Raadsvoorstel Ontwerpbegroting Afvalverwijdering Utrecht (AVU) 2027 PDF

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp Voorstel:

: : : : : : :

10 december 2025 Maartje van Vilsteren 31697 Caroline Folmer Gemeenteraad Openbaar Ontwerpbegroting Afvalverwijdering Utrecht (AVU) 2027

<test>

De gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met de Ontwerpbegroting 2027 van de Afvalverwijdering Utrecht (AVU); 2. de concept zienswijze uit bijlage 5 in te dienen bij het bestuur van de AVU voor 1 mei 2026. De belangrijkste punten uit de zienswijze zijn: • het verzoek tot meebewegen met de financiële ontwikkelingen bij gemeenten; • een dankwoord voor het doorvoeren van een uniforme indexering op de begrotingsonderdelen die daarvoor in aanmerking komen. 3. de structurele financiële gevolgen te verwerken in de afvalstoffenheffing 2027. <Test> Inleiding Het bestuur van de Afvalverwijdering Utrecht (AVU) verzoekt de raad van de gemeente Rhenen via de brief uit bijlage 1 om in te stemmen met de ontwerpbegroting 2027 (bijlage 2). Volgens artikelen 34 en 35 van de statuten van de GR AVU worden de raden van de deelnemende gemeenten in gelegenheid gesteld om zienswijzen kenbaar te maken. Deze zienswijzen moeten vóór 1 mei 2026 schriftelijk ter attentie van het Algemeen Bestuur (AB) van de AVU worden ingediend. Ook op het moment dat geen zienswijzen worden ingediend moet dit schriftelijk aan het AB medegedeeld worden. Kaders • Wet gemeenschappelijke regelingen; • Gemeenschappelijke regeling AVU. Beoogd doel De Afvalverwijdering Utrecht stelt jaarlijks een ontwerpbegroting op om gemeenten in staat te stellen zienswijzen in te dienen op de begroting van het volgende jaar. Argumenten 1.1.

Instemming met de ontwerpbegroting 2027 stelt de AVU in staat om haar werkzaamheden te verrichten De begroting die voor u ligt is een ontwerpbegroting. De bedragen en tonnages die genoemd zijn kunnen nog wijzigen voor de definitieve AVU begroting. Een voorbeeld hiervan is de doorgevoerde correctie die u terugvindt in bijlage 3. Dit later geconstateerde, positieve verschil van €817 wordt verwerkt in de definitieve AVU begroting. Door vaststelling van de ontwerpbegroting wordt wel de gekozen koers vastgesteld en kan de AVU beginnen het treffen van voorbereidingen voor het jaar 2027. 1.2. De verwachte kosten per afvalstroom zijn gebaseerd op de te verwachten ingezamelde tonnages De tonnages van de AVU begrotingen 2025, 2026 en 2027 zijn per afvalstroom weergegeven in bijlage 4. Er worden voor 2027 geen significante wijzigingen voorzien in het verwachte tonnage voor 1

restafval, grof huishoudelijk restafval en GFT ten opzichte van de AVU ontwerpbegroting 2026. Dit omdat er geen grote beleidswijzigingen komen in Rhenen met een significant effect op deze tonnages. In kanttekening 1.1 vindt u een uitleg omtrent de uitvoering van het ‘optimalisatie scenario’ uit het raadsvoorstel van 5 november 2024. Voor de inzameling van verpakkingsglas verwachten we in 2027 een lichte toename op basis van de stijgende lijn die we in onze inzameldata terugzien. Voor oud papier in karton (OPK) verwachten we een lichte daling. Dit laatste is een landelijke ontwikkeling door aanhoudende inflatie. Voor PMD verwachten we ook een lichte daling van de ingezamelde tonnages. Dit vanwege de strengere controles op de kwaliteit van het ingezamelde PMD onder de nieuwe Dienstverleningsovereenkomst met Verpact vanaf 2026. 1.3. De verwachte kosten per afvalstroom zijn, daar waar geen index contractueel is vastgelegd, geïndexeerd volgens de index voor het Gemeentefonds. Dit volgens ons verzoek in de zienswijze die we vorig jaar hebben ingediend op de Ontwerpbegroting AVU 2026. Over de doorvoering van de uniforme index die geldt voor het gemeentefonds heeft u op 28 mei 2025 een brief ontvangen van de AVU. Deze index is met ingang van het begrotingsjaar 2027 overgenomen voor de begrotingsonderdelen die daarvoor in aanmerking komen; de beheerskosten. 1.4.

