Raadsvoorstel Plan Impuls post- Covid19

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

14 december 2021 Andrea Stolk 943886 drs. J.M. de Heer-Verheij College Rhenen Openbaar Plan Impuls (post-)Covid19

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. Het bijgevoegde plan vast te stellen; 2. Per 31-12-2021 het restant van de beschikbare middelen uit het Impulsfonds corona beschikbaar te stellen voor de uitvoering van dit project in 2022; 3. Het college te mandateren om de extra middelen van het rijk voor coronacompensatie in 2022 in te zetten voor het project Impuls (post-)Covid19. 4. Het college opdracht te geven het bijgevoegde plan verder uit te werken en uit te voeren.

Aanleiding/ voorgeschiedenis De coronacrisis heeft de hele samenleving binnen de gemeente Rhenen geraakt: ziekte, verlies van naasten, baan- en inkomensonzekerheid, leervertragingen, eenzaamheid, jongeren van wie het leven is ‘stilgezet’. Het is hierdoor urgent om als gemeente samen met inwoners, ondernemers en andere samenwerkingspartners aan de slag te gaan. We willen niet meer 1 op 1 terug naar de situatie van begin 2020. De afgelopen periode heeft, naast de negatieve impact, ook veel creativiteit en vernieuwende initiatieven in gang gezet. We willen daarom aansluiten bij deze vernieuwing en hier een nieuwe impuls aan geven. Op 24 augustus 2021 heeft het college opdracht gegeven om een plan uit te werken en uit te voeren met als doel herstel, versterking en innovatie van de Rhenense samenleving, waar deze het hardst geraakt is door de coronacrisis. De opdracht voor dit plan is ter consultatie voorgelegd aan de commissie samenleving. De commissie heeft enkele suggesties meegegeven, deze zijn meegenomen bij de voorbereiding en uitwerking van het plan wat u in de bijlage kunt vinden. Kaders De kaders voor dit plan zijn uitgewerkt in de door het college vastgestelde projectopdracht (zie de bijlage). Deze opdracht is op 21 september jl. ter consultatie aan de Commissie Samenleving voorgelegd.

Beoogde effecten en doelgroepen: Doelstellingen uit het bestuursprogramma: Dit plan sluit aan bij het huidige beleid en de volgende doelstellingen uit het bestuursprogramma: - De vitale samenleving sterker maken, - Meer economisch rendement en versterking van de Rhenense identiteit.

1

Beoogde effecten: Corona heeft veel negatieve invloed op de onderstaande beleidsterreinen. Met dit plan worden de volgende (maatschappelijke) effecten beoogd: Verkleinen gezondheidsachterstanden van inwoners; Versterken van welbevinden en gezondheid van inwoners; Versterken van de sociale basisinfrastructuur; Tegengaan van eenzaamheid onder jongere en oudere inwoners en het versterken van sociale netwerken van inwoners; Preventie van psychische klachten onder jongere en oudere inwoners; Versterken van het verenigingsleven; Verminderen van overlast en versterken van de sociale samenhang in de kernen en wijken; Bereiken van inwoners en ondernemers met geldzorgen als gevolg van de coronacrisis en creëren van passende oplossingen; Betere aansluiting tussen vraag naar werknemers vanuit werkgevers en aanbod van werknemers; Meer economisch rendement, door het versterken van de onderlinge samenwerking tussen ondernemers in Rhenen. De acties in dit plan zijn specifiek gericht op groepen die extra geraakt worden door de coronacrisis en maatregelen.

Mensen met een lage sociaal economische status (SES), jongeren, kwetsbare groepen zoals mensen met een licht verstandelijke beperking, eenzame ouderen, mensen met een (langdurige) uitkering, zzp’ers en kleine ondernemers, mensen met een chronische ziekte of beperking, inwoners met niet westerse achtergrond, mantelzorgers voor mensen met een beperking of chronische ziekte. Argumenten 1.1 Bij de uitwerking van dit plan is gebruik gemaakt van actuele cijfers en feiten over de impact van corona op de samenleving in de gemeente Rhenen. Bij het in beeld brengen van deze cijfers is gebruik gemaakt van verschillende dashboards, met hierin de lokale cijfers over de ontwikkelingen in de gemeente Rhenen. Een aantal voorbeelden van gebruikte dashboards en bronnen: waarstaatjegemeente.nl, monitor (economische) impact coronacrisis van de provincie Utrecht, onderzoek van de GGD regio Utrecht. 1.2 In het plan is uitgewerkt, wat de belangrijkste issues en kansen zijn voor inwoners en ondernemers van de gemeente Rhenen en wat er concreet gedaan gaat worden als antwoord hierop.

