Raadsvoorstel Subsidieverordening Eenmalige tegemoetkoming prijsstijgingen vri

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

11 mei 2023 Marjolein Foppen 1087837 D. Poortinga Gemeenteraad Rhenen openbaar Subsidieverordening 'Eenmalige tegemoetkoming prijsstijgingen vrijwilligersorganisaties gemeente Rhenen 2023'

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. kennis te nemen van de uitkomsten van het onderzoek naar de impact van kostenstijgingen op vrijwilligersorganisaties in de gemeente Rhenen; 2. de Subsidieverordening ‘eenmalige compensatie vrijwilligersorganisaties’ vast te stellen, met bijgevoegd raadsvoorstel en raadsbesluit; 3. een bedrag van €20.000,- beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de regeling, met een plafond van €100.000, -; 4. het bedrag van maximaal €100.000,- te dekken uit de middelen die het rijk beschikbaar stelt voor generieke prijscompensatie 2022.

Aanleiding/ korte voorgeschiedenis Het college van B&W heeft verschillende signalen ontvangen dat vrijwilligersorganisaties in financiële problemen kunnen komen door hoge energielasten. Het college heeft daarom verzocht een onderzoek uit te voeren onder alle vrijwilligersorganisaties naar de problemen die zij ervaren door de gestegen (energie)kosten. Op basis van deze inventarisatie wil het college een tegemoetkoming doen aan deze verenigingen. Het onderzoek is uitgevoerd door Sportservice Rhenen onder alle vrijwilligersorganisaties (ongeveer 150) door middel van een enquête. De organisaties zijn breed aangeschreven: Cultuur, Zorg & Welzijn, Sport, maar ook overige organisaties, die zich bezighouden met toerisme, dierenwelzijn en natuur. De respons was 26%, dat wil zeggen dat 39 organisaties de enquête hebben ingevuld. In principe een goede respons. SurveyMonkey geeft hierover aan: “Voor online enquêtes waarbij u geen relatie hebt met de ontvangers, wordt een reactiepercentage van 20-30% als zeer succesvol beschouwd”. Daarmee mogen we aannemen dat deze respons een redelijk beeld geeft van de (financiële) staat van de vrijwilligersorganisaties. Mede, omdat niet alleen organisaties hebben gereageerd die het (financieel) zwaar hebben. De uitkomsten per sector zijn minder betrouwbaar, omdat het dan om kleine aantallen respondenten gaat.

Kaders • Vrijwilligers-ondersteuningsbeleid gemeente Rhenen • Visie Sociaal Rhenen • Bestuursprogramma: 5.8: We waarderen, stimuleren en faciliteren vrijwilligerswerk en werken samen.

1

Beoogd effect Het continueren van de Rhenense vrijwilligersorganisaties door het eenmalig extra financieel compenseren voor gestegen prijzen. Argumenten 1.1 Het ondersteunen van vrijwilligersorganisaties past binnen het gemeentelijk beleid. In het Bestuursprogramma 2022-2026 hierover opgenomen: “We waarderen, stimuleren en faciliteren vrijwilligerswerk en werken samen.” Een impactmeting onder vrijwilligersorganisaties past in het vrijwilligers-ondersteuningsbeleid gemeente Rhenen voor 2022-2025, dat dit jaar is vastgesteld door het college. Belangrijke thema’s zijn bijvoorbeeld continueren van vrijwilligersorganisaties en samenwerken met vrijwilligersorganisaties. Zij zijn essentieel voor de sociale infrastructuur in Rhenen. Het onderwerp energiekosten van verenigingen en clubs heeft raakvlakken met diverse andere beleidsthema’s zoals sportbeleid, cultuurbeleid, accommodatiebeleid en duurzaamheid. 2.1 Er zijn verwachtingen gewekt. De enquête is tweemaal aangekondigd op de Gemeentepagina en verder zijn alle organisaties via mail aangeschreven. Met het laten uitvoeren van een enquête naar de gevolgen van kostenstijgingen zijn verwachtingen gewekt, dat de gemeente iets zal doen aan compensatie. 2.2 Een klein aantal vrijwilligersorganisaties geeft aan het financieel moeilijk te hebben, waarmee het voorbestaan in gevaar kan komen.

