Raadsvoorstel Strategie kruising Achterbergsestraatweg N233

Bestuurlijk voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

10 december 2024 Jacco Snuverink ook Lansink 1183528 Dhr. G.J. van Laar Gemeenteraad Rhenen Openbaar Strategie kruising Achterbergsestraatweg - N233

Voorstel De gemeenteraad besluit: 1. In te stemmen met het gezamenlijk met de provincie Utrecht opstellen van een ontwerp voor de kruising Achterbergsestraatweg - N233; 2. Dit te doen volgens variant 3: ‘gelijkvloerse kruising met participatie’; 3. Voor de participatie de volgende uitgangspunten te hanteren: • de leefbaarheid mag niet verslechteren t.o.v. de huidige situatie; • de fietsveiligheid dient te verbeteren t.o.v. de huidige situatie; • het ontwerp dient integraal beschouwd te worden; • er is geen toename van sluipverkeer t.o.v. de huidige situatie; • het ontwerp dient toekomstbestendig te zijn; • taakstellend budget voor de gemeentelijke bijdrage aan het te realiseren ontwerp is maximaal € 1,8 miljoen (excl. btw); 4. Externe kosten voor het participatietraject en de ontwerpwerkzaamheden voor rekening van de provincie Utrecht te laten zijn. De gemeenteraad neemt kennis van: 5. De uitgangspunten van de provincie Utrecht voor de participatie: • de kruising dient een gelijkvloerse variant te zijn; • de kruising dient alle verkeersstromen veilig te faciliteren; • het ontwerp dient te voorzien in snelheidsbeperkende maatregelen ; • de spoorveiligheid mag niet verslechteren t.o.v. de huidige situatie.

Inleiding • De provincie Utrecht heeft mede op basis van een uitgebreid Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) rapport uit 2016, het advies opgevolgd om een plateau te realiseren op de kruising N233 Achterbergsestraatweg te Rhenen om de doorstroming en verkeersveiligheid te verbeteren. Mede door afstemming met en initiatieven vanuit inwoners uit Achterberg (o.a. ook projectgroep Wij Willen Veilig Oversteken (WWVO)) en een klankbordgroep heeft de provincie Utrecht de mogelijkheden verkend voor een variant fietstunnel op deze kruising. • Op 7 juli 2020 heeft uw raad niet ingestemd met het voorstel voor een financiële bijdrage van de gemeente Rhenen voor de realisatie van een fietstunnel. In het Provinciale Staten besluit van de provincie Utrecht is hierop besloten om een variant met een fietstunnel niet tot 1

•

•

• •

• • • •

uitvoering te brengen en de gelijkvloerse variant als uitgangspunt te nemen voor de verdere uitwerking. De provincie Utrecht heeft vervolgens adviesbureau Arcadis gevraagd een verkeerskundig ontwerp voor een gelijkvloerse kruising met plateau uit te werken en is er samen met de gemeente gekeken naar aanpassingen aan de gemeentelijke wegenstructuur. Op basis van afstemming met WWVO heeft de provincie Utrecht samen met de gemeente Rhenen in een werkgroep drie mogelijke varianten uitgewerkt voor de aanpassingen van de kruising. Deze varianten zijn beschreven en afgewogen in een rapportage van 19 december 2023. Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht heeft op 22 februari 2024 de financiële middelen op basis van de variant ‘gelijkvloerse kruising’ beschikbaar gesteld. Op 14 maart 2024 is het onderwerp ‘Kaders aanpassing kruising Achterbergsestraatweg-N233’ (bijlage 5) behandeld in de commissie Ruimte en Economie. De commissie heeft het onderwerp als niet beslisrijp bestempeld en is daarom niet in uw Raad behandeld. Op 2 april 2024 heeft uw gemeenteraad een brief aan de Statencommissie verzonden met daarin standpunten vanuit de gemeente Rhenen (bijlage 2). Op 3 april en 12 juni 2024 is over het project gesproken in de commissie van de Provinciale Staten, gedeputeerde van Schie heeft ‘een pas op de plaats’ toegezegd.

