Raadsvoorstel vaststellen integrale kwaliteitsimpuls van de Stadshaven de Loswal en omliggend uiterwaardengebied

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

1 oktober 2024 Hugo Greeven 1178907 D. Poortinga Gemeenteraad Rhenen Openbaar Vaststellen integrale kwaliteitsimpuls van de Stadshaven, de Loswal en omliggend uiterwaardengebied

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met een integrale kwaliteitsimpuls van de stadshaven, de Loswal en het omliggend uiterwaardengebied, met de volgende uitgangspunten: a. de vernieuwde stadshaven is kleinschalig, met voorzieningen en ligcomfort om de toekomstige exploitatie te optimaliseren; b. fietsers en voetgangers zijn de dominante verkeersgebruikers in het projectgebied, waarbij het gebied (auto)verkeerluwe wordt zodat er meer rust en ruimte ontstaat; c. het gebied is recreatief aantrekkelijk ingericht; d. de natuurwaarden en biodiversiteit in het gebied zijn versterkt; e. in de omgeving van Rhenen is een trailerhelling beschikbaar om vaartuigen veilig te water te laten; 2. in te stemmen met een kaderstellend investeringskrediet, dat gefaseerd wordt gebruikt voor de realisatie van de integrale kwaliteitsimpuls over een periode van drie jaar: a. een krediet van € 1.154.800 voor de herontwikkeling van de stadshaven b. een krediet van € 1.260.700 voor de herontwikkeling van het omliggend gebied; 3. in te stemmen met het behoud van het gemeentelijk beheer & exploitatie van stadshaven, Loswal en omliggend uiterwaardengebied; 4. in te stemmen met het onttrekken van € 1.582.000 aan de algemene reserve ten behoeve van de dekking van een (deel) van de afschrijvingslasten en hiervoor: a.

een reserve kapitaallasten ‘herinrichting stadshaven en omliggend gebied’ in te stellen; b. een bedrag á € 1.582.000 over te hevelen van de algemene reserve naar de reserve kapitaallasten ‘herinrichting stadshaven en omliggend gebied’; c. de afschrijvingslasten ‘herontwikkeling omliggend gebied’ voor een bedrag van € 1.260.700 en de afschrijvingslasten ‘herontwikkeling stadshaven’ voor een bedrag van € 321.300 ten laste te laten komen van de reserve kapitaallasten herinrichting stadshaven en omliggend gebied; 5. tot het inzetten van de bruidsschat van € 225.000 voor de dekking van de incidentele advies- en projectkosten en afboeking van de huidige boekwaarde van de haven; 6. in te stemmen met het vaststellingsbesluit (besluit algemeen belang) in het licht van de Wet markt en overheid ten aanzien van de gemeentelijke exploitatie van de haven (ligplaatsen) en de camperplaatsen. Inleiding Veel schilders, beroemd of onbekend, hebben het stadsbeeld van Rhenen vanaf de Liendense kant geschilderd. Dit toont de mooie Neder-Rijn, het uiterwaardengebied, de kribvakken en de statige Cunerakerk. Rhenen is trots op dit beeld, dat een mooie entree biedt voor bezoekers, zowel over de weg als via het water.

1

In het Bestuursprogramma 2022-2026 staat dat we de passantenhaven, het rivieroevergebied, de Loswal en omgeving een kwaliteitsimpuls willen geven. Met dit voorstel vragen we de gemeenteraad in te stemmen met de uitgangspunten en het investeringskrediet om deze kwaliteitsimpuls mogelijk te maken. Op die manier kan het gebied weer de unieke entree worden die we Rhenen, haar inwoners, toeristen en bezoekers gunnen. Deze kwaliteitsimpuls draagt bij aan: • een aantrekkelijk verblijfsgebied voor inwoners én bezoekers; • het toeristische en recreatieve karakter van Rhenen;

• • •

een sterkere lokale economie; een kwaliteitsverbetering van de natuur; een betere verbinding tussen het water, de natuur en de stad.

