Raadsvoorstel Toelaten van nieuwe gemeenten en nieuwe regeling goedkeuren - Centrumregeling Meten en Monitoren

Bestuurlijk voorstel raad Datum

: 24-10-2024

Behandelaar

: Henrike Geurts

Zaaknummer

: 1184275

Portefeuillehouder

: G. van Laar

Besluitvormend orgaan

: Gemeenteraad Rhenen

Publicatieniveau

: Openbaar

Onderwerp

: Toelaten van nieuwe gemeenten en nieuwe regeling goedkeuren: Centrumregeling Meten en Monitoren Afvalwaterketen en Grondwater Vallei en Veluwe

Voorstel De raad besluit: 1. de toetreding van 7 gemeenten (Eemnes, Elburg, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek, Wageningen) tot de Centrumregeling Meten en Monitoren Afvalwaterketen en Grondwater Vallei en Veluwe (hierna: Centrumregeling) vast te stellen. Dit gebeurt onder toepassing van artikel 8 van de Centrumregeling. 2. toestemming te geven aan het college om in te stemmen met het wijzigen van de Centrumregeling. Er wordt een lid aan artikel 12 toegevoegd zodat de Centrumregeling elke 5 jaar geëvalueerd wordt, voor het eerst in 2029. 1. Het college besluit: 1. Onder voorbehoud van toestemming van de raad, in te stemmen met de wijziging van de Centrumregeling. Inleiding Sinds 2012 werkt gemeente Rhenen samen met 19 gemeenten en Waterschap Vallei en Veluwe op het gebied van meten en monitoren in de afvalwaterketen en het grondwater. Met succes: deze samenwerking is efficiënt en geeft betere inzichten in het functioneren van het watersysteem. 15 december 2020 besloot de gemeenteraad om het college toestemming te geven voor het treffen van de Centrumregeling. Hiermee kreeg de samenwerking een formeler karakter en een beter organisatie. De afgelopen jaren gebruikten 7 extra gemeenten ook deze dienstverlening, tegen reguliere vergoeding.

Zij hadden – in aanloop naar deze formele besluitronde – al de status van ‘kandidaat-lid’ toegekend gekregen in het reguliere Bestuurlijk Overleg van de Centrumregeling met alle deelnemers. Statutair gezien kent de centrumregeling echter geen status als ‘kandidaat-lid’ of iets dergelijks. Volwaardige deelname vereist de instemming van de tenminste tweederdemeerderheid van de al ‘zittende’ deelnemers in de gemeenschappelijke regeling met toetreding van deze 7 gemeenten. Daarmee ‘legaliseren’ we de al langer bestaande samenwerking. Dit collegevoorstel wordt dan ook gelijktijdig aangeboden aan alle colleges van de reeds deelnemende partijen. De reeds 19 deelnemende partijen in de centrumregeling zijn: Amersfoort, Baarn, Barneveld, Brummen, Bunschoten, Ede, Epe, Ermelo, Leusden, Nijkerk, Putten, Renkum, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Soest, Veenendaal, Woudenberg en het Waterschap Vallei en Veluwe. Het waterschap heeft ook de rol van ‘centrumorganisatie’, verantwoordelijk voor de daadwerkelijke uitvoering.

Daarnaast is de Wet op de Gemeenschappelijke Regeling gewijzigd. De Centrumregeling wenst daarom een lid aan artikel 12 toe te voegen: ‘De centrumregeling wordt iedere vijf jaar geëvalueerd na inwerkingtreding van dit besluit, uiterlijk voor 1 oktober van dat vijfde jaar. De evaluatie vindt plaats onder gemeenschappelijk opdrachtgeverschap van de deelnemers. De resultaten van deze evaluatie zullen worden verstrekt aan de vertegenwoordigende bestuurders van alle deelnemende gemeenten en het waterschap’. Kaders Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Beoogd doel De sterke samenwerking op het gebied van water en riolering behouden en uitbreiden. Argumenten 1.1 Deelname van de gemeenten Eemnes, Elburg, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Wageningen versterkt de Centrumregeling. Deelname van deze gemeente verbreedt het fundament onder de Centrumregeling. Daarnaast wordt ook het hele stroomgebied van Vallei en Veluwe in beeld gebracht. De zeven gemeenten maken als ‘kandidaat-leden’ al gebruik van de diensten van de centrumorganisatie en participeren in het bredere netwerk. In de centrumregeling zijn afspraken opgenomen omtrent de omgang met de data van iedere deelnemer. Die afspraken gaan dan ook formeel gelden voor deze zeven gemeenten. 1.2 De deelname van deze gemeenten heeft voor 2024 en 2025 geen financiële gevolgen.

