Raadsvoorstel vaststellen Integraal Huisvestingsplan

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

3 maart 2025 Wim Luigjes / Lianne van de Schootbrugge 1197986 C. Folmer Gemeenteraad Rhenen Openbaar Vaststellen Integraal Huisvestingsplan 2026 -2042

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. 2.

3. 4.

het Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting (IHP) 2026-2042 vast te stellen; bij het berekenen van de noodzakelijke investeringen niet uit te gaan van de normbedragen vanuit de verordening, maar rekening te houden met de bedragen zoals die nu in de markt worden gehanteerd; voor de kwaliteit van de duurzaamheid aan te sluiten bij de eisen zoals die gelden voor de zorgplicht van de gemeente (Bijna Energie Neutrale Gebouwen); de financiële consequenties van het IHP te betrekken bij de besluitvorming over de Perspectiefnota en de meerjarenbegroting 2026-2029.

Inleiding Een integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting (IHP) biedt inzicht in de staat van de schoolgebouwen, de aanwezige en noodzakelijke capaciteit en de noodzakelijk geachte investeringen. In eerste instantie is het IHP een planningsinstrument op basis waarvan de schoolbesturen en de gemeente het beleid en de uitgaven kunnen baseren. Eind januari 2025 is een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer aangeboden, op grond waarvan het vaststellen van een IHP een wettelijke verplichting wordt. De beoogde inwerkingtreding van deze wet is 1 januari 2026. Tot deze datum is een IHP geen wettelijke verplichting. Desondanks zien wij wel dat het merendeel van de gemeenten al een IHP heeft, met als doel een goed meerjarig inzicht te hebben in de komende investeringen op het terrein van de onderwijshuisvesting. Op dit moment kunnen schoolbesturen jaarlijks aanvragen indienen voor investeringen in hun gebouwen voor het daaropvolgende kalenderjaar. Met het vaststellen van een IHP wordt gestreefd naar een meerjarige planning, waarbij gemeente en schoolbesturen van elkaar weten, wanneer er wat met schoolgebouwen gedaan. Het IHP omvat een planperiode van 16 jaar, waarbij de eerste vier jaar in principe vaste afspraken zijn en de jaren er na beleidsvoornemens. Het IHP is in de begroting van 2024 al aangekondigd.

De noodzaak om prioriteiten te stellen, het meenemen van de uitgangspunten ‘Visie op Rhenen 2035’ en het inpassen van de fasering van de projecten binnen de financiële mogelijkheden heeft er toe geleid dat dit IHP later dan voorgenomen aan u kan worden voorgelegd. De gemeente Rhenen heeft op grond van de Wet op het primair onderwijs (Wpo) en de Wet op het voortgezet onderwijs (Wvo) een zorgplicht voor de onderwijshuisvesting. De zorgplicht van de gemeente betreft vervanging, nieuwbouw, uitbreiding, tijdelijke huisvesting, eerste inrichting, constructiefouten, vergoeding van schade als gevolg van bijzondere omstandigheden en de onroerendzaakbelastingen. De gemeente moet ook zorgen voor ruimte voor bewegingsonderwijs, het

1

onderhoud van de ruimte voor het bewegingsonderwijs en de exploitatiekosten voor het gebruik van deze zalen door het basisonderwijs. Kaders • Wet op het primair onderwijs • Wet op het voortgezet onderwijs • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Rhenen 2013 Beoogd doel Het vaststellen van een meerjarenplanning voor voldoende en adequate huisvesting voor de scholen in de gemeente Rhenen en hiermee rekening te houden in de Perspectiefnota 2026 en de meerjarenbegroting 2026-2029. Argumenten 1.1 Zo hebben we inzicht in de ontwikkelingen die op ons afkomen wat onze onderwijsgebouwen betreft Met het IHP formuleren wij een beleidskader voor de onderwijshuisvesting voor de gezamenlijke ambities en de benodigde capaciteit. Het IHP geeft inzicht in de grootste knelpunten en geeft helderheid over de oplossingsrichtingen. 1.2 Zo hebben we inzicht in welke meerjarige investeringen noodzakelijk zijn In het IHP is de omvang van de investeringen voor de komende planperiode van 16 jaar zichtbaar gemaakt om te kunnen voldoen aan de gemeentelijke zorgplicht. Op basis van de in het IHP vastgelegde prioritering zijn de investeringen zichtbaar gemaakt.

