Raadsvoorstel vaststellen Transitievisie Warmte

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

6 juli 2021 Inez Kerkhof 897138 B. van Eeten Gemeenteraad Rhenen Openbaar vaststellen Transitievisie Warmte

Voorstel: De gemeenteraad besluit: in te stemmen met de Transitievisie Warmte voor de gemeente Rhenen

Aanleiding / voorgeschiedenis In het Nederlandse Klimaatakkoord is opgenomen dat iedere gemeente in Nederland uiterlijk eind 2021 een Transitievisie Warmte heeft vastgesteld. In deze visie staan voorstellen voor het duurzaam aardgasvrij verwarmen en koken. Gemeenten zijn regisseur van deze visie voor de gebouwde omgeving, welke samen met vastgoedeigenaren, netbeheerders, bewoners en medeoverheden wordt opgesteld. De gemeente Rhenen heeft de landelijke doelen aangescherpt opgenomen in het bestuursakkoord, Rhenen wil in 2040 een energieneutrale gemeente zijn. In de visie wordt ook aangegeven in welke wijk in de gemeente wordt begonnen met het opstellen van een wijkuitvoeringsplan. De definitieve keuze wat er in welke wijk moet gebeuren wordt in het vervolgtraject gemaakt. De Transitievisie Warmte ‘Rhenen zet stappen naar aardgasvrij’, opgesteld door DWA B.V., staat in bijlage 1. Hierin zijn uitgangspunten voor onze gemeente opgenomen en is de huidige situatie in beeld gebracht. Gekeken is naar technische mogelijkheden en koppelkansen, op basis waarvan de warmteoplossing per wijk is aangegeven. Vervolgens is de route naar 2030 en het vervolg van deze visie, het wijkuitvoeringsplan omschreven. Een onderbouwing van de warmtebronnen en voor- en nadelen van de technieken staan in de bijlagen.

Kaders Deze visie past binnen de kaders van het klimaatakkoord van Parijs, het Nederlandse Klimaatakkoord en het bestuursprogramma 2018-2022 van de gemeente Rhenen, onderdeel 3.3, het opstellen van een warmteplan. Het schrijven van een Transitievisie Warmte maakt ook onderdeel uit van de Routekaart Energietransitie die in februari 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. Beoogd effect Het doel van de Transitievisie Warmte is dat Nederland in 2050 onafhankelijk is van aardgas en dat alle benodigde energie duurzaam wordt opgewekt. Deze visie geeft inzicht hoe de verschillende wijken in de gemeente Rhenen onafhankelijk kunnen worden van aardgas. Ook staat hierin de keuze voor

1

twee wijken waarin we hiermee gaan beginnen, zodat deze in 2030 (zoveel mogelijk) onafhankelijk van aardgas zijn. Argumenten 1.1 Iedere gemeente in Nederland moet een Transitievisie Warmte hebben vastgesteld voor eind 2021 De rijksoverheid wil heel Nederland voor 2050 van het aardgas af. In het Klimaatakkoord is de verplichting voor alle gemeenten opgenomen om een Transitievisie Warmte op te stellen. Daaropvolgend moet per wijk een uitvoeringsplan komen om de transitie daadwerkelijk te realiseren. 1.2

Dit past in het bestaand beleid om als gemeente voor 2040 energieneutraal te zijn

Het opstellen van een warmteplan is in het bestuursprogramma opgenomen, om woningen onafhankelijk van het aardgas te krijgen. Deze visie is de basis voor de verdere uitvoering. 1.3

In de visie wordt aangegeven in welke wijk de gemeente gaat beginnen met een wijkuitvoeringsplan.

Samen met de partijen zoals genoemd bij het onderdeel participatie is gekozen om in de gemeente twee startwijken te kiezen, te weten Remmerden en Achterberg. Dit om breed ervaring op te doen met twee mogelijke oplossingen om het gebruik van aardgas te verminderen, een collectieve en een individuele oplossing. (zie hoofdstuk 8 in bijlage 1) Risico’s 1.1 Er komen andere, misschien betere oplossingen om woningen onafhankelijk van aardgas te maken. Deze visie is opgesteld op basis van de huidige beschikbare technieken. Techniek verandert snel, op dit gebied zijn vele onderzoeken naar goede alternatieven. Daarom wordt de Transitievisie Warmte elke vijf jaar herzien. Naast de uitvoering in de gekozen wijken blijven we als gemeente onze inwoners en bedrijven stimuleren om in eerste instantie energie te besparen. Hierdoor neemt de energievraag af en zijn er minder (alternatieve) energiebronnen nodig. 1.2

