Raadsvoorstel ontwerpbegroting Regio Foodvalley 2027-2030 __61139__2

Bestuurlijk voorstel gemeenteraad

Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: 26-05-2026 : Tim Lodder : 61131 : Géran Kaai : Gemeenteraad : Openbaar : Ontwerpbegroting Regio Foodvalley 2027-2030

Voorstel De gemeenteraad besluit: 1. Geen zienswijze in te dienen bij het Dagelijks Bestuur van de Regio Foodvalley ten aanzien van de aangeboden Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley. 2. Een bedrag van €71.839 zijnde de niet benutte middelen van de bijdrage van Rhenen aan de Strategische Agenda 2020-2025 als volgt te bestemmen (totaal is: €1.385.094): a. Een bedrag van €28.510 voor activiteiten die in 2026 plaats vinden (totaal is: €551.606). b. Een bedrag van €43.329 te storten in de bestemmingsreserve ‘incidentele baten t.b.v. de strategische agenda’ om deze te gebruiken ter dekking van de uitgaven van de Strategische Agenda 2026-2030 (totaal is: €833.488). 3. De financiële gevolgen die uit de ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley voortvloeien, te betrekken bij de besluitvorming van de eigen begroting 2027-2030 in Q4 2026. Inleiding Sinds 2011 werkt de gemeente Rhenen samen met 7 andere gemeenten via de gemeenschappelijke regeling (hierna: GR) Regio Foodvalley. Elk jaar wordt een ontwerpbegroting opgesteld met daarin de financiële kaders voor de komende begrotingsperiode. Het inhoudelijke kader voor de ontwerpbegroting 2027-2030 is de Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley: ‘Onderneemt Natuurlijk!’ die in 2025 door alle gemeenteraden is vastgesteld.

Voor nieuwe raadsleden Om nader te verdiepen in de Regio Foodvalley is er een inwerkbijeenkomst geweest van voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart en een raadsinformatiebijeenkomst op 15 april jl. Meer informatie over wat de regio allemaal doet is te vinden op de website https://www.regiofoodvalley.nl/. Op de website https://www.regiofoodvalley.nl/raadsleden is informatie te vinden specifiek bedoeld voor raadsleden. Deze site geeft inzicht in hoe de regio werkt en wat de successen zijn geweest in de afgelopen jaren. Financiële systematiek (zie bijlage 3, pagina 5-7) De Regio Foodvalley kent de volgende financieringssystematiek: Inwonerbijdrage: via een bijdrage per inwoner draagt elke gemeente bij aan de financiering van het regiobureau (niet de inhoudelijke programma’s). Programmagelden: Gemeenten dragen financieel bij aan de uitvoering van de inhoudelijke programma’s: verantwoorde groei en toekomstbestendige economie. Mobiliteitsfonds: elke gemeente stort per jaar een bijdrage in het mobiliteitsfonds. Via het mobiliteitsfonds wordt gespaard voor cofinanciering voor grote mobiliteitsprojecten. Incidentele middelen: in 2023 de afspraak gemaakt, dat gemeenten een bijdrage aan de regio betalen op het moment dat zij subsidie ontvangen via regionale SPUK-gelden (Specifieke Uitkering). De hoogte van deze gemeentelijke bijdrage is 2,5% van de ontvangen subsidie.

Kaders en relevante besluiten  De gemeenteraad van Rhenen heeft een brief met wensen en bedenkingen gestuurd naar het Dagelijks Bestuur (hierna: DB) van de Regio Foodvalley n.a.v. de behandeling van de Kaderbrief 2027-2030. De gemeenteraad hierin de wens uitgesproken voor een structureel sluitende begroting, het handhaven van de nullijn en het hanteren van een gelijke indexeringssytematiek 1



  

als die in Rhenen. Op grond van artikel 38 van de GR Regio FoodValley is de ontwerpbegroting aangeboden aan de raden om hen in de gelegenheid te stellen zienswijzen over deze begroting naar voren te brengen bij het Dagelijks Bestuur (DB) van Regio Foodvalley. Conform artikel 42 zendt het DB met de ontwerpbegroting ook de voorlopige jaarrekening mee, beide documenten worden later in het AB vastgesteld. De aangeboden stukken van het Dagelijks Bestuur zijn te vinden in Bijlagen 2 t/m 4: aanbiedingsbrief, de ontwerpbegroting en de jaarrekening. De besluiten van het Algemeen Bestuur over de jaarrekening en de ontwerpbegroting van 10 april j.l. zijn te vinden in Bijlagen 5 & 6. Bij de behandeling van de Kaderbrief afgelopen februari is er een aanvullende memo beschikbaar gesteld door het DB. Deze wordt als Bijlage 7 toegevoegd aan de stukken, hier wordt de nieuwe begrotingssystematiek toegelicht.