Van alle respondenten geeft 36% (14) aan de toekomst van hun vereniging somber tot zeer somber te zien. Eenzelfde groep geeft aan deze neutraal in te schatten en ook 29% (11) geeft aan de toekomst zonnig en zelfs zeer zonnig te zien. Er is echter een relatief klein percentage (13%, d.w.z. 5 organisaties) die zichzelf niet voldoende veerkrachtig zien om de gevolgen van de gestegen lasten op te vangen. Samenvattend kan gesteld worden dat de uitkomsten van de enquête aangeven dat het – bij de meeste organisaties die hebben deelgenomen – nog relatief goed gaat. Er zijn 2 organisaties die aangeven op het punt van omvallen te staan. Daartegenover staat dat 27% (9) van de respondenten aangeeft de financiële reserves te hebben aangesproken om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Dit is over meerdere jaren niet houdbaar. Wat de duiding van de cijfers ingewikkeld maakt is dat het gaat om zowel grote vrijwilligersorganisaties, als om organisaties die klein zijn. Daarnaast is de financiële buffer van de ene vereniging groter dan die van een andere. 2.3 De vrijwilligersorganisaties zijn zeer divers. Om deze reden is ervoor gekozen een heel generieke subsidieverordening op te stellen. De gemeente Rhenen heeft ervoor gekozen om niet alleen de gevolgen van de stijgende energielasten mee te nemen in de enquête, maar ook de algemene inflatie.

Daarmee zullen er verenigingen zijn die met een relatief kleine compensatie, voor b.v. prijsstijging van materiaal, geholpen zijn, maar ook grotere verenigingen die voor een compensatie voor de gestegen energielasten in aanmerking komen. 2.4 De uitvoering van de regeling is laagdrempelig. Als uitgangspunt voor de subsidieverordening is gekozen voor lage uitvoeringsinspanningen, zowel aan de kant van de organisaties, als aan de kant van de gemeente. De organisaties kunnen met een lichte onderbouwing een compensatie aanvragen, en deze is makkelijk te toetsen door de gemeente. Wel wordt van de organisaties gevraagd welke inspanningen zij zelf hebben geleverd. Omdat de gesubsidieerde bedragen (in principe) niet boven de €2.500,- komen per organisatie, kunnen deze bij verstrekking ook direct vastgesteld worden. Er is geen verantwoording achteraf nodig door de organisaties.

2

Risico’s en nadelen 2.1 Er kan misbruik gemaakt worden van de regeling. Omdat de eenmalige compensatie makkelijk aan te vragen is, en er geen verantwoording achteraf noodzakelijk is, kan het geld dat de organisaties ontvangen ook aan andere zaken worden besteed. We gaan echter uit van vertrouwen en verwachten dat alle vrijwilligersorganisaties die deze compensatie aanvragen, deze ook echt goed kunnen gebruiken. Een onderbouwing van het aangevraagde bedrag wordt gevraagd. Daarbij moeten de organisaties ook aangeven welke maatregelen (hoe klein ook) zij zelf hebben getroffen om de kostenstijgingen op te vangen. Tot slot is er per aanvraag een maximum gesteld van €2.500,-. 2.2 Er is geen structurele oplossing. De verenigingen in de gemeente Rhenen zijn voor het grootste deel zelfvoorzienend. Er worden geen grote subsidies toegekend. Als de financiële situatie de komende jaren zo blijft, kan het nodig zijn om meer structurele maatregelen te nemen om het vrijwilligersleven meer te steunen. Financiële toelichting Voor de uitvoering van de regeling wordt een bedrag gevraagd van €20.000,-, met een plafond van €100.000,-, te dekken uit de middelen die het rijk vanaf 2023 structureel beschikbaar stelt als generieke compensatie voor de gestegen prijzen in 2022 (bron: Voorjaarsnota Rijk 2023).