Tijdens de voorbereiding van dit plan is er vanuit de methodiek van het waarderend vernieuwen en samen met samenwerkingspartners in beeld gebracht: Verkennen: Wat is er gebeurd de afgelopen ruim 1,5 jaar in Rhenen, welke impact heeft corona en welke goede voorbeelden waren er? Verlangen: Wat willen we bereiken over 1 jaar? Welke feiten en cijfers zijn er bekend over de situatie in Rhenen in de samenleving en economie? Vormgeven: Wat zijn de belangrijkste issues en kansen waar we mee aan de slag gaan? Vernieuwen: Wat gaan we doen, op welke manier en met wie gaan we dat doen? De opbrengst hiervan is in beeld gebracht in het bijbehorende plan. 1.3 Het plan heeft een groot politiek-bestuurlijk belang. Het plan heeft een groot politiek en bestuurlijk belang en het is daarom nodig dat de Commissie Samenleving of Ruimte en economie wordt geconsulteerd en dat de raad hier een besluit over neemt. 2.1 Als gevolg van niet beïnvloedbare factoren is het geld dat in 2021 beschikbaar is niet in 2021 uitgegeven. Bij de niet beïnvloedbare factoren gaat het bijvoorbeeld om het moment waarop de middelen van het Rijk zijn ontvangen en het krijgen van een goed beeld wat nodig is om de samenleving te ondersteunen.

2

2.2 Om het plan in 2022 uit te kunnen voeren, is het nodig om de middelen uit het Impulsfonds corona 2021 via een budgetoverheveling over te hevelen naar 2022. De middelen uit het Impulsfonds corona zijn nu opgenomen in de begroting 2021. Om in 2022 de activiteiten uit dit plan uit te kunnen voeren, zullen de restant middelen uit het Impulsfonds corona 2021 via een collegevoorstel budgetoverheveling overgeheveld worden naar 2022. 3.1 Door het college te mandateren voor het toevoegen van de nieuwe rijksmiddelen aan de projectbegroting, kan zij snel inspelen op wat de samenleving nodig heeft als gevolg van de coronacrisis. De gemeente zal naar alle waarschijnlijkheid in 2022 nog extra middelen ontvangen van het rijk als coronacompensatie. Het college vraagt mandaat van de gemeenteraad om deze middelen toe te voegen aan de projectbegroting, zodat zij op deze manier snel in kan spelen op wat de samenleving (direct en indirect) nodig heeft, als gevolg van de aanhoudende coronacrisis. Deze extra middelen zullen hiernaast ook ingezet worden als dekking van extra kosten als gevolg van de coronacrisis, die niet binnen de reguliere budgetten kunnen worden opgevangen (of compensatie van lagere baten). Een voorbeeld hiervan zijn de kosten voor mondkapjes en extra inzet voor handhaving van de coronamaatregelen.

Het college zal de raad informeren in de gebruikelijke P&C cyclus en daar waar nodig met een raadsinformatiebrief over de stand en uitputting van het Impulsfonds corona. 4.1 Dit plan bestaat uit een mix van direct uit te voeren activiteiten en acties die voor uitvoering eerst nader uitgewerkt moeten worden. Als gevolg van de actuele opleving van het coronavirus en de impact hiervan op de samenleving is het nodig om snel aan de slag te gaan met de uitvoering van het plan. Met een aantal concrete acties kan direct worden gestart. Andere acties vragen meer uitwerking en voorbereiding en het is daarom nodig om deze samen met partners uit de samenleving, inwoners en ondernemers verder uit te werken. Risico’s 1.1 Bij het uitvoeren van het plan worden mogelijk niet de meest kwetsbare doelgroepen bereikt. Het is nodig dat bij de uitvoering van dit plan de focus ligt op het bereiken van de groep kwetsbare inwoners, die de meeste impact ervaart van de coronacrisis. Om dit te bereiken moeten er heldere afspraken worden gemaakt over de randvoorwaarden bij het inzetten van de acties. 4.1 De actuele opleving van het virus en de hiermee samenhangende maatregelen kunnen de uitvoering van dit plan in de weg staan. In periodes waarin sprake is van een lockdown, kunnen (tijdelijk) mogelijk niet alle activiteiten uit dit plan worden uitgevoerd.