Beoogd doel Borging van de uitvoering van de Strategische Agenda (hierna: SA) Regio Foodvalley. Argumenten 1.1 De wensen en bedenkingen n.a.v. de Kaderbrief 2027-2030 van gemeenteraad van Rhenen zijn gerealiseerd in de ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley. De inwonerbijdragen, programmagelden en de bijdragen aan het Mobiliteitsfonds, zoals opgenomen in de Kaderbrief 2027-2030, zijn ongewijzigd verwerkt in de ontwerpbegroting. Dat betekent dat de nullijn wordt gehandhaafd, dit was een wens van de gemeenteraad van Rhenen. De gemeenteraad van Rhenen heeft ook de wens uitgesproken om tot een structureel sluitende begroting te komen. In de ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley zijn de structurele kosten voor de komende vier jaar gedekt via structurele baten. De incidentele kosten (werkbudgetten strategische agenda) zijn gedekt t/m 2028, mits alle raden instemmen met beslispunt 2. Tenslotte zijn de bedragen geïndexeerd volgens de prijs bruto binnenlands product. Deze indexatiesystematiek is niet volledig gelijk aan de systematiek die in Rhenen wordt gehanteerd, maar het is een beperkt verschil in de indexatie. De gemeenteraad van Rhenen hoeft geen aanvullend budget te reserveren. 1.2 Als gevolg van een nieuwe systematiek ligt er een structureel evenwichtige ontwerpbegroting. Er is een andere begrotingssystematiek gehanteerd dan voorheen.

In de voorliggende ontwerpbegroting worden structurele lasten gedekt door structurele baten (inwonersbijdrage en programmabijdragen) en worden incidentele lasten gedekt door incidentele baten. Dit is een nieuwe systematiek waarmee een oplossing is gevonden voor het structurele tekort dat vanaf 2027 zou ontstaan, zoals dit in de Kaderbrief 2027-2030 is gecommuniceerd. Zoals bij argument 1.1 aangegeven, is er voor de incidentele middelen een tekort vanaf 2029. 1.3 Jaarlijks wordt het werkbudget voor de inhoudelijke programma’s bepaald. Jaarlijks wordt bij de kaderbrief en begroting van de regio bepaald welk deel van de incidentele gelden wordt ingezet als werkbudget voor de thema’s behorend bij de twee programma’s Toekomstbestendige Economie en Verantwoorde Groei. Dit deel van de reserve wordt onttrokken aan de daartoe ingestelde bestemmingsreserve. Dit wordt jaarlijks aan de gemeenteraad voorgelegd via ontwerpbegroting. 2.1 Voor een deel (beslispunt 2a) zijn hiervoor al verplichtingen aangegaan De Regio Foodvalley stelt voor om het financiële restant van de vorige SA over te hevelen naar de huidige SA. Het restant zal gebruikt worden als werkbudget om de doelen uit de Strategische Agenda 2026-2030 na te streven. Beslispunt 2a stelt voor om een bedrag over te hevelen voor activiteiten die in 2026 plaatsvinden.

In de commissie Ruimte & Economie van 21 april j.l is de opzet voor deze werkwijze door de portefeuillehouder toegelicht. 2.2 Uitvoeringskracht SA 2026-2030 Het andere deel wordt toegevoegd aan de ingerichte bestemmingsreseverve voor de incidentele middelen. Zo is er in ieder geval t/m (een deel van) 2029 voldoende indicenteel geld beschikbaar als werkbudget voor de SA 2026-2030, zo kan er zoveel mogelijk ambitie van de gezamenlijke inhoudelijke agenda worden uitgevoerd. 3.1 De ontwerpbegroting geeft input voor de gemeentelijke begroting 2027-2030 In de ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley staan de verwachte financiele bijdragen van de gemeente Rhenen genoemd: inwonerbijdrage, programmabijdragen en het mobiliteitsfonds. Het beslispunt stelt voor om de bedragen die worden benoemd te betrekken bij de behandeling van de eigen begroting. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Het meerjarenperspectief van de begroting is nog niet sluitend. In het meerjarenperspectief blijkt dat er vanaf 2029 nog onvoldoende incidentele middelen zijn om de 2