Tijd voor een beslissing We praten al jaren over hoe we deze bestuurlijke ambitie kunnen waarmaken. Naast financiële investeringen, is er veel tijd en energie gestoken in de planvorming. Nu is het moment om te beslissen: gaan we er samen voor of niet? De noodzaak om te investeren in dit gebied is groot De huidige staat is erg slecht: sinds dit jaar heeft Rhenen geen haven omdat de oude steigers te slecht waren om te gebruiken, het uiterwaardengebied kampt met achterstallig onderhoud en de biodiversiteit is afgenomen. Overeenstemming uitgangspunten met stakeholders We hebben met belangrijke stakeholders 1 overeenstemming bereikt over de uitgangspunten en de inhoud van een integrale kwaliteitsimpuls voor het gebied, inclusief de vernieuwing van de haven en de Loswal. We vragen de gemeenteraad in te stemmen met de uitgangspunten Zodra de gemeenteraad instemt met de uitgangspunten, kunnen we aan de slag met het uitwerken van het Definitief Ontwerp (DO). De uitgangspunten vormen niet alleen de basis, maar ook de kaders waarbinnen het ontwerp moet worden uitgewerkt. Deze kaders bepalen wat mogelijk is en geven ons duidelijke richtlijnen. Zodra het ontwerp definitief is, presenteren we het aan de gemeenteraad.

Een integrale kwaliteitsimpuls Alles is met elkaar verbonden: zonder natuurbescherming geen vergunning, geen verkeersvermindering zonder strikte handhaving en zonder uitbreiding van de Paardenmarkt geen alternatieve parkeermogelijkheden. De kwaliteitsimpuls is integraal en ambitieus, waarbij het ene onderdeel niet zonder het andere kan. Voor de aanleg van de nieuwe stadshaven is een omgevingsvergunning nodig. Daarbij is het noodzakelijk maatregelen te nemen die de negatieve gevolgen voor de natuur compenseren. Tegelijk willen we het autoverkeer rond haven en Moeke verminderen, omdat er volgens het bestemmingsplan 60 parkeerplaatsen toegestaan zijn. Minder verkeer betekent dat we automobilisten een alternatief willen geven, wat vraagt om uitbreiding van de Paardenmarkt. Ook voor deze uitbreiding zijn natuurcompenserende maatregelen nodig. We voeren het project in fases uit Het gevraagde investeringsbedrag wordt over een periode van 3 jaar besteed. Zo is het financieel haalbaar en kan alles stap voor stap worden uitgevoerd. Hiermee houden we ook rekening met de capaciteit van de gemeente. Dit maakt het goed uitvoerbaar voor de organisatie.

1 Omwonenden, Stichting Uiterwaarden Rhenen (STUR), Werkgroep Milieubeheer Rhenen (WMR), initiatiefnemers

stadshaven, Utrechts Landschap, binnenschippers, Jongerenraad en de directie van het restaurant Moeke

2

Een totaal investeringskrediet van 2,4 miljoen De hoogte van het investeringskrediet is gebaseerd op de voorliggende uitgangspunten. Het bedrag is berekend op basis van de maatregelen uit het Voorlopig Ontwerp (VO) voor de stadshaven, de Loswal en het omliggende gebied. Kaders De geldende kaders zijn: • Bestuursprogramma 2022-2026 • Visie op Rhenen 2035 • Wettelijke kaders zoals NNN en N2000 • Wro en andere planologische wetgeving • Bestemmingsplan Uiterwaarden • Bestemmingsplan Rhenen buitengebied • Beleidsvisie Recreatie & Toerisme • Verkeersbesluit ‘Parkeerverbodzone Rhenen centrum’ (2018) Beoogd doel Met een investering in de stadshaven, Loswal en het omliggende gebied versterken we op een integrale manier de functies van het projectgebied. Zo vergroten we de recreatieve, toeristische, ecologische en economische aantrekkelijkheid van het gebied en de stad Rhenen. Argumenten 1.1 De integrale kwaliteitsimpuls van het gehele gebied is een concrete uitwerking van de ambities uit het Bestuursprogramma ’22-’26 en de vastgestelde Visie op Rhenen 2023 In het Bestuursprogramma staat de ambitie om een brede kwaliteitsimpuls te realiseren voor de stadshaven, het rivieroevergebied en de Loswal en omgeving.