Als dit aan de orde is, zal zo snel als de beperkingen weer opgeheven zijn, weer gestart worden met de inzet van deze activiteiten. 4.2 Het is mogelijk dat er onvoldoende tijd en ruimte beschikbaar is voor betrokken medewerkers en samenwerkingspartners om samen te werken aan een integrale aanpak bij de uitwerking en uitvoering van dit plan. Om de uitvoering van dit plan te laten slagen, is het nodig dat ambtenaren en professionals die betrokken zijn bij de activiteiten in het plan, voldoende tijd en ruimte beschikbaar hebben voor hun bijdrage hierin. Als randvoorwaarde geldt daarom, dat er goede afspraken gemaakt worden over ureninzet met het IMT en met de projectgroepleden. Hiernaast is het van belang om afspraken te maken over het opvangen van gaten die gaan vallen, doordat bestaande taken niet uitgevoerd kunnen worden. Als het nodig is om extra in te huren, zullen de kosten hiervan ten laste gelegd worden van de projectbegroting.

3

Financiële gevolgen De beschikbare middelen voor het project Impuls(post-)Covid 19 bestaat uit de steunpakketten die het Rijk via de circulaires gemeentefonds beschikbaar heeft gesteld. Aanvullend daarop zetten we gemeentelijke budgetten uit de begroting 2022 in. 2021 incidentele Rijksmiddelen (vooral steunpakketten uit gemeentefonds) Het college heeft in 2021 een Impulsfonds corona gereserveerd om de gevolgen van corona te verzachten. In de Najaarsrapportage resteert in dit fonds € 169.000. Deze middelen worden nu ingezet voor het project Impuls (post-)Covid19. Het bedrag uit het impulsfonds van € 169.000 bestaat voornamelijk uit de corona steunpakketten die via de uitkering uit het gemeentefonds van het Rijk zijn ontvangen minus de te verwachte kosten. Rekening houdend met de extra steunpakket van het Rijk bij de septembercirculaire en de nog te maken kosten resteert per 31 december 2021 voor het project een bedrag van € 299.500. Aandachtspunten bij deze middelen zijn: a. Het werkelijke restantbedrag per 31 december 2021 kan afwijken omdat het steunpakket van het Rijk uit de decembercirculaire nog niet is meegenomen. Ook de werkelijke lasten kunnen bij de jaarstukken 2021 nog afwijken. b. Het betreft incidentele bijdragen vanuit het Rijk.

2022 incidentele Rijksmiddelen (vooral steunpakketten uit gemeentefonds) Uitgaande van het restantbedrag per 31 december 2021 van € 299.500 en de doorwerking van de steunpakketten van het Rijk naar 2022 (van € 45.000) is een totaalbedrag beschikbaar van € 344.500. In de projectbegroting is op hoofdlijnen een toelichting opgenomen over de besteding van de beschikbare middelen. De verwachting is dat ultimo 2022 een bedrag resteert van € 128.820 Aandachtspunten bij deze middelen zijn: a. De gevolgen van de decembercirculaire 2021 zijn hierin niet meegenomen. Dit geldt ook voor mogelijke extra steunpakketten van het Rijk die z’n beslag krijgen via de circulaires in 2022. b. Het betreft incidentele bijdragen vanuit het Rijk c. De hoogte van de verwachte uitgaven in 2022 is indicatief. Verder zijn nog niet alle uitgaven begroot. Nadere invulling hiervan volgt in 2022 binnen de bandbreedte van de beschikbare middelen. 2022 gemeentelijke middelen (exploitatiebegroting 2022 Sociaal Domein) Naast de inzet vanuit de rijksmiddelen, zetten we in 2022 eigen gemeentelijke middelen in. Het gaat hier bijvoorbeeld om de uren van het (reguliere) jongerenwerk en welzijnswerk, de inzet vanuit het preventieakkoord, het sportakkoord, wat ingezet wordt in de uitvoering van de activiteiten uit het plan. Projectbegroting In bijlage 2 kunt u een overzicht vinden van de projectbegroting.