De omvang van de investeringen zijn berekend op basis van de normbedragen zoals die zijn opgenomen in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Rhenen en op basis van bedragen zoals die nu gangbaar zijn in de praktijk. 1.3 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan het IHP door schoolbesturen Het IHP is een kaderstellende nota. Er vloeien geen beschikkingen uit voort. Schoolbesturen kunnen hierdoor aan het IHP geen rechten ontlenen. Wel moet het schoolbestuur ervan uit kunnen gaan dat het IHP bij gelijkblijvende omstandigheden volgens het plan wordt uitgevoerd. De start van de realisatie van de voorzieningen wordt volgens planning gedaan en in overleg tussen gemeente en de schoolbesturen. Per project zal een separaat raadsvoorstel aan de gemeenteraad worden voorgelegd met een kredietaanvraag voor de realisatie van de projecten. 2.1 De normbedragen in de verordening zijn niet marktconform In het IHP zijn de investeringen zowel berekend op basis van de normen van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Rhenen 2013 als op basis van de prijzen zoals die op dit moment in de markt worden gehanteerd. Bij het berekenen van de financiële consequenties van de investeringen is uitgegaan van de investeringsbedragen zoals die nu in de markt gebruikelijk zijn.

Voor het daadwerkelijk beschikbaar stellen van de kredieten wordt te zijner tijd per project een afzonderlijk krediet aan u voorgelegd. 3.1 Zo werken we aan de duurzaamheid van onze schoolgebouwen Nieuw te realiseren schoolgebouwen dienen te voldoen aan de eisen van een Bijna Energieneutraal Gebouw (BENG). In het IHP wordt aan de schoolbesturen een inspanningsverplichting gevraagd om te komen tot Energie Neutrale Gebouwen. Dit zou dan een investering vragen van de schoolbesturen. 4.1 Met het IHP weten we de komende periode waar we financieel gezien aan toe zijn In het IHP zijn de investeringen aangegeven en de hierbij behorende jaarlasten. Deze lasten kunnen worden verwerkt in de Perspectiefnota en de Meerjarenbegroting 2026-2029. 4.2 Fasering van de investeringen is noodzakelijk Financieel gezien, staan we de komende jaren voor uitdagingen. Vooruitlopend op de bespreking van de Perspectiefnota ’26 e.v., ontvangt de raad in mei ’25 een voorstel met mogelijke ombuigingen

2

specifiek voor het Sociaal Domein, die dit jaar nog gerealiseerd kunnen worden. Dit voorstel staat op gespannen voet met de financiële positie. Dit brengt mee dat de noodzakelijke vervangingen niet allemaal gelijktijdig kunnen worden bekostigd. Gelet hierop is hierin een fasering aangebracht. Het voordeel van deze fasering is ook dat noodzakelijke tijdelijke huisvesting door meerdere scholen kan worden gebruikt. Los van de fasering blijft de afzonderlijk besluitvorming per project bestaan: per project zal een separaat raadsvoorstel aan de gemeenteraad worden voorgelegd met een kredietaanvraag voor de realisatie van de projecten. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 De financiële consequenties van het IHP zijn aanzienlijk Op basis van de investeringen die in het IHP zijn genoemd zijn de jaarlasten berekend. Deze bedragen leggen een beslag op de beschikbare middelen van de gemeente. De beoordeling van de noodzaak van de vervangende nieuwbouw of renovatie heeft overeenkomstig de eerdere beoordelingen van nieuwbouw voor het MFG Elst, de Springplank, de Cuneraschool en de Daltonschool Rhenen plaatsgevonden. Het zou een optie kunnen zijn om de fasering van de investeringen zoals die in het IHP staan over meerdere jaren uit te smeren.

Dit staat op gespannen voet met de gesprekken die zijn gevoerd en de wijze waarop de beoordeling van de eerdere toekenningen van de investeringen voor De Springplank, de Cuneraschool en Daltonschool Rhenen. Verder uitstel impliceert ook dat de besturen het schoolgebouw langer moeten onderhouden. 1.2 De normbedragen zijn te laag om onderwijshuisvesting te financieren Zoals bij de argumenten al is aangegeven zijn de investeringen in het IHP weergeven in normbedragen op basis van de verordening en bedragen zoals die nu in de markt gebruikelijk zijn. Dit is gedaan omdat landelijk duidelijk zichtbaar is dat voor de normbedragen uit de verordening geen schoolgebouw kan worden gerealiseerd, die voldoet aan de eisen van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (eerder: het Bouwbesluit). Op basis van de zorgplicht dient de gemeente schoolgebouwen te (laten) realiseren die voldoen aan deze eisen. De bedragen zijn berekend met de kennis van nu. De uiteindelijke investering is pas duidelijk als de aanbesteding heeft plaatsgevonden. 1.3 De schoolbesturen verwachten dat er uitvoering zal worden gegeven aan het IHP Op basis van de afwegingen en de gesprekken die in de loop van de tijd hebben plaatsgevonden, zijn bij de schoolbesturen die nu in het IHP zijn opgenomen verwachtingen gewekt.