Het zoeken naar duurzame alternatieven voor aardgas, maakt ook onderdeel uit van de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 In de RES 1.0 wordt aandacht besteed aan de Regionale Structuur Warmte. Hiermee wordt de vraag, het aanbod en de al aanwezige warmte-infrastructuur in de regio in beeld gebracht. In de lokale Transitievisie Warmte is hier rekening mee gehouden. Voor Rhenen zijn op dit moment geen kansen voor gezamenlijke grootschalige oplossingen met de regio. Er vindt een goede regionale afstemming plaats. Ook in regioverband ligt de nadruk op het verminderen van de warmtevraag. De regionale en lokale maatregelen om energiebesparing te realiseren zullen elkaar versterken.

Financiële gevolgen Bij dit voorstel zijn geen extra financiele gevolgen. Via de decembercirculaire 2019 is een bedrag van € 202.101,- aan elke gemeente uitgekeerd voor de warmtetransitie. Bij de resultaatbestemming jaarrekening 2019 – in 2020 - is dit bedrag toegevoegd aan de reserve duurzaamheid. De kosten voor de wijkuitvoeringsplannen kunnen derhalve onttrokken worden aan de voorziening duurzaamheid. De geraamde kosten en de onttrekking aan de voorziening zijn verwerkt in de (meerjaren)begroting 2021-2024.

2

Personele gevolgen Bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen is, net als bij het opstellen van deze visie, inbreng van collega’s nodig. Dit zal deels onder de normale werkzaamheden vallen. Sociaal domein, wonen en communicatie zijn belangrijk bij het betrekken van inwoners. Bij de daadwerkelijke uitvoering van collectieve oplossingen is openbare werken van belang. Hoeveel inzet precies gevraagd gaat worden wordt inzichtelijk gemaakt bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen. Duurzaamheid Bij de keuze voor alternatieven zonder aardgas wordt continue bekeken of dit ook wel een duurzame oplossing is. In het verleden is gebleken dat dit niet altijd vanzelf samen gaat. Daarnaast wordt in de hele gemeente blijvend ingezet op het besparen en het zelf duurzaam opwekken van energie. Participatie Participatie heeft plaatsgevonden met verschillende groepen. Naast betreffende wethouders, college en raad zijn externe stakeholders als woningcorporatie, netbeheerders en waterschappen en bewoners betrokken. Voor raad, stakeholders en bewoners zijn twee bijeenkomsten georganiseerd. Aan het begin van het proces, om aandachtspunten te verzamelen waar voor onze visie extra belang aan wordt gehecht. Later in het proces is een eerste idee van de beste oplossing per wijk gepresenteerd en is de keuze voor de twee startwijken gemaakt.

Intern zijn collega’s van wonen, communicatie, Ruimtelijke Ordening, projecten, openbare werken en sociaal domein ook op deze wijze betrokken. Communicatie Na vaststelling van deze Transitievisie Warmte wordt een bericht hierover met inwoners gedeeld via de gebruikelijke kanalen (website, Het Gemeentenieuws en social media). Voor het vervolgproces, de wijkuitvoeringsplannen, wordt een communicatieplan gemaakt. Vervolgprocedure Na vaststelling wordt gestart met uitvoeringsplannen voor de twee gekozen wijken. De onderdelen van het wijkuitvoeringsplan staan omschreven in hoofdstuk 9. Bij collectieve oplossingen zal nader onderzoek uit moeten wijzen of deze ook financieel haalbaar zijn. Een eerste vooronderzoek heeft al plaatsgevonden. De provincie Geldeland bood aan in de regio Foodvalley een aantal Quickscans uit te voeren. Ook Rhenen heeft van dit aanbod gebruik gemaakt en een scan uit laten voeren naar de haalbaarheid van thermische energie uit oppervlaktewater. In deze casus is gekeken naar de mogelijkheid om warmte te winnen uit de Rijn en daar een warmtenet voor een groot deel van Rhenen (midden) mee te voeden. Het resultaat is een ‘voorzichtig positief’ advies. Op dit moment zijn de kosten nog te hoog, maar het is zeker zinvol om dit (over een aantal jaar) verder te onderzoeken.

(zie bijlage 2) Bijlagen: Bijlage 1: Transitievisie Warmte ‘Rhenen zet stappen naar aardgasvrij’. Bijlage 2: Quickscan studies Gelderland, geleerde lessen – wat is de haalbaarheid van collectieve warmteoplossingen. Bijlage 1, onderzoek 3: Quickscan naar de haalbaarheid van thermische energie uit oppervlaktewater in (de kern van) Rhenen.

3