Door de stijgende Afvalstoffenbelasting en CO2-heffing, stijgen de kosten voor het verbranden van afval Iedere te verbranden ton afval wordt door de Rijksoverheid belast met de afvalstoffenbelasting en een CO2-heffing. Deze zijn bedoeld om de verwerkers te dwingen om zo min mogelijk afval te verbranden en tegelijkertijd om dit zo duurzaam mogelijk te doen. Deze belastingen worden echter 1 op 1 doorberekend aan de “ontdoeners”, wat een verhoging van de verwerkingskosten voor restafval voor gemeenten betekent. In 2027 stijgt de CO2-heffing fors naar € 149 per ton (ten opzichte van € 87,90 per ton in 2026). De afvalstoffenbelasting zal pas in 2028 fors worden verhoogd (zie bijlage 4). 1.5. De forse stijging van de CO2-heffing valt in 2027 nog weg tegen de lagere verwerkingskosten Bij de verlenging verwerkingscontracten per 2027 is een verlaging van de verwerkingskosten afgesproken (zie bijlage 1). Hier valt de forse stijging van de CO2-heffing in 2027 nog tegen weg. Per saldo dalen de kosten voor huishoudelijk restafval in de Ontwerpbegroting AVU 2027 met bijna € 50.000 ten opzichte van de Ontwerpbegroting AVU 2026. 1.6.

Doordat de inzamelkosten voor papier vanaf 2027 niet meer via de AVU worden betaald, dalen de kosten voor papier in de Ontwerpbegroting AVU 2027 Tot 31 december 2026 is de inzameling en verwerking van oud papier en karton in onze gemeente contractueel geregeld via de AVU. Vanaf 1 januari 2027 sluiten we voor de papierinzameling rechtstreeks een contract af met een inzamelaar. Dit is ook al in de P&C cyclus gecommuniceerd. De inzamelkosten betalen we vanaf 2027 dan niet meer via de AVU maar rechtstreeks aan de inzamelaar. De verwerking van het papier blijft wel via de AVU lopen. Deze wijziging zorgt voor een daling van ruim € 145.000 voor de kosten van papier in de Ontwerpbegroting AVU 2027 (zie bijlage 4) ten opzichte van de kosten in de AVU begroting 2026. De resterende - € 70.936 in 2027 is gebaseerd op de verwachte vergoeding die we ontvangen vanuit de AVU voor de verwerking van het papier. 1.7. Er is een lichte stijging van 3% in de beheerkosten (kosten voor het AVU-bureau) Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijging van de personele kosten als gevolg van te verwachten Cao-afspraken. De opzet van de beheerkosten blijven voor het begrotingsjaar 2027 in lijn met de voorgaande jaren. 1.8.

De totale deelnamekosten voor de gemeente Rhenen dalen in 2027 met bijna 21%, met name omdat de AVU vanaf 2027 niet langer de papier inzameling regelt De totale deelnamekosten voor de gemeente Rhenen vallen in 2027 € 178.317 lager uit dan in 2026 (zie ook tabel onder ‘Aanvullende financiële notities). Deze daling wordt vooral veroorzaakt door het niet meer betalen van de inzamelkosten voor papier via de AVU en door de forse daling van de verwerkingstarieven voor huishoudelijk restafval en grof huishoudelijk restafval vanaf 2027 (zie ook argumenten 1.5 en 1.6).

2

2.1. Volgens de statuten van de GR AVU mogen gemeenteraden zienswijzen kenbaar maken Als raad van een deelnemende gemeente heeft u tot 1 mei 2025 de tijd om een zienswijze over de ontwerpbegroting 2027 kenbaar te maken. Ook als geen zienswijze wordt ingediend, moet dit schriftelijk worden gemeld aan het AB van de AVU voor 1 mei 2026. 2.2. Via de zienswijze uit bijlage 5 wordt aandacht gevraagd voor financiële onzekerheden In de concept zienswijze uit bijlage 5 is een alinea opgenomen waarin de gemeente Rhenen het bestuur van de GR AVU verzoekt om rekening te houden met de onzekere financiële ontwikkelingen waar gemeenten de komende jaren voor komen te staan. De GR AVU wordt via de zienswijze verzocht tot het leveren van maximale inspanningen om kosten te beheersen. 3.1. De kosten zoals weergegeven in de ontwerpbegroting 2027 worden meegenomen in de berekening van de afvalstoffenheffing 2027 Eind Q4 2026 ontvangt u als raad een tariefvoorstel voor de afvalstoffenheffing 2027. De berekening van dit tarief is mede gebaseerd op de verwachte kosten en vergoedingen van de AVU. Deze verwachte kosten worden vergeleken met onze eigen berekeningen, om zo tot een passend tariefvoorstel te komen. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1.

Het effect van het bechippen van onze mini-containers en het invoeren van een containermanagementsysteem eind 2026 is nog niet in de Ontwerpbegroting AVU 2027 meegenomen. Vanaf 2027 zullen de mini-containers voor restafval en GFT gechipt zijn en gaan we werken een containermanagementsysteem. We verwachten dat door beter containerbeheer ons restafval in 2027 zal dalen naar 114kg per inwoner per jaar (ongeveer 2.325 ton). Dit effect is nog niet in de cijfers van de AVU ontwerpbegroting 2027 meegenomen. De werkelijke kosten aan de AVU in 2027 zullen daardoor hoogstwaarschijnlijk afwijken van de betaalde voorschotten. Het risico hiervan is zeer beperkt. Voor onze eigen gemeentelijke begroting en bij het bepalen van de tarieven van de afvalstoffenheffing, houden we wel rekening met de verwachte daling in kilo’s restafval in 2027. Het verschil in werkelijke kosten ten opzichte van de betaalde voorschotten verrekent de AVU jaarlijks met de gemeente in de eindafrekening. 1.2. Door de verdere stijging van de CO2-heffing wordt vermindering van restafval via gemeentelijk beleid steeds belangrijker CO2-heffing wordt betaald over de uitgestoten hoeveelheid CO2 per ton verbrand afval. Deze heffing loopt richting 2030 snel op (zie bijlage 4). De lagere verwerkingskosten zullen deze stijging in de toekomst niet meer kunnen opvangen.

