Raadsvoorstel participatieplichtige activiteiten bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

7 november 2023 Shirley Halbesma 1148014 G.J. van Laar Gemeenteraad Rhenen Openbaar Besluit participatieplichtige activiteiten bij aanvraag omgevingsvergunning voor buitenplanse omgevingsplanactiviteit

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met de invulling van de participatieplicht bij omgevingsvergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, zoals opgenomen in bijlage 1 ‘Lijst met activiteiten waarvoor verplichte participatie geldt bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit’; 2. dat het besluit genoemd onder 1 gelijktijdig met de invoering van de Omgevingswet in werking treedt; 3. een jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet de invulling van de participatieplicht te evalueren. Aanleiding/ korte voorgeschiedenis Het hier voorliggende besluit ‘participatieplicht bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten’ is een nieuw instrument onder de Omgevingswet. Met voorliggend voorstel wordt u gevraagd een lijst met ontwikkelingen vast te stellen waarvoor participatie verplicht wordt. Dit kan alleen bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Plan van aanpak 2020 Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Op 29 september 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het “Plan van Aanpak werkzaamheden invoering Omgevingswet”. In dit plan van aanpak zijn de uitgangspunten vastgelegd die de gemeente Rhenen hanteert bij de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. Een belangrijk uitgangspunt was dat we beleidsneutraal overgaan.

Ook is in dit document aangegeven welke stappen de gemeente moet zetten om aan de technische en juridische eisen te voldoen. Daaronder waren ook enkele raadsbesluiten zoals het ‘bindend adviesrecht raad Omgevingswet’, het delegatiebesluit en het instellen van een integrale kwaliteitscommissie. Dit voorstel gaat over het verplicht stellen van participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Dit is ook één van de besluiten die de raad voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet kan nemen. De relatie tussen de participatieplicht, de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten en het omgevingsplan De gemeenteraad stelt een Omgevingsplan vast voor het gemeentelijk grondgebied. Daarin stelt zij de lokale regels vast voor de fysieke leefomgeving. Op 1 januari 2024 hebben we één Omgevingsplan van rechtswege. Van rechtswege houdt in dat we als gemeente hier niets voor hoeven te doen.

1

Het college van B&W is het bevoegd gezag voor omgevingsvergunningen. Het college toetst aanvragen voor initiatieven en ruimtelijke ontwikkelingen aan het Omgevingsplan. Het college is ook het bevoegd gezag bij een ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’. Dat is een omgevingsvergunning voor een ontwikkeling die niet past binnen de regels van het Omgevingsplan. U kunt als raad participatie alleen verplicht stellen voor ontwikkelingen die niet passen binnen het omgevingsplan. Dit raadsvoorstel gaat over het vaststellen van die lijst met ontwikkelingen, waarvoor participatie verplicht wordt. Kaders De mogelijkheid tot het vaststellen van een lijst waarvoor participatieplicht geldt, staat in artikel 16.55 lid 7 van de Omgevingswet. Beoogd effect Het zeker stellen dat participatie plaatsvindt voor die projecten die een relatief grote impact hebben en waarvoor eerder participatie niet heeft plaatsgevonden. Zorgvuldige besluitvorming met inachtneming van de positie van de belanghebbenden. Het vergroten van de betrokkenheid van inwoners bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Argumenten 1.1 Participatie is alleen verplicht wanneer de raad ontwikkelingen aanwijst waarvoor participatie verplicht is.

Wanneer u als raad geen ontwikkelingen aanwijst, hoeft de initiatiefnemer alleen aan te geven of, en zo ja hoe, hij de omgeving betrokken heeft bij zijn plan en wat de resultaten daarvan zijn. De initiatiefnemer kan zelfs volstaan met aangeven dat hij niet aan participatie doet. 1.2 We stellen participatie alleen verplicht bij die gevallen waarvan we verwachten dat ze een grote maatschappelijk impact hebben. De wet stelt dat participatie alleen verplicht gesteld kan worden bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Dit zijn activiteiten die nog niet mogelijk zijn gemaakt in het omgevingsplan. Op basis van een afweging van alle betrokken belangen (zowel ruimtelijk als maatschappelijk) besluit het college of een vergunning wordt verleend of geweigerd. Door participatie bij een aantal ontwikkelingen verplicht te stellen, dwingen we af dat aan participatie wordt gedaan. De wijze waarop kunnen we niet afdwingen. 1.3 De ontwikkelingen genoemd op de lijst sluiten aan bij de lijst waarvoor een bindend adviesrecht van de raad geldt. Bij inwerkingtreding van Omgevingswet, kan de gemeenteraad een bindend advies geven aan het college over buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Op 28 september 2021 heeft de gemeenteraad een lijst met ontwikkelingen vastgesteld waarvoor een bindend adviesrecht geldt.