Hiernaast kunt u in het bijgevoegde plan (in bijlage 1) meer gedetailleerde informatie vinden over de inzet van de budgetten. Per thema zijn de verschillende acties benoemd (inclusief de bijbehorende kosten) die in 2022 uitgevoerd gaan worden vanuit dit project. Personele gevolgen Het plan wat we u voorleggen is het resultaat van een brede en integrale samenwerking tussen de gemeente en veel verschillende partners uit de samenleving. Deze (interne en externe) samenwerking leidt tot verrijking en verdieping van het reguliere werk. Voor de verdere uitwerking en uitvoering van dit plan en voortzetting van deze samenwerking, is de inzet van een (parttime) coördinator/programma-manager nodig in 2022. Hiernaast is het een voorwaarde voor het slagen van dit plan, dat betrokken medewerkers bij deze integrale aanpak voldoende uren beschikbaar hebben. Over de ureninzet van de leden van de projectgroep zullen afspraken gemaakt worden in het IMT en met de projectgroepleden.

4

Duurzaamheid Bij de uitvoering van de activiteiten die voortkomen uit de Impuls Post-Covid19, wordt aangesloten bij de doelstellingen van de gemeente voor een energieneutraal en klimaatneutraal Rhenen. Hiernaast worden de uitgangspunten rond SROI gehanteerd. Participatie Bij de uitwerking van dit plan is er intensief gesproken met tal van partners uit de samenleving, die betrokken zijn bij de uitvoering. Hiernaast is er gesproken met inwoners uit diverse kernen en van diverse achtergronden en leeftijden. Er is samengewerkt met het participatietraject van de visieontwikkeling voor de gemeente Rhenen. Communicatie De gemeenteraad zal worden geïnformeerd over de inhoud en voortgang van dit project. De Adviesraad sociaal domein zal actief betrokken en geïnformeerd worden over de inhoud van dit project. Over de inhoud en uitvoering van dit plan zal via het Gemeentenieuws en de social media worden gecommuniceerd. We zullen delen met inwoners, op welke manier we de extra coronamiddelen in gaan zetten. Ook besteden we aandacht aan de manier waarop dit plan samen met inwoners en samenwerkingspartners opgesteld is en de doelgroepen die we willen bereiken met de acties uit het plan. Hiernaast zal er per actie uit het plan een nadere uitwerking komen van de wijze van communiceren hierover naar de inwoners toe.

Vervolgprocedure Dit plan zal worden uitgevoerd in samenwerking met verschillende betrokken samenwerkingspartners. In kwartaal 4 van 2022 zal een evaluatie worden uitgevoerd over de uitvoering van het project. Deze evaluatie zal ter informatie aan het college en de raad worden voorgelegd. Uit de afsluiting en de bijbehorende evaluatie zal blijken, of de ingezette aanpak voldoende is voor het beoogde doel, of dat een vervolgaanpak voor de langere termijn aanpak nodig is. Als er een vervolgaanpak nodig zal zijn, zal hierover een besluit gevraagd worden aan het college en aan de gemeenteraad. Bijlagen: Bijlage 1: Plan Impuls (post-)Covid19 Bijlage 2: Projectbegroting Bijlage 3: Trendsheets vanuit Visie op Rhenen: Bijlage 3a: Gezondheid en zorg Bijlage 3b: Werken en ondernemen Bijlage 3c: Wonen en leven Bijlage 3d: Ruimtegebruik en mobiliteit Bijlage 4: Projectopdracht

5