Het wordt dus steeds belangrijker om de kosten voor de CO2heffing in de hand te houden. De beste en meest effectieve manier om de CO2-uitstoot en daarmee de kosten voor deze heffing de komende jaren te beperken, blijft het terugdringen van de hoeveelheid te verbranden restafval (voor verdere toelichting zie bijlage 2, pagina 18). Eerder heeft de AVU benadrukt dat incidentele investeringen in maatregelen en acties om de hoeveelheid restafval terug te dringen landelijk gezien opwegen tegen het structurele effect dat ermee wordt bereikt. Dit terugverdieneffect zal door de verwachte stijging van de verwerkingskosten van restafval alleen maar toenemen. 1.3. De meest efficiënte kostenbeheersing voor de begroting 2027 zal moeten volgen uit de vermindering van restafval via eigen gemeentelijk beleid De AVU-begroting wordt voor meer dan 98% bepaald door tonnages welke de deelnemende gemeenten opgeven en de tarieven contractueel zijn vastgelegd. Besparingen op de contractkosten kan daarom voornamelijk door beïnvloeding van de afvalhoeveelheden. 1.4 De verwerkingskosten voor grof restafval zijn nog niet definitief In de ontwerpbegroting 2027 houdt de AVU voor grof restafval rekening met een verwerkingstarief van € 290,62 voor grof huishoudelijk restafval (GHA). Dit tarief is gebaseerd op de huidige

3

verwerkingsmethode, waarbij het afval eerst extra wordt gescheiden via nasortering voordat het wordt verwerkt. De AVU geeft aan dat er een mogelijkheid is om een deel van het GHA tegen een lager tarief verwerkt kan worden. Voor het GHA van het afvalbrengstation, wat al voor een groot gedeelte goed gescheiden is, hoeft geen nasortering meer plaats te vinden. Door dit gedeelte van de afvalstroom te shredderen kan ruim € 100 per ton worden bespaard. Dit lagere tarief geldt niet voor het gedeelte van de afvalstroom dat bij mensen thuis wordt opgehaald of via dumpingen uit de wijk wordt gehaald. Op dit moment voegen wij dit GHA nog bij het GHA van het afvalbrengstation. Team Remmerden geeft aan dat het mogelijk is om dit onderscheid in de GHA stroom te realiseren. Het tarief zal hierdoor naar verwachting positief afwijken van het tarief zoals vermeld in de ontwerpbegroting. 3.2. De inzamelkosten voor papier dalen niet in onze eigen begroting De daling van ruim € 145.000 voor papier in de Ontwerpbegroting AVU 2027 betekent geen daling van de kosten in onze eigen gemeentelijke begroting. De inzamelkosten voor papier verdwijnen niet. We betalen ze vanaf 2027 alleen niet meer aan de AVU, maar rechtstreeks aan de nieuwe inzamelaar (zie ook argument 1.6). Aanvullende financiële notities De totale prijsontwikkeling van de AVU begrotingen is weergegeven in onderstaande tabel.

Voor de AVU begroting 2025 was onder andere uitgegaan van een grotere daling in onze hoeveelheid restafval. In 2026 hebben ze deze verwachting, en die van de andere afvalstromen, bijgesteld naar een realistischere hoeveelheid. Mede hierdoor vielen de kosten in 2025 eerst lager en in 2026 weer hoger uit. In 2027 dalen de kosten weer, wat ook in argument 1.8 is toegelicht.

Totale kosten Voorschotnota 4x per jaar

2024 € 877.220 € 219.305

2025 € 805.903 € 201.476

2026 € 860.199 € 215.050

2027 € 681.882 € 170.470

Vervolg Vervolgstappen Voor 1 mei 2026 dient schriftelijk een reactie op de ontwerpbegroting 2027 aan het AB van de AVU kenbaar gemaakt te worden. Gewenste wijzigingen ten aanzien van hoeveelheden worden ambtelijk met de AVU afgestemd. Monitoring of evaluatie Team Remmerden houdt een afvaladministratie bij. Deze administratie wordt gebruikt om de data uit de AVU begroting jaarlijks te vergelijken. Participatie Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing. Bijlagen Bijlage 1: Aanbiedingsbrief bij de Ontwerpbegroting AVU 2027 Bijlage 2: Ontwerpbegroting AVU 2027 Bijlage 3: Correctie bijlage 2. 1.1 Bijlage 4: Overzicht cijfers AVU ontwerpbegroting 2027 Bijlage 5. Concept zienswijze ontwerpbegroting AVU 2027

4