Op 27 augustus 2024 heeft gedeputeerde van Schie met de wethouder een bezoek gebracht aan de kruising. en 11 september 2024 is opnieuw over het project gesproken in de commissie van de Provinciale Staten. Uitkomst van het debat is dat wordt vastgehouden aan het eerdere besluit voor een gelijkvloerse variant, waarbij is uitgesproken dat de gemeente ‘aan zet’ is.

Kaders • De provincie Utrecht is als eigenaar en wegbeheerder verantwoordelijk voor de N233 inclusief de kruising Achterbergsestraatweg en haar verkeersregelinstallatie (VRI). • De gemeente Rhenen is als eigenaar en wegbeheerder verantwoordelijk voor de onderliggende infrastructuur, zoals de Bergweg en Achterbergsestraatweg. • ProRail is verantwoordelijk voor de spoorwegovergang inclusief de automatische overweg installatie. Beoogd doel Met een aangepaste kruising N233 – Achterbergsestraatweg inclusief de aansluitende gemeentelijke wegen is de veiligheid en de capaciteit van de kruising vergroot. Hiermee is de kruising voorbereid om het verwachte verkeersaanbod in 2030 veilig en efficiënt af te wikkelen. Argumenten 1.1 De huidige kruising kan de toekomstige verkeersintensiteiten niet verwerken wat een negatief effect heeft op de veiligheid en leefbaarheid De huidige kruising N233-Achterbergestraatweg kan de huidige verkeerintensiteiten niet efficiënt afwikkelen. Dit zorgt voor lange wachtrijen op zowel het provinciale en gemeentelijke wegennet. Door de lange wachtrijen ontstaan onveilige situaties voor zowel fiets- als gemotoriseerd verkeer. De bereikbaarheid de kernen Rhenen en Achterberg is in het geding, waardoor de leefbaarheid verslechterd.

Om voorbereid te zijn op de toename van de verkeersintensiteit door woningbouwopgaven en ontwikkelingen rondom de Rijnbrug is aanpassing van het kruispunt op korte termijn noodzakelijk. 1.2 Door het gezamenlijk opstellen van een ontwerp met de provincie houdt de gemeente regie op de aanpassingen aan de kruising Door het gezamenlijk met de provincie opstellen van een ontwerp, houdt de gemeente regie op de aanpassingen aan de kruising, kunnen onveilige conflictpunten breder worden opgelost en kan de gemeentelijke infrastructuur optimaal aangesloten worden. Eventuele nadelige effecten van de aanpassingen aan de kruising op de omgeving en de gemeentelijke infrastructuur kunnen we vroeg in het ontwerpproces identificeren. Samen met de provincie bekijken we of e.e.a. leidt tot aanpassingen van het ontwerp.

2

Het niet gezamenlijk opstellen van een ontwerp leidt tot solitaire uitwerking en uitvoering door de provincie. 2.1 Variant 3 ‘Gelijkvloerse kruising met participatie’ sluit aan bij het besluit van Gedeputeerde Staten De Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht heeft op 22 februari 2024 de financiële middelen beschikbaar gesteld voor een gelijkvloerse kruising. Op 11 september 2024 heeft de Provinciale Staten uitgesproken vast te houden aan een gelijkvloerse variant, maar wel een ‘pas op de plaats’ te maken voor de inzet van een participatietraject. 2.2 Een gezamenlijk participatietraject leidt tot een gewogen ontwerp Door de inzet van een participatietraject hebben belanghebbenden de mogelijkheid om actief mee te denken en te werken aan de invulling van het gelijkvloerse ontwerp. Daardoor ontstaat een gezamenlijk gewogen ontwerp, waarvoor zoveel als mogelijk draagvlak is. 2.3 Variant 3 ‘Gelijkvloerse kruising met participatie’ past bij het ingezet beleid Een toekomstgerichte oplossing voor de kruising is benoemd in het bestuursprogramma. Het voorstel past in de bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley (zie bijlage 3) en het fietsveilig actieplan (bijlage 4) van de gemeente Rhenen vastgesteld in de raad van maart 2018.