In de Visie op Rhenen 2035 staan de gewenste kenmerken voor het uiterwaardengebied centraal: openheid en zicht, natuurgerichte recreatie, bescherming van speciale natuurwaarden en bijzondere flora en fauna in verband met de zuidhelling en steilranden. Daarnaast staan er drie concrete opgaven opgenomen in de Visie: aanleg van wandelpaden, ontwikkeling van een haven die voldoet aan de Natura 2000 regelgeving en het beperken en herstellen van negatieve effecten van recreatie. De uitgangspunten van de kwaliteitsimpuls sluiten aan op genoemde ambities en opgaven. 1.2 Een integrale kwaliteitsimpuls zorgt ervoor dat de behoeften van verschillende gebruikersgroepen goed vervuld worden Het projectgebied brengt diverse groepen samen die gebruik maken van de aanwezige functies. We hebben: • Rhenense inwoners, jong en oud, die graag wandelen, recreëren en chillen.

• •

• •

Voetgangers en fietsers die via de weg of de veerpont het gebied bezoeken en veilig willen vertoeven en recreëren. Toeristen en passanten die Rhenen via de weg of het water aandoen, waaronder waterrecreanten die een paar dagen in de haven overnachten en camperaars die een comfortabele overnachtingsplek zoeken. Binnenschippers die voor korte of langere periodes aanmeren bij de Loswal en gebruik maken van stroom, water en vuilstort. Bezoekers van de horecagelegenheid Moeke.

In het plan verfraaien we het gebied en besteden we aandacht aan diverse functies om tegemoet te komen aan de wensen en behoeften van deze brede doelgroep. 1.3 Alle relevante stakeholders ondersteunen de uitgangspunten van de integrale kwaliteitsimpuls Verschillende partijen hebben meegewerkt aan de integrale kwaliteitsimpuls en steunen de uitgangspunten ervan. De brede steun komt omdat betrokken partijen hun eigen visie en belangen in de uitgangspunten herkennen. Dit is bijzonder, omdat de stakeholders vaak verschillende, soms tegenstrijdige, belangen hebben. De kwaliteitsimpuls bestaat uit diverse bouwstenen (haven, natuur, 3

recreatie en verkeer) die samen het geheel vormen, waardoor de afzonderlijke onderdelen niet zomaar kunnen worden gewijzigd en/of verwijderd. 1.4 Een stadshaven met voorzieningen en ligcomfort is essentieel voor een gezonde exploitatie Uit onderzoek van de ANWB blijkt dat 80% van de watersporters en toervaarders sanitair en elektra belangrijk vindt om een haven aan te doen en te overnachten. Deze voorzieningen, samen met ligcomfort zoals een golfbreker, zorgen voor meer overnachtingen, een langer verblijf en een hogere tariefstelling. Zonder sanitair bestaat het risico dat mensen lozen op het oppervlaktewater. En zonder elektra is het risico dat mensen de dieselmotor laten draaien om energie op te wekken. 1.5 Het gebruik van de verkeersruimte in het gebied wordt afgestemd op bestaande wet- en regelgeving Het plangebied maakt deel uit van het Natura 2000-gebied Rijntakken en ligt binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. Voor deze gebieden geldt de Wet natuurbescherming (nu onderdeel van de Omgevingswet). Het is de plicht van de gemeente om bedreigde plant- en diersoorten en hun leefomgeving te beschermen om zo de biodiversiteit te behouden.

Vanwege de ligging binnen NNN moet de gemeente via de Wet ruimtelijke ordening regels instellen voor de bescherming, instandhouding en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken en waarden van het gebied. In het bestemmingsplan ‘Uiterwaarden bij de stad Rhenen’ (vastgesteld in 2014) is het aantal toegestane parkeerplaatsen bij de haven gesteld op 32. Voor het gebied rond Moeke is het maximaal aantal parkeerplekken 27. Momenteel wordt er weinig rekening gehouden met de kwetsbaarheid van het natuurgebied en de verplichtingen van Natura 2000 en NNN. De biodiversiteit is afgenomen en in de zomermaanden is er te veel autoverkeer. Daarom willen we het autoverkeer verminderen en fietsers en voetgangers de dominante gebruikers maken. Door de parkeercapaciteit bij de Paardenmarkt uit te breiden, bieden we automobilisten een alternatief om hun auto aan de rand van het natuurgebied te parkeren. Zoals gezegd is de parkeercapaciteit vastgesteld op maximaal 60 parkeerplaatsen. Het is belangrijk dat de intensiteit van het autoverkeer hiermee in overeenstemming wordt gebracht. Om het autoverkeer te reguleren, kunnen we gemeentelijke verkeers- en parkeerbesluiten gebruiken, zoals de ‘Parkeerverbodzone Rhenen centrum’, om strenger te handhaven. De positie van horecaonderneming Moeke vraagt aandacht.

