Raadsvoorstel Vaststellen Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2029

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

15 april 2025 Jelte Bloemzaad 1197360 mr. drs. G. A. Kaai Gemeenteraad Rhenen Openbaar Vaststellen Strategische Agenda Regio Foodvalley 20262029

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. de Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2029 (bijlage 2) vast te stellen; 2. de externe samenvatting Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2029 (bijlage 3) vast te stellen. Inleiding We zijn als gemeente Rhenen onderdeel van de Regio Foodvalley. Regio Foodvalley vormen we samen met de gemeenten Ede, Veenendaal, Barneveld, Nijkerk, Scherpenzeel, Renswoude en Wageningen. Gezamenlijk staan we sterk. Bijvoorbeeld in de discussie over stifkstof, waarbij regio Foodvalley onlangs het adviesrapport “van stikstofslot: dat kan!” aanbood aan premier Schoof. Of voor het verkrijgen van subsidies, zoals voor de verbreding van de Rijnbrug of een subsidie van 25 miljoen euro vanuit de Regiodeal. Voor dit laatste zijn drie projecten ingediend met een connectie met onze gemeente. Bijvoorbeeld een project voor het ontwikkelen van uitzichtlocaties in onze mooie gemeente te ontwikkelen. Of een mestvergister voor agrariërs. Een ander project dat mogelijk gebruik kan maken van subsidie is het verkeersveiliger maken van het Binnenveld. Als regio hebben we een strategische agenda waarin thema’s en bijbehorende doelen staan waar we ons als regio op willen richten. De huidige strategische agenda loopt in 2025 af.

Het Algemeen Bestuur Regio Foodvalley heeft in het najaar 2023 aan de Economic Board de opdracht gegeven om te komen tot een gedragen, nieuwe Strategische Agenda (SA), waarbij de drie kolommen (onderwijs, ondernemers en overheid) input leveren. Op verzoek van het Algemeen Bestuur is hiervoor een Commissie Strategische Agenda (CSA) opgericht. De CSA heeft de concept strategische agenda “Regio Foodvalley Onderneemt Natuurlijk” aangeboden aan het Algemeen Bestuur, die deze op 20 september jl. heeft vastgesteld. Vervolgens is de concept strategische agenda voor wensen en bedenkingen naar de gemeenteraden gestuurd. Ter voorbereiding op de behandeling is er op 20 november een regionaal raadsgesprek geweest waar raadsleden de kans hebben gekregen om moties en amendementen uit te wisselen. In Rhenen heeft dit geleid tot twee amendementen. Op 10 december is de concept strategische agenda vastgesteld en zijn de wensen en bedenkingen ingediend. Het regiokantoor heeft de wensen en bedenkingen verwerkt en de definitieve versie van de strategische agenda op 14 februari voorgelegd aan het Algemeen Bestuur. Het Algemeen Bestuur heeft de definitieve versie vastgesteld en voor vaststelling doorgestuurd naar de colleges en gemeenteraden.

1

Kaders Gemeenschappelijke regeling Regio Foodvalley In artikel 4 lid 1a van de gemeenschappelijke regeling van Regio Foodvalley staat dat het bestuur van de regio tot haar taak heeft om in samenwerking met ondernemers en het onderwijs/onderzoek een regionale strategische agenda voor vier jaar voor te bereiden en deze agenda vervolgens ter vaststelling aan te bieden aan de raden voor zover het de taken en verantwoordelijkheden van de gemeenten betreft. In de gemeenschappelijke regeling is ook vastgelegd dat het taken/opgaven betreft in de volgende domeinen: Algemene bestuurlijke aangelegenheden, Economie en werkgelegenheid en Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit. Beoogd doel Met het vaststellen van de Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2029 bepalen we waar we ons de komende jaren regionaal op in gaan zetten. Hiermee zetten we de regionale samenwerking voort Argumenten 1.1 Aanpassingen en toevoegingen gedaan naar aanleiding van wensen en bedenkingen Vanuit verschillende regiogemeenten zijn suggesties gedaan om punten toe te voegen, aan te passen of te verhelderen. De CSA heeft op alle moties en amendementen een reactie gegeven (bijlage 4). Waar een toevoeging is gedaan wordt aangegeven waar dit in het stuk gedaan is. De CSA heeft ook toegelicht als er geen aanpassingen gedaan zijn naar aanleiding van een motie of amendement.

