Er is geen mogelijkheid om bezwaar of beroep aan te tekenen. Monitoring of evaluatie Het is gebruikelijk dat van nieuwe verordeningen goed wordt bijgehouden of zij goed functioneren en of er aanpassingen nodig zijn. Gezien het relatief kleine aantal verzoeken om planschade dat wij de afgelopen jaren ontvingen, is het weinig zinvol hiervoor een termijn van bijvoorbeeld één of twee jaar vast te leggen. Door met de verordening te werken zullen in de loop van de tijd wellicht verbeterpunten naar voren komen. De urgentie van deze verbeterpunten bepaalt vervolgens op welke termijn deze zullen doorgevoerd. Participatie Deze verordening heeft met name betrekking op onze interne werkprocessen. Er heeft daarom geen participatie met externe partijen plaatsgevonden.

3

Communicatie De verordening zal op de gebruikelijke wijze worden gepubliceerd in het Gemeenteblad (overheid.nl) en in de Rijnpost.

Bijlagen: 1. Aanvraagformulier nadeelcompensatie; 2. Procedureregeling tegemoetkoming in schade 2008.

4