Hoewel de directie de uitgangspunten steunt, zijn ze tegen de eerder voorgestelde verkeersmaatregelen zoals een slagboom en betaald parkeren. Deze maatregelen zijn nu van tafel. We overleggen met de directie over alternatieve maatregelen die zowel economische, recreatieve als natuurbeschermende belangen dienen. 1.6 Het integrale karakter van de kwaliteitsvergunning is noodzakelijk voor het verkrijgen van de omgevingsvergunning Voor de aanleg van de nieuwe stadshaven en de uitbreiding van de Paardenmarkt is een omgevingsvergunning nodig. Vanwege de ligging van het plangebied is het noodzakelijk een natuurtoets uit te voeren. Uit deze toets is gebleken dat natuur-compenserende maatregelen nodig zijn om een omgevingsvergunning te krijgen voor de aanleg van de haven en de uitbreiding van de Paardenmarkt. 1.7 Het totale projectgebied heeft urgent een opknapbeurt nodig om de recreatieve en natuurwaarden te herstellen Het gebied rond de stadshaven en horecagelegenheid Moeke is verwaarloosd vanwege achterstallig onderhoud. Het grijsgrauwe asfalt domineert, de bosschages zijn slecht onderhouden en de wandelpaden zijn moeilijk toegankelijk, vooral voor mensen met een fysieke beperking. De biodiversiteit van de groene uiterwaardendelen is verminderd. Kortom de recreatieve en natuurwaarden van dit potentieel rijke en groene deel zijn sterk afgenomen.

Met het plan willen we deze waarden herstellen, zodat Rhenenaren er weer van kunnen genieten.

4

1.8 De gemeente heeft de wettelijke plicht om natuurwaarden en biodiversiteit in Natura 2000gebied te herstellen en in stand te houden De gemeente, eigenaar van het Uiterwaardengebied, moet volgens de Wet ruimtelijke ordening en de Wet natuurbescherming (onderdeel van de Omgevingswet) flora en fauna beschermen en de biodiversiteit behouden. Dit betekent dat de gemeente, met of zonder deze integrale kwaliteitsimpuls, verplicht is om maatregelen te nemen om deze plicht na te komen. 1.9 Lokale watersporters moeten de mogelijkheid hebben hun boot op een veilige toegangsplek langs de Neder-Rijn – in Rhenen of in de directe omgeving - te water te laten Tientallen jaren kwamen mensen van heinde en verre naar de Rhenense veerstoep om hun vaartuig te water te laten. Eerder dit jaar besloot het college de veerstoep voor dit gebruik af te sluiten. De belangrijkste reden was de veiligheid: de rivierbodem is instabiel, waardoor veilig gebruik niet meer kon worden gegarandeerd. Ook het gebruik van de veerstoep in combinatie met de fietspont bracht risico’s met zich mee. Rijkswaterstaat (RWS) heeft vaak betoogd dat het gevaarlijk is om boten dwars op de stroming te water te laten. De strook grond waar de veerstoep aan ligt, is eigendom van RWS en wordt al jaren door de gemeente gehuurd.

Hoewel de huurovereenkomst dit gebruik niet verbiedt, wijst de afdeling Handhaving van RWS het gebruik af om veiligheidsredenen. Het college wil deze risico’s niet meer nemen, ondanks het beperkte aantal incidenten. Zij vinden wel, net als de gemeenteraad, dat er een veilig alternatief moet komen (zie aangenomen motie 10.M.4 – 9 juli ’24). Pleziervaart op de Neder-Rijn is onder voorwaarden toegestaan. Meerdere omliggende gemeenten hebben hun trailerhelling de afgelopen jaren afgesloten. Daarom heeft de gemeente Rhenen het initiatief genomen om met alle betrokken gemeenten en RWS een oplossing te zoeken. 1.10 De vergelijking van scenario’s toont aan dat de integrale kwaliteitsimpuls het beste voldoet aan het afwegingskader We hebben drie scenario's getoetst aan een aantal waarden en belangen. Hiervoor hebben we een afweging van scenario’s opgesteld (zie bijlage 2). Uit deze toetsing blijkt dat het voorliggende voorstel het beste voldoet aan de gestelde waarden en belangen. 2.1 De hoogte van het investeringskrediet vereist een gefaseerde uitvoering We zijn ons bewust van de hoge investeringskosten voor het totale gebiedsplan. Daarom willen we de uitvoering faseren en zo de investering spreiden over drie jaar (2025 - 2027). Op deze manier komen we tegemoet aan een uitdrukkelijke wens van de gemeenteraad.