2.4 Met variant 1 ‘Gemeente werkt niet actief mee’ verliest de gemeente regie op de aanpassingen aan de kruising Door niet actief mee te werken aan de aanpassingen aan de kruising verliest de gemeente regie op de aanpassingen aan de kruising. De provincie voert het project solitair uit, waarbij de gemeentelijke wegenstructuur niet optimaal wordt aangesloten op de aangepaste kruising. Hierdoor wordt de verkeerssituatie, zowel op het gebied van fietsveiligheid en doorstroming op de gemeentelijke wegenstructuur, niet verbeterd ten opzichte van de huidige situatie. Verdere toelichting op de varianten is opgenomen in bijlage 1. 2.5 Variant 2 ‘Gelijkvloerse kruising verkeerskundige benadering’ is als niet beslisrijp bestempeld Op 14 maart 2024 is variant 2 ‘Gelijkvloerse kruising verkeerskundige benadering’, behandeld als het onderwerp ‘Kaders aanpassing kruising Achterbergsestraatweg-N233’ (bijlage 5) in de commissie Ruimte en Economie. De commissie heeft het onderwerp als niet beslisrijp bestempeld vanwege gebrek aan draagvlak en is daarom niet in uw Raad behandeld. Verdere toelichting op de varianten is opgenomen in bijlage 1. 2.6 Variant 4 ‘Ongelijkvloerse kruising’ is financieel niet haalbaar Variant 4 ‘Ongelijkvloerse kruising’ is financieel niet haalbaar, de provincie stelt financiële middelen ter beschikking voor een gelijkvloerse kruising.

Het standpunt van de provincie is dat de gemeente het verschil tussen een gelijkvloerse kruising en ongelijkvloerse moet bijdragen, naar verwachting € 15-30 miljoen (excl. btw). Dit is gezien de huidige financiële situatie niet haalbaar. Verdere toelichting op de varianten is opgenomen in bijlage 1. 2.7 Uw raad heeft niet ingestemd met Variant 5 ‘Fietstunnel’ Op 7 juli 2020 heeft uw raad niet ingestemd met een financiële bijdrage voor een fietstunnel. Het besluit van de provincie Utrecht is daarop geweest om deze variant niet tot uitvoering te brengen. Verdere toelichting op de varianten is opgenomen in bijlage 1. 3.1 De uitgangspunten voor participatie sluiten aan bij uw brief aan de Statencommissie Voor participatie zijn uitgangspunten nodig voor de reikwijdte van de participatie. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de standpunten uit uw brief aan de Statencommissie van 02-04-2024 (zie bijlage 2). 3.2 Het geprogrammeerde gemeentelijke budget is taakstellend voor de realisatie van het ontwerp Het geprogrammeerde budget van € 1,8 miljoen (excl. btw) is taakstellend voor de realisatie van het ontwerp dat volgt uit het participatietraject. Eventuele grondaankopen moeten we ook binnen dit budget financieren.

3

3.3 De gemeente draagt enkel bij aan de aanpassingen aan de gemeentelijke wegenstructuur oftewel de wegen waarvan zij zelf wegbeheerder is. De aanpassing van de kruising zelf wordt volledig door de provincie Utrecht bekostigd. Daarnaast is de provincie bereid tot een extra bijdrage om de verkeerssituatie te verbeteren (vb. variant 2: de omlegging van de Bergweg). De aanpassingen aan de gemeentelijke wegenstructuur zijn voor rekening van de gemeente Rhenen. 4.1 De provincie draagt externe kosten voor het participatietraject en de ontwerpwerkzaamheden De provincie draagt als initiatiefnemer van de aanpassingen aan de kruising de externe kosten voor het participatietraject en de ontwerpwerkzaamheden. 5.1 De provincie hanteert uitgangspunten voor het participatietraject Voor participatie zijn uitgangspunten nodig voor de reikwijdte van de participatie, vanuit de provincie zijn deze uitgangspunten uitgewerkt in een brief, deze is opgenomen als bijlage 6. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Wordt de bijdrage van de gemeente Rhenen niet hoger bij kostenoverschrijdingen? De gemeente Rhenen financiert enkel de aanpassingen aan haar eigen wegenstructuur. Ontstaan er kostenoverschrijdingen op basis van het participatie tot stand gekomen ontwerp? Dan zetten we eerst in op versobering van het ontwerp.