Op basis van financiële afwegingen zijn de uitvoeringsjaren van de beoogde nieuwbouwplannen naar achteren geschoven, in afwachting van de vaststelling van dit IHP. Verder uitstel zal op gespannen voet staan met de wijze waarop de zorgplicht voor onderwijshuisvesting in vergelijkbare gevallen is ingevuld. Naast de reguliere zorgplicht vragen zij eveneens aandacht voor mogelijke effecten van komende ontwikkelingen, waarvoor wij op dit moment geen extra rijksmiddelen ontvangen. 1.4 Er wordt op dit moment een nieuwe leerlingprognose opgesteld We verwachten geen grote wijzigingen in leerlingaantallen, omdat er nog geen concrete woningbouwplannen. In verband met de woningbouwplannen in Achterberg zijn extra leerlingen toegevoegd bij de Ericaschool (25) voor komende jaren. De Willem Teellichschool heeft voldoende capaciteit om groei op te vangen (4 lokalen staan leeg). Aanvullende financiële notities In het IHP zijn de volgende financiële consequenties opgenomen.

Periode 2026 t/m 2029 jaar Kapitaallasten in begroting Ericaschool rente voorberedingskrediet Kapitaallasten

2026

2027

€ 3.673

2028

€ 7.346

2029

€ 7.346 € 201.924

3

Eben-Haezerschool rente voorberedingskrediet Kapitaallasten 1 lokaal door woningbouw rente voorberedingskrediet Kapitaallasten Het Pantarijn rente voorberedingskrediet Totale jaarlasten investeringen

€ 3.673

€ 7.346

€ 3.421

€ 6.842

€ 501

€ 501

€ 11.268

€ 6.706 € 215.973

Uitgaven die direct geheel ten laste van de gemeentebegroting komen jaar 2026 2027 2028 2029 sloopkosten Ericaschool € 50.000 tijdelijke huisvesting € 200.000 € 150.000 € 150.000 sloop Eben-Haëzerschool € 50.000 totaal per jaar €0 € 250.000 € 150.000 € 200.000 Periode 2030 t/m 2033

jaar Kapitaallasten in begroting Ericaschool Kapitaallasten Eben-Haezerschool rente voorberedingskrediet Kapitaallasten 1 lokaal door woningbouw Kapitaallasten Het Pantarijn rente voorberedingskrediet Kapitaallasten 1 lokaal woningbouw 2031 rente voorberedingskrediet Kapitaallasten 1 lokaal woningbouw 2032 rente voorberedingskrediet Kapitaallasten Totale jaarlasten investeringen

2030

2031

€ 200.394

2032

2033

€ 198.863

€ 197.333

€ 195.802

€ 188.059

€ 186.633

€ 185.208

€ 13.755

€ 13.651

€ 13.547

€ 13.443

€ 6.706

€ 6.706 € 234.567

€ 232.472

€ 13.755

€ 13.651

€ 6.842

€ 501

€ 501

€ 228.198

€ 501

€ 501

€ 408.281

€ 646.336

€ 13.755 € 654.331

Uitgaven die direct geheel ten laste van de gemeentebegroting komen

jaar tijdelijke huisvesting

2030 2031 2032 € 150.000 € 150.000

2033

Vervolg Vervolgstappen a. Na vaststelling wordt het IHP 2026-2042 aan de schoolbesturen toegezonden. b. Het bestuur van de Ericaschool heeft al een aanvraag ingediend voor opname op het huisvestingsprogramma 2026 met een voorbereidingskrediet. Hierover vindt afzonderlijke besluitvorming plaats. 4

Monitoring of evaluatie Tenminste éénmaal per jaar vindt er een overleg met de schoolbesturen plaats waarin de voortgang van het IHP wordt besproken. Het IHP dient tenminste eenmaal in de vier jaar te worden geactualiseerd. Participatie Er is op overeenstemming gericht overleg gevoerd met de schoolbesturen. Voorafgaand aan het vaststellen door het IHP door de gemeenteraad, dient er overleg te zijn gevoerd met de schoolbesturen. Dit heeft op 11 februari 2025 plaatsgevonden. De besturen zijn verheugd dat er een IHP is. De schoolbesturen die in de eerste jaren van het IHP zijn opgenomen geven aan dat zij het betreuren dat de planning van de vervanging of renovatie van hun schoolgebouw nu weer een aantal jaren naar achteren is geschoven in vergelijking met de gesprekken die een aantal jaren geleden hebben plaatsgevonden. De huidige opname van de voorzieningen in de planjaren heeft alles te maken met de financiële positie van de gemeenten in de komende jaren. Communicatie Het vastgestelde IHP zal aan de schoolbesturen worden verzonden en er zal een persbericht worden opgesteld. Bijlagen Bijlage 1: Concept IHP 2026 - 2042 Bijlage 2: Concept Verslag bestuurlijk overleg schoolbesturen

5