Raadsvoorstel ontwerpverklaring van geen bedenkingen Zonneveld Nude

Bestuurlijk voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

20 augustus 2024 Mark den Boef 1052857 G.J. van Laar (procedureel) & B. Fintelman (inhoudelijk) Gemeenteraad Rhenen Openbaar Verklaring van geen bedenkingen voor het realiseren van een zonneveld tussen de Nude en de Afweg in Rhenen

Voorstel De gemeenteraad besluit: 1. een ontwerpverklaring van geen bedenkingen af te geven voor het realiseren van een zonneveld tussen de Nude en de Afweg in Rhenen, zoals aangevraagd onder OLO-nummer 8298777; 2. de ontwerpverklaring van geen bedenkingen als definitieve verklaring aan te merken, mits er geen zienswijzen worden ingediend. Inleiding Op 21 december 2023 ontvingen wij een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het realiseren van een zonneveld tussen de Nude en de Afweg in Rhenen voor de duur van 25 jaar. De gronden waarop het plan ziet, zijn bestemd voor agrarische activiteiten. Ten behoeve van de beoogde ontwikkeling moet tijdelijk afgeweken worden van de ruimtelijke regels uit het omgevingsplan. Hiervoor is een verklaring van geen bedenkingen nodig van u als raad. Op 5 december 2023 heeft het college een positief principebesluit genomen over deze ontwikkeling. De belangrijkste beweegreden voor deze beslissing is dat het zonneveld voorziet in 56% van de Regionale Energiestrategie doelstelling (RES) tot 2030. Daarnaast heeft een ontwikkelaar het plan door middel van uitgebreide participatie opgesteld en is het beheer geregeld in samenspraak met de omwonenden en grondeigenaren. Verder valt de locatie binnen het gebied onder de Nude dat u als raad heeft aangewezen als mogelijke locatie voor zon op land.

Kaders Artikel 2.27 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) juncto artikel 6.5 lid 3 Besluit omgevingsrecht (Bor) (verklaring van geen bedenkingen); Paragraaf 3.3 Wabo (uitgebreide procedure). Visie op Rhenen Beleidskader Zonnepanelen op Land, 2021 Routekaart Energietransitie Regionale Energiestrategie 1.0 Beoogd doel Het mogelijk maken van een zonneveld aan de Nude dat voorziet in 56% van RES-doelstelling tot 2030. Dit is een belangrijke stap richting een energieneutraal Rhenen. 1

Argumenten 1.1 Het initiatief draagt voor 56% bij aan de gemeentelijke verplichtingen in het kader van de Regionale Energie Strategie 1.0 Het zonneveld wekt een vermogen aan energie op dat gelijk staat aan 56% van de RES-doelstelling tot 2030. Door aan deze ontwikkeling mee te werken wordt dus in één keer een significante stap gezet richting de doelstelling waaraan u als raad zich gecommitteerd heeft. 1.2 Alleen zon op daken en restgronden is niet voldoende zijn om aan de RES-doelstelling te voldoen Daarom is een ontwikkeling als deze per definitie nodig. Binnen de RES is het plaatsen van windmolens het belangrijkste alternatief. 1.3 De locatie past binnen het door u vastgestelde beleidskader Zonnepanelen op land Het gebied onder de Nude is door u als raad uitgezonderd van het verbod op zonnevelden in het Binnenveld. De locatie van het plan is dan ook in lijn met de kaders die in ons beleid vastgesteld zijn. 1.4 De bestemming van de gronden blijft agrarisch De bestemming van de gronden wordt niet gewijzigd door de vergunningprocedure. Er wordt slechts tijdelijk een zonneveld toegestaan. Hierdoor blijft het agrarisch karakter en gebruik voor de lange termijn behouden. 1.5 64% van de gronden blijft beschikbaar voor agrarisch gebruik In samenspraak met grondeigenaren en omwonenden heeft de ontwikkelaar de zonnepanelen zo ver mogelijk van de bebouwing af geconcentreerd.

Hierdoor blijft 60% van de gronden beschikbaar voor regulier agrarisch gebruik en is er een oppervlak van 4% waarop geëxperimenteerd wordt met innovatief dubbelgebruik. 1.6 Grondeigenaren en omwonenden houden zeggenschap De ontwikkelaar heeft samen met de belanghebbenden op een vernieuwende manier invulling gegeven aan het lokaal eigenaarschap. De ontwikkelaar, buurtvereniging en grondeigenaren hebben hierover gezamenlijk afspraken gemaakt. Het lokale zeggenschap wordt voornamelijk geborgd in het gebruik, de inrichting en het beheer van de gronden van het plangebied. Deze gronden worden namelijk niet zoals gebruikelijk maximaal ingezet voor zonnepanelen, maar voor 64 % gebruikt voor natuur-inclusieve landbouw, landschappelijke aankleding en innovatief dubbelgebruik. Ook wordt er lokaal financieel meegedeeld in de opbrengsten. Deze invulling is een vorm van maatwerk waar de beleidsnotitie ‘Lokaal eigenaarschap bij grootschalige energieprojecten’ (september 2021) de mogelijkheid toe biedt. De invulling sluit aan bij de geest van de notitie. De belangen van omwonenden en eigenaren hebben namelijk een centrale plek gekregen in de ontwikkeling. 1.7 Het plan is door uitgebreide participatie met de omgeving tot stand gekomen Er is door de ontwikkelaar uitgebreide participatie toegepast om tot een plan te komen dat gedragen wordt door de omgeving.