Dit betekent dat we ons eerst richten op de maatregelen die inkomsten opleveren. Door te investeren in een nieuwe stadshaven (met voorzieningen en ligcomfort) kunnen we liggelden innen en toeristen aantrekken die geld uitgeven in de stad. Met de verbeterde voorzieningen aan de Loswal kunnen we binnenschippers havengeld vragen.

5

We faseren de investeringen en de bijbehorende kosten 2025

2026

2027

2028

1.292.500

413.800

709.200

0

Afschrijving Rentelasten Overige lasten

0 0 0 0

38.500 18.000 29.600 86.100

38.500 23.200 54.600 116.300

80.500 32.500 54.600 167.600

Baten Resultaat

0 0

51.000 -35.100

71.800 -44.500

71.800 -95.800

0 0 0 0 0

3.100 15.000 10.000 15.000 43.100

3.100 15.000 10.000 15.000 43.100

3.100 15.000 10.000 15.000 43.100

0

8.000

-1.400

-52.700

Investeringen herontwikkeling stadshaven en omliggend gebied

Dekking Vrijval kapitaallasten voorgenomen investering Loswal Vrijval onderhoudskosten haven Inzet budget advieskosten Budget bestuursprogramma

Resultaat na inzet dekkingsmiddelen

Wat is er gewijzigd ten opzichte van het eerdere raadsvoorstel? ▪ Een lagere totale investering: De totale investering is € 2,4 miljoen. Dit is € 380.000 lager dan het raadsvoorstel van april 2024. Door besparingen zoals het schrappen van de inzaai van glanshaverhooiland, het versoberen van bestratingsplannen en het weglaten van twee slagbomen en systemen voor betaald parkeren. ▪ Een gefaseerde uitvoering: de stadshaven en Loswal in 2025, overige maatregelen in 2026 en 2027. ▪ Aangepaste exploitatielasten: Afschrijving start na afronding van elke fase. Inkomsten uit de haven verkrijgen we vanaf 2026. ▪ Budget voor handhaving: voor een gemiddelde inzet van een boa voor één dag per week. ▪ Extra dekking van € 15.000 toegevoegd: Vanaf 2026 is er in het Bestuursprogramma budgettair ruimte voor de investeringen in de haven. ▪ Baten op basis van een realistische inschatting: omzet uit liggelden haven, havengeld binnenschippers Loswal, camperstandplaatsen en toeristenbelasting. Voor de liggelden vragen we € 15 (dagbezoek € 5). Het tarief voor de camperplaatsen is € 18. Alle tarieven zijn exclusief BTW. Met de directie van Moeke zijn we in gesprek over de eventuele huur van parkeerplaatsen. Wat is het effect van deze investering op de schuldenlast? Investeringen beïnvloeden de schuldenlast van de gemeente.

We trekken geen specifieke lening aan voor deze investering, omdat we uitgaan van totaalfinanciering. De schuldenlast wordt uitgedrukt in de schuldquote, die afhankelijk is van meerdere factoren, zoals de ontwikkeling van de totale baten van de gemeente. Het effect van alleen deze investeringen op de schuldquote is relatief beperkt. 2025: stijgt met 2,1% van 104,4% naar 106,5% 2026: stijgt met 2,9% van 110,6% naar 113,5% 2027: stijgt met 4,0% van 110,1% naar 114,1% 2028: stijgt met 3,9% van 107,5% naar 111,3% Hoe informeren wij u? We rapporteren over de uitvoering van de plannen en de besteding van het investeringskrediet in de gebruikelijke P&C-documenten. 3.1 De gemeente is de meest logische partij om stadshaven, Loswal en omliggend gebied te beheren en te exploiteren In tegenstelling tot eerdere plannen heeft de gemeente geconcludeerd dat zij de meest logische partij is om de haven te beheren en te exploiteren. Dit komt deels door de veranderde ambitie van de initiatiefgroep (zie argument 4.2). Daarnaast zijn er geen commerciële partijen te vinden die bereid zijn havens van deze schaal te exploiteren vanwege ontbrekende of beperkte winstmarges. Bovendien heeft de gemeente de inkomsten uit sta- en liggeld nodig om de eigen investering deels te dekken.