Zie bijlage 2 ‘Lijst met categorieën waarvoor een bindend adviesrecht van de raad geldt bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit’. De lijst met activiteiten waarvoor we een participatieplicht voorstellen, komt nagenoeg overeen met die lijst. In categorie VII van de lijst zijn grote windmolens met een ashoogte van meer dan 20 m toegevoegd. 1.4 Een aanvraag kan buiten behandeling worden gelaten wanneer niet aan de participatieverplichting is gedaan. Participatie is een aanvraagvereiste. Dit betekent dat bij de vergunningsaanvraag de aanvrager verplicht moet aangeven of, en zo ja hoe, participatie heeft plaatsgevonden. Het antwoord van de aanvrager kan ‘nee’ zijn en dan heeft de gemeente geen wettelijke grondslag om de aanvraag wegens onvolledigheid buiten behandeling te laten. De uitzondering hierop is wanneer de gemeenteraad dit verplicht stelt. In die gevallen kan de aanvraag buiten behandeling worden gelaten. 2.1 Datum inwerking Omgevingswet is definitief vastgesteld. De datum van de invoering van de Omgevingswet is definitief vastgesteld op 1 januari 2024. Het verplichten van participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten vloeit voort uit de Omgevingswet. Voorgesteld wordt dit besluit gelijktijdig met de inwerkingtreding van de wet in te laten gaan.

2

3.1 Er moet ervaring worden opgedaan. De lijst is nieuw en mede gebaseerd op de lijst waarvoor bindend adviesrecht geldt. Die lijst sluit aan op de oude lijst ‘Verklaring van geen bedenkingen’. Het past allemaal binnen het kader om beleidsneutraal over te gaan. We stellen wel voor om na één jaar te evalueren. Dit is ook in lijn met het evaluatiemoment over de lijst met het bindend adviesrecht van de raad. Risico’s en nadelen 1.1 De lijst is niet volledig of er staan zaken op waarvoor de gemeenteraad participatie niet verplicht wil stellen. De raad heeft met het verplicht stellen van participatie een nieuw instrument in handen. In de praktijk kan het voorkomen dat er zaken op de lijst ontbreken, of dat er zaken zijn waarvan de gemeenteraad achteraf zegt dat een participatieverplichting toch nodig is. Om die reden wordt voorgesteld de werking van de participatieverplichting na een jaar te evalueren. 1.2 Verplichte participatie kan invloed hebben op de snelheid waarmee een activiteit kan worden uitgevoerd. Afhankelijk van de vorm van participatie, kan de duur van participatie verschillen van enkele uren tot misschien wel maanden. Dit kan een vertragende invloed hebben op de planning van de initiatiefnemer. Alleen door vooraf uitgebreid te participeren, kan op een ander moment in het proces, tijd bespaard worden.

1.3 Er mogen geen specifieke eisen aan de vorm, het proces of de uitkomst van participatie worden gesteld. Hoewel de gemeenteraad bepaalt voor welke activiteiten participatie verplicht is, kan de gemeente de aanvrager niet verplichten tot een bepaalde vorm van participatie, een bepaald proces of een bepaalde uitkomst. Alleen uit het gegeven dat het om een participatieverplichting gaat, volgt ook dat die participatie een bepaalde inhoud moet hebben. De participatienota geeft daar sturing aan. De verwachting is dat op dit onderwerp de nodige jurisprudentie ontstaat, die meegenomen kan worden bij de evaluatie. 2.1 Motie Eerste Kamer 31 oktober 2023 over verantwoorde invoering Omgevingswet. De Eerste Kamer heeft dinsdag 31 oktober een motie aangenomen die concludeert dat het Digitaal Stelsel Omgevingswet en het juridische stelsel van de Omgevingswet nog steeds te grote uitvoeringsproblemen kennen om per 1 januari 2024 verantwoord over te gaan tot invoering. Opdracht aan minister De Jonge van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is om in overleg te gaan met de koepels van de decentrale overheden. Hij moet binnen 2 weken de conclusies die kabinet en koepels hieraan verbinden terugkoppelen aan de kamer én specifiek aangeven of, en hoe, voldaan wordt aan de minimale eisen die decentrale overheden zelf hebben gesteld aan de invoeringsdatum van de Omgevingswet.

Minister de Jonge gaf aan hij de motie niet kan en ook niet wil uitvoeren. Wij gaan vooralsnog uit dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt. Mocht dit niet zo zijn dat schuift de datum van inwerkingtreding van dit besluit ook door. Financiële toelichting Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen. Personele gevolgen Dit voorstel heeft geen personele gevolgen. Duurzaamheid Dit voorstel heeft geen raakvlakken met het aspect duurzaamheid. Participatie Dit voorstel is tot stand gekomen in nauw overleg met moderatoren, de participatieadviseur en tussen de teams van Vergunningen, Veiligheid, Toezicht en Handhaving en team Ruimtelijke ontwikkeling.

3

Het onderwerp is besproken in de raadswerkgroep Omgevingswet van 8 april 2021, daarna is de gemeenteraad op 15 juni 2021 geïnformeerd. In de raadswerkgroep Omgevingswet is het stuk op 21 december 2021 ter consultatie besproken. Communicatie Het raadsbesluit wordt gepubliceerd op https://www.officielebekendmakingen.nl en in Hét Gemeente Nieuws. Op de website van de gemeente Rhenen wordt een pagina ingericht voor participatie bij ruimtelijke projecten. Daar komen ook de participatienota en de handreiking voor initiatiefnemers te staan. Daarnaast wordt het klantcontactcentrum van de gemeente geïnformeerd over het raadsbesluit. Vervolgprocedure Na inwerkingtreding van de Omgevingswet treedt het besluit in werking. Na een jaar volgt een evaluatie. Dit gebeurt gelijktijdig met de evaluatie van het besluit van de lijst waarvoor een bindend adviesrecht van de raad geldt. Bijlagen: Bijlage 1: Lijst met activiteiten waarvoor verplichte participatie geldt bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Bijlage 2: Lijst met categorieën waarvoor een bindend adviesrecht van de raad geldt bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.

4