1.2 Heeft de keuze omtrent de kruising impact op het Rijnbrugproject? De provincie Utrecht heeft aangegeven dat er momenteel al problemen zijn op het kruispunt en heeft daarom het project Rijnbrug losgekoppeld van de kruising N233 Achterbergsestraatweg. Wel dienen de aanpassingen van de kruising vooruitlopend aan het Rijnbrugproject gerealiseerd te zijn. Verder is rekening gehouden met toekomstige verkeersintensiteiten als gevolg van het Rijnbrugproject. 1.3 Is grondverwerving noodzakelijk voor het ontwerp o.b.v. participatie? Uitgangspunt is dat het ontwerp, dat op basis van participatie tot stand komt, zoveel als mogelijk wordt ingepast in de beschikbare openbare ruimte. De noodzaak van grondverwerving is afhankelijk van de uitkomsten van het participatieproces. Financiële middelen voor de grondverwering en planschade moeten we uit het beschikbare budget bekostigen. 1.4 In het participatietraject kan blijken dat er geen draagvlak is voor een gelijkvloers ontwerp Het participatietraject is er op gericht om tot een gewogen ontwerp te komen waarin wensen, ideeën en meningen van belanghebbenden zo veel als mogelijk tot hun recht komen. Het is op voorhand uit te sluiten dat een participatietraject leidt tot algeheel draagvlak. Het gewogen ontwerp bieden we ter besluitvorming aan uw raad aan. Aanvullende financiële notities Zie beslispunt 3.

Vervolg Vervolgstappen Na afronding van het participatietraject worden de uitkomsten, wensen en meningen, die binnen de uitgangspunten passen, zoveel als mogelijk in een ontwerp verwerkt. Dit ontwerp bieden we ter besluitvorming aan uw raad aan. Onderdeel van dat advies zijn ook samenwerkingsafspraken met de provincie waaronder financiële afspraken. Monitoring of evaluatie De verwachting is dat het participatietraject en het daar uitvloeiende ontwerp voor de zomer van 2025 is afgerond. Participatie

4

In het participatietraject zijn alle belanghebbenden welkom om mee te denken. Onder belanghebbenden verstaan we aan- en omwonenden, ondernemers, scholen en belangenorganisaties zoals VVN, de Fietsersbond, WWVO en de veiligheidsregio. Communicatie De gemeente en provincie zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de communicatie. De gemeente neemt hierin tijdens het participatieproces het voortouw, aangezien we het dichtst bij de belanghebbenden staan. Hierbij worden we ondersteund door de omgevingsmanager en communicatiemedewerker van de provincie. Bijlagen Bijlage 1 - Varianten kruising Achterbergsestraatweg N233 Bijlage 1.1 - Ontwerp gelijkvloerse kruising verkeerskundige benadering Bijlage 1.2 - Schetsontwerp gelijkvloerse kruising met participatie Bijlage 1.3 - Schetsontwerp ongelijkvloerse kruising Bijlage 1.4 - Schetsontwerp variant fietstunnel Bijlage 2 - Brief gemeenteraad Rhenen voor Statencommissie Milieu en Mobiliteit over kruising Achterbergsestraatweg Bijlage 3 - Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2018 - 2022 Bijlage 4 - Fietsveilig actieplan Rhenen Bijlage 5 - Aangehouden Raadsvoorstel kaders aanpassing kruising Achterbergsestraatweg Bijlage 6 - Memorandum Kruising N233 Achterbergsestraatweg

5