Dit heeft ertoe geleid dat belanghebbenden gedurende het planproces een significante mate van inspraak hadden en hun eisen en wensen mee zijn genomen in het eindresultaat. Omwonenden en grondeigenaren zijn akkoord met het plan onder de gezamenlijk overeengekomen voorwaarden. 1.8 Het zonneveld wordt na een duur van maximaal 25 jaar zonder onomkeerbare gevolgen verwijderd De vergunning voor het zonneveld betreft een beperkte periode. Het zonneveld kan na deze periode zonder onomkeerbare gevolgen worden beëindigd. Na beëindiging (na maximaal 25 jaar) dienen de zonnepanelen opgeruimd en gerecycled te worden en worden de vastgestelde landschappelijke, aardkundige en cultuurhistorische waarden in het gebied weer in oorspronkelijke staat teruggebracht. De ontwikkelaar is hiertoe verplicht door middel van een anterieure overeenkomst. 1.9 De netbeheerder heeft een positieve transportindicatie afgegeven De netbeheerder heeft in 2022 een positieve indicatie afgegeven voor 2026. Deze indicatie is geen absolute garantie maar geeft wel aan dat er in principe ruimte is voor aansluiting van het zonneveld op onderstation Wageningen van Liander. 2

1.10 De gemeente wordt niet aansprakelijk gesteld voor mogelijke planschade Om de financiële haalbaarheid van het plan te garanderen en te voldoen aan de wettelijke verplichtingen, wordt er een exploitatie- en planschadeovereenkomst met de ontwikkelaar aangegaan. Hierdoor worden de financiële risico’s bij de ontwikkelaar neergelegd. Kanttekeningen 1.1 Er wordt niet volledig voldaan aan dubbelgebruik van agrarische gronden In samenspraak met de omwonenden zijn de zonnepanelen zoveel mogelijk geconcentreerd en ver weg van de bebouwing geplaatst. Door deze concentratie is volledig dubbel ruimtegebruik niet mogelijk en is er dus een tijdelijke onttrekking van agrarische gronden. De agrarische grondeigenaren zijn hier echter zelf akkoord mee en hebben de garantie dat na 25 jaar het agrarisch gebruik weer hersteld wordt. 1.2 Het plan behelst een alternatieve vorm van lokaal eigenaarschap De samenwerking tussen de ontwikkelaar, en lokale belanghebbenden heeft geleid tot een alternatieve vorm van lokaal eigenaarschap. Er is daarbij geen sprake van meer dan 50% financieel eigenaarschap zoals beschreven in de beleidsnotitie ‘Lokaal eigenaarschap bij grootschalige energieprojecten’. De belanghebbenden hebben er juist voor gekozen om vooral in te zetten op inspraak en zeggenschap en minder op het letterlijke eigendomsrecht. Zie argument 1.6 hoe dit vorm heeft gekregen.

1.3 De provincie Utrecht en Mooisticht geven aan dat cultuurhistorische en landschappelijke waarden worden aangetast De provincie Utrecht en Mooisticht hebben laten weten dat het voorliggende plan zorgt voor aantasting van de aanwezige landschappelijke en cultuurhistorische waarden. De herkenbaarheid van de agrarische strokenverkaveling en het half open landschap van de Grebbelinie worden beperkt. Het realiseren van een zonneveld heeft natuurlijk altijd invloed op het landschap waarin het geplaatst wordt. Vanwege het tijdelijke karakter van het zonneveld wordt de aantasting na afloop echter weer teniet gedaan. Daarnaast worden de zonnepanelen geplaatst op een laaggelegen locatie en omzoomd met groene elementen waardoor ze minimaal afsteken in het landschap. Hoogstwaarschijnlijk zal er alsnog een zienswijze ingediend worden door de provincie. Wanneer de provincie uiteindelijk het belang van cultuurhistorie en landschap zwaarder vindt wegen dan de duurzaamheidsdoelstelling kan de provincie ook in beroep gaan tegen de vergunning. Aanvullende financiële notities Dit besluit heeft geen financiële gevolgen. Voor de behandeling van deze aanvraag omgevingsvergunning worden leges in rekening gebracht volgens de legesverordening omgevingsvergunningen 2023. Met de aanvrager wordt een anterieure overeenkomst gesloten waarin de financiële zaken met betrekking tot het plan vastgelegd zijn.

Eventuele uit de vergunning voortvloeiende planschadeclaims zullen voor rekening komen van de aanvrager. Ook is vastgelegd dat de kosten voor het verwijderen van het zonneveld na afloop voor rekening van de aanvrager komen. Vervolg Vervolgstappen Wanneer de verklaring verstrekt is, wordt een ontwerp omgevingsvergunning opgesteld en ter inzage gelegd. Als de inzagetermijn is verstreken, wordt een definitief besluit op de aanvraag omgevingsvergunning voorbereid. Als zienswijzen zijn ingediend, zal u als raad worden gevraagd om een definitief besluit over het al dan niet afgegeven van een verklaring van geen bedenkingen te nemen. Als geen zienswijzen worden ingediend, wordt de ontwerpverklaring omgezet in een definitieve verklaring. Het verlenen van de vergunning wordt vervolgens onder mandaat uitgevoerd door de coördinator omgevingsvergunningen. Participatie De ontwikkelaar heeft de plannen in samenspraak met lokale betrokkenen opgesteld en vormgegeven. Op deze manier is draagvlak gecreëerd bij de omwonenden en grondeigenaren. Zie argumenten 1.6 en 1.7. Voor de toekomst wordt dit ook gewaarborgd in een gezamenlijke overeenkomst. 3

Communicatie Het besluit tot het verlenen van de ontwerpverklaring wordt gepubliceerd. Bijlagen Bijlage 1 Ruimtelijke onderbouwing Bijlage 2 Landschappelijke inpassing Bijlage 3 Visualisering zonneveld

4