Vanuit de Rhenense gemeenteraad is een amendement ingediend rondom het STOMP-principe. Dat het hanteren van dit principe geen aanleiding moet geven om automobiliteit achter te stellen. Dit amendement is ook vanuit de gemeenten Veenendaal en Scherpenzeel ingediend. De CSA geeft aan dat het niet de bedoeling was om automobiliteit achter te stellen en heeft dit ook aangepast in de tekst. Er wordt nog wel benadrukt dat het STOMP-principe in eerder door de raad vastgestelde stukken, Bereikbaarheidsagenda en NOVEX-ontwikkelperspectief, centraal staat. 1.2 Uitvoering van de Strategische Agenda vraagt op meerdere punten om concrete uitwerking Naast moties en amendementen die om een concrete aanpassing, toevoeging of verheldering vragen, zijn er ook moties en amendementen ingediend die zich richten op de verdere uitwerking en uitvoering van de strategische agenda. Hierbij wordt opgeroepen tot concrete uitwerking van bepaalde thema’s, maar wordt ook aandacht gevraagd voor de financiële situatie van gemeenten. Zo heeft de Rhenense gemeenteraad een amendement ingediend waarin wordt aangegeven dat de huidige begroting als maximaal budget gehanteerd moet worden bij het opstellen van de begroting van Foodvalley die voortvloeit uit de nieuwe strategische agenda.

De CSA geeft aan dat ze de zorgen begrijpen en dat de nieuwe strategische agenda geen vrijbrief moet zijn voor het verhogen van de kosten. Er wordt verwezen naar de gemeenschappelijke regeling en dat hierin is opgenomen hoe de begroting tot stand komt. Hieruit blijkt ook dat de gemeenteraden nog invloed kunnen uitoefenen op dit proces. Hierover meer onder het kopje ‘vervolg’. 2.1 De externe samenvatting kan gebruikt worden bij lobby-activiteiten. In de strategische agenda is ook opgenomen dat we als regio meer in willen zetten op de lobby richting het Rijk, provincies, enz. Hiervoor is het van belang dat we kort de speerpunten van de strategische agenda op papier hebben staan. In de externe samenvatting staan deze speerpunten, maar wordt ook kort aangegeven wat de Regio Foodvalley is en op welke manier de regio van meerwaarde kan zijn voor Nederland. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Het werkprogramma en bijbehorende financiële uitwerking zijn nog niet afgerond. Een strategische agenda is in essentie een document waarin de verschillende partners gezamenlijk doelen en ambities formuleren. Het werkprogramma moet de uitwerking van deze strategische agenda worden. Hierin worden concrete projecten genoemd en kan dus ook een financiële doorvertaling

2

gemaakt worden. De komende periode wordt verder gewerkt aan het werkprogramma en moet duidelijk worden hoe we de doelen en ambities gaan behalen en wat hiervoor nodig is. 1.2 Vanwege beperkte financiële middelen moet Regio Foodvalley de ambities van de strategische agenda bijstellen Dat de financiële middelen voor deze ambities onvoldoende zijn is hierbij een reële risico. Als Rhenen houden wij de zogenaamde nullijn vast. Dat houdt in dat de kosten van het regiokantoor niet verder stijgen, bezijden de jaarlijkse indexering. Hierdoor kan het zijn regio Foodvalley haar ambities naar beneden moet bijstellen. Aanvullende financiële notities Zie paragraaf ‘vervolg’ voor de tijdlijn vaststelling strategische agenda en P&C cyclus Regio Foodvalley. Vervolg Vervolgstappen Het schema op de volgende pagina geeft de tijdlijn van de vaststelling van de strategische agenda in combinatie met de P&C cyclus van Regio Foodvalley weer. Kaderbrief en begroting 2026-2029 Op het moment van schrijven is de kaderbrief 2026-2029 ter informatie aangeboden aan de gemeenteraad. Deze is in de raadsvergadering van 11 maart besproken. De kaderbrief is beleidsarm, omdat de strategische agenda nog niet is vastgesteld en omdat het werkprogramma nog niet is afgerond. Hierdoor kan er dus geen financiële doorvertaling gemaakt worden. Ook de begroting 20262029 is om deze reden beleidsarm.