Op grond van de uitkomsten van de impactmeting is de verwachting dat er relatief weinig grote financiële problemen zijn bij de meeste verenigingen. Van alle respondenten geeft 36% (14) aan de toekomst van hun vereniging somber tot zeer somber te zien. Eenzelfde groep geeft aan deze neutraal in te schatten en ook 29% (11) geeft aan de toekomst zonnig en zelfs zeer zonnig te zien. Een relatief klein percentage (13%, d.w.z. 5 organisaties) ziet zichzelf als ‘niet voldoende veerkrachtig’ om de gevolgen van de gestegen lasten op te vangen. Ervan uitgaand dat de uitkomsten van de enquête representatief zijn voor de Rhenense vrijwilligersorganisaties, gaat het bij de meeste organisaties financieel nog relatief goed. In het najaar 2022 is door het Rijk bekend gemaakt dat gemeenten bij de komende meicirculaire vanaf 2023 structureel extra middelen ontvangen als tegemoetkoming voor de hoge loon- en prijsontwikkelingen in 2022. Het gaat, landelijk, om een bedrag van 127 miljoen die in de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk is opgenomen. Dit is minder dan de verwachtte 300 miljoen. De gemeente Rhenen ontvangt hiervan €122.000,-. De tegemoetkoming is generiek van aard. Het Rijk heeft in berichtgevingen aangegeven dat gemeenten deze middelen ook kunnen inzetten om maatschappelijke organisaties (gedeeltelijk) te compenseren voor de hogere prijzen.

Een aantal financiële noties uit de subsidieverordening: • Het bedrag van €100.000,- is als budgetplafond in de subsidie opgenomen. • Als er de subsidieaanvragen gezamenlijk deze €100.000,- overschrijden, worden de aangevraagde bedragen naar evenredigheid verminderd. Omgekeerd kunnen hogere bedragen worden uitgekeerd als het totaal van de aanvragen minder is dan €100.000,-. • Er is een maximum gesteld van €2.500,- per aanvraag. Met een hardheidsclausule kan hiervan, mits goed beargumenteerd en als er voldoende financiële ruimte is, vanaf geweken worden. Personele gevolgen De aangevraagde subsidies moeten worden beoordeeld door de beleidsadviseurs van de betreffende beleidsterreinen: Sport, Cultuur, Zorg & Welzijn. Dit vraagt in de maanden september en oktober een piek, mochten er veel aanvragen binnenkomen. Duurzaamheid Uit de impactmeting blijkt dat 4 organisaties (12%) duurzaamheidsmaatregelen hebben genomen om de gestegen energielasten te compenseren.

3

Andere maatregelen waren: kostenbesparing (op materiaal), prijsverhoging van consumpties, verhoging van contributie en het genereren van extra inkomsten. Er zijn 4 verenigingen (12%) die geen maatregelen hebben genomen. Participatie Voor dit proces is een projectgroep in het leven geroepen bestaande uit: strategisch adviseur, en adviseurs Sport, Zorg & Welzijn, Cultuur en accommodaties. Daarnaast waren afgevaardigden van Welzijn Rivierstroom en Sportservice Rhenen onderdeel van de projectgroep. Met de Cultuurcoach is afgesproken dat zij het proces alleen zou volgen via e-mail, zodat zij de mogelijkheid kreeg, om daar waar dat nodig zou zijn, te reageren. Communicatie Na vaststelling van dit voorstel zal de rapportage aan alle deelnemers worden verstrekt. De subsidieregeling wordt aangekondigd via de gemeentepagina en de verenigingen zullen per e-mail apart worden geïnformeerd over het bestaan van de regeling. Vervolgprocedure Na vaststelling en publicatie wordt de Subsidieregeling opengesteld en hebben organisaties gedurende de zomerperiode (half juli – half september) de tijd om een aanvraag in te dienen. De beoordeling van de aanvragen vindt vervolgens plaats in september (2 e helft) en oktober, zodat voor 1 november de toekenningen en subsidieverstrekkingen kunnen worden gedaan. Bijlagen: Bijlage 1: Rapportage Impactmeting kostenstijging vrijwilligersorganisaties.

4