De deelname van de zeven gemeenten is al doorberekend in de financiële stukken van 2024 (jaarplan, begroting) en 2025 (perspectief). Zij zijn in de praktijk medeverantwoordelijk voor de continuïteit van de uitvoering, ook in financiële zin. Bovendien krijgen deze 7 gemeenten door toetreding in de centrumregeling een formele stem in de besluiten voor doorontwikkeling, maar ook een medeverantwoordelijkheid in de continuïteit van de centrumregeling. 1.3 Meten, monitoren, databeheer en -analyse zijn onmisbare basisinstrumenten voor duurzaam (afval- en grond-) waterbeheer en voor onderbouwde klimaatadaptatie maatregelen. De centrumorganisatie biedt de deelnemers deskundig en betrouwbaar beheerde gegevens over het functioneren van de watersystemen. Deze gegevens zijn essentieel voor een effectief en efficiënt beheer en het kunnen anticiperen op ontwikkelingen. Ook onderlinge samenwerking is beter mogelijk door gedeeld en feitelijk inzicht in het functioneren van systemen. 2.1 Door deze wijziging voldoet de Centrumregeling weer aan de Wet op de Gemeenschappelijke Regeling (Wgr). De Centrumregeling valt onder de werking van de Wgr. Op 1 juli 2022 is de Wgr aangepast. Hierdoor is het nu verplicht om een bepaling omtrent evaluatie op te nemen (artikel 11a Wgr). Met het toevoegen van een derde lid aan artikel 12 van de Centrumregeling is deze evaluatie gewaarborgd.

2.2 De raad is bevoegd om College toe stemming te geven. Het college kan alleen de Centrumregeling wijzigen nadat de raad hiervoor toestemming verleend (eerste lid van artikel 9 van de Centrumregeling). Zodra deze toestemming is verleend, gaat het college over tot het vaststellen van de Regeling tot wijziging van de Centrumregeling door een derde lid aan artikel 12 toe te voegen.

2.3 De Centrumregeling wordt in de basis iedere 5 jaar stilzwijgend verlengt. De 5-jaarlijkse evaluatie sluit hierop aan. Dit geeft alle gemeenten de kans om de samenwerking te beoordelen en mogelijke aanpassingen bespreek te maken. 1.1 Onder voorbehoud van het vaststellen in de raad zorgt voor een snelle afhandeling. De raad dient toestemming te verlenen aan het college, voordat het college een wijzigingsregeling kan vaststellen. Het gaat om een wetstechnische wijziging, die volgt uit de nieuwe Wet gemeenschappelijke regeling. Het risico dat de raad geen toestemming verleent, is niet reëel. Daarom stelt het college onder voorbehoud de wijzigingsregeling (bijlage 1) vast, zodat na de toestemming van de raad de wijzigingsregeling meteen bekend gemaakt kan worden. Kanttekeningen 2.1 In het jaarplan voor 2029 worden de kosten en de vorm van de eerste evaluatie besproken op het bestuurlijk overleg. De kosten zijn nu nog onduidelijk. Er zou om een incidentele bijdrage voor 2029 gevraagd kunnen worden. Het is ook reëel dat de evaluatie binnen de bestaande werkwijze en begroting uitgevoerd kan worden. Voorkeuren kan de bestuurder beargumenteren in het bestuurlijk overleg. Aanvullende financiële notities Niet van toepassing, zie argument 1.2 en kanttekeningen 2.1. Vervolg Vervolgstappen De regeling tot wijziging van de Centrumregeling wordt gepubliceerd in de Staatscourant.

Dit gebeurt nadat alle gemeenteraden en het algemeen bestuur van het waterschap toestemming hebben gegeven. Monitoring of evaluatie Elke 5 jaar wordt de Centrumregeling geëvalueerd. Participatie We blijven doorgaan met de samenwerking in de Centrumregeling. Communicatie Aangezien toetreding van de 7 gemeenten niet leidt tot zichtbare wijzigingen in de al heersende praktijk, is er geen aanleiding tot verdere communicatie over dit besluit. Bijlage Bijlage 1: Regeling tot wijziging van de Centrumregeling Meten en Monitoren Afvalwaterketen en Grondwater Vallei en Veluwe