6

Moderne online toepassingen maken betalingen voor lig- en stageld eenvoudiger en verlagen de exploitatielasten. De exploitatie wordt ook eenvoudiger doordat we vaste steigers gebruiken die het hele jaar door in het water blijven liggen. 3.2 De initiatiefgroep wil een rol spelen in het toezicht op het gebruik van de stadshaven, Loswal en camperplaatsen De oorspronkelijke gedachte van de initiatiefgroep was om een beheerstichting op te richten voor het beheer en de exploitatie van de haven. Door het wegvallen van financiers en de financiële verantwoordelijkheid is deze ambitie veranderd. De initiatiefnemers willen nu een vrijwilligersstichting oprichten die samen met de gemeente het beheer van de stadshaven ondersteunt. De stichting zal toezien op de betalingsverplichtingen van gebruikers van de haven, de Loswal en de camperplaatsen, en zal zorgen voor ordelijk gebruik van de locaties. Vrijwilligers kunnen als invorderingsambtenaar worden aangesteld om deze taken uit te voeren en gasten van toeristische informatie te voorzien. Samengevat: de gemeente blijft eindverantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie. De initiatiefnemers ondersteunen door toezicht te houden op betalingen en het gebruik van de voorzieningen.

4.1 Voor dekking van de investeringen herontwikkeling en omliggend gebied is inzet van de algemene reserve nodig Het investerings- en exploitatieoverzicht laat een structureel tekort van € 52.700 zien. We stellen voor om dit tekort te dekken uit de algemene reserve, gezien de begrotingspositie. In de Perspectiefnota 2025 worden jaarlijkse begrotingstekorten van gemiddeld € 3,7 miljoen geraamd. Het structureel opnemen van dit tekort zou de ombuigingstaakstelling verhogen. Daarom kiezen we ervoor om het tekort incidenteel te dekken. Dit kan door een deel van de kapitaallasten te dekken uit een nieuwe reserve voor de herinrichting van het omliggende gebied van de stadshaven. We brengen dan jaarlijks € 52.700 van de kapitaallasten ten laste van deze reserve. De reserve moet hiervoor een omvang van € 1.582.000 hebben. We stellen voor om dit bedrag uit de algemene reserve te halen. 5.1 De bruidsschat van € 225.000 valt vrij, maar er zijn nog incidentele kosten die gedekt moeten worden Op 27 mei 2021 besloot de raad om € 225.000 te reserveren als ‘bruidsschat’ voor de stichting die het beheer en de exploitatie van de haven zou overnemen. In het huidige voorstel wordt de gemeente echter verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie van de haven. Er komt wel een vrijwilligersstichting voor het dagelijks beheer, maar de financiële exploitatie blijft bij de gemeente.

Hierdoor hoeft de ‘bruidsschat’ niet meer uitgekeerd te worden en komen deze middelen vrij. In 2021 stemde de raad in met een extra bijdrage van € 50.000 (na een eerdere € 50.000) voor planvorming. Dit budget is inmiddels volledig besteed. Voor dit project ramen we de volgende incidentele kosten:

Advies- en onderzoek (deels al uitgevoerd) projectleiding 2024-2025 Aframen boekwaarde Loswal