werkbudgetten te bekostigen. Zoals in de ontwerpbegroting te lezen is (Bijlage 2, pagina 5-7), worden incidentele kosten gedekt door incidentele baten. De komende jaren verwacht het DB de begroting sluitend te maken door het ontvangen van incidentele baten, waardoor vervolgens een percentage wordt verrekend met de betreffende gemeenten(n). Via deze systematiek wordt het tekortgedicht door gemeenten die gebruik maken van SPUK’s via de Regio Foodvalley. Dit principe biedt de mogelijkheid om actief en aan de voorkant het gesprek met de gemeenteraad van Rhenen te voeren om antwoord te geven op de volgende vragen: wil de gemeenteraad aanspraak maken op een SPUK-regeling via de Regio Foodvalley? Op welke wijze wil de gemeenteraad voldoen aan de 2,5% afspraak? 1.2 Jaarlijks afweging van projecten en activiteiten vormt een zeker beleidsrisico Door toepassing van deze systematiek op het huidige uitgavenniveau en de huidige inkomsten is er een structureel reëel evenwicht mogelijk, zoals dat ook geëist wordt door de provincie Gelderland als financieel toezichthouder van de regio. Hierbij is het financieel risico voor de regio en de deelnemende gemeenten beperkt, omdat alle huidige structurele lasten gedekt zijn en de incidentele lasten pas worden uitgegeven wanneer er zicht is op concrete incidentele dekking.

Hierdoor is er echter wel sprake van een zeker beleidsrisico, omdat het niet zeker is dat al het beleid in deze periode van de Strategische Agenda tot en met 2030 kan worden uitgevoerd. Door vroegtijdig te signaleren en te anticiperen is er de komende jaren voldoende ruimte om daar tijdig op bij te sturen. De Regio blijft in gesprek met medeoverheden voor cofinanciering van haar activiteiten. Een alternatief is dan om de gemeentelijke bijdrage (incidenteel) te verhogen of activiteiten af te schalen. In de nieuwe begrotingsopzet kan jaarlijks de voortgang van incidentele inkomsten worden gevolgd en afgewogen om in te zetten voor activiteiten uit de strategische agenda. 2.1 Uitvoeringskracht SA Niet instemmen met dit voorstel zou betekenen dat er minder incidentele middelen beschikbaar zijn als werkbudget voor de begrotingsperiode (zie kanttekening 1.1). Alternatief Rhenen heeft zich verbonden aan de ambities en doelen zoals gesteld in de Strategische Agenda 20262030. Regio Foodvalley ondersteunt de uitvoering van de Strategische Agenda 2026-2030 met regionale afspraken over wonen, energie, economie en ruimtelijke ontwikkeling. Via deze samenwerking worden meerdere gemeentelijke beleidsdoelen gerealiseerd. De gemeenteraad kan uiteraard een zienswijze indienen op de ontwerpbegroting 2027-2030 van Regio Foodvalley echter het college ziet daar geen aanleiding voor.

Als de raad besluit de resterende programmagelden van de Strategische Agenda 2020-2025 anders te besteden, ontstaat er regionaal begrotingstekort en moeten afspraken en activiteiten opnieuw worden beoordeeld. Instemming met de voorstellen zorgt voor continuïteit, financiële stabiliteit, behoud van middelen en ondersteuning van de regionale samenwerking en lobby, zonder dat op korte termijn extra gemeentelijke bijdragen nodig zijn. Aanvullende financiële notities  De ontwerpbegroting Regio Foodvalley 2027-2030 is opgesteld o.b.v. de nullijn. Dit maakt dat de financiële bijdrage per onderdeel in lijn is met de gereserveerde budgetten in de gemeentelijke begroting. Bij paragraaf 3.9 in de ontwerpbegroting (Bijlage 2) is het volgende overzicht te zien wat een helder beeld geeft voor Rhenen:



De bedragen in het geformuleerde besluit zijn omgerekend van het totale bedrag (bijdrage 8 gemeenten) naar de bijdrage van de gemeente Rhenen. 3

Vervolg Vervolgstappen  uw besluit op de Ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley te versturen naar het DB;  het DB voegt de mogelijke ontvangen zienswijzen bij de begroting, zoals deze aan het Algemeen Bestuur (AB) wordt aangeboden;  het DB zendt de door het AB vastgestelde begroting vervolgens binnen twee weken na de vaststelling, en in ieder geval vóór 15 september aan Gedeputeerde Staten.  De portefeuillehouder Regio Foodvalley staat open voor input van de raadsleden voor de vergadering van het AB. Participatie Over dit voorstel vindt geen participatie plaats. Communicatie Over dit voorstel vindt geen specifieke communicatie plaats. Bijlagen Bijlage 1: raadsbesluit ontwerpbegroting Regio Foodvalley 2027-2030 Bijlage 2: aanbiedingsbrief ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley Bijlage 3: ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley Bijlage 4: jaarrekening 2025 Bijlage 5: bestuursbesluit AB ontwerpbegroting 2027-2030 Regio Foodvalley Bijlage 6: bestuursbesluit AB jaarrekening 2025 Bijlage 7: memo over de begrotingssystematiek

4