Het uitgangspunt is daarom dat er met een indexatie op de begroting van 2025 gewerkt wordt. In de begroting 2026-2029 zit dus nog geen financiële doorvertaling van de nieuwe strategische agenda. De ontwerpbegroting is begin april 2025 aangeleverd, daarover bent u op 16 april geïnformeerd tijdens de regiobijeenkomst. Vanaf dat moment is er de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de kosten van het regiokantoor. In september 2025 wordt de begroting 2026-2029 vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Werkprogramma Op dit moment wordt er gewerkt aan het werkprogramma. Hierin komt de uitwerking van de strategische agenda en vindt een financiële doorvertaling plaats. Tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur in september 2025, gelijktijdig met de vaststelling van de begroting 2026-2029, wordt het werkprogramma 2026-2030 vastgesteld. Kaderbrief en begroting 2027-2030 De financiële doorvertaling van de strategische agenda die in het werkprogramma is gemaakt wordt vervolgens opgenomen in de kaderbrief 2027-2030. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om begin 2026 wensen en bedenkingen in te dienen ten aanzien van deze kaderbrief. Vervolgens wordt de gebruikelijke route doorlopen waar de ontwerpbegroting 2027-2030 in april 2026 voor wensen en bedenkingen wordt aangeboden en waar de begroting 2027-2030 in september 2026 wordt vastgesteld.

Regio Deal Foodvalley 2026-2030 Vanuit Regio Foodvalley is een aanvraag gedaan voor de zesde tranche van de Regio Deal. De aanvraag is destijds gekoppeld aan de thema’s van de nieuwe strategische agenda. Deze aanvraag is recentelijk toegekend en heeft de regio €25 miljoen opgeleverd. In de aanvraag zijn projecten opgenomen die al in de huidige strategische agenda staan en waar we in de toekomst verder mee gaan. Ook zijn er projecten opgenomen die bij de verschillende regiogemeenten al meerjarig in de eigen begroting is opgenomen. Dit geldt voor ons bijvoorbeeld voor projecten rondom uitzichtlocaties en verkeersveilig Binnenveld. Met de toekenning van de Regio Deal kunnen deze projecten dus een extra impuls krijgen. De gelden van de Regio Deal worden ook meegenomen in het werkprogramma en de financiële doorvertaling daarvan. Tot aan de zomer gaat het regiokantoor in gesprek met het Rijk om de deal verder te concretiseren.

3

De aanvragen voor projecten die in aanmerking kunnen komen voor financiering uit de regiodeal zijn inmiddels ingediend. De financiering van deze projecten bedroegen in totaal zo’n 125 miljoen euro. Dit is inclusief cofinanciering. Zoals in de inleiding aangegeven is 25 miljoen euro toegekend door het rijk. Hier moet dus ook 25 miljoen euro cofinanciering beschikbaar worden gesteld vanuit de gemeenten. Kijkend naar het totaal aan projecten en de toegekende subsidie, moeten er keuzes worden gemaakt welke project door kunnen gaan en welke niet. Voor juni 2025 wordt een afwegingskader opgesteld door een onafhankelijke commissie. Met een dergelijke afwegingskader moeten dan de keuzes gemaakt worden. De uiteindelijke keuzes over subsidiering van projecten wordt door het Algemeen Bestuur van regio Foodvalley gedaan. Parallel aan dit proces gaan het Rijk en regio Foodvalley een convenant opstellen om de samenwerking rondom de regiodeal te bestendigen. Het convenant legt de samenwerking tussen Rijk en regio Foodvalley op hoofdlijnen vast; er worden geen afspraken gemaakt om projectenniveau.

Monitoring of evaluatie Net als bij de huidige strategische agenda wordt er aan het eind van elk jaar een voortgangsrapportage gedeeld met de gemeenteraden. Het gaat hierbij om een digitale rapportage waar per thema en project uit de strategische agenda naar de voortgang gekeken kan worden. Participatie Op 16 april is er een raadsinformatiebijeenkomst waarin een toelichting wordt gegeven op de definitieve strategische agenda, maar waar vooral wordt ingegaan op het vervolgproces wat in de paragraaf ‘vervolgstappen’ is beschreven. Hier is ook de ruimte om vragen te stellen over het verdere proces. Communicatie Nadat alle gemeenteraden van de verschillende regiogemeenten de strategische agenda hebben vastgesteld wordt dit breed gecommuniceerd met de verschillende partners.

4

Bijlagen Bijlage 1: Aanbiedingsbrief vaststelling Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2029 Bijlage 2: Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2029 Bijlage 3: Externe samenvatting Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2029 Bijlage 4: Overzicht reacties op wensen en bedenkingen concept Strategische Agenda

5