39.000 76.000 18.800 133.800

De aframing van de boekwaarde Loswal betreft het in 2021 beschikbaar gestelde krediet van € 100.000. Hiervan is € 18.800 uitgegeven en geactiveerd. Alle investeringen zijn nu opgenomen in deze kredietaanvraag, waardoor het krediet Loswal komt te vervallen. We stellen voor om de bruidsschat te gebruiken om deze incidentele kosten te dekken (aanwending reserve projecten). Het restant van de bruidsschat wordt na afronding van het project toegevoegd aan de algemene reserve. 6.1 De exploitatie van de haven en camperplaatsen door de gemeente worden beschouwd als economische activiteit in het algemeen belang De exploitatie van de haven in Rhenen is een economische activiteit in het algemeen belang omdat: 7

a) De haven de stad een gebruiksplek biedt aan het water en water, stad en Utrechtse Heuvelrug middels een haven met elkaar verbindt; b) De vernieuwde haven onderdeel uitmaakt van een integraal gebiedsplan dat een kwaliteitsimpuls geeft aan het Uiterwaardengebied, met toevoeging van recreatieve en natuurwaarden; c) De toeristen die Rhenen via het water aandoen, een economische impuls geven middels bestedingen ten gunste van de horeca, retail en de culturele sector (ondernemers) in de stad; d) De integrale kwaliteitsimpuls waar de vernieuwing van de haven onderdeel van is, past binnen de recent opgestelde Visie op Rhenen en is ondersteunend daaraan; e) De haven biedt waterrecreanten (pleziervaart) een veilige ligplaats (overnachtingsplek) en deze haven ligt op relatief grote afstand van andere havens in de buurt (Wageningen en Maurik). Voor de haven worden marktconforme tarieven voor ligplaatsen gehanteerd, vastgesteld na een marktstudie. Deze tarieven dekken echter niet de hoge investeringskosten voor de vernieuwing van de haven. Een kostendekkend tarief zou ongeveer 146% hoger zijn. Een beperkte marktconsultatie wees uit dat commerciële partijen geen interesse hebben vanwege de kleine omvang van de haven (30 plaatsen). Een deskundige benadrukte dat kleinschalige havens meestal door de lokale overheid worden geëxploiteerd omdat ze niet winstgevend zijn.

De exploitatie van de camperplaatsen in Rhenen is een economische activiteit in het algemeen belang omdat: a) De aangeboden camperplaatsen het ongereguleerd en onveilig parkeren en overnachten tegen gaat en daarmee een gereguleerd alternatief bieden voor camperaars; b) De camperaars die Rhenen aandoen, een economische impuls geven middels bestedingen ten gunste van de horeca, retail en de culturele sector (ondernemers) in de stad; c) Het de (verkeers)veiligheid vergroot; d) Het gaat om een beperkt aantal camperplaatsen (7) die niet als reguliere renderende economische activiteit door een commerciële partij geëxploiteerd kan worden. Voor de exploitatie van de camperplaatsen wordt een marktconform tarief gehanteerd. Dit tarief dekt niet de kosten; een kostendekkend tarief zou ongeveer 25% hoger zijn. De enige andere plek waar camperaars kunnen overnachten is de camping in Elst (gemeente Rhenen). Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Provincie gaat vooralsnog niet akkoord met uitbreiding parkeervoorziening Paardenmarkt De uitbreiding van de parkeergelegenheid op de Paardenmarkt is een essentiële schakel in het plan om het verkeersgebruik te veranderen. De druk op de parkeercapaciteit in Rhenen is al groot en ook vergroot door de introductie van het vergunning-parkeren in de Benedenstad.

De uitbreiding vraagt een omgevingsvergunning en zekerheid hebben we pas zodra de vergunning is afgegeven. 1.2 De raad stemt vooralsnog niet in met het gehele pakket aan maatregelen De voorliggende integrale kwaliteitsimpuls bestaat uit verschillende maatregelen die samen de kwaliteit van het gebied, inclusief de haven, verbeteren. Het plan houdt rekening met de belangen en wensen van alle betrokken partijen. Zij herkennen zich in het plan. Het is daarom riskant om vanwege financiële redenen onderdelen van het plan te schrappen. Dit kan de steun van de stakeholders onder druk zetten, met alle gevolgen van dien. 1.3 De realisatie van het plan brengt personele gevolgen met zich mee Na voltooiing van het de kwaliteitsimpuls beheert en exploiteert de gemeente het gebied. We gebruiken ICT-applicaties voor de inning van lig- en havengelden, zodat dit met minimale personele inzet gebeurt. Het beheer van het gebied is deels opgenomen in de pachtovereenkomsten. Voor de gebieden die niet in deze overeenkomsten vallen, blijft Openbare Werken verantwoordelijk. We verwachten ook een intensievere inzet van de boa’s om de regels beter te handhaven. In overleg met de manager bekijken we hoe dit in de reguliere werkzaamheden kan worden opgenomen.

8

2.1 De gemeente bevindt zich in een financieel ombuigingstraject waarbij nieuwe investeringen moeilijk te rechtvaardigen zijn We vragen de gemeenteraad om akkoord te gaan met een investeringskrediet van 2,4 miljoen euro, ondanks de huidige focus op bezuinigingen. Een deel van deze investering gaat naar voorzieningen zoals een nieuwe stadshaven en de Loswal, die direct inkomsten genereren. Er is veel tijd en geld gestoken in de voorbereidingen. Het niet uitvoeren van het hele plan zou kapitaalverlies betekenen. Bovendien is de gemeente wettelijk verplicht om het gebied te onderhouden. 2.2 De reële inkomsten uit de liggelden (haven en Loswal) en uit gelden camperstaplaatsen kunnen lager uitvallen dan geraamd De inning van liggeld haven en Loswal en van de camperstaplaatsen is een belangrijk onderdeel van het dekkingsvoorstel voor de investeringen in het gebied. De inkomsten zijn gebaseerd op ramingen, de werkelijkheid kan positief dan wel negatief uitvallen. We gaan in de berekeningen overigens uit van ervaringscijfers van deskundigen en blijven bij de berekeningen aan de voorzichtige kant. Aanvullende financiële notities Zie financiële argumenten. Vervolg In de bijlage is een schema opgenomen waarin de stappen en de tijdslijn is opgenomen voor het vervolg van het project na instemming van de raad met het voorstel.

We willen er in ieder geval op wijzen dat de raad een presentatie krijgt zodra het definitief ontwerp gereed is. Daarnaast zal de raad via de regulier PC cyclus geïnformeerd worden over de voortgang van de uitvoering. Monitoring of evaluatie Niet van toepassing Participatie Diverse partijen hebben meegewerkt aan het gebiedsplan. Het initiatief begon als een burgerinitiatief met de focus op de herontwikkeling van de haven. Een deel van deze groep is nog steeds intensief betrokken bij de planvorming, vooral bij het ontwerp van de stadshaven. Na een eerste brede bewonersavond is een klankbordgroep gevormd met de initiatiefgroep, buurtbewoners, de winkeliersvereniging en vertegenwoordigers van de STUR. Samen hebben we de uitgangspunten van het totaalplan gedefinieerd. Dit jaar hebben we intensief samengewerkt met een groep stakeholders, waaronder de directie van Moeke, het Utrechts Landschap en de WMR. Met deze brede groep zijn we tot dit gedragen resultaat gekomen. We betrekken ook de ideeën en wensen van de Jongerenraad bij de recreatieve elementen. Bovendien zijn we in overleg met de pachters van het Uiterwaardengebied om samen de biodiversiteit te herstellen en te verbeteren, rekening houdend met hun bedrijfsbelangen. De WMR en de STUR zijn hierbij betrokken. Feit is dat de gemeente de meeste weidegronden in de Uiterwaarden verpacht aan lokale agrariërs.

Communicatie Zoals hierboven genoemd is de communicatie en participatie van relevante externe partijen goed geborgd, nu en in de toekomst. Zodra de raad een besluit heeft genomen, brengen we een persbericht uit en organiseren we een persmoment met de portefeuillehouder. Na een positief raadsbesluit komt er een brede bewonersavond om een toelichting te geven op de plannen. Tenslotte zullen we de website ook actualiseren. Met de interne teams en afdelingen is er frequent overleg, met name met RO, Financiën, Openbare Werken, Vergunningen, Communicatie en de spelverdeler. Na een positief raadsbesluit is het zaak een projectstructuur op te zetten met een project- en stuurgroep. Tot dusver is het overleg functioneel ingericht om de momenten van overleg zo efficiënt mogelijk in te richten. Deze insteek blijven we volgen. 9

Bijlagen Bijlage 1: Planningsschema vervolgstappen Bijlage 2: Afweging scenario’s Stadshaven, de Loswal en omliggend